Viral Kuliah SKR

13/10/2026

NOTA KULIAH PENUH: SEJARAH PERADABAN DAN DAKWAH ALAM MELAYU
**Penyampai:** Ustaz Zulkifli Ahmad
**Tajuk Utama:** Faktor Sifat Terbuka, Kemahiran Diplomasi, Suku-Suku Rumpun Melayu, dan Hikmah Dakwah Awali di Alam Melayu
13 Oktober 2026
Surau Kerja Raya
---
1. MUKADDIMAH DAN PEMBUKAAN MAJLIS
Majlis dimulakan dengan bacaan Umul Kitab Al-Fatihah, ucapan kesyukuran, selawat, serta doa kelapangan dada dan penambahan ilmu:
أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ، الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ ، مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ ، إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ ، اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ ، صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ ، آمِين
Seterusnya penyampai memuji Allah SWT, bersaksi atas keesaan-Nya dan kerosulan Nabi Muhammad SAW, serta berwasiat dengan ketakwaan:
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا وَهُوَ الْعَزِيزُ الْغَفُورُ
أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ
اللَّهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِهِ وَصَحْبِهِ وَمَنْ تَبِعَهُمْ بِإِحْسَانٍ إِلَى يَوْمِ الدِّينِ
فَيَا عِبَادَ اللَّهِ، اتَّقُوا اللَّهَ، أُوصِيكُمْ وَنَفْسِي بِتَقْوَى اللَّهِ فَقَدْ فَازَ الْمُتَّقُونَ
Diikuti doa memohon kelapangan dada dan kefahaman ilmu:
رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي وَيَسِّرْ لِي أَمْرِي وَاحْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسَانِي يَفْقَهُوا قَوْلِي
رَبَّنَا زِدْنَا عِلْمًا وَارْزُقْنَا فَهْمًا
Penyampai kemudian membaca firman Allah SWT daripada Surah Al-Hujurat, ayat 13:
وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ
> **Maksudnya:** *"Dan Kami jadikan kamu berbangsa-bangsa dan bersuku-suku supaya kamu saling kenal-mengenali. Sesungguhnya orang yang paling mulia di antara kamu di sisi Allah ialah orang yang paling bertakwa di antara kamu."*
---
2. FAKTOR SIFAT TERBUKA DAN KEMAHIRAN DIPLOMASI BANGSA MELAYU
# # # Kedudukan Geografi Strategik Alam Melayu
Bangsa Melayu sejak zaman-berzaman memiliki **sifat terbuka dan kemahiran diplomasi yang sangat tinggi**. Antara elemen terbesar yang membentuk keperibadian ini adalah kebiasaan menggunakan konsep diplomasi dan toleransi dalam menyelesaikan sebarang masalah, tanpa mengira batas agama mahupun bangsa.
Kedudukan Alam Melayu sangat istimewa kerana terletak tepat di **pertengahan jalan perdagangan dunia**. S**a atau tidak, seluruh dunia yang melalui laluan laut ini akan singgah dan berinteraksi dengan penduduk tempatan. Pendedahan terus (*direct experience*) kepada pelbagai tamadun dunia ini menjadikan masyarakat Melayu sangat memahami kepelbagaian budaya, latar belakang, dan karakter bangsa-bangsa asing yang pernah berlabuh di tanah ini.
Dua Keistimewaan Utama Selat Melaka
Selat Melaka memiliki dua kelebihan luar biasa yang tiada pada laluan lain:
1. **Laluan Laut Paling Selamat:** Selat Melaka sepanjang kira-kira 400 kilometer dilindungi oleh Pulau Sumatera di satu sisi, membentengi kapal daripada gelora dan ombak lautan yang terlampau dahsyat. Pelayaran sepanjang laluan ini berada dalam kondisi yang selamat dan aman.
2. **Kaya Hasil Mahsul Bumi:** Kawasan pesisir dan daratan Alam Melayu menyediakan pelbagai bekalan serta kekayaan alam yang melimpah-ruah untuk para pedagang.
> **Anekdot Pengalaman Penyampai (Kapal Pernas Safari):**
> Penyampai berkongsi pengalaman peribadi sewaktu zaman kanak-kanak apabila bapanya bertukar tempat kerja ke Kuching, Sarawak. Mereka sekeluarga menaiki kapal feri bernama *"Pernas Safari"*. Penyampai menceritakan bagaimana keadaan lautan di Selat Melaka kelihatan padat dengan kapal-kapal yang lalu-lalang dari segenap arah, ibarat sebuah *"highway"* di atas laut. Hal ini membuktikan bahawa seluruh dunia menggunakan Selat Melaka sebagai laluan utama kerana perairan di sebaliknya penuh dengan risiko keselamatan.
Keadaan Pelayaran Zaman Angin Monsun dan Bermulanya Muamalah
Pada zaman dahulu, kapal-kapal berlayar tanpa enjin dan bergantung sepenuhnya kepada tiupan angin monsun. Apabila tiba ketiadaan angin, kapal-kapal terpaksa berlabuh di Selat Melaka untuk menunggu pertukaran angin. Keadaan ini memaksa para pedagang turun ke darat untuk mendapatkan bekalan dan berinteraksi. **Di sinilah bermulanya aktiviti perniagaan dan bermuamalah** antara bangsa Melayu dengan masyarakat dari serata dunia.
---
3. SEJARAH PENERIMAAN ISLAM BERBANDING AGAMA LAIN
Proses Pemilihan Agama Terbaik
Disebabkan bangsa Melayu sentiasa bertemu dengan pelbagai tamadun — termasuk pendedahan awal kepada agama Hindu dan Buddha — mereka berpeluang menilai dan memilih. Bangsa Melayu menyerap (*absorb*) nilai tamadun yang paling tepat dan sempurna dengan jiwa mereka.
Apabila Islam sampai, ia menyediakan **seluruh sistem keperluan hidup** yang dicari oleh orang Melayu, merangkumi tata cara bermuamalah, sistem perniagaan, hukum-hakam, dan susunan kemasyarakatan yang lengkap.
Menyingkap Mitos Penganutan Agama Hindu di Kedah: Kajian Arkeologi
Penyampai menjelaskan kekeliruan berhubung dakwaan bahawa seluruh orang Melayu dahulunya menganut agama Hindu:
* **Penemuan Arkeologi di Kedah:** Berdasarkan kajian yang dijalankan oleh pakar arkeologi terkenal, **Profesor Dr. Mokhtar Saidin**, tiada sebarang patung berhala sembahan yang dibina atau digunakan oleh penduduk tempatan di Kedah.
