Myanmar Arts and Culture Development Association - MACDA

17/04/2026

🙏နှစ််သစ်မင်္ဂလာအခါသမယမှာ ရွှင်လန်းချမ်းမြေ့ကြပါစေ🌹

13/04/2026

💦 ၁၃၈၇ ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်မြို့တော်မဟာသင်္ကြန်မဏ္ဍပ် ဖွင့်ပွဲအထိမ်းအမှတ် 💦
"မင်္ဂလာအပေါင်းနဲ့ ပြည့်စုံလှတဲ့ ၁၃၈၇ ခုနှစ် မြန်မာ့ရိုးရာ အတာသင်္ကြန်ပွဲတော် အကြိုနေ့မှာ ရန်ကုန်မြို့တော်သူ မြို့တော်သားများအားလုံးနဲ့အတူ ပြည်ထောင်စု တိုင်းရင်းသား ညီအစ်ကို မောင်နှမများအားလုံး ကိုယ်၏ကျန်းမာခြင်း၊ စိတ်၏ချမ်းသာခြင်းနဲ့ ပြည့်စုံကြပါစေကြောင်း ဆုမွန်ကောင်းတောင်းရင်း နှုတ်ခွန်းဆက်သအပ်ပါတယ်။" 🙏✨

နွေအလှ ပိတောက်ဝါဝါနဲ့အတူ ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှု အတာရေစင်များဖြင့် အေးချမ်းပျော်ရွှင်ရသော နှစ်သစ်ကူးအခါသမယ ဖြစ်ပါစေ။ 🌸💧🤝

#၁၃၈၇ခုနှစ် #မြန်မာ့ရိုးရာအတာသင်္ကြန် #ရန်ကုန်မြို့တော်မဟာသင်္ကြန် #သင်္ကြန်အကြိုနေ့ #တိုင်းရင်းသားညီအစ်ကိုမောင်နှမများ #ရန်ကုန်သင်္ကြန်

13/04/2026

✨ ၁၃၈၇ ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်မြို့တော်မဟာသင်္ကြန် အကြိုနေ့ဖွင့်ပွဲ ✨
"မင်္ဂလာအပေါင်းနဲ့ ပြည့်စုံလှတဲ့ ၁၃၈၇ ခုနှစ် မြန်မာ့ရိုးရာ အတာသင်္ကြန်ပွဲတော် အကြိုနေ့မှာ ရန်ကုန်မြို့တော်သူ မြို့တော်သားများအားလုံး ကိုယ်၏ကျန်းမာခြင်း၊ စိတ်၏ချမ်းသာခြင်းနဲ့ ပြည့်စုံကြပါစေကြောင်း ဆုမွန်ကောင်းတောင်းရင်း နှုတ်ခွန်းဆက်သအပ်ပါတယ်။" 🙏💦

ဒီနှစ်သစ်မှာ အညစ်အကြေးတွေ ဆေးကြောသန့်စင်ပြီး ပျော်ရွှင်စရာ အတာရေသဘင်ပွဲတော်ကို ဆင်နွှဲနိုင်ကြပါစေခင်ဗျာ။ 🌸💧

ဓာတ်ပုံ - နေလင်း

#မြန်မာ့နှစ်သစ်ကူး #၁၃၈၇ခုနှစ် #ရန်ကုန်သင်္ကြန် #အတာသင်္ကြန် #ရန်ကုန်မြို့တော်မဟာသင်္ကြန် #သင်္ကြန်အကြိုနေ့

11/04/2026

🌸 သင်္ကြန်နှစ်သစ်ကူး မင်္ဂလာဆုတောင်းလွှာ 🌸
"နှစ်ဟောင်းကုန်လို့ နှစ်သစ်ကူး၊ စိတ်သစ်ကိုယ်သစ် မင်္ဂလာအပေါင်းနဲ့ ပြည့်စုံကြပါစေ" ✨

🌊 အေးမြပါစေ
သင်္ကြန်ရေပက်ဖျန်းသကဲ့သို့ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး မေတ္တာရေစင်များဖြင့် အေးချမ်းကြပါစေ။

🌿 သစ်လွင်ပါစေ
ဟောင်းနွမ်းခဲ့သော အညစ်အကြေးနှင့် အခက်အခဲများအားလုံး နှစ်ဟောင်းတွင် ကျန်ရစ်ခဲ့ပြီး နှစ်သစ်မှာ အောင်မြင်မှုအသစ်များ ပိုင်ဆိုင်နိုင်ပါစေ။

📈 တိုးတက်ပါစေ
မြန်မာ့အနုပညာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းရင်း လူမှုစီးပွားဘဝများ ပိုမိုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ပါစေ။

