2020 оны эхнээс дэгдсэн Ковид-19 цар тахлын улмаас Монгол улс хөл хорио тогтоож агаарын болон газрын хилээ түр хугацаагаар хаасан. Үүний улмаас Монгол руу буцах боломжгүй олон мянган монголчууд гадаадад гацсан хэвээр байна. Гэвч ийм нөхцөл байдалд байгаа олон тооны иргэд маань санхүүгийн болон санхүүгүийн бус бэрхшээлүүдтэй тулгараад байгаа юм.
Бидний төслийн зорилго нь гадаадад гацсан монгол иргэдтэй холбоо тогтоох, тэдгээр иргэдэд тулгараад буй саад бэрхшээлд нь дэмжлэг үзүүлэх буюу мөнгөн болон мөнгөн бус байдлаар туслах юм.
Энэ зорилгодоо хүрэхийн тулд бид гурван төрлийн чиглэлд үйл ажиллагаа явуулахаар зорьж байна. Нэгт, гадаадад гацсан иргэдийн талаар мэдээлэл хомс тул судалгаа явуулж тоо баримт цуглуулах болон судалгааны үр дүнг үнэн бодитоор нийтэд танилцуулах. Хоёрт, гадаадад гацсан иргэдийн асуудлыг олон нийтэд таниулах, тусламжийн аянд нэгдэхийг уриалах. Гуравт, мөнгөн болон мөнгөн бус хандив цуглуулж гадаадад гацсан хүнд нөхцөлд байгаа иргэдэдэд тусламж үзүүлэх.
Элэг Зүрхнээс Уяатай аян нь улс төрийн нөлөөнөөс хараат бус бөгөөд хувь хүн, албан байгууллагыг шүүмжлэх зорилго агуулаагүй буюу төвийг сахисан байр суурьтай болно. Энэ аяны хүрээнд зөвхөн гадаадад гацсан, хүнд хэцүү нөхцөлд байгаа монгол иргэдэд туслах зорилготой юм. Төслийн багийн гишүүд нь гадаадад гацсан болон гацаж байгаад монголдоо ирсэн 18-22 насны залуус бөгөөд АНУ, Монгол, Солонгос, Япон орнуудаас хамтран ажиллаж байна.
Хоёр. Хэрхэн?
А. Мэдээлэл цуглуулах
Гадаадад гацсан иргэдийн талаар үнэн бодит мэдээлэл цуглуулах нэн шаардлагатай байна. Учир гэвэл худал хуурмаг мэдээллээс болж гадаадад байгаа хүмүүсийг гүтгэх буруушаах тохиолдол гарч байна. Тиймээс бодит тоо баримтан дээр суурилж асуудалд хандах зорилготой.
Үүний тулд бид судалгаа явуулж олон нийтийн сүлжээнд түгээсэн.
Энэ судалгаанд хариулсан хүмүүсийн мэдээллийг хатуу чанга хадгална. Хувийн чанартай овог нэр, регистрийн дугаар зэрэг мэдээлэл цуглуулаагүй. Одоогийн байдлаар 120 орчим хүнээс судалгаа авсан байгаа. Мэдээллийг дараах дөрвөн чиглэлээр авсан: байрлаж буй улс, гадаадад зорчсон зорилго, одоогийн нөхцөл байдал, мөнгөн болон мөнгөн бус тусламжийн хэмжээ. Судалгааны дэлгэрэнгүй үр дүнг эндээс харах боломжтой.
Б. Олон нийтийг уриалах
Гадаадад гацсан иргэдийн асуудалд олон нийтийг уриалах буюу зөвөөр ойлгуулах. Энэ асуудлын талаар ойлголт багатай эсвэл буруу ойлголттой байгаа иргэдийн тоо олон. Тиймээс аяны хүрээнд олон нийтэд хандаж гадаадад гацсан иргэдийн асуудалд анхаарлаа хандуулах, тэдэнд туслахыг уриалах зорилготой.
Үүний тулд Facebook, Instagram, Twitter гэсэн сошиал сүлжээнд өөрсдийн цахим хуудсыг байгуулсан. Сошиал хуудсаар дамжуулан олон нийтийг уриалах мэдээлэл контент оруулж байна. Бидний сошиал хуудсуудаар дамжуулан гадаадад гацсан хүмүүс өөрсдийн түүхийг хуваалцаж, профайл зургандаа хүрээ нэмсэн. Одоогийн байдлаар 100 мянга гаруй хүнд бидний контент хүрсэн байна.
Үндсэн хоёр төрлийн дагагчтай: гадаадад гацсан монгол иргэд болон энэ асуудалд туслах хүсэлтэй монголд байгаа иргэд. Үүнээс гадна, төвийг сахисан байр суурьтай байж сошиал хуудсаар улс төрийн чанартай болон аливаа хууль дүрмийг шүүмжилсэн агуулгатай мэдээлэл нийтлэхгүй байх зорилгтой.