* **Candi Lembah Bujang:** Berhala atau struktur candi yang dijumpai di Lembah Bujang adalah milik pedagang-pedagang luar yang singgah berlabuh, bukannya dibina oleh masyarakat tempatan Kedah.
* **Agama Hanif:** Masyarakat tempatan di Kedah purba sebenarnya menganut **Agama Hanif** — iaitu kepercayaan menyembah Tuhan Yang Maha Esa (Tauhid) meskipun belum mengenali nama spesifik Tuhan tersebut. Mereka sudah pun mempunyai peradaban tinggi sebelum kedatangan Nabi Isa A.S..
* **Kawasan Sumatera dan Indonesia:** Bagi wilayah Sumatera dan Jawa, penganutan agama Hindu dan Buddha sememangnya wujud secara meluas (seperti peninggalan Candi Borobudur dan Prambanan, serta penganut di Bali hingga ke hari ini). Hal ini membuktikan bahawa bangsa Melayu memilih Islam secara sedar dan s**arela selepas membuat perbandingan dengan pelbagai sistem agama lain.
Keperibadian Pendakwah Sufi vs Pendeta Agama Lain
Antara faktor utama yang memikat hati masyarakat Melayu terhadap Islam ialah **perbezaan sikap antara pendakwah Islam dengan pembesar agama lain**:
* **Pendeta Hindu/Buddha:** Dalam tradisi lama, rakyat dan penganut dikehendaki menyediakan serta memberi makanan kepada para pendeta dan pembesar agama.
* **Pendakwah Sufi & Pedagang Islam:** Para pendakwah Islam yang datang bertindak sebaliknya. Mereka sangat pemurah, sering bersedekah, dan rajin mengadakan kenduri jamuan makan untuk rakyat tempatan.
Sifat s**a memberi dan bersedekah ini sangat sesuai dengan jiwa orang Melayu yang menghargai kebaikan dan pemurah.
---
4. BUDAYA DIPLOMASI, TOLERANSI, DAN KEBERSAMAAN MASYARAKAT MELAYU
Pendekatan Diplomasi Mengurus Kepelbagaian Agama
Raja dan rakyat di Alam Melayu mahir dalam seni diplomasi. Keharmonian hidup di Malaysia kekal terpelihara kerana masyarakat tempatan tahu menguruskan perbezaan tanpa perlu mencetuskan perbalahan.
> **Contoh Toleransi di Batu Caves:**
> Penyampai membawa contoh sambutan perayaan Thaipusam di Batu Caves yang mempunyai patung Lord Murugan yang besar. Terdapat penyertaan masyarakat bukan Hindu (termasuk kes seorang pelakon muda) yang menyertai atau menyaksikan ritual tersebut. Di sesetengah negara luar, perbezaan ekstrem seperti ini boleh mencetuskan ketegangan kaum atau demonstrasi besar-besaran, namun masyarakat di sini menguruskannya secara aman.
Perbandingan Isu Hijab di Azerbaijan
Sebagai perbandingan dengan sikap diplomasi di Malaysia, penyampai mengetengahkan isu yang berlaku di **Azerbaijan**:
* Kerajaan Azerbaijan (negara majoriti Muslim) menguatkuasakan larangan memakai hijab di premis kerajaan dan sekolah-sekolah.
* Tindakan ini mencetuskan gelombang demonstrasi protes oleh para pelajar dan masyarakat.
* Menariknya, wanita yang sebelum ini tidak bertudung turut memakai hijab dan memakaikannya kepada anak-anak mereka sebagai tanda solidariti menuntut hak kebebasan beragama.
* Hal ini menunjukkan bagaimana di sesetengah negara luar, amalan beragama terpaksa dipertahankan melalui pergolakan, sedangkan di Malaysia, tahap toleransi dan diplomasi membolehkan pelbagai amalan wujud dengan aman.
Falsafah Perhitungan "Win-Win" (Untung-Untung) dan Falsafah Berkongsi
Dalam urusan kemasyarakatan dan ekonomi, bangsa Melayu sentiasa berfikir berasaskan pendekatan **"Win-Win" (Hang untung, aku pun untung)**. Mereka tidak bersikap tamak atau mahu mengaut keuntungan bersendirian.
Atas dasar diplomasi dan keterbukaan ini, orang Melayu bersedia berkongsi (*share*) tanah air dengan kaum pendatang (seperti masyarakat Cina dan India) untuk bersama-sama hidup dan mencari rezeki.
Lima Teras Utama yang Mesti Dipelihara
Walaupun bersikap terbuka, terdapat **lima teras utama** yang menjadi pasak kestabilan negara yang tidak boleh diganggu gugat:
1. **Bahasa Melayu** sebagai Bahasa Kebangsaan.
2. **Islam** sebagai Agama Persekutuan.
3. **Kedudukan Raja-Raja Melayu** hendaklah sentiasa dihormati.
4. **Hak Istimewa Orang Melayu** dan Bumiputera terpelihara.
5. **Kedaulatan dan Pasak Kewarganegaraan** yang dilindungi perlembagaan.
Penyampai turut menarik perhatian bahawa Perlembagaan tidak mengenakan syarat khusus bahawa Perdana Menteri mestilah seorang Melayu, namun kepimpinan negara memerlukan persetujuan dan keizinan daripada **Yang di-Pertuan Agong**.
---
5. KISAH BERSEJARAH: UCAPAN TUN DR. ISMAIL DI PERHIMPUNAN AGUNG PBB (1957)
Peristiwa Membawa Keris ke Dewan Utama PBB
Pada **17 September 1957** (kira-kira dua minggu selepas Persekutuan Tanah Melayu mencapai kemerdekaan), negara telah diterima menjadi anggota Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB).
Perdana Menteri ketika itu, Tunku Abdul Rahman, telah mengutuskan **Tun Dr. Ismail Abdul Rahman** untuk menjadi Duta ke Amerika Syarikat sekali gus Wakil Tetap ke PBB.
Tun Dr. Ismail mencipta sejarah unik apabila hadir berucap di perhimpunan PBB dengan memakai **Baju Melayu lengkap bertengkolok, bersamping, dan menyelitkan senjata keris di pinggangnya**. Ini merupakan kali pertama dalam sejarah PBB, sebuah lambang senjata dibenarkan masuk ke dalam dewan persidangan.
Mesej Perpaduan Tiga Kaum Utama
Dalam ucaptamanya di PBB, Tun Dr. Ismail menyatakan dengan tegas:
