07/09/2024
МИГЗЭМИЙН ТАЙЛБАР ҮЗЭСГЭЛЭНТ СУВДАН ЭРИХ ХЭМЭЭГДЭХ ОРШИВ
Жонэ Дагбашадүв лам зохиов.
Намо гүрү манзү гоха яа
Эх болсон хамаг амьтаныг илбэ адил хэмээн айлдаж, үнэмшин шунахуйн зорилгогүй
Энэрэн нигүүлсэхүй гарахын орны их сан Аръяабал эрх баялаг
Эн хязгаарлашгүй мэдэгдэлийн оронд эндүүрэн мунхрахын хиргүй агаад ямарчлан айлдахын эрхийг олсон Зөөлөн эгшигт (Манзушир) лүгээ ялгалгүй бөгөөд,
Эндүүрч торолгүй ном бүгдийг хоцроолгүй үзэхэд тэнсэлдэн ханьсахаас алсарсан цаст Төвөдийн мэргэдийн оройн чимэг Домад Зонхагаас мэндэлсэн
Ижилдэн ханьцашгүй дээд лам Сумадигирдийн цог хэмээх алдар саатсан алин түүний өлмийд бишрэн залбирмуй.
Дээд хийгээд нийтийн шид бүтээлийг өршөөн соёрх.
Тэндээс үүнд гэтэлгэгч их Зонховагийн залбирлын эрхэм шим зүрхэн болсон мигзэм хэмээн алдаршсаны үг утгыг номлоход хоёр.
Өмнө одуулах хийгээд үесийн утга болой.
Анханд нь,
Богд лам нь магад утгандаа гэтэлгэгч Зөөлөн эгшигт лүгээ мөн чанар ялгалгүй тул эрдэм сэтгэшгүйн суурь мөн бөгөөд түүгээр үл барам Лхобраг Дүвчиний бясалгал үзэгдлийн вивигридэд Майдарын хувилгаан болон үзэгдсэн хийгээд Ялгуусан Аглагч бээр үзүүлэгч бурханы хувилгаан хэмээн номлосон байх тул нэгэн хязгаарт магадлахад бэрх бөлгөө.
Эдүгээ дүр төрх, бие лагшинд ч эгэл ариун хуврагийн ёсыг барьж, сонсох, санах, бясалгах гурав, номлох, туурвих, тэмцэх гурвын зохиол нь, Хутагтын орны итгэл Нагаржунай болон цог төгөлдөр Зандраа мэт байтугай, түүнээс бусад мэргэд бүтээлч бүгдийг ч сүрээр дарсан аваас Төвөдийн мэргэн бүтээлчдийг үзтэл юун өгүүлэх тэргүүтнийг намтар цадигаас мэдэх хэрэгтэй байнам.
Тэр ч мөн чанарыг шүлуухан өгүүлсэн мөн буй за. Яруу найрагаар тансаглан машид атгаглах чимэг болгох мэт их хөөрөөр өгүүлсэн нь бус болой.
Энэхүү залбирал нь богдын зарлиг заримаас,
“Хиргүй айлдахын эрхэт зөөлөн эгшигт
Хэмжээлшгүй энэрэхийн их сан нүдээр үзэгч
Хэлбэршгүй цастын мэргэдийн оройн чимэг Рэндаба
Хэтэрхий залуу оюутын өлмий лянхуад сөгдмүй
Гэтлэхийг хүссэн зөгий намайг тэтгэн соёрх”
хэмээн гарсан бөгөөд тэр ямагтыг богд өөрөө бээр өөрийн лам Живзүн Рэндабаад өргөсөнд тэрээр энэ магтаал надад зохихгүй, гагцхүү чамд зохино хэмээн зарлиг болж, богд ламд буцаан өргөсөн тул бичих цагт хэмжээлшгүй хэмээхийг нь зоригдолгүй, Рэндабагийн утгыг богд өөрт нь хувиргасан юм хэмээн зарлиг үргэлжлэлд алдаршсан мэт болой.
Хоёрдугаарт хоёр,
Үгийн утга хийгээд түүнд хязгаарыг бага зэрэг шинжлэх болой.
Анханд нь.
