MyanHealth Media

MyanHealth Media "We make social media a place for health education, not misinformation." ( Doh Eain Mat Co.,Ltd is responsible for this page)

MyanHealth makes social media "a place for health education, not misinformation".
ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာသတင်း၊ဆောင်းပါးများနှင့် ပေါ့ကတ်စ် အစီအစဥ်များကိုထုတ်လုပ်တင်ဆက်ပေးနေပါတယ်။

တစ်ပတ်အတွင်း ကျန်းမာရေးသတင်းအနှစ်ချုပ်(၈၊မေလ၊၂၀၂၆- ၁၅၊မေလ၊၂၀၂၆)Weekly Health Round-Up (May Third Week )ကိုတင်· ရန်...
15/05/2026

တစ်ပတ်အတွင်း ကျန်းမာရေးသတင်းအနှစ်ချုပ်
(၈၊မေလ၊၂၀၂၆- ၁၅၊မေလ၊၂၀၂၆)
Weekly Health Round-Up (May Third Week )
ကိုတင်

· ရန်ကုန်မြို့ ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံးကြီး အထူးကုပြင်ပလူနာဌာနမှာ အသည်းရောင်အသားဝါ - စီပိုး (Hepatitis C) ဖြစ်သူတွေအတွက် အပတ်စဉ် သောကြာနေ့တိုင်းမှာ နေ့လယ် ၁ နာရီကနေ ၄ နာရီအထိ အခမဲ့ကုသပေးနေပြီဖြစ်တယ်လို့ ဆေးရုံဘက်က ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။​ ရောဂါပိုးရှိပြီး လူနာတွေကို ပိုးကောင်ရေ (Viral Load) စစ်ပေးတာ၊ Antiviral ဆေး ပေးတာနဲ့ ကုသပေးတာအပြင် ဆေးကုပြီး သုံးလောက်အကြာ ကုသမှု အောင်မြင်မှု ရှိ၊ မရှိကိုလည်း အခမဲ့ ပြန်လည်စစ်ဆေးပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

· မွန်ပြည်နယ်၊ ကျိုက်ထိုမြို့မှာ ငှက်ဖျားရောဂါ တိုက်ဖျက်ရေးလုပ်ငန်း အားကောင်းစေဖို့ ““Malaria Micro-stratification” သင်တန်းကို မြို့နယ်ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဦးစီးဌာနက ဦးဆောင်ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး Micro-stratification ဟာ ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်မှုကို ရွာ၊ ဒေသအလိုက် အသေးစိပ် ခွဲခြား သတ်မှတ်ကာ အန္တရာယ်ရှိမှုအဆင့်လိုက်ကို အရောင်နဲ့ ခွဲပြီး တိကျစွာ သတ်မှတ်တဲ့ လုပ်ငန်းစဉ် ဖြစ်ပါတယ်။

· ကျိုက်ထိုမြို့နယ်မှာ သွေးလွန်တုပ်ကွေးဖြစ်မှု ကင်းစင်ရေးအတါက် အဘိတ်ဆေးခတ်တာကို မိုးရာသီ အစကတည်းက စတင်လုပ်ဆောင်နေပြီလို့ မြို့နယ် ကျန်းမာရေးဦးစီးဌာနနဲ့ ကျိုက်ထိုမြို့နယ် ပြည်သူ့ ဆေးရုံးကြီးက ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။ ဆေးခပ်တာတွေကို ရပ်ကွက်၊ လမ်းကြိုလမ်းကြားနဲ့ ကျောင်းပတ်ဝန်းကျင်တွေက ရေတင်ကျန်နိုင်တဲ့ နေရာတွေမှာ ကွင်းဆင်းလုပ်ဆောင်တာဖြစ်ပြီး တစ်အိမ်တက်ဆင်း ကာကွယ်ရေးနည်းလမ်းတွေ ရှင်းပြတာကိုလည်း လုပ်ဆောင်နေပါတယ်။

· တီဘီရောဂါ (Tuberculosis – TB) သည်တွေအတွက် အခမဲ့ဖြန့်ဝေနေတဲ့ တီဘီဆေးနဲ့ ART ဆွေးကို ပုဂ္ဂလိက ဆေးဆိုင်နဲ့ ဆေးခန်းတွေအနေနဲ့ တင်သွင်း၊ ရောင်းချတာမျိုး မလုပ်ကြဖို့ အာရက္ခပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဌာန (FDA) က တိုက်တွန်းထားပါတယ်။​

· မကွေးတိုင်း၊​ စလင်းမြို့နယ်တွင်း ရွာတွေက ယားနာဖြစ်ပွားသူ ၇၈ ဦးနဲ့ ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင် ၁၁ ဦး အပါအဝင် လူနာ ၂၃၆ ဦးကို အခမဲ့ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုတွေ ပေးထားနိုင်တယ်လို့ ဒေသအာဏာပိုင်တွေက ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။​