> *"Kami di Malaya mempunyai tiga kaum utama iaitu orang Melayu, Cina, dan India yang hidup bersama generasi demi generasi dengan aman, damai, dan harmoni. Perbezaan agama dan latar belakang budaya, perbezaan status ekonomi dan sosial tidak pun menjadi rintangan untuk mewujudkan perpaduan nasional ketiga-tiga kaum itu."*
Impak dan Pujian Presiden Amerika Syarikat (Lyndon B. Johnson)
Ucapan bersejarah Tun Dr. Ismail ini mendapat perhatian dunia dan dipetik oleh **Presiden Amerika Syarikat ke-36, Lyndon B. Johnson**.
Ketika itu, PBB dan Amerika Syarikat sedang berdepan jalan buntu menangani isu diskriminasi kaum serta Isu Apertheid di Afrika. Model perpaduan Tanah Melayu yang dibawa oleh Tun Dr. Ismail diangkat sebagai contoh teladan terbaik peradaban manusia yang matang (*civilized*).
---
6. RUMPUN BANGSA MELAYU DAN KEPELBAGAIAN SUKU SINONIM BERAGAMA ISLAM
Taburan Suku-Suku dalam Rumpun Melayu
Hampir keseluruhan suku dalam rumpun bangsa Melayu — yang dianggarkan sebanyak **33 hingga 34 suku utama** — adalah sinonim dan beridentitikan agama Islam. Taburan suku-suku ini merangkumi pelbagai wilayah di Kepulauan Nusantara:
* **Kepulauan Sumatera:**
* **Aceh & Alas:** Suku pesisir dan tanah tinggi yang kuat memegang syariat Islam.
* **Basemah:** Berasal dari kawasan Pagar Alam, tanah tinggi Sumatera Selatan.
* **Kerinci:** Wilayah Jambi yang dipengaruhi gabungan budaya Minang dan Melayu.
* **Mandailing & Rawa:** Etnik penganut Islam yang gigih dalam perdagangan dan keagamaan.
* **Minangkabau:** Terkenal dengan falsafah *"Adat basandi syarak, syarak basandi Kitabullah"*.
* **Lampung:** Etnik di bahagian selatan Sumatera.
* **Kepulauan Jawa:**
* **Jawa:** Etnik terbesar yang mempunyai peradaban Kesultanan Demak dan Mataram Islam melalui pengaruh Wali Songo (Wali Sembilan).
* **Sunda:** Etnik majoriti di Jawa Barat yang sangat sinonim dengan Islam.
* **Betawi & Banten:** Masyarakat pesisir yang kaya dengan tradisi dakwah Islam.
* **Madura & Bawean:** Etnik yang terkenal dengan keteguhan memegang agama dan budaya perantauan.
* **Kepulauan Kalimantan:**
* **Banjar:** Terkenal dengan kehebatan tradisi keilmuan Islam dan perdagangan sungai.
* **Sambas:** Kesultanan Melayu-Islam di Kalimantan Barat.
* **Sulawesi & Maluku:**
* **Bugis & Makassar:** Pelayar dan pahlawan gagah dari Sulawesi Selatan.
* **Buton, Ternate & Tidore:** Pusat kesultanan Islam dan perdagangan rempah-ratus yang masyhur.
* **Selatan Filipina (Mindanao):**
* **Tausug, Bajau, Maguindanao, Maranao & Iranun:** Suku-suku Muslim yang mempertahankan identiti Islam di Kepulauan Sulu dan Mindanao.
* **Semenanjung Tanah Melayu:**
* Melayu Pahang, Johor, Kedah, Terengganu, Kelantan, Perak, dan seumpamanya.
Peranan Bahasa Melayu sebagai 'Lingua Franca'
Walaupun etnik Jawa merupakan kelompok terbesar di Nusantara, sewaktu perjuangan menentang penjajah Belanda, **Bahasa Melayu dipilih sebagai bahasa kebangsaan dan pertuturan penunggal**.
Jika suku-suku menggunakan bahasa daerah masing-masing (seperti bahasa Jawa, Aceh, atau Bugis), suku lain tidak akan memahaminya. Bahasa Melayu berfungsi sebagai *lingua franca* yang mudah dipelajari, menyatukan seluruh suku Nusantara di bawah satu rumpun besar Peradaban Melayu.
---
7. ENAM HIKMAH DAN STRATEGI DAKWAH ULAMA AWALI BERDASARKAN FITRAH MELAYU
Para ulama dan pendakwah generasi awal (*awalin*) menjalankan usaha dakwah di Alam Melayu secara berhikmah dengan memahami fitrah asal masyarakat Melayu:
1. Menjaga Adab Terhadap Raja dan Pemerintah
* **Fitrah Melayu:** Sangat taat dan patuh kepada raja serta pemerintah.
* **Hikmah Pendakwah:** Pendakwah tidak terus pergi ke kampung-kampung, sebaliknya mendekati pihak istana terlebih dahulu.
* **Membawa Pelaburan (*Investment*):** Pendakwah awal datang dengan kapal, harta, kekayaan, dan jaringan perniagaan. Mereka menunjukkan kecemerlangan ekonomi dan memakmurkan negara. Apabila raja melihat Islam membawa kebaikan dan kemakmuran, raja memeluk Islam dan langkah ini diikut secara merakyat oleh seluruh rakyat.
2. Menerima dan Memelihara Adat yang Tidak Bercanggah
* **Fitrah Melayu:** Sangat berpegang teguh kepada adat.
* **Hikmah Pendakwah:** Islam tidak membuang adat tempatan yang baik. Contohnya, Adat Perpatih yang memberi keutamaan harta kepada kaum wanita tetap diiktiraf dan diharmoniskan. Adat yang bercanggah diselaraskan secara berperingkat.
> **Huraian Isu Poligami (Islam Mengurus, Bukan Memulakan):**
> Penyampai menolak tanggapan salah bahawa Islam yang memulakan sistem poligami. Poligami sudah wujud secara meluas dan tidak terkawal sebelum kedatangan Islam. Islam hadir untuk **mengurus dan mendisiplinkan** amalan tersebut.
>
> *Kisah Hadis Ghailan bin Salamah al-Thaqafi:*
> Ibnu Umar R.A. meriwayatkan bahawa Ghailan bin Salamah al-Thaqafi memeluk Islam pada zaman Jahiliyyah dan beliau mempunyai **10 orang isteri**:
>
>
>
> عَنْ ابْنِ عُمَرَ: أَنَّ غَيْلَانَ بْنَ سَلَمَةَ الثَّقَفِيَّ أَسْلَمَ وَلَهُ عَشْرُ نِسْوَةٍ فِي الْجَاهِلِيَّةِ ، فَأَسْلَمْنَا مَعَهُ ، فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَتَخَيَّرَ مِنْهُنَّ أَرْبَعًا
>
>
>
> Rasulullah SAW lantas memerintahkan Ghailan: *"Pilihlah empat orang isteri daripada mereka dan ceraikan baki enam orang yang lain."* Ini membuktikan Islam mengehadkan dan mengurus amalan masyarakat menjadi lebih adil dan bersistem.