Нигүүлсэхүй нь дотроо амьтанд зорьсон нигүүсэл, номд зорьсон нигүүсэл, зоригдолгүй нигүүсэл лүгээ гурав буйгийн анхан нь зорихуй орон амьтан мөнх бус хийгээд үнэхээр бүтсэнгүй тэргүүтний төлөв эс ургасан бөгөөтөл зовлонгоос аврахыг хүсэхийн нигүүсэл ба хоёрдугаар нь амьтан мөнх буст хийгээд өөрөө дангаар оршин чадахаар эд буйгаар хоосорсон мэтээр ялангуяа болсноор зовлонгоос аврахыг хүсэх нигүүсэл хийгээд гуравдугаар нь амьтан үнэхээр бүтсэн үгүйн төлөв ургасны үүднээс зовлонгоос аврахуйг хүсэх нигүүсэл лүгээ тэр гурваас хойдох нь дээд бөгөөд түүний эрхээр болвоос, зоригдол орон зовлон амьтан нь өвөрчлөнгөөр хоосон хэмээхийн магадлалыг өмнө нь илгээж тэр мэт өвөрчлөн үгүй эдгээр амьтдыг хамаг зовлонгоос гэтэлгэсүгэй хэмээхийн ёсоор үнэнд баримтлахын зорилгын тушаагдал байхгүй энэрэл их нигүүсэл гарах орон мөн учраар их сан буюу эрдэм тэдгээр лүгээ төгссөн нүдээр үзэгч эрх баялаг лугаа адил бөгөөд түүгээр үл барам ямар мэт хэдий чинээгээр хурсан хамаг зүйлсийг илтэд үзэхүйд эндүүрлийн хир нарийн төдийхэн ч үгүйгээр ямарчлан тодорхой айлдахын эрхин манлай зөөлөн эгшигт (Манзушир) лүгээ ялгалгүй агаад судар дандарын гол утга бүгд хийгээд ялангуяа цастан үүнээ урьд заларсан мэргэн бүтээлч хэн бээр ч мэдэж чадаагүй гүн утгыг ямарчлан үзсэн тул замбутивын олон мэргэдийн эрхэт оройгоор мөргөн үйлдсэн тул тэдний оройн чимэг эрдэнэ адил болсон дорно Зонхова бөлгөө.
Зонха хэмээх нь мэндэлсэн орны нэр бөгөөд тэр ч зонжон уул байдаг болон сонгино ургадаг оронд мэндэлсэн хэмээх хоёр зүйл номлол буй амуй. Цорж Дондовринчэний дэргэд машид гарахуйн цагт Лувсандагби-бал хэмээх алдарыг олсон алин түүний ялгамжтай эрдмүүдийг дурдахын үүднээс лагшины доорд хэсэг өлмийн лянхуад бишрэнгүйгээр залбирмой хэмээх нь бодит утга болой.
Хоёрдугаарт хязгаарыг шинжлэхүйд.
Тийн бөгөөс Рэндабаад өргөсөн цагт хэмжээлшгүй энэрэхийн хэмээн номлосон атал энд зоригдолгүй хэмээн гарсаны ялгаа юун бэ хэмээвээс, зарим нэгэн, тийн хэмжээлшгүй хэмээн өгүүлсэн нь дөрвөн цаглашгүйн доторхи цаглашгүй нигүүлсэл мөн бөгөөд энд нь зоригдолгүй нигүүсэл мөн хэмээн номлов. Бас тэр нь тоо хэмжээг нь хэмжиж баршгүй амьтнаа зорьсон тул хэмжээлшгүй хэмээгдсэн буюу. Үүнээ зорилтгүй хэмээсэн утга ч тэр амуй хэмээн хэлэвч, өөрийн ёсон нь үгийн утгын үест номлосон мэт мөн буй за.