В. Хандивын тусламж үзүүлэх
Цар тахлын улмаас, гадаадад гацсан иргэд маань олон төрлийн саад бэрхшээлтэй тулгарч байгаа ба эдгээр асуудлыг шийдэх боломж бололцоо дутмаг байна. Тиймээс манай төслийн зорилго нь эдгээр иргэдийг олж холбоо тогтоох, тэдэнд мөнгөн болон мөнгөн бус тусламжийг үзүүлэх. Мөнгөн тусламжийг үзүүлэхийн тулд гадаад болон дотоодод мөнгөн хандив цуглуулах.
Үүний тулд GoFundMe, Facebook Fundraiser хуудас нээж гадаадад байгаа хүмүүсээс мөнгөн хандив цуглуулах. Монголын аль нэг банкинд хандивийн данс нээлгэж монголд байгаа хүмүүсээс мөнгөн хандив цуглуулах. Төслийн хүрээнд багийн гишүүд болон төсөлд оролцсон аливаа байгууллага, хувь хүнд мөнгөн цалин олгохгүй, хандивийн дансанд цугларсан мөнгө зөвхөн тусламж авахаар өргөдөл гаргасан буюу гадаадад гацсан иргэдэд олгогдоно.
Хандивийн аян 2020 оны 08 сарын 05-нд албан ёсоор нээгдэх буюу мөнгөн хандив цуглуулж эхлэх юм. Эхний байдлаар 57 сая төгрөг буюу 20’000 ам.доллар цуглуулах зорилт тавьсан байгаа. Цугларсан мөнгөн дүнг ойролцоогоор 150-200 гадаадад гацсан байгаа монгол иргэдээд тараан өгнө.
Үүнээс 33 сая төгрөг буюу 11500 ам.долларыг нийт 100 нэгж хүнд дараах байдлаар:
a. “Алга дэлгэм” тусламж: 30 орчим хүн тус бүрт 20-50 ам.доллар
b. “Тохой зузаан ” тусламж: 40 орчим хүн тус бүрт 50-100 ам.доллар
c. “Тэвэр дүүрэн” тусламж: 30 орчим хүн тус бүрт 100-200 ам.доллар
24 сая төгрөг буюу 8500 ам.долларыг нийт 10 бүлэг хүмүүст дараах байдлаар:
a. “Талын чинээ” тусламж: 10 бүлэг тус бүрт 500-1000 ам.доллар
хэмжээтэй тус тус тараан олгоно.
Хандивийн мөнгийг олгохдоо хамгийн яаралтай тусламж хэрэгтэй байгаа хүмүүст түрүүлж олгох зорилготой. Мөн хамгийн чухал буюу эрүүл мэндийн шалтгаанаар гэсэн хүмүүсийг эрэмбэлж сонгох, үүний дараа чартер нислэгийн зардал болон тусгаарлагдах байрны зардал, мөн орон байр болон хоол хүнсний тусламж хэрэгтэй хүмүүсийг дарааллуулан эрэмбэлж тусламжийн мөнгө олгох зорилготой. Хандивийн аянд Монгол улсын томоохон компаниуд, ТББ-ууд болон хувь хүмүүс идэвхтэй оролцоно гэж найдаж байна.
Мөнгөн хандиваас гадна мөнгөн бус тусламжийг үзүүлэх зорилгтотой. Үндсэн 6 төрлөөр мөнгөн бус тусламж олгох: орон байр, хоол, орчуулга, виз, сэтгэл санаа, бусад. Мөнгөн бус тусламжийг олгохдоо орон оронд байаа тусламж үзүүлэх боломжтой монгол иргэдийг олж, тусламж хэрэгтэй иргэдтэй холбох. Өөрөөр хэлбэл орон байр, хоол, виз гэсэн төрлийн тусламжид тухайн хүний байгаа хотод монгол иргэд байвал тэдэнтэй холбож өгөх. (Жишээ нь: Лос Анжелест байгаа байргүй болсон оюутныг 7 хоног гэртээ байлгах монгол хүн байвал олж холбох). Орчуулга, сэтгэл санаа, бусад гэсэн төрслийн тусламжид онлайнаар хандаж туслах боломжтой бусад монгол иргэдийг олж тэдэнтэй холбох (Жш: Германд байгаа хэлний мэдлэггүй хүнд өөр Герман хэлтэй монгол иргэдтэй холбож онлайнаар туслах). Хандивийн тусламж үзүүэлэх ажлын үндсэн үр дүн: Нэгт, өөрийн чадвараар асуудлаа шийдэж чадахгүй байгаа гадаадад гацсан монгол иргэдэд тусламж олгох. Хоёрт, хэрэгтэй хүндээ хэрэгтэй тусламж очих үйл явцыг хянах