3. Menharmoniskan Hiburan dan Kesenian
* **Fitrah Melayu:** S**akan hiburan, seni, dan humor.
* **Hikmah Pendakwah:** Pendakwah tidak mengharamkan hiburan secara mutlak, sebaliknya menyuntik unsur-unsur dakwah. Contohnya, Wali Songo seperti **Sunan Bonang** menggunakan alunan alat muzik gamelan untuk menyampaikan mesej Islam.
* Filem, lagu, dan konsert (seperti kumpulan nasyid Rabbani, Raihan, dan Inteam) boleh menjadi medium dakwah yang berkesan sekiranya mematuhi garis panduan syarak dan ikhtilat.
4. Memanfaatkan Fitrah S**a Berkumpul
* **Fitrah Melayu:** S**a berkumpul dan mengadakan majlis kemasyarakatan.
* **Hikmah Pendakwah:** Pertemuan masyarakat dijadikan medan dakwah dengan menyelitkan amalan seperti bacaan Al-Quran, zikir, selawat, dan doa.
> **Huraian Isu Majlis Tahlil:**
> Penyampai menempelak pandangan sebahagian pihak yang sewenang-wenangnya menuduh amalan tahlil sebagai bid'ah. Amalan tahlil memuatkan bacaan *Lailahaillallah*, doa untuk si mati, dan jamuan makan. Ia memelihara fitrah kebersamaan orang Melayu yang s**a bersedekah makanan dan berkumpul dalam kebaikan.
5. Menjunjung Tinggi Adab dan Kelembutan Budi
* **Fitrah Melayu:** Menghormati adab, tata susila, dan tutur kata yang lembut.
* **Asal Usul Pendakwah dari Yaman (Hadhramaut):** Majoriti pendakwah yang sampai ke Alam Melayu berasal dari Yaman. Arab Yaman terkenal dengan sifat paling lembut, sopan, dan beradab tinggi, sangat berbeza dengan watak Arab di wilayah lain.
> **Anekdot Pengalaman Penyampai Belajar di Mesir:**
> Penyampai berkongsi pengalaman menetap dan menuntut ilmu selama 4 tahun di Mesir tanpa pulang. Beliau menceritakan karakter perwatakan orang Arab Mesir dan Arab Saudi yang secara umumnya keras dan tegas. Kelembutan dan kesopanan budi pekerti pendakwah dari Yaman sangat serasi (*match*) dengan jiwa dan fitrah halus bangsa Melayu.
6. Sikap Gemar Berlayar dan Pengaruh Peradaban Melayu Global
* **Fitrah Melayu:** Bangsa pelayar hebat yang mengembara di lautan.
* **Catatan Kitab Miftah Melayu:** Diceritakan bahawa kapal pelayar Melayu antara yang terawal sampai ke benua Afrika membawa bekalan seperti pisang dan ubi kayu untuk diperdagangkan. Masyarakat tempatan Afrika yang tidak mempunyai kapal besar menumpang kapal-kapal Melayu. Kehebatan berlayar ini membuktikan bangsa Melayu berpendidikan tinggi, bertamadun, dan berjiwa da'i.
---
8. PERIMBANGAN TOLERANSI DAN BATASAN AKIDAH DALAM ISLAM
Ulasan Pengakuan Pemuda Dalam Podcast
Penyampai mengulas mengenai isu seorang pemuda Muslim yang menyertai ritual di Batu Caves. Walaupun pemuda tersebut membuat penjelasan dalam sebuah podcast bahawa beliau masih berpegang kepada syahadah dan percaya Allah itu Tuhan, amalan yang menyerupai atau menyertai ritual agama lain tetap satu kesalahan yang wajib dielakkan. Kita tidak terus menghukumnya kafir, namun perbuatan tersebut wajib diperbetulkan.
Hukum Gotong-Royong Membersihkan Kuil (Fatwa Mufti)
Penyampai menyentuh isu tular beberapa individu Muslim (termasuk wanita bertudung) yang menyertai program gotong-royong membersihkan kuil dan mengelap patung sembahan di Pulau Pinang.
Mufti Pulau Pinang, Mufti Wilayah Persekutuan, dan Mufti Selangor telah mengeluarkan fatwa rasmi bahawa **hukum perbuatan tersebut adalah HARAM**. Dalilnya berdasarkan firman Allah SWT daripada Surah Al-Ma'idah, ayat 2:
وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ
> **Maksudnya:** *"Dan janganlah kamu tolong-menolong dalam melakukan dosa dan pencerobohan (permusuhan)."*
Membersihkan rumah ibadat agama lain atau mengelap patung berhala termasuk dalam perkara membantu ke arah perbuatan syirik.
Membezakan Antara Hubungan Kemanusiaan dan Urusan Keagamaan
Untuk mengelakkan kekeliruan, garis panduan syarak memperincikan dua kategori utama interaksi sosial:
1. **Hubungan Kemanusiaan (Harus & Digalakkan):**
* Memberikan bantuan kewangan, makanan, dan sokongan moral kepada penganut agama lain yang ditimpa bencana atau kesusahan.
* Menganjurkan majlis jamuan makan di dewan awam atau kawasan neutral.
* Berbuat baik dan saling bertukar hadiah sesama jiran tetangga bukan Muslim.
* Menjaga kedamaian dan keharmonian sosial dalam masyarakat berbilang kaum.
2. **Urusan Keagamaan & Ritual (Haram):**
* Menyertai program membersihkan kuil, gereja, atau rumah ibadat agama lain.
* Mengelap atau memindahkan patung berhala sembahan.
* Menyertai, menyaksikan secara aktif, atau membantu ritual keagamaan lain.
* Mengagungkan atau membenarkan doktrin keagamaan yang bertentangan dengan Tauhid.
* **Catatan Ucapan Perayaan:** Mengucapkan ucapan selamat kepada sahabat bukan Muslim atas dasar hubungan kemanusiaan dibolehkannya oleh sebahagian ulama, namun tindakan membesarkan doktrin keagamaan mereka tetap tidak dibenarkan.
---
9. PENUTUP DAN PERANCANGAN KULIAH AKAN DATANG
Penyampai mengakhiri kuliah dengan penegasan bahawa bangsa Melayu sangat dekat dan sebati dengan agama Islam. Kuliah akan datang pada bulan berikutnya akan menyambung perbincangan khusus bertajuk **"Pedagang Da'i di Alam Melayu"**.
Majlis ditutup dengan seruan sumbangan infak untuk tabung dakwah serta pembangunan ma'had/sekolah di Maqas, diikuti dengan ucapan salam penutup:
وَبِاللَّهِ التَّوْفِيقُ وَالْهِدَايَةُ ، وَالسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ

