23/06/2025
Өчнөөн судлаачид экологийн дүгнэлтээ гаргаж, бид өдөр тутамдаа шороо тоосондоо дарагдсаар байхад ДАНХАЙСАН, ҮР АШИГГҮЙ зарцуулсан төсвөө нөхөх гэж гол мөрөн, ой модоо шууд УСТГАДАГ "АЛТ 3"хөтөлбөр эхлэх гэж байна.
Энэ үнэхээр зүгээр үү? Алтныхны лобби авилгал давж, амин хувиа хичээлгүй алсаа харж тооцоо хийх шийдвэр гаргагч МУ-д үлдсэн болов уу⁉️
#алт3хөтөлбөрөөзогсоо ‼️‼️‼️
АЮУЛЫН ХАРАНГА МОНГОЛД⁉️ ГАДНЫ БАЙГАЛЬ ЭКОЛОГИЧИЙН СУДАЛГАА ДҮГНЭЛТЭЭР ИЙМ Л БАЙНА ГЭНЭ.....
Бүхний анхаарлыг татахуйц “гарчигласан” Монгол орны байгаль орчны сүйрлийн тухай Германы биологич, ландшафтын экологичТорстен Хардерын “Монголын экосистемд нүүрлэж буй сүйрлийн аюул” сэдэвт илтгэлээс онцлох ишлэлүүдийг хүргэж байна.
1. Мөнх цэвдэг байгаагүй бол Монголд ой байхгүй байх байсан.
Хур тунадас орохгүй байгаа үед ойг модыг ой хэвээр нь байлгадаг зүйл бол мөнх цэвдэг. Мөнх цэвдэг гэснээр ойн хомсдол эхэлж, мөнх цэвдэг багассанаар ой устаж байна.
2. Бид Монгол орны ойт хээрийн бүсийн ой модны сүүлчийн үеийг харж байна. Монгол орны мөнх цэвдгийн 50% нь сүүлийн 40 жилийн дотор гэсэж үгүй болсон. Энэ янзаар цааш үргэлжилж, энэ хурдцаар явбал 2040 он гэхэд МУ-н ойн 50% устана. Энэ янзаар үргэлжилбэл 2040 гэхэд тэрбум гаруй модоо алдах болно. ‼️‼️‼️
3. 1940-1970 онд 1 метр квадрат тутамд 20 төрлийн ургамал ургадаг байсан бол одоо 1 метр квадрат тутамд 5 төрлийн нэг наст “хогийн” ургамал ургаж байна.
Монгол орны 259 суманд бэлчээрийн даац хэтэрсэн. 6 жилийн өмнөхөөс 30 сая илүү малтай болсон. ‼️‼️‼️
4. Монгол махны чанар мэдэгдэхүйц буурч байна.
Хэдийгээр холоос харахад ногоон сайхан ургамал байвч малд тэжээл болж чадахгүй, үндсэндээ мал тоож идэхгүй ургамлууд ургаж байна. Үүний дүнд малын махны чанар мэдэгдэхүйц буурч байна.‼️‼️‼️
5. Гол мөрөн булингартай байгаа шалтгаан нь хөрс усаар угаагдан эргэж буцалтгүй алдагдаж байна.
Ургамлын бүтцэд өөрчлөлт орсноор хөрс суларч, амархан эвдэрч, үүний улмаас борооны усаар гол мөрөн рүү орж булингартай харагдуулж байна. Ийнхүү бид хөрсөө усаар урсган гадагш гаргаж үржил шимт хөрсөө алдаж байна.
Улаанбаатарт үер болж буйн шалтгаан нь хөдөөд хөрс доройтсоны илрэл юм.
6. Монгол Улс маш том сүйрэл рүү явж байна.
