20/10/2026
МАЛЧИД, МАЛ БҮХИЙ ИРГЭДИЙН АНХААРАЛД
урьдчилан сэргийлье
Дуут хавдар нь 3.5 сартай тугалаас эхлэн 4 хүртэлх насны үхэр өвчлөх эрсдэлтэй, хурц явцтай халдварт өвчин юм. Түүнчлэн буга, хандгай, одос үхэр, хонь зэрэг амьтанд тохиолдох боломжтой.
Дуут хавдар нь дэлхийн олон оронд тархсан бөгөөд ялангуяа Африкийн зарим бүс нутагт өргөн тохиолддог өвчин юм. Өвчилсөн малын 10-25 хувь нь хорогдох эрсдэлтэй байдаг. Энэтхэг, Пакистан зэрэг орнуудад гэрийн болон зэрлэг үхрийн дунд түгээмэл тохиолддог байна.
Манай улсын ойт хээр болон тал хээрийн бүсэд уг өвчин бүртгэгддэг боловч жил бүр тогтмол хэрэгжүүлдэг урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээний үр дүнд өвчлөлийн гаралт харьцангуй буурч байна.
Дуут хавдар өвчнийг Clostridium chauvoei хэмээх агааргүй орчинд үрждэг, спор үүсгэдэг савханцар хэлбэрийн бактери үүсгэнэ. Энэхүү нян нь үхсэн малын сэг зэм болон хөрс, тэжээлт орчинд удаан хугацаагаар хадгалагдах чадвартай.
Бактерийн өсөж үржих хамгийн тохиромжтой нөхцөл нь 36-39 хэмийн дулаан, агааргүй орчин байдаг.
Дуут хавдрын үүсгэгч нь чийгтэй хөрс, намаг, шалбааг, тогтмол устай нуур цөөрөмд олон жилийн турш амьдрах чадвартай. Мөн нар салхи хүрдэггүй харанхуй орчинд 10-аас дээш жил хадгалагдаж болох бөгөөд үхсэн малын ялзарсан сэг, хүүрэнд 6 сар хүртэл хугацаанд амьд байж халдвар тараах эрсдэлтэй байдаг.
?
Өвчтэй малын ялгадас болон сэг, хүүрээр бохирлогдсон хэвтэр бууц, хашаа саравч, ус, бэлчээр, өвс тэжээл, тоног хэрэгсэл нь халдварын гол эх үүсвэр болдог.
Хуурайшилт, гангийн үед бэлчээрийн ургамал хатаж ширүүссэнээр малын ам, хамрын салст бүрхүүл шархалж, түүгээр дамжин халдвар нэвтрэх нөхцөл бүрддэг. Мөн салхи шуурганы улмаас хөрсөнд хадгалагдсан нян тоос шороотой хамт агаарт дэгдэж, амьсгалын замаар халдварлах боломжтой.
Зуны улиралд ялаа, шумуул зэрэг цус сорогч шавж халдвар тараах хоёрдогч хүчин зүйл болдог. Үүнээс гадна үхэр гууртах нь өвчлөх эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг байна.
хэмжээ
* Урьдчилан сэргийлэх вакциныг 3 сартай тугалаас эхлэн 4 хүртэлх насны бүх үхэрт тарина.
* Вакцинжуулалтыг өвчин гарах эрсдэлтэй хугацаанаас 14-30 хоногийн өмнө хийх шаардлагатай.
* Хашаа саравч, өтөг бууцанд тогтмол ариутгал, халдваргүйтгэл хийж хэвших.
* Ус, бэлчээрийн эрүүл ахуйн нөхцөлийг сайжруулах.
* Малын биеийн байдалд тогтмол хяналт тавьж, сэжигтэй шинж тэмдэг илэрсэн тохиолдолд нэн даруй малын эмчид мэдэгдэх.
Малчид, мал бүхий иргэд та бүхэн өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээг цаг тухайд нь авч хэрэгжүүлснээр мал сүргээ эрүүл хамгаалж, халдварт өвчний тархалтыг бууруулах боломжтой юм.
Дэлгэрхангай сумын ЗДТГазар
Дэлгэрхангай сумын Мал эмнэлгийн тасаг