13/10/2026

🎙️[ live recorded ] Ustaz Dr. Alyasak bin Berhan
📖 Solat Sunat Gerhana
🔹 Siaran Ulangan
🔹 Selasa - 13 Oktober 2026
🔹 Kuliah Maghrib Berkitab
🔹 Masjid Kariah Pantai, Seremban
🔹 Kitab : Al-Yaqut Al-Nafis (Permata Yang Berharga) ms 87.
*INFAK / SAHAM AKHIRAT*
*🎁 Sumbangan Ikhlas Untuk Kerja² Dakwah S**arela* :
Nombor Akaun MAYBANK -
1550 1497 6533
[ Saudara CM ~ 019-7176369 ]
YouTube link ⬇️
https://youtu.be/pMs1hp0RDKs?si=TrXnffK79RRkZXxY
facebook link ⬇️
https://www.facebook.com/share/v/1C7hknoTgH/
*| LIKE | FRIENDS | SHARE | FOLLOW |*
*Sampaikan...*

13/10/2026

🎙️[ live ] Ustaz Dr. Alyasak bin Berhan
📖 Solat Sunat Gerhana
🔹 Siaran Langsung
🔹 Selasa - 13 Oktober 2026
🔹 Kuliah Maghrib Berkitab
🔹 Masjid Kariah Pantai, Seremban
🔹 Kitab : Al-Yaqut Al-Nafis (Permata Yang Berharga) ms 87.
*INFAK / SAHAM AKHIRAT*
*🎁 Sumbangan Ikhlas Untuk Kerja² Dakwah S**arela* :
Nombor Akaun MAYBANK -
1550 1497 6533
[ Saudara CM ~ 019-7176369 ]
facebook link ⬇️
https://www.facebook.com/share/v/1ESsRYyZ1a/
*| LIKE | FRIENDS | SHARE | FOLLOW |*
*Sampaikan...*

13/10/2026

12/10/2026

Dunia di ambang peperangan‼️Siapa yang akan menekan "trigger button"❓~ Ustaz Hambali Saad

12/10/2026

🎙️[ live recorded ] TG Ustaz Soffhan bin Halim
📖 Soal Jawab Ilmu Feqah (Bab Tayamum) & Ilmu Tasawuf
▪️Siaran Ulangan
▪️Isnin - 12 Oktober 2026
▪️Kuliah Lepas Isya' Berkitab - 9.30 malam
▪️Bayt An-Noor, Taman Senawang Jaya, Seremban
▪️Kitab : Sabilal Muhtadin (Feqah - Bab Tayamum) & Kitab Tsimarul Jannah (Tasawuf).
*INFAK / SAHAM AKHIRAT*
*🎁 Sumbangan Ikhlas Untuk Kerja² Dakwah S**arela* :
Nombor Akaun MAYBANK -
1550 1497 6533
[ Saudara CM ~ 019-7176369 ]
YouTube link ⬇️
https://youtu.be/NTqTs9fQLpY?si=rCzdGTVm-2dLb-6N
facebook link ⬇️
https://www.facebook.com/share/v/1F6mHtfzef/
*| LIKE | FRIENDS | SHARE | FOLLOW |*
*Sampaikan...*

12/10/2026

🎙️[ live recorded ] Ustaz Bukhari bin Safian
📖 Masalah Harta Sepencarian
🔹 Siaran Ulangan
🔹 Isnin - 12 Oktober 2026
🔹 Kuliah Maghrib Berkitab
🔹 Masjid Al-Munawwarah, Kariah Panchor Jaya, Seremban
🔹 Kitab : Mengurus Harta Pusaka.
*INFAK / SAHAM AKHIRAT*
*🎁 Sumbangan Ikhlas Untuk Kerja² Dakwah S**arela* :
Nombor Akaun MAYBANK -
1550 1497 6533
[ Saudara CM ~ 019-7176369 ]
YouTube link ⬇️
https://youtu.be/Fpc1sqa0qYY?si=4JeJcUyzwujRf2zx
facebook link ⬇️
https://www.facebook.com/share/v/14tUGfXShSV/
*| LIKE | FRIENDS | SHARE | FOLLOW |*
*Sampaikan...*

12/10/2026

🎙️[ live ] TG Ustaz Soffhan bin Halim
📖 Soal Jawab Ilmu Feqah (Bab Tayamum) & Ilmu Tasawuf
▪️Siaran Langsung
▪️Isnin - 12 Oktober 2026
▪️Kuliah Lepas Isya' Berkitab - 9.30 malam
▪️Bayt An-Noor, Taman Senawang Jaya, Seremban
▪️Kitab : Sabilal Muhtadin (Feqah - Bab Tayamum) & Kitab Tsimarul Jannah (Tasawuf).
*INFAK / SAHAM AKHIRAT*
*🎁 Sumbangan Ikhlas Untuk Kerja² Dakwah S**arela* :
Nombor Akaun MAYBANK -
1550 1497 6533
[ Saudara CM ~ 019-7176369 ]
facebook link ⬇️
https://www.facebook.com/share/v/1CTg6D99Uk/
*| LIKE | FRIENDS | SHARE | FOLLOW |*
*Sampaikan...*

12/10/2026

🎙️[ live ] Ustaz Bukhari bin Safian
📖 Setiap muslim wajib ambil tahu & laksana FARAID - Harta Sepencarian
🔹 Siaran Langsung
🔹 Isnin - 12 Oktober 2026
🔹 Kuliah Maghrib Berkitab
🔹 Masjid Al-Munawwarah, Kariah Panchor Jaya, Seremban
🔹 Kitab : Mengurus Harta Pusaka.
*INFAK / SAHAM AKHIRAT*
*🎁 Sumbangan Ikhlas Untuk Kerja² Dakwah S**arela* :
Nombor Akaun MAYBANK -
1550 1497 6533
[ Saudara CM ~ 019-7176369 ]
facebook link ⬇️

*| LIKE | FRIENDS | SHARE | FOLLOW |*
*Sampaikan...*

12/10/2026

*MAJLIS² ILMU HARI INI*

*Kuliah² Maghrib & Selepas Isyak*
*Isnin, 12 Oktober 2026*
*Sekitar Daerah Seremban*

🕌 *Maghrib - Masjid Al-Munawwarah, Kariah Panchor Jaya*. _Ust Bukhari bin Safian_. Kitab : Mengurus Harta Pusaka.

🕌 *Maghrib - Surau As-Salikin, Taman Forest Heights, Senawang*. _Ust Muhammad Faiz Lee bin Adi Johan Lee_. Kitab : Riyadhus Solihin.

🕌*Maghrib - Madrasah As-Saidiyyah, Kampung Pondok Rasah, Seremban*. _Datuk Dr Zulkifli bin Mohamad Al-Bakri_. Kitab : Minhajul 'Abidin.

🕌 *Maghrib - Masjid Al-Hidayah, Taman Angsamas, Mambau*. _Ust Md Farid bin Samad_. Kitab : Tafsir Surah Al-Fatihah.