Тийн атал богдын зарлиг ямагтаас хэмжээлшгүй хэмээн гарсан нь цаглашгүй амьтанд зорьсон утга мөн гэх нь дөхөмтэй. Хиргүй нь нисваанис ба мэдэгдэхүүний түйтгэрийн хир байхгүй гэсэн утганд ер номлож болох ч энд эндүүрэх хийгээд мунхрахын хиргүй хэмээн номлох үест буусан үзэгдэнэ. Бас энд богдыг магтсан үес атал Аръяабал, Манзушир бурханыг магтсан мэт болсон нь барилдлагагүй болой хэмээвээс тэр гэмгүй бөгөөд түүний утга нь өмнөх мэт, энэхүү залбирал нь Аръяабал, Манзушир, Богд Зонхова гурвын ердийн залбирал болговоос дотроо үл харшлах агаад хоёр, гуравдугаар мөрөөр дашрамд хүчит Очирваань лугаа адилтган үзүүлсэн хэмээн номлосон мэтээс үзвэл богд лам ямагтыг язгуурын гурван итгэл лүгээ ялгаа үгүй хэмээхийн үүднээс магтсан хийгээд Аръяабал нь цөвүүн цагийн нийт амьтан хийгээд ялангуяа Төвөдийн оронд шашин төр хоёрын үүднээс үлэмж их зарлигийн ачтай ба Манзушир нь ерөнхий амьтан хийгээд Төвөд оронд номын зарлиг ач үлэмж их бөгөөд Аръяабалын алдрыг өгүүлвээс тус эрдэм машид их болох нь судрын аймаг хуурцаг, модны зохиол, Аръяабалын үндэс судрын аймаг цагаан лянхуа тэргүүтнээс илэрхий агаад Манзуширийн алдарыг өгүүлвээс тус эрдэм үлэмж их нь алдар өгүүлэх хийгээд эрдэнэ давхарлиг тэргүүтнээс номлосон бөгөөд тэр ч тийн тэр хоёрын алдараас бишрэн өгүүлсний тус эрдэм нь буман бурханы алдарыг өгүүлсэн лүгээ адил хэмээн номлосон бөгөөд хэрэг тэр мэтийг үзсэнээс энд тэр хоёрын нэрийг өгүүлж залбирсан амуй.
Чингэхэд энэ залбирал нь богдын бусад залбиралаас үлэмж ялгамжтай тул адистид гарах нь бусад лугаа адилгүй болой. Тиймийн тулд богд ямагтад залбирал тавихуйгаар голлон үүнийг анхааран авч үйлдэх бөгөөд саналыг барин мэдвээс язгуурын гурван итгэлд ч залбирсаны үйлдэлт өмнө өгүүлсэн түүгээр бүтэх мөн бөлгөө.
Өгүүлрүүн,
Өвөрчлөн бэлгэ билгүүний өөрийн дүрс баттай хүрд ямагт нь
Үснир шанх юугаа огоорч цаст орон үүнээ
Үзэсгэлэнтэй эл шарын заншилд шүтэж чадагчийн шашины
Үнэн бат тэрэгний журмыг нээгч гэтэлгэгч лам ялгуутугай.
Алин түүний залбирал дээд чандмань эрдэнийг
Асар зөв үгийн тайлбарын дуазын үзүүрт зүүсүгэй
Ариун сайн номлолыг хүсэн чухалчлагч оюун төгс нүгүүд
Анхаарч тахил өглөгийн тухайд энд баяссаар энд хурагтун.
Ямар мэт түүнээс олсон энэ цагаан буяны язгуур
Ялихгүй өчүүхэн буй түүнийг ч төрөл бүхэнд
Ялгуусан бурханы эш онолын шашин хоцролгүй ба
Ялангуяа эцэг богд ламын дээд номыг барихын тул зориулмуй хэмээсэн Мигзэмийн үгийн тайлбар үзэсгэлэнт сувдан эрих хэмээгдэх үүнийг нь өөрийн шавь зарим бээр дуртгасаныг нөхцөл болгож Шагжагийн аяга тахимлиг Шадүв нэрт мөн өөрөө бээр сүжиглэн найруулав.
Мангалам.
МИГМЭД ЗЭЭВИ ДЭРЧЭН ЖАНРАЙСИГ
ДИМЭД ЧЭНБИ ВАНБУ ЖАМБИЙ ЯН
ДҮДБҮН МАЛЬ-ҮЙ ЖОМЗАД САНВИЙ ДАГ
ГАНЖАН ХАЙВИ ЗҮГЖАН ЗОНХОВА
ЛУВСАНДАГБИ ШАВЛА СОЛВААН ДЭВ🙏