Монгол Улс нөхөн сэргэдэггүй цэвэр ундны усаа хэрэглээд эхэлсэн талаар холбогдох байгууллагад хэлэхэд “Гадаргын усаар тэжээгддэг усны эх үүсвэр бид олсон” гэж надад хэлсэн. Арал тэнгисийн жишээг авч би тэдэнд тайлбарласан. Арал тэнгисийг тэжээдэг Аму-Дарья мөрний усаар хөвөн тарьснаас болж ширгэсэн. Арал тэнгис 1977 онд 1000км3 эзлэхүүн устай байсан бол 2014 онд 75км3 болж ширгэсэн. Судлаачдын тооцсоноос илүү хурдан ширгэсэн. Минийхээр Монгол Улс Арал тэнгистэй харьцуулшгүй том сүйрэл рүүгээ явж байна гэж хэлнэ.‼️‼️‼️
7. Монгол орны газар нутгийн 90%-д хөрс үүсэх процесс зогссон. ‼️‼️‼️Монгол орны хөрс сул хөгжилтэй. Өнөөдөр газар нутгийн 90%-д хөрс үүсэх үйл явц зогссон. Хөрсний амьд давхарга маш олон мянган жилийн туршид бүрэлддэг. Хөрс алдагдвал дахин хэзээ ч эргэж үүсэхгүй.‼️‼️‼️
8. Монголын байгаль яг л эрчимт эмчилгээний тасгийн өвчтөн мэт байна. Нэг удаагийн “өвчин намдаах эм”-ээр Монголын байгалийг сэхээнээс гаргах боломжгүй юм.‼️‼️‼️
9. 2030 оныг өнгөрөөвөл ямар ч боломжгүй.
Монголчуудад байгалиа сэргээх боломж байгаа ч маш богино хугацаа үлдсэн.‼️‼️‼️ 2030 оныг өнгөрөөвөл ямар ч боломжгүй. Дахин хэзээ ч сэргээж чадахгүй. Улс төрийн шийдвэр гаргагчид болон ард иргэд нь хандлагаа өөрчилж, маш хурдан өөрчлөгдөхгүй бол хугацаа бараг үлдсэнгүй.‼️‼️‼️
10. Малын тоог 25 саяд хүргэснээр экологийн тэнцвэрт байдал тэнцвэржих боломж бий болно. Байгалиа авран хамгаалахын тулд хамгийн эхний алхам бол малын тоо толгойг багасгах явдал юм. Малын тоо толгойг 25 сая, ямаан сүргийг дээд тал нь таван сая болгон эрс бууруулах шаардлагатай. Ингэж байж л хөрс хамгаалах үүднээс бэлчээр нөхөн сэргээх боломжтой болно. Ургамалжуулах менежмент бол усны менежментийн суурь юм. Ургамал байж ус байна. Ландшафт дахь усыг хадгалах нь улс үндэстний оршин тогтнох асуудал юм. Мөн үндэсний аюулгүй байдлын асуудал.
12.Говьд мод ургуулна гэдэг шийдлээ эргэн харах хэрэгтэй.
Таримал ой гүний ус үүсгэхгүй, бидний нэн хэрэгцээтэй, нөхөж баршгүй усны нөөцийг үүрд хэрэглэнэ. Биологийн олон янз байдлыг хадгалж авч үлдээхэд нөлөө үзүүлэхгүй. Хуурай бүс нутагт шинээр мод бүү тарь. Одоо байгаа ой модоо арчлах, нөхөн сэргээх нь илүү чухал байна.
13. Одоо хандлагаа өөрчлөхгүй бол Монгол Улс Ази тивд хэзээ ч байгаагүй гамшигт өртөх болно. ‼️‼️‼️Уур амьсгалын өөрчлөлт, бэлчээрийн талхагдал, доройтол нь нь экосистемийн амин чухал үйлчилгээг эрс хурдацтай алдагдуулж байна. Байгалийн баялгийн хэт ашиглалтыг нэн даруй зогсоохгүй бол хэдхэн жилийн дараа Монгол Улс Ази тивд хэзээ ч байгаагүй гамшигт өртөх аюул нүүрлээд байна.
Монгол орны ирээдүй ийм бүрхэг, аюулын төвшинд байгаа шүү дээ. Хэдүүлээ чимээгүй л байх уу. Монгол Улс 30-50 жилийн дараа оршин байх уу?
Германы олон улсын хамтын ажиллагааны нийгэмлэгийн (GIZ)
ахлах зөвлөх, биологич, ландшафтын экологич Торстен Хардер “Монголын экосистемд нүүрлэж буй сүйрлийн аюул” сэдвээр ийнхүү илтгэл тавьжээ.
Түүний мэргэшсэн чиглэл нь экосистем ба эко аялал жуулчлалд үзүүлэх хүний ашиглалтын нөлөөлөл. Монгол Улсад 2019 оноос хойш дөрвөн жил ажиллаж амьдарч Монгол Улсын экосистем байгаль орчныг судалжээ.
Эх сурвалж: Жанын Ганбаатар
2025.06.20