🕌 *Maghrib - Masjid As-Siddiqin, Kariah Batang Benar, Mantin*. _Ust Wan Muhammad bin Mior Ismail_. Kitab : Al-Adab Al-Mufrad.

🕌 *Maghrib - Surau Al-Kautsar, Jalan Jerneh 1/3, Presint Selasih, Taman Eka Matahari, Labu*. _Ust Norhisham bin Muhammad_. Kitab : Wisyahul Afrah Wa Isbahul Falah.

🕌 *Maghrib - Surau Taman Pinang Gading, Sikamat*. _Ust Muhammad Farid Hadhari bin Mahamed Rusdi_. Kitab : Tafsir Al-Munir Juz 'Amma.

🕌 *Maghrib - Masjid Dato' Penghulu Menteri Sungei Ujong, Kompleks Kuarters KLIA, Nilai*. _Ust Darmadi bin Zulkifli_. Kitab : Umum.

🕌 *Maghrib - Masjid Nurul Iman, Qaryah Kampung Gebok, Mantin*. _Ust Mohamad Najib bin Taha_. Kitab : Hadis.

🕌 *Maghrib - Surau Al-Amin Taman Desa Rhu 2, Sikamat*. _Ust Rosmin bin Adam_. Kitab : Permata Buat Orang Yang Beriman.

🕌 *Maghrib - Surau Taman Sri Mawar 1, Senawang*. _Ust Muhammad Iskandar bin Jefri_. Kitab : Sirah Nabi SAW.

🕌 *Maghrib - Surau Park Avenue, S2*. _Ust Muhammad Nazreen bin Ramli_. Kitab : Rahsia Tulisan Al-Quran.

🕌 *Maghrib - Masjid Dato' Klana Petra Lela Mohd Yusof, Sikamat*. _Ust Dr. Maimun Aqsha Lubis bin Abdin_. Kitab : Sakaratul Maut.

🕌 *Maghrib - Masjid Al-Amin, Bandar Warisan Puteri, Sikamat*. _Ust Hj Shafie bin Hj Shaari_. Kitab : Talaqqi Al-Quran & Tajwid.

🕌 *Maghrib - Masjid Qaryah Ibnu Khaldun, Lavender Heights*. _Ust Ahmad Azhari_. Kitab : Fiqh Sirah.

🕌 *Maghrib - Surau Al-Ihsaniah, Taman Dato' Shahbandar, Ampangan*. _Ust Mohamad Noor Uzairi bin Adam. Kitab : Manhaj Fiqh Al-Shafi'e Jilid 2.

🕌 *Maghrib - Masjid Kariah Telok Kemang, Port Dickson*. _Ust Ridhuan bin Abdul Hamid_. Kitab : Al-Arbain Fi Usul Ad Diin.

🕌 *Maghrib - Surau Al-Amin, Taman Desa Rhu 2, Sikamat*. _Ust Mohamad bin Asari_. Kitab : Al-Waktu Fi Hayatil Muslim.

🕌 *Maghrib - Masjid Pekan Nilai*. _Ust Alhakim bin Ishak_. Kitab : Syarah Matan Umm Al-Barahin.

🕌 *Maghrib - Surau Darul Taqwa, Taman Sri Pulai 2, Sikamat*. _Ust Mohamad Muhsinul Nidzam bin Abdullah_. Kitab : Keistimewaan Umat Muhammad SAW.

🕌 *Maghrib - Masjid Sheikh Hj Ahmad, Bandar Sri Sendayan*. _Ust Omar bin Md Rasib_. Kitab : Pengajian Al-Quran.

🕌 *Maghrib - Masjid Qaryah Paroi Jaya*. _Ust Mohamad Khu Shairi bin Hamthan_. Kitab : Manhaj Fiqh Al-Shafi'i.

🕌 *Maghrib - Surau Taman Saujana Indah (Sakura), S2 Heights*. _Ust Dr Mohamad Yusuf bin Ismail_. Kitab : Petunjuk Nabawi Bagi Adab Kesopanan.

🕌 *Maghrib - Masjid At-Taqwa, Kariah Kampung Paroi*. _Ust Mohamad Azizee_. Kitab : Hadis Pelembut Hati.

🕌 *Maghrib - Masjid Jamek Dato' Klana Petra Sendeng, Ampangan*. _Ust Mohamad Ridzwan bin Rosdin_. Kitab : Risalah At-Tauhid.

🕌 *Maghrib - Surau Al-Infaq, Taman Bukit Chedang Fasa 2, Rasah*. _Ust Abu Hassan bin Ahmad_. Kitab : Indahnya Hidup Bersyariat.

🕌 *Maghrib - Surau Al-Amin, Taman Mantau Indah 1 & 2*. _Ust Mohamad Yunus bin Hj Nazlan_. Kitab : Sulamus Sibyan.

🕌 *Maghrib - Surau Nusari Bayu 2, Lorong 4, Taman Nusari Bayu 2, Bandar Sri Sendayan*. _Ust Abdul Hadi bin Sulaiman_. Kitab : Tafsir Nurul Ihsan.

🕌 *Maghrib - Surau Desa Cempaka, Jalan BBN 6/2A, Desa Cempaka Bandar Baru Nilai*. _Ust Dr Hamidi bin Ismail_. Kitab : Peringatan Tentang Kematian dan Perkara² Akhirat.

🕌 *Maghrib - Masjid Hussain, S2*. _Ust Mohamad Alimi bin Mohammed_. Kitab : Sakaratul Maut - Bersediakah Anda Menghadapinya ?

🕌 *Maghrib - Masjid Dato' Klana Petra Undang Luak Sungei Ujong, Putra Nilai*. _Ust Dr Syed Ahmad Tarmizi bin Syed Omar_. Kitab : Riyadhus Solihin.

🕌 *Maghrib - Surau Raudathus Syakirin, Taman Nyior / Purba, Ampangan*. _Ust Najmulkhair bin Hj Mohamad Nawawi Al-Merbawi_. Kitab : Mishbahud Duja Syarah Safinatun Naja.

🕌 *Maghrib - Masjid Jamek Dato' Bandar Hj Ahmad, Rasah*. _Ust Kamal bin Ismail_. Kitab : Majmu Tsalatsi Rasa'il.

🕌 *Maghrib - Surau Al-Badru, Taman Dusun Setia, Ampangan*. _Ust Mohamad Shabri bin Yusof_. Kitab : Tafsir Al-Quran.

🕌 *Maghrib - Masjid Bandar Enstek, Pusat Komuniti Islam Bandar Enstek, Nilai*. _Ust Mohamad Hariri bin Mohamad Daud_. Kitab : Tafsir Al-Azhar.