ပျော်ရွှင်စရာ အတာသင်္ကြန်ဖြစ်ပါစေကြောင်း ဆုမွန်ကောင်းတောင်းအပ်ပါသည်။ 🙏💦

🇲🇲

07/04/2026

🇲🇲🎗🇨🇳 မြန်မာ-တရုတ် ယဉ်ကျေးမှုပူးပေါင်းဖလှယ်ရေးဓာတ်ပုံပြိုင်ပွဲ ဆုပေးပွဲအခမ်းအနား ကျင်းပ 📸

🟦 မြန်မာ-တရုတ် သံတမန်ဆက်ဆံရေးထူထောင်ခြင်း (၇၅)နှစ်ပြည့်အထိမ်းအမှတ်ဖြင့် ကျင်းပသည့် မြန်မာ-တရုတ် ယဉ်ကျေးမှုပူးပေါင်းဖလှယ်ရေး ဓာတ်ပုံပြိုင်ပွဲ ဆုပေးပွဲအခမ်းအနားကို ဧပြီလ ၅ရက်နေ့က ရန်ကုန်မြို့၊ ရန်ကင်းမြို့ နယ်ရှိ မြဝတီမီဒီယာစင်တာ၌ ကျင်းပခဲ့ပါသည်။

🟦 မြန်မာအနုပညာနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအသင်း(MACDA)မှ ကြီးမှူး၍ မြန်မာနိုင်ငံဓာတ်ပုံအသင်းနှင့် တက်ဟုန်းပြည်နယ်ခွဲကုန်သည်ကြီးများအသင်း(ရန်ကုန်ရုံး)တို့ ပူးပေါင်းကျင်းပခြင်းဖြစ်ပြီး ဓာတ်ပုံပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆုရ ဦးစောအောင်သိန်းထွန်း၊ ဒုတိယဆုရ ရွှေအင်းသား ခင်မောင်ဝင်း၊ တတိယဆုရ မာဇဒါအောင်မြင့်နှင့် နှစ်သိမ့်ဆု ရရှိကြသူများအား တာဝန်ရှိသူများက ဆုများအသီး သီး ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခဲ့ကြပါသည်။

🟦 ထို့နောက် မြန်မာအနုပညာနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအသင်းမှတာဝန်ရှိသူများက မြန်မာ-တရုတ် နှစ်နိုင်ငံအကြား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုလုပ်ငန်းများ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်မည့် Belt & Road Development Myanmar Corporationမှ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုလုပ်ငန်းများအကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ရန် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း လူမှုရေး၊ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် နိုင်ငံတကာအသင်းအဖွဲ့များ၊ ပုဂ္ဂလိကစီးပွားရေးလုပ်ငန်း၊ ကုမ္ပဏီအုပ်စု အဖွဲ့များနှင့်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် နားလည်မှုစာချွန်လွှာများကိုလည်း ရေးထိုးခဲ့ကြပါသည်။

30/03/2026

20/03/2026

ရုပ်စုံသဘင်၏ သမိုင်းစဉ်- မြန်မာ့ရုပ်သေးအက အဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲလာပုံ
မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုလက်ရာများတွင် ရုပ်စုံသဘင် ဟုလည်းခေါ်ဆိုအပ်သော ရုပ်သေးအက သည် ထူးခြားသော အနုပညာအမွေအနှစ်တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ ရုပ်သေးဆိုသည်မှာ ခေါင်း၊ ခြေ၊ လက် စသော ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတို့ကို လှုပ်ရှား၍ လူ့ဟန်အမူအရာဖြင့် ကပြနိုင်စေရန် စီမံပြုလုပ်ထားသော အရုပ်များဖြင့် ခင်းကျင်းကပြခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ကမ္ဘာ့ရုပ်သေးသဘင်တွင် အကြမ်းအားဖြင့် လက်သွင်းရုပ်သေး၊ ကြိုးဆွဲရုပ်သေး၊ တုတ်ထိုးရုပ်သေး နှင့် အရိပ်ရုပ်သေးဟူ၍ လေးမျိုးလေးစားရှိရာ မြန်မာ့ရုပ်သေးသည် ကြိုးဆွဲရုပ်သေး အမျိုးအစားတွင် ပါဝင်သည်။ ဤဆောင်းပါးသည် မြန်မာ့ရုပ်သေးအက၏ မူလအစမှသည် ယနေ့ခေတ်အထိ ခေတ်အဆက်ဆက် ပြောင်းလဲပြုပြင်လာခဲ့ပုံကို သမိုင်းအထောက်အထားများနှင့်တကွ လေ့လာသုံးသပ်သွားမည် ဖြစ်ပါသည်။

