02/04/2026
🌍 Дөрөвдүгээр сарын 2 - Аутизмыг Таниулах Дэлхийн өдөр
Өнөөдөр дэлхий нийтээрээ Аутизмын хүрээний эмгэгтэй (АХЭ) хүмүүс болон тэдний гэр бүлүүдийг дэмжихийн төлөө нэгдэж байна.
Энэ өдөр яагаад чухал вэ?
Энэ өдөр нь зөвхөн мэдээлэл түгээх өдөр биш. Энэ бол хөгжлийг дэмжих, хүлээн зөвшөөрөх, оролцоог хангах гэх зэрэг чухал асуудлуудаар бодлого боловсруулах, хэрэгжүүлэхэд нөлөөлөх өдөр юм. Учир нь аутизм бол зөвхөн эрүүл мэндийн асуудал биш боловсрол, нийгэм, эдийн засгийн асуудал юм.
📊 Дэлхий даяар ойролцоогоор 127 хүн тутмын 1 нь аутизмын хүрээний эмгэгтэй байна. Аутизм нь бүх улс орон, соёл, нийгмийн бүлэгт тохиолддог.
Хөгжиж буй орнуудад:
-Аутизмын тархалтын талаарх найдвартай статистик мэдээлэл хомс хэвээр байна. Үүнд, манай холбоо анх удаа Монголд аутизмтай хүүхэдтэй гэр бүлүүд, аутизмтай хүмүүс, олон нийтийн дунд судалгаа авч үр дүнг нь өнөөдрөөс эхлэн мэдээлж эхэлж байна.
-Оношлогоо, сэргээн засах үйлчилгээ, тэгш боловсрол, нийгмийн хамгааллын үйлчилгээ хүрэлцээгүй байна.
-Ядуурал, нийгмийн ойлголт дутмаг байдал, мэргэжлийн боловсон хүчний хомсдол нь эрт үеийн дэмжлэг авах боломжийг хойшлуулж байна.
-Олон гэр бүл өдөр тутмын асаргаа, боловсрол, нийгмийн дэмжлэгийг өөрсдөө дангаараа зохицуулах шаардлагатай болдог.
Дэлхий дахинд аутизмтай хүүхдийн ба гэр бүлийн хөгжлийг бодитоор сайжруулдаг нотолгоонд суурилсан арга барилууд бий болсон билээ.
1. Эрт илрүүлэлт ба эрт үеийн дэмжлэг
Хүүхдийг бага насанд нь илрүүлж, эрт үеэс дэмжлэг үзүүлэх нь хэл яриа, харилцаа, хөгжлилд эерэг нөлөө үзүүлдэг. Үүнд, манай холбоо хүүхдийн эрт үеийн хөгжлийн оролцооны Портеж хөтөлбөрийг Монголд нэвтрүүлэх туршилтын төсөлд JICA байгууллагатай хамтран ажиллаж ирсэн билээ.
2. Асран хамгаалагч нарт төвлөрсөн сургалт, хөтөлбөрүүд
Эцэг эх, асран хамгаалагчдыг хүүхдээ өдөр тутмын амьдралд дэмжих ур чадварт сургах нь ялангуяа нөөц боломж багатай орнуудад өндөр үр дүнтэй байдаг. Үүнд, манай холбоо ДЭМБ-ын боловсруулсан “Асран хамгаалагчдын ур чадварыг нэмэгдүүлэх сургалт”-ын хөтөлбөрийг Монголд нэвтрүүлэх туршилтын төслийг АНУ-ын Autism Speaks ТББ-ын дэмжлэгтэйгээр хэрэгжүүлжсэн билээ.
3. Зан үйлийн болон хөгжлийн дэмжлэгийн үйлчилгээ
-Зан үйлийн дэмжлэгийн арга (ABA)
-Хэл засал
-Хөдөлгөөн засал
-Хөгжлийн бусад хөтөлбөр
Эдгээр үйлчилгээ нь хүүхдийн харилцаа, бие даах чадварыг сайжруулдаг нь судалгаагаар нотлогдсон байдаг.
4. Хүртээмжтэй тэгш боловсрол
Аутизмтай хүүхдүүд дараах нөхцөл бүрдсэн үед амжилттай суралцаж чаддаг:
-Хувь хүнд тохирсон дэмжлэг
-Бэлтгэгдсэн багш, мэргэжилтэн
-Хүртээмжтэй, эерэг сургалтын орчин
Үүнд, манай холбоо аутизмтай хүүхэдтэй ажиллаж буй багш нарт зориулсан гарын авлагыг боловсруулан түгээж, багш нарт зориулсан сургалтыг тогтмол явуулж, Адина-Тэгш боломж ТББ-ын төсөлд хамтран ажиллаж ЕБС-ийн багш нарт зориулсан онлайн платформын агуулга боловсруулах баг бүрдүүлж оролцсон билээ.
5. Насан туршийн дэмжлэг
Судалгаагаар амжилттай үр дүн нь зөвхөн бага насанд бус, амьдралын бүх үе шатанд уялдаа холбоотой үйлчилгээ байхтай холбоотой байдаг. Үүнд, манай холбоо JICA олон улсын байгууллагын “Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүний хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих” төсөлд хамтран ажиллаж байгаа билээ.
#аутизм