🕌 *Maghrib - Masjid Bandar Baru Senawang (MBBS)*. _Ust Ahmad Naim bin Azlan_. Kitab : Asy-Syamail Muhammadiyyah.

🕌 *Maghrib - Surau Al-Ikhlas, Garden Homes Fasa F, S2*. _Ust Muhammad Rusyaidi bin Abdul Karim_. Kitab : Adab Kepada Pembaca Al-Quran.

🕌 *Maghrib - Masjid Qaryah Masjid Tanah Chembong, Rembau*. _Ust Azzahar_. Kitab : Mukasyafatul Qulub.

🕌 *Maghrib - Masjid Nurul Ihsan, Rasah Kemayan, S2*. _Ust Abdul Mukti bin Baharudin_. Kitab : Hadis 40 Imam An-Nawawi.

🕌 *Maghrib - Surau Al-Firdaus, Nilai Impian (SAFNI), Nilai*. _Ust Dr Abdullah bin Jalil_. Kitab : 50 Hadis Kemuliaan Kalimah Tauhid & Tahlil.

🕌 *Maghrib - Masjid Jamek Rahang*. _Ust Luqman Nur Haqim bin Sahidi_. Kitab : Riyadhus Solihin.

🕌 *Maghrib - Masjid Warisan Telok Kemang, Port Dickson*. _Ust Mej Rozali bin Jaafar_. Kitab : Tafsir Al-Quran.

🕌 *Maghrib - Masjid Abu Al-Darda', Jalan Nilam 2, Nilai Impian*. _Ust Dr Mohamad Khafidz bin Soroni_. Kitab : Riyadhus Solihin.

🕌 *Maghrib - Surau Al-Mustaqim, Jalan Gadong Jaya 22, Taman Gadong Jaya, Labu*. _Ust Dr Jefridin bin Pilus_. Kitab : Minhajul 'Abidin.

🕌 *Maghrib - Masjid Kariah Taman Senawang Jaya*. _Ust Mohamed Nor bin Hj Hassan_. Kitab : Rahsia Kematian, Alam Akhirat dan Kiamat.

🕌 *Maghrib - Surau Ar-Raudhah, Taman Tasik Jaya Fasa 1, Senawang*. _Ust Ahmad Izzuddin bin Shahbudin_. Kitab : Tajwid Al-Quran.

🕌 *Maghrib - Masjid Saidatina Khadijah R.A, Jalan SJ 5/10C, Taman Seremban Jaya, Senawang*. _Ust Abu Huzaifa bin Arif_. Kitab : Minhajul 'Abidin.

🕌 *Maghrib - Surau Al-Ikhlas, Jalan 7A/1A, Desa Cempaka 2, Bandar Baru Nilai Homes*. _Ust Mohammad Hanafi_. Kitab : Syarah Asma Ul-Husna.

🕌 *Maghrib - Masjid Jamek Dato' Hj Abdullah Sijang, Port Dickson*. _Ust Shairozi bin Hashim_. Kitab : Tafsir Al-Munir.

🕌 *Maghrib - Masjid Qaryah Kampung Sungai Jai, Lenggeng*. _Ust Khairol Rizal bin Mustafar_. Kitab : Menyingkap Rahsia & Hikmah Tersirat.

🕌 *Maghrib - Masjid Saidatina Aisyah R.A, Bandar Seremban Selatan, Senawang*. _Ust Ahmad Thohir bin Long_. Kitab : Tanbihul Ghofilin.

🕌 *Maghrib - Masjid Kariah Taman Bandar Senawang*. _Ust Ahmad Muttaqi bin Ismail_. Kitab : Fiqh Munakahat & Faraidh.

🕌 *Maghrib - Surau Al-Musthofa @ Surau Hitam, Kampung Gedong Lalang Lama, Jalan Kuala Pilah, Ampangan*. _Ust Hj Othman bin Muhammadiah_. Kitab : Tajwid Al-Quran.

🕌 *Maghrib - Surau Ibrahim, Garden Homes Fasa E, S2*. _Ust Walid bin Mohamad Said_. Kitab : Al-Azkar.

🕌 *Maghrib - Surau Al-Ansar, Taman Coral Heights, Sikamat*. _Ust Muhammad Ihsan bin Pajaruddin_. Kitab : Sunnahmu Amalanku.

🕌 *Maghrib - Masjid Qaryah Kuala Sawah, Rantau*. _Ust Mohamad Hasif bin Dato' Sheikh Mohamad Murtadza_. Kitab : Majlis Zikir Bulanan.

🕌 *Maghrib - Masjid Qaryah Lukut, Batu 5 Jalan Seremban, Lukut, Port Dickson*. _Ust Abdul Shahiid bin Shafruddin_. Kitab : Tafsir Al-Quran.

🕌 *Maghrib - Surau Al-Islah, Jalan Laman Bakawali C/7, Kota Seriemas, Nilai*. _Ust Muhammad Ridzuan_. Kitab : Bahrul Madzi.

🕌 *Maghrib - Masjid Kariah Taman Tuanku Ja'afar, Senawang*. _Ust Zulkifli bin Zakaria_. Kitab : Nasihat Agama dan Wasiat Iman.

🕌 *Maghrib - Masjid Jamek Kuala Klawang, Jelebu*. _Ust Hasbullah bin Mohamad Ali_. Kitab : Fiqh Al-Manhaji Jilid 5.

🕌 *Maghrib - Surau Al-Hidayah, Taman Warisan Puteri, Sikamat*. _Ust Faridun bin Baharin_. Kitab : Manhaj Fiqh Al-Shafi'i Jilid 3.

🕌 *Maghrib - Surau As-Salam, Kampung Jiboi Baru, Ampangan*. _Ust Ahmad Damiri bin Hj Yahaya_. Kitab : Fikah Mazhab Syafie Jilid 7.

🕌 *Maghrib - Surau Al-Hidayah, Jalan Enclave K, Persada Damai, Bandar Baru Enstek, Nilai*. _Ust Mohamad Noor bin Zakaria_. Kitab : Minhajul 'Abidin.

🕌 *Maghrib - Surau Al-Amin, Taman Ros Mewah / Cempaka Fasa 2, Senawang*. _Ust Dr. Zulzaidi bin Mahmod_. Kitab : Apa Ertinya Saya Menganut Islam ?

🕌 *Maghrib - Perkampungan Al-Hijrah, Lot 1131 Jalan Pantai- Lenggeng, Seremban*. _Ust Dr Shuhadak bin Mahmud_. Kitab : Nilai Masa Di Sisi Ulama'.

🕌 *Maghrib - Masjid Muhammad Al-Fateh, Forest Heights, Senawang*. _Ust Muhammad Hud Salleh bin Darus Salim_. Kitab : Tasawwuf Bersyariat.