မြန်မာ့ရုပ်သေးသဘင် စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ကာလနှင့်ပတ်သက်၍ ပညာရှင်အမျိုးမျိုး အမျိုးမျိုးအဆိုရှိကြသည်။ အချို့က မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၃၈ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော ငစဉ့်ကူးမင်း လက်ထက် သဘင်ဝန်ရာထူးဖြင့် ထမ်းရွက်ရသူ ဦးသော်က စတင်တီထွင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ သို့သော် သက္ကရာဇ် ၁၁၇ဝ ပြည့်နှစ်လောက်တွင် ရေးသားသော အီနောင် နန်းတွင်းဇာတ်တော်ကြီးတွင် "သရေဇာတ်" ဟူ၍ ရုပ်သေးအကြောင်း ဖော်ပြပါရှိသည်ကိုတွေ့ရသည်။ ထို့ပြင် အင်းဝခေတ် ဒုတိယမင်းခေါင် လက်ထက် သက္ကရာဇ် ၈၄၆ ခုနှစ်က ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ ရေးသားသော ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီးနှင့် သက္ကရာဇ် ၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ရေးသားသော သံဝရပျို့တို့၌လည်း ရုပ်သေးသဘင် အကြောင်း ဖော်ပြချက်များ ပါရှိသည်။ ယင်းအထောက်အထားများအရ မြန်မာ့ရုပ်သေးအနုပညာသည် အေဒီ ၁၅ ရာစု (အင်းဝခေတ်)လောက်ကပင် စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး နောင်ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် တဖြည်းဖြည်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်ဟု ယူဆနိုင်ပေသည်။

ကုန်းဘောင်မင်းဆက်လက်ထက်တွင် မြန်မာ့ရုပ်သေးသဘင်သည် ၎င်း၏ အထွန်းကားဆုံးခေတ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၁၈ ရာစုနှင့် ၁၉ ရာစုများသည် ရုပ်သေးအနုပညာ၏ ရွှေခေတ်ဟု ဆိုနိုင်ပါသည်။ ထိုခေတ်က ရုပ်သေးသဘင်ကို အမြင့်သဘင် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ လူဇာတ်ကို အနိမ့်သဘင် ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ မင်းတို့၏ အနှစ်ခြိုက်ဆုံး ဖျော်ဖြေပွဲဖြစ်ခဲ့ပြီး အထူးချီးမြှင့်မြောက်စားခြင်း ခံခဲ့ရသည်။

ဘုရင်မင်းမြတ်များလက်ထက်တွင် ရုပ်သေးစင်များကို စင်တော်ကြီး၊ စင်တော်ကလေး၊ သမီးတော်စင် နှင့် ဝင်းစင် ဟူ၍ လေးမျိုးခွဲခြားထားသည်။ စင်တော်ကြီးဆိုသည်မှာ ဘုရင်၏အမိန့်တော်ဖြင့်သာ တည်ထောင်ထားသော ရုပ်သေးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး အခွင့်အရေး အပြည့်အဝရရှိသည်။ စင်တော်ကလေးနှင့် သမီးတော်စင်တို့မှာလည်း ဘုရင့်အမိန့်ဖြင့် တည်ထောင်ရသော်လည်း အခွင့်အရေးမှာ စင်တော်ကြီးလောက် မရရှိချေ။ ဝင်းစင် (အရပ်စင်) မှာမူ အမိန့်တော်ခံရန် မလိုဘဲ ငှားရမ်းသူရှိလျှင် ကပြနိုင်သည်။

ထိုခေတ်က ရုပ်သေးသဘင်သည် အလွန်စည်းကမ်းကြီးသော သဘင်မျိုးဖြစ်သည်။ စင်ဆောက်လုပ်ရာတွင် လယ်ကန်သင်းပေါ်၌ ခွ၍မဆောက်ရခြင်း၊ ရွာနှင့် နတ်စင်ကို ကျောခိုင်း၍မဆောက်ရခြင်း၊ ဝါးနှင့် သက်ငယ်ကိုသာ အသုံးပြုရခြင်း စသည့် စည်းကမ်းများ ရှိသည်။ ထို့ပြင် ရုပ်သေးစင်ပေါ်တွင် အမျိုးသမီးများ မပါဝင်ရသဖြင့် ရုပ်သေးမင်းသမီးများမှာ ယောကျာ်းမင်းသမီးများသာ ဖြစ်ကြသည်။ အရုပ်များ ထွက်ရန်နေရာမှာလည်း လက်တန်းအထက်၊ လက်တန်းအောက်၊ လက်ဝဲဘက်အစွန်၊ လက်ယာဘက်အစွန်ဟူ၍ သတ်မှတ်ထားပြီး ရှင်ဘုရင်ရုပ်သည် လက်ယာဘက်အစွန်မှ ထွက်ရခြင်း၊ နတ်ကတော်ရုပ်နှင့် အပျိုတော်ရုပ်တို့သည် အလယ်မင်းပေါက်မှ ထွက်ရခြင်း စသည့် စည်းမျဉ်းများ တိကျစွာ ရှိခဲ့သည်။

