25/06/2025
“Хөгжлийн эмгэгийн тухай” цуврал №4
"Гар утас, тоглоомонд дотнох" эмгэг
“Боловсролд суурилсан хөгжил” НҮТББ-н зүгээс хөгжлийн эмгэгийн түгээмэл тохиолддог 4 төрлийн асуудлаар цуврал подкаст бэлтгэн хүргэж байгаа билээ.
Сурлага тааруу, хичээлийн хоцрогдолтой байх нь дараах шалтгаантай байж болзошгүй.
Юуны өмнө та дараах шинж тэмдэг хүүхдэд чинь ажиглагддаг эсэхийг нягтлаад үзээрэй.
• Ой тогтоолт сул
• Анхаарал төвлөрөл муу
• Унших, бичихдээ асуудалтай
• Дуу, авиа, үсэг, тоог ялгахдаа тааруу
• Үгээр илэрхийлэх чадвар сул
• Тоо эсвэл үсгийг буруу дарааллаар бичдэг
• Үсэг, цифрийг буруу харуулж бичих
• Цагийг хэлж, уншиж чаддаггүй
• Баруун, зүүн гэх мэт зүг чиг дээрээ будилдаг
• Үг болон утгын хоорондох холбоог ойлгодоггүй (өөрөөр хэлбэл нэг зүйлийг хэлэх боловч өөр утгатай)
• Бодол санаа, сэтгэл хөдлөлөө илэрхийлэхдээ асуудалтай
• Орон зайн баримжаа сул
• Хэл ярианы хөгжил удаан
• Эмх замбараагүй
• Зааварчилгааг гүйцэтгэхдээ асуудалтай
• Тохиромжгүй хариултуудыг өгдөг
• Тайван бус байдаг, хэт хөдөлгөөнтэй
Хүүхдийн суралцах чадваруудын хөгжил буюу харах, сонсох, тогтоох, ойлгох гэх мэт чадварууд нь хүүхэд өсөж бойжих явц дундаас хамгийн илүү тод илэрдэг үе нь сургуульд сурч эхлэх үе байдаг. Энэ үед зарим хүүхдүүдийн хөгжлийн үйл явц илт хоцорч байгаа нь анзаарагдаж, эцэг эхчүүд, багш болон хүүхдүүдийн хооронд үл ойлголцол, хүндрэл бэрхшээлүүд үүсэж эхэлдэг.
Хүүхдийн хөгжих явцад үүсэж буй дээрх асуудлууд нь хөгжлийн эмгэг гэсэн ойлголтод багтдаг. Хөгжлийн эмгэг нь нүдэнд ил харагдахгүй байх тохиолдлууд олон бий. Ерөнхийлөн ангилбал биеийн, оюуны, суралцахуйн, хэл ярианы, зан үйлийн гэсэн ерөнхий нөхцөлүүдэд хувааж болно.
Хөгжлийн дараах төрлийн эмгэгүүд байдаг :
• Суралцахуйн бэрхшээл (дилекси, диграфи, дискалкюли, дуу чимээ боловсруулах бэрхшээл, хэлний боловсруулалтын бэрхшээл, үгэн бус боловсруулалтын бэрхшээл, харааны мэдрэмжийн бэрхшээл)
• Сонсголын алдагдал
• Харааны бэрхшээл
• Оюуны бэрхшээл
• Саажилт
• Хэл ярианы бэрхшээл
• Тархины гэмтэл
• Зан үйлийн эмгэгүүд (Аутизм, ADHD анхаарал дутмагшил буюу хэт идэвхижил, хоёр туйлт гэх мэт)
• Бие, эрхтэн тогтолцооны эмгэгүүд
• Мэдрэлийн тогтолцооны эмгэгүүд
Нүдэнд харагдах гаднах байдал нь хэвийн болохоор “манай хүүхэд зүв зүгээр байж яагаад муу сураад, үг ойлгодоггүй, юм тогтоохгүй байгаа юм бол?” хэмээн яахаа мэдэхгүй төөрөгдсөн эцэг эхчүүд олон байдаг.
Суралцахуйн эмгэгүүд нь сургуульд орох хүртэл анзаарагддаггүй, харин 1-р ангид орох үед тод илэрдэг тул эцэг эхчүүд болон багш нар сайтар ажиглаж оношлох шаардлагатай. Ингэснээр хүүхдийг сурах зөв арга хэлбэрээр нь мэдлэг боловсролыг нь олгож, цаашид өөртөө тохирсон хэв маягаар суралцаж насан туршдаа амжилттай, өөртөө итгэлтэй, чанартай амьдрах хөрсийг бэлдэж өгөх юм.
Зочин : Китано Хисако
Японы Канагава мужын Боловсролын Ерөнхий газарт 25жил ажиллаж, Японы бага боловсролд үнэтэй хувь нэмэр оруулсан, одоо Монголын “Боловсролын ерөнхий газар”-т зөвлөх асан.
Орчуулагч : С. Оюунбилиг
“Боловсролд суурилсан хөгжил” НҮТББ-н гишүүн, Японд бага сургуулийн багшаар ажиллаж байсан, Японы боловсрол судлаач.