🕌 *Maghrib - Masjid Dato' Klana Petra Mubarak Al-Haj, Sungai Landak, Ampangan*. _Ust Muhammad Amirul Hafiz bin Mohamad Hussin_. Kitab : Aqidah Thohawiyah.

🕌 *Maghrib - Surau Al-Qudwah, Persiaran Central Park, S2*. _Ust Hambali bin Saad_. Kitab : Muntakhab Ahadith.

🕌 *Maghrib - Masjid Dato' Penghulu Menteri Sungei Ujong, Kompleks Kuarters KLIA, Nilai*. _Ust Amri_. Kitab : Umum.

🕌 *Maghrib - Masjid Kariah Pantai*. _Ust Jasni bin Ajom_. Kitab : 40 Hadis Peristiwa Akhir Zaman.

🕌 *Maghrib - Surau Ar-Rahman, Taman Pulai Impian, Sikamat*. _Ust Aliff @ Mohamad Shahrizan bin Kamarol Zaman_. Kitab : Umum.

🕌 *Maghrib - Surau Taman Desa Ros, Jalan Desa Ros 6, Ampangan*. _Ust Ahmad Badrul Hisyam Shah bin Rafiee_. Kitab : Lataaif Quraniyyah.

🕌 *Maghrib - Masjid Kariah Taman Bukit Chedang, Rasah*. _Ust Dr Ahmad Luqman bin Bukhari_. Kitab : Tadabbur Al-Quran Surah Al-Baqarah.

🕌 *Maghrib - Masjid Kariah Taman Rasah Jaya*. _Ust Mohamad Hishamuddin bin Mansor_. Kitab : Tafsir Ayat² Manasik.

🕌 *Maghrib - Masjid Al-Ikhlas, Taman Bukit Kepayang, Seremban*. _Ust Mohamad Aizat bin Mohamad Arshad_. Kitab : Pengajian Al-Quran.

🕌 *Maghrib - Masjid Sri Sendayan*. _Maulana Muhammad Abdullah bin Muhammad Amir Al-Hafiz_. Kitab : Al-Adab Al-Mufrad.

🕌 *Maghrib - Surau Kampung Ismail, Ampangan*. _Ust Wan Naqi Nurhafiz bin Wan Mohamad Akil_. Kitab : Ringkasan Akidah Ahli Sunnah Wal Jamaah.

🕌 *Maghrib - Masjid Al-Mu'allimin, Taman Guru Melayu, Jalan Paroi - Senawang*. _Ust Dr Norazman bin Alias_. Kitab : Shahih Tafsir Ibnu Kathir.

🕌 *Maghrib - Surau At-Taqwa, Garden City Homes, S2*. _Ust Khushairain bin Mohamad Ibrahim_. Kitab : Tahsin Al-Quran.

🕌 *Maghrib - Masjid Kariah Kampung Bemban, Mambau*. _Ust Azman bin Abdul Aziz_. Kitab : Syurga Yang Di Rindukan.

🕌 *Maghrib - Masjid Ar-Raudhah, Kariah Taman Rasa Sayang*.

🕌 *Maghrib - Surau Nur Asyura, Garden Avenue, S2*.

❎ *Maghrib - ~Masjid Negeri~ Kompleks As-Saadah, Rahang, Seremban*. _Prof Madya Dr Ust Ahmad Najaa' bin Mokhtar_. Kitab : Syarah Matan Umm Al-Barahin.

❎ *Maghrib - Surau Besar Gedong Lalang 50, Ampangan*. _Ust Nor Azman bin Mohamad_. Kitab : Syarah Al-Hikam Jilid 2.

❎ *Maghrib - Surau Ehsaniah, Taman Rembau Utama, Rembau*. _Ust Zamani bin Ibrahim_. Kitab : Himpunan Hadis Modal Insan.

🕌 *9:15 malam - Madrasah Tahfiz Az-Zein (MATAZ), Taman Kiambang Indah, Senawang*. _Ust Mohamad Khu Shairi bin Hamthan_. Kitab : Al-Azkar Imam An-Nawawi & 70 Selawat Terbaik.

🕌 *9.30 malam - Bayt An-Noor, Taman Senawang Jaya*. _TG Ustaz Soffhan bin Halim_. Kitab : Sabilal Muhtadin (Fiqh) & Kitab Tsimarul Jannah (Tasawuf).

💠 💠 💠 💠 💠 💠 💠 💠 💠

*Kuliah² Suboh, Dhuha & Selepas Zohor*
*Selasa, 13 Oktober 2026*

❎ *Suboh - ~Masjid Negeri~ Kompleks As-Saadah, Rahang, Seremban*. _Ust Ahmad Rijal bin Ghazali_. Kitab : Kelas Talaqqi Al-Quran Bersanad Riwayat Syu'bah 'An-'Asim.

🕌 *Suboh - Surau Ehsaniah, Taman Rembau Utama, Rembau*. _Ust Mohamad Alimi bin Mohammed_. Kitab : Ziarah Ke Alam Barzakh.

🕌 *Suboh - Masjid Kariah Taman Tuanku Jaafar*.

🕌 *9:00 pagi - Masjid Nurul Ihsan, Rasah Kemayan, S2*. _Ust Muhammad Farid Hadhari bin Mahamed Rusdi_. Kitab : Tafsir Al-Quran.

🕌 *9:00 pagi - Masjid Bandar Baru Senawang (MBBS)*. _Ust Dr Shuhadak bin Mahmud_. Kitab : Nilai Masa Di Sisi Ulama'.

🕌 *9:00 pagi - Surau Al-Qudwah, Persiaran Central Park, S2*. _Ustazah Hayati binti Mohd Zari_. Kitab : Kehidupan Di Bawah Bayangan Al-Quran. (Kelas muslimah).

🕌 *09:00 pagi - Masjid Kariah Taman Bandar Senawang*. _Ust Muhammad Rusyaidi bin Abdul Karim_. Kitab : Asas Akidah Islam.

🕌 *Selepas Zohor - Masjid Nurul Ihsan, Rasah Kemayan, S2*. _Ust Hj Wan Nawang bin Wan Sulong_. Kitab : Minhajul 'Abidin.

🕌 *Selepas Zohor - Masjid Jamek Bandar Seremban*. _Ust Syed Muhammad bin Syed Anwar Al-Jufri_. Kitab : Adab Mencakup 50 Adab Dalam 50 Keadaan.

🕌 *2:30 petang - Surau At-Taqwa, Garden City Homes, S2*. _Ustazah Siti Norhayati binti Khalip_. Kitab : Tahsin Al-Quran. (Kelas muslimah).

Nota :-
❎ = TANGGUH
Tertakluk kepada pindaan oleh pihak surau atau masjid berkenaan.

*Sampaikan...*