ထိုခေတ် ရုပ်သေးပညာသည် ခက်ခဲနက်နဲလှသည်။ အထူးသဖြင့် မြန်မာ့ရုပ်သေးသည် ကမ္ဘာ့ရုပ်သေး လေးမျိုးတွင် အခက်ဆုံးအမျိုးအစားဖြစ်သော ကြိုးဆွဲရုပ်သေး အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ အရုပ်ကို သစ်သားဖြင့် ပြုလုပ်၍ တောက်ပြောင်သော ဖဲ ကတ္တီပါစများဖြင့် ဝတ်ဆင်ထားသည်။ ခြေဆစ်၊ လက်ဆစ်၊ ခါးဆစ်တို့တွင် ပတ္တာဆက် တပ်ဆင်ထားသဖြင့် အဆစ်တို့ကို လိုသလို ချိုးနိုင်သည်။ ခြေကြိုး၊ လက်ကြိုး၊ ခါးကြိုးတို့ကို ဒလက်တွင် ချည်ကာ ကျွမ်းကျင်စွာ ကပြရခြင်းဖြစ်ပြီး ကျွမ်းကျင်မှုရရှိရန် အလေ့အကျင့်များစွာ လိုအပ်သည်။

ကိုလိုနီခေတ်သို့ ရောက်ရှိလာသော်လည်း ရုပ်သေးသဘင်သည် ၎င်း၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာပြည် အနှံ့အပြားတွင် ရုပ်သေးအဖွဲ့ပေါင်း ၆၀ ကျော် ၇၀ ခန့်ရှိခဲ့ပြီး ဘုရားပွဲတိုင်းလိုလိုတွင် ရုပ်သေးပွဲများ မပါမဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ပရိသတ်များလည်း အင်မတန် စည်ကားခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်း တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားနေချိန်၌ပင် ရုပ်သေးဆရာများသည် မိမိတို့၏ အနုပညာကို ဆက်လက်ဖျော်ဖြေနေခဲ့ကြသည်။ ထိုခေတ်ကာလသည် ရုပ်သေးဆရာများ အလွန်တောက်ကြွားခဲ့သော ကာလဟု ရုပ်သေးပညာရှင်ကြီးများက ပြန်လည်အမှတ်ရကြသည်။

ပြည်ထောင်စုခေတ်တွင်လည်း ရုပ်သေးအနုပညာသည် ဆက်လက်ရှင်သန်ခဲ့သော်လည်း ဖျော်ဖြေရေးနည်းလမ်းသစ်များ ပေါ်ပေါက်လာမှုကြောင့် ရုပ်သေး၏ ခမ်းနားမှုမှာ တဖြည်းဖြည်း လျော့ပါးလာခဲ့သည်။

ယနေ့ခေတ်တွင် ရုပ်သေးသဘင်သည် ရှင်သန်ရပ်တည်ရေးအတွက် စိန်ခေါ်မှုများစွာနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ အသက် ၅၀ ကျော် လူကြီးများသည် ငယ်စဉ်က ဘုရားပွဲများတွင် ကြည့်ခဲ့ရသော ရုပ်သေးပွဲများကို သတိရနေကြသော်လည်း လူလတ်ပိုင်းများမှာ ရုပ်မြင်သံကြားတွင် ရံဖန်ရံခါသာ ကြည့်ဖူးကြပြီး လူငယ်အများစုမှာ ရုပ်သေးဆိုသည်ကို ကြားဖူးရုံမျှသာ ရှိတော့သည်။ ပြည်တွင်းပရိသတ်များ၏ အားပေးမှု နည်းပါးလာခြင်းသည် ရုပ်သေးသဘင် မှေးမှိန်ရခြင်း၏ အဓိက အကြောင်းရင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။

လက်ရှိတွင် နှစ်စဉ်ပုံမှန် ရုပ်သေးပွဲထည့်လုပ်သော ဘုရားပွဲဆိုလို့ သန်လျင် ကျိုက်ခေါက်ဘုရားနှင့် သထုံ ရွှေစာရံဘုရားပွဲ နှစ်ပွဲသာ ကျန်ရှိတော့သည်ဟု ပညာရှင်များက ဆိုသည်။ တစ်နှစ်ပတ်လုံး အများဆုံး လိုက်လံကပြရမှုမှာ ၁၂ ပွဲခန့်သာ ရှိတော့သည်။ မိုးတွင်းသုံးလကလွဲကာ မြန်မာပြည်အနှံ့ ဘုရားပွဲများတွင် တစ်နှစ်ပတ်လုံး လိုက်လံကပြခဲ့ရသည့် ရုပ်သေးရွှေခေတ်မှာ ကုန်ဆုံးသွားခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။

