09/01/2026
🐟"Сычуаны тул загасны үржүүлгийн ажилд яагаад ЭХО аппаратыг ашиглах болов?"
Сычуаны тул загас нь Дэлхийн байгаль хамгаалах холбооны бүс нутгийн Улаан дансны (IUCN) үнэлгээгээр “Устаж байгаа” ангилалд хамаардаг бол 2021 онд Хятад улсын нэгдүгээр зэрэглэлийн хамгаалалттай амьтны ангилалд багтсан “эндемик-унаган зүйл” юм. Энэ зүйл загас нь Сычуань мужийн Минь, Даду голуудын дээд хэсэг, Шэньси муж дахь Ханжян голын цутгалууд болох Тайбай, Сюшуй голууд, мөн Чинхай мужийн Макэ голд тархаж байв. Харамсалтай нь амьдрах орчны доройтол, хэт загасчлал, бусад хүчин зүйлээс шалтгаалан Сычуаны тул загасны тархац бүс нутаг хумигдсаар, олон жилийн туршид үзэгдэхээ больсон байна.
Харин 2012 онд Тайбай голд хэсэг популяцийг илрүүлж, нийт 43 бие гүйцсэн (23 эм, дундаж жин 0.93 кг; 20 эр, дундаж жин 1.35 кг) Сычуаны тул загасыг үржүүлэхээр барьсан байна. Эдгээр загасаа аль болох байгалийн нөхцлийг хадгалсан буюу элс, хайрган ёроолын хурдастай, цэнгэг устай, тохиромжит температур, ууссан хүчилтөрөгчөөр хангасан, урсгал ус бүхий 8 метрийн урттай, 6 метрийн өргөнтэй, 2-5 метрийн гүнтэй хиймэл амьдрах орчинд зөөвөрлөж, энэ орчинд хадгалсан байна. Сычуаны тул загасны биеийн хамгийн их урт нь 64 см гэж тэмдэглэгдсэн байдаг. Харин энэ судалгааны ажилд хамруулсан нийт загасны биеийн уртын мэдээллийг дурдаагүй байна.
Загас үржүүлгийн ажлыг 2013, 2014, 2016 онуудад, үржлийн үед нь буюу 3-5 саруудад хийсэн байна. Энэ зүйл загасны үржүүлгийн ажилд хэт авиан оношилгооны аппаратыг ашиглах болсон нэг шалтгаан нь нэгэнт байгаль дээрээс дахин энэ зүйл загасыг олох, барих магадлал маш бага учир эдгээр барьсан бодгалиуддаа тулгуурлан “өндөр үр дүнтэй”-гээр буюу алдах боломжгүйгээр үржүүлгийн ажлыг хийх шаардлагатай болсон байгаа юм. Иймд энэхүү зориудын үржүүлгийн ажилд хэт авиан оношилгооны аппаратыг үржилд оруулах бодгалиудыг сонгох, дааврын тарилгын тун болон түрс, сперм шахах хугацааг тодорхойлоход ашигласан байна. Энэ үржүүлгийн ажлын бас нэг онцлог зүйл бол үржилд оруулахаар сонгон авсан загаснууддаа дааврын тарилга хийж, түрс, сперм боловсролтыг эрчимжүүлж өгсөн байна.
Харин энэхүү зориудын үржүүлгийн ажлын үр дүнд бойжсон жарамгайнууддаа ямар арга хэмжээ авсан, Сычуаны тул загас тархдаг голуудад эргүүлэн тавьсан эсэх мэдээлэл байхгүй байна.
©️Мэдээллийн болон фото зургийн эх сурвалж: Leng, X.; Du, H.; Xiong,W.; Cheng, P.; Luo, J.;Wu, J. Successful Ultrasonography-Assisted Artificial Reproduction of Critically Endangered Sichuan taimen (Hucho bleekeri). Fishes 2023, 8, 152. https://doi.org/10.3390/fishes8030152; Sichuan Academy of Agricultural Sciences