သို့သော်လည်း မြန်မာ့ရုပ်သေးသည် ပြည်ပဧည့်သည်များ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ရရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ မန္တလေးမြို့ရှိ ရုပ်သေးပြတိုက်များနှင့် ဖျော်ဖြေရေးဌာနများတွင် ခရီးသွားဧည့်သည်များအတွက် ရုပ်သေးအက ဖျော်ဖြေမှုများ ပြုလုပ်ပေးလျက်ရှိသည်။ ရုပ်သေး၏ ဇာတ်ဝင်ခန်းများသည် ဗုဒ္ဓဝင်၊ ဇာတ်နိပါတ်တော်များ၊ ရာဇဝင်နှင့် ဒဏ္ဍာရီများမှ ဆွဲယူထားခြင်းဖြစ်ကာ မြန်မာ့အက၊ ဂီတ၊ သစ်သားထုလုပ်ခြင်း၊ ပုတီးစီခြင်းနှင့် ပန်းချီလက်ရာများ စသည့် အနုပညာရပ်မျိုးစုံ ပေါင်းစပ်ပါဝင်နေသည်။

မြန်မာ့ရုပ်သေးအက (ရုပ်စုံသဘင်) သည် အင်းဝခေတ်မှစတင်ကာ ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် အထွန်းကားဆုံးသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ကိုလိုနီခေတ်အထိ ၎င်း၏ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သော အနုပညာတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ခေတ်အဆက်ဆက် ပြောင်းလဲလာခဲ့သော်လည်း မြန်မာ့ရုပ်သေး၏ အခြေခံအနှစ်သာရဖြစ်သည့် ကြိုးဆွဲရုပ်သေး၏ ကျွမ်းကျင်မှု၊ စည်းကမ်းတကျ ကပြမှုနှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များ ပါဝင်မှုတို့မှာ ယနေ့တိုင် တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။

ယနေ့ခေတ်တွင် ပြည်တွင်းပရိသတ်၏ အားပေးမှု နည်းပါးလာခြင်းနှင့် ဖျော်ဖြေရေးနည်းလမ်းသစ်များ၏ ရိုက်ခတ်မှုကြောင့် ရုပ်သေးသဘင် မှေးမှိန်လာရသော်လည်း ပြည်ပဧည့်သည်များ၏ စိတ်ဝင်စားမှုနှင့် ရုပ်သေးပညာရှင်များ၏ ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် ဤအနုပညာသည် လုံးဝပျောက်ကွယ်သွားခြင်း မရှိသေးပေ။ မြန်မာ့ရုပ်သေးအက၏ ရှင်သန်ရပ်တည်မှုသည် နောင်လာနောက်သား မျိုးဆက်များ၏ ဤအနုပညာအပေါ် ထားရှိသော တန်ဖိုးထားမှုနှင့် ထိန်းသိမ်းမြှင့်တင်မှုအပေါ်တွင် အဓိကမူတည်နေပါသည်။ ဤသည်ကား ရုပ်စုံသဘင်၏ သမိုင်းစဉ် ဖြစ်ပေသည်။

#မြန်မာ့ရုပ်သေး #ရုပ်စုံသဘင် #မြန်မာ့အနုပညာ #ရုပ်သေးသမိုင်း #ကုန်းဘောင်ခေတ်ရုပ်သေး #အမွေအနှစ်ယဉ်ကျေးမှု #မြန်မာ့ရိုးရာ #ရုပ်သေးပညာ #မြန်မာ့အလှ

17/03/2026

မုန့်ဟင်းခါး- မြန်မာ့နံနက်ခင်းရဲ့ အထိမ်းအမှတ်
မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ မြို့ပြတွေ၊ ကျေးလက်တွေမှာ နံနက်ခင်းဆိုတာ မုန့်ဟင်းခါးအိုးနဲ့ မကင်းနိုင်ပါဘူး။ လမ်းဘေးဈေးတန်းတွေမှာ မုန့်ဟင်းခါးအိုးကြီးက ခိုးခိုးခေါက်ခေါက်ဆူနေပြီး ငါးဟင်းရည်ရဲ့ မွှေးပျံ့တဲ့ အနံ့က လမ်းသွားလမ်းလာတွေကို ဆွဲဆောင်နေတတ်ပါတယ်။ မြန်မာတွေအတွက် မုန့်ဟင်းခါးဟာ ရိုးရိုးအစားအစာတစ်ခုသက်သက်မဟုတ်ဘဲ နံနက်ခင်းရဲ့အစ၊ ကျေးလက်မြို့ပြမရွေး လူတန်းစားအားလုံးကို ဆက်သွယ်ပေးတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုသင်္ကေတတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

မုန့်ဟင်းခါးရဲ့ သမိုင်းကြောင်းကို ပြန်ကြည့်ရင် ရှေးမြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျှောက်မှာ ကျောက်စာ၊ ပေစာတွေနဲ့ မှတ်တမ်းတင်ထားတာ မတွေ့ရှိရပါဘူး ။ ဒါကြောင့် မုန့်ဟင်းခါးရဲ့ ပေါ်ပေါက်ရာ ခေတ်ကာလနဲ့ မူလဇာတိကို အတိအကျ သိရှိဖို့ ခက်ခဲပါတယ်။

သို့သော်လည်း ပညာရှင်များ၏ လေ့လာတွေ့ရှိချက်အရ အစောဆုံး အထောက်အထားတစ်ခုအနေနဲ့ ကုန်းဘောင်ခေတ် စာဆိုတော်ကြီး ဦးပုညရဲ့ လင်္ကာများထဲမှာ "မုန့်ဟင်း" လို့ သုံးနှုန်းခဲ့တာကို တွေ့ရှိရပါတယ် ။ ထို့အပြင် ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းက စာဆိုတော် ဖိုးသူတော်ဦးမင်းနဲ့ ဦးမင်းတို့ ခေတ်ပြိုင်စပ်ဆိုခဲ့တဲ့ ကဗျာများမှာလည်း မုန့်ဟင်းခါးကို "မုန့်တီ" လို့ သုံးနှုန်းခဲ့ကြပါတယ်။ ယနေ့အချိန်အထိ အချို့ဒေသများမှာ မုန့်ဟင်းခါးကို "မုန့်"၊ "မုန့်ဟင်း" လို့ ခေါ်ဝေါ်နေကြတုန်းဖြစ်တာကြောင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်မှာ မုန့်ဟင်းခါး စတင်ပေါ်ပေါက်လာပြီလို့ ယူဆကြပါတယ်။

ပျူမြို့ဟောင်းများ တူးဖော်ရာမှာလည်း ဆန်မှုန့်နဲ့ အချဉ်ဖောက်ပြုလုပ်တဲ့ ကိရိယာအများအပြား တူးဖော်ရရှိခဲ့တာကြောင့် ထမင်းအစားထိုး ဆန်ဖြင့်ပြုလုပ်တဲ့ မုန့်နဲ့ မုန့်ဟင်းခါးတို့ဟာ ရှေးယခင်ကတည်းက ပေါ်ပေါက်နေခဲ့နိုင်ကြောင်း ကောက်ချက်ချကြပါတယ်။ ဒေါက်တာခင်မောင်ညွန့်၏ လေ့လာချက်အရ မုန့်ဟင်းခါးချက်နည်းဟာ ရှေးနန်းတွင်း ဟင်းချက်နည်းမျိုးစုံ စာရင်းမှာ မပါဝင်တာကြောင့် သာမန်အရပ်သားတို့ရဲ့ အစားအစာသာ ဖြစ်နိုင်ပြီး ထို့ကြောင့်ပင် မည်သူမျှ အရေးတယူ မှတ်တမ်းမတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ဆိုပါတယ်။

မုန့်ဟင်းခါးကို အဓိကအားဖြင့် ဆန်ခေါက်ဆွဲဖတ် (မုန့်ဖတ်) နဲ့ ငါးတို့ဖြင့် ချက်ပြုတ်ပါတယ် ။ ငါးအနေနဲ့ ငါးခူ၊ ငါးကြင်း၊ ငါးကျည်း၊ ငါးသလောက်၊ ငါးရှဉ့် စတဲ့ ငါးအမျိုးမျိုးကို အသုံးပြုကြပြီး ငါးနှစ်မျိုး သို့မဟုတ် သုံးမျိုး ရောစပ်အသုံးပြုခြင်းက ငါးတစ်မျိုးတည်းသုံးခြင်းထက် ပိုမိုကောင်းမွန်တယ်လို့ ဆိုကြပါတယ် ။ ငါးရှားပါးတဲ့ ဒေသများမှာတော့ ကြက်သား၊ အမဲသားတို့ကိုပါ အသုံးပြုလေ့ရှိပါတယ်။
ဟင်းရည်အတွက် မရှိမဖြစ် ပါဝင်ပစ္စည်းတွေကတော့
• ဆီ
• ငံပြာရည်
• ဆား
• နနွင်းမှုန့်
• ငှက်ပျောအူ
• ကြက်သွန်နီ
• ကြက်သွန်ဖြူ
• ဂျင်း
• စပါးလင်
• ဆန်လှော်မှုန့် (သို့) ကောက်ညှင်းပေါက်ပေါက် ဆန်လှော်မှုန့်
တွဲဖက်စားသုံးရတဲ့ အဆာပလာတွေကလည်း မုန့်ဟင်းခါးရဲ့ အရသာကို ပိုမိုပြည့်စုံစေပါတယ်။ ဘဲဥ၊ ပဲသွေး၊ အကြော်စုံ (ပဲကြော်၊ ဘူးသီးကြော်၊ ကြက်သွန်ကြော်၊ မန္တလေးပဲကြော်၊ ငါးဖယ်ကြော်)၊ သံပုရာသီး၊ ပူစီနံ၊ နံနံပင်၊ ပဲသီး၊ ပဲပင်ပေါက်၊ ငရုတ်သီးအလှော်မှုန့်၊ အီကြာကွေး စတာတွေက မုန့်ဟင်းခါးပွဲရဲ့ မပါမဖြစ် အဖော်တွေပါပဲ။

မုန့်ဟင်းခါးဟာ ဒေသအလိုက် ပြင်ဆင်ချက်ပြုတ်ပုံချင်း မတူကြသလို ပါဝင်ပစ္စည်းတွေ ကွဲပြားတာကြောင့် အရသာမှာလည်း ကွာခြားမှုတွေရှိပါတယ်။ အောက်ပါတို့သည် ထင်ရှားသော ဒေသအလိုက် မုန့်ဟင်းခါးများဖြစ်ပါတယ်။

ရန်ကုန်မုန့်ဟင်းခါး - လူကြိုက်အများဆုံးနဲ့ အကျော်ကြားဆုံး မုန့်ဟင်းခါးဖြစ်ပါတယ် ။ ငါးဖယ်ကြော်၊ ဘူးသီးကြော်တို့နဲ့ တွဲဖက်စားသုံးရပြီး ဟင်းရည်ကို ကုလားပဲဆန်နဲ့ ကျိုချက်ထားကာ ဆန်လှော်လေးပါ ထည့်ထားတာကြောင့် ထူးခြားတဲ့အရသာကို ရရှိစေပါတယ်။

မန္တလေးမုန့်ဟင်းခါး - မန္တလေးသားတို့ရဲ့ ထူးခြားချက်ကတော့ မုန့်ဟင်းခါးကို "စားတယ်" လို့မသုံးဘဲ "သောက်တယ်" လို့ သုံးနှုန်းတာပါပဲ ။ ဒါဟာ အရည်ပါတဲ့ ဟင်းခါးဆိုရင် "သောက်တယ်" လို့ သုံးစွဲခဲ့တဲ့ ရှေးဟောင်းစကားအသုံးအနှုန်းကို ယနေ့တိုင် ထိန်းသိမ်းထားတာဖြစ်သလို၊ ဟင်းရည်ရွှဲရွှဲနဲ့ မုန့်ဖတ်နည်းနည်း စားသုံးတတ်တဲ့ အလေ့အထကြောင့်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ပခုက္ကူသားတွေလည်း မုန့်ဟင်းခါးကို သောက်တယ်လို့ပဲ သုံးနှုန်းကြပါတယ်။

မွန်ပြည်နယ် (မော်လမြိုင်) မုန့်ဟင်းခါး - မွန်ပြည်နယ်မှာတော့ မုန့်ဟင်းခါးကို "မုန့်တီ" လို့ ခေါ်ဝေါ်ကြပါတယ် ။ ရန်ကုန်မှာ မုန့်တီလို့ မှာရင် ရခိုင်မုန့်တီလို အခြားအစားအစာမျိုး ရောက်လာနိုင်တာမို့ သတိပြုရပါမယ်။

တောင်ငူမုန့်ဟင်းခါး - တောင်ငူမုန့်ဟင်းခါးကတော့ ဟင်းရည်ကျဲကျဲနဲ့ ထူးခြားပါတယ်။ ငါးပိရည်ကျိုအနှစ်နဲ့ ပုဇွန်ငပိတို့ကိုပါ ထည့်သွင်းအသုံးပြုတာကြောင့် အရသာ ပိုမိုပြင်းထန်ပါတယ်။

မုံရွာမုန့်ဟင်းခါး - မုံရွာမှာတော့ မုန့်ဟင်းခါးကို "အရည်ဖျော်" လို့ ခေါ်ဝေါ်ကြပါတယ် ။ အရည်ဖျော်အစုံတစ်ပွဲမှာ နံနံပင် မထည့်ဘူး၊ ကျန်တာထည့်မယ်၊ မုန့်ဖတ်နည်းနည်းနဲ့ အရည်ကျဲကျဲ ချိုချိုလေး စားသုံးကြပါတယ်။

အခြားထင်ရှားတဲ့ မုန့်ဟင်းခါးဒေသများကတော့ ပုသိမ်၊ ဘိုကလေး၊ ဟင်္သတ၊ ဖျာပုံ၊ အင်းလေး၊ ကရင်၊ ထားဝယ်၊ ရခိုင်၊ ဝါးခယ်မ၊ တောင်တွင်းကြီး စတဲ့ ဒေသတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

မုန့်ဟင်းခါးဟာ မြန်မာတို့ရဲ့ ယဉ်ကျေးမှုသင်္ကေတတစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်နေပြီး National Dish (နိုင်ငံတော်အဆင့် ဟင်းလျာ) တစ်ခုအဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ထားကြပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ မြို့၊ ရွာတိုင်းတွင် ရောင်းချကြပြီး နံနက်စာမှ နေ့လယ် နေ့ခင်း အဆာပြေအပြင် ညလယ်စာအဖြစ်ပါ နှစ်ခြိုက်စွာ စားလေ့ရှိကြပါတယ် ။ အာဟာရတန်ဖိုးအားဖြင့်လည်း ပရိုတင်း၊ ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်နဲ့ ဓာတ်ဆားများ ပါဝင်ပြီး ချက်ပုံချက်နည်း ရိုးရှင်းလွယ်ကူသည့်အပြင် စရိတ်ပါ သက်သာတာကြောင့် မြန်မာလူမျိုးတိုင်းလိုလို နှစ်သက်တဲ့ အစားအစာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

မုန့်ဟင်းခါးရဲ့ ဂုဏ်သတင်းဟာ နိုင်ငံတကာအထိ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့ပါပြီ။ မြန်မာ့မုန့်ဟင်းခါးကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၁၆)ရက်နေ့မှာ ကျရောက်တဲ့ Belt and Road International Day အထိမ်းအမှတ် အစားအစာအဖြစ် World Peace Ribbon Organization ဥက္ကဋ္ဌ Mr. Chen Entian က သတ်မှတ်ဂုဏ်ပြုခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှာ CNN က ထုတ်ပြန်တဲ့ ကမ္ဘာ့အကောင်းဆုံး Soup အမျိုး (၂၀) စာရင်းထဲမှာ မြန်မာ့မုန့်ဟင်းခါး ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ မြန်မာလူမျိုးတိုင်းအတွက် ဂုဏ်ယူစရာတစ်ခုဖြစ်ပြီး မုန့်ဟင်းခါးဟာ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းဒေသကနေ စတင်ကာ ကမ္ဘာ့စာမျက်နှာပေါ်မှာ ထင်ပေါ်လာခဲ့တာပါ။

ဒေသအလိုက် မုန့်ဟင်းခါးကို ခေါ်ဝေါ်သုံးနှုန်းပုံ ကွဲပြားမှုတွေကလည်း မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုရဲ့ ကြွယ်ဝမှုကို ပြသနေပါတယ်။ မန္တလေးမှာ "သောက်တယ်"၊ မုံရွာမှာ "အရည်ဖျော်"၊ မွန်ပြည်နယ်မှာ "မုန့်တီ" စသည်ဖြင့် ဒေသအလိုက် ကွဲပြားတဲ့ အသုံးအနှုန်းတွေဟာ ဒေသတစ်ခုချင်းစီရဲ့ သမိုင်းကြောင်းနဲ့အတူ ထင်ဟပ်နေတဲ့ ဒေသိယစကားလုံးတွေပါပဲ ။ ဒီလို ချစ်စဖွယ်ကောင်းတဲ့ ဒေသိယစကားလေးတွေကို အငြင်းပွားစရာအဖြစ် မယူဆဘဲ ဒေသအလိုက် ရိုးရာဓလေ့တွေအဖြစ် ရှုမြင်ကြဖို့လည်း အကြံပြုလိုပါတယ်။

မုန့်ဟင်းခါးဟာ မြန်မာလူမျိုးတို့ရဲ့ ဘဝနဲ့ ရောယှက်နေတဲ့ အစားအစာတစ်ခုပါ။ ဒေသအလိုက် ကွဲပြားတဲ့ အရသာတွေ၊ ချက်ပြုတ်နည်းတွေနဲ့အတူ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုရဲ့ မတူကွဲပြားမှုကို ထင်ဟပ်နေပါတယ်။ နံနက်ခင်းတိုင်းရဲ့ အစ၊ လူတန်းစားမရွေး နှစ်ခြိုက်စွာ စားသုံးကြတဲ့ မုန့်ဟင်းခါးဟာ ယနေ့အခါ ကမ္ဘာ့အသိအမှတ်ပြုမှုကိုပါ ရရှိထားပြီဖြစ်လို့ မြန်မာတိုင်းရဲ့ ဂုဏ်ယူစရာ အမွေအနှစ်တစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေမှာပါ။

စာရေးသူ - နေလင်း

#မုန့်ဟင်းခါး #မြန်မာ့နံနက်ခင်း #မုန့်တီ #ငါးဟင်းခါး #မုန့်ဟင်းခါးချစ်သူ