· မန္တလေးဆေးဝါးစျေးကွက်မှာ နှလုံးနဲ့ သွေးတိုးရောဂါအတွက် သုံးတဲ့ ဆေးဝါးတွေအပြင် အခြေခံ ဆေးဝါး ပြတ်လပ်မှုတွေ မရှိပေမယ့် စျေးကွက်အဝင် နောက်ကျမှုတွေ ရှိနေတယ်လို့ မြို့အခြေပြု ဆေးဝါးရောင်းချသူတွေကို ကိုးကားပြီး One News သတင်းက ရေးသားထားပါတယ်။

· စစ်ကိုင်းတိုင်းအတွင်း သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါ ဖြစ်ပွားမှု မြင့်တက်နေပြီး ချောင်းဦးနဲ့ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်တွေမှာဆိုရင် သေဆုံးမှုတွေပါ ရှိနေပြီလို့ တိုင်း ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဦးစီးဆီက သိရပါတယ်။

· ပြည်သူအတွက် လုံခြုံစိတ်ချရတဲ့ အစားအအသောက်တွေ လက်လှမ်းမီ သုံးစွဲနိုင်ရေး လိုအပ်ချက်များကို လမ်းညွှန်နိုင်ဖို့အတွက် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ပါမောက္ခ ဒေါက်တာသက်ခိုင်ဝင်းက မေ ၁၀ ရက် မနက်ပိုင်းမှာ ရှမ်းပြည်နယ် အစားအသောက်နှင့် ဆေးဝါးကွပ်ကဲရေးရုံးကို သွားရောက်ခဲ့သည့်အပြင် ဓာတ်ခွဲခန်းကိုလည်း ဝင်ရောက်ကြည့်ရှု စစ်ဆေးခဲ့သည်။

· ထိုင်းနိုင်ငံအရှေ့ဘက် Chachoengsao ပြည်နယ်က လင်းနို့တွေဆီမှာ ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်မျိုးစိတ်သစ် တစ်ခုကို ထိုင်း ချူလာလောင်ကွန်းနဲ့ တိုကျိုတက္ကသိုလ် သုတေသီတွေက ရှာဖွေတွေ့ရှိထားပြီဖြစ်တယ်လို့ The Nation Thailand သတင်းက ရေးသားထားပါတယ်။

· ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ ရွှေ့ပြောင်းနိုင်ငံခြားသားတွေ လိုအပ်တဲ့ ဆေးကုသမှုစရိတ် ထောက်ပံ့ပေးနိုင်ရေး နယ်စပ်ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး ရန်ပုံငွေတစ်ရပ် ထူထောင်သွားဖို့ စီစဉ်နေပြီဖြစ်တယ်လို့ မေ ၁၁ ရက်မှာ Khaosod သတင်းက ရေးသားထားပါတယ်။​

· ပြင်သစ်၊ ဘော်ဒိုးမြို့မှာ ဆိုက်ကပ်ထားတဲ့ ဗြိတိန်အပျော်စီးသင်္ဘောပေါ်မှာ အစာအိမ်နဲ့ အူလမ်းကြောင်း ရောင်ရမ်းမှု ဖြစ်တယ်လို့ သံသယရှိသူ ၄၉ ဦးကို တွေ့ရှိထားလို့ ခရီးသည်နဲ့ သင်္ဘောသား စုစုပေါင်း ၁,၇၀၀ ကျော်ကို ကမ်းဆင်းခွင့်မပေးဘဲ သင်္ဘောပေါ်မှာပဲ ခေတ္တ ထိန်းသိမ်းထားပါတယ်။

· အာထရာဆောင်း​ (Ultrasound) လှိုင်းတွေဟာ တုပ်ကွေး H1N1 နဲ့ Covid-19 ဖြစ်စေတဲ့ SARS-CoV-2 ဗိုင်းရပ်စ်တွေကို ဖျက်ဆီးနိုင်တယ်လို့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက သက်သေနဲ့တကွ ဖော်ထုတ်ထား ပါတယ်။

· စျေးကွက်ထဲက ဟင်းသီးဟင်းရွက်တချို့မှာ မျက်စိနဲ့ မမြင်နိုင်တဲ့ ကပ်ပါးကောင်ဥ နဲ့ သားလောင်းတွေ အများအပြား တွေ့ထားတာမို့ အစိမ်းစားတာကို အထူးဂရုပြုဖို့ ထိုင်းကျန်းမာရေးပညာရှင်တွေက အရေးပေါ် သတိပေးထားပါတယ်။

· ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် တောင်အာဖရိကနေ နိုင်ငံတွင်း ဝင်လာမယ့် ခရီးသည်တွေကို မေ ၁၂ ရက်ကနေ စပြီး တင်းတင်းကျပ်ကျပ် စစ်ဆေးမယ်လို့ ထိုင်းကျန်းမာရေးအာဏာပိုင်တွေက ကြေညာထား ပါတယ်။​ ဒတ်ချ်အလံတင် MV Hondius သင်္ဘောမှာ ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံရသူ ၁၁ ဦးရှိပြီလို့ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) က အတည်ပြုထားတာကြောင့် နိုင်ငံတွင်း စိုးရိမ်မှုတွေ မြင့်တက်လာတာ ကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်မှုရှိတဲ့ အပျော်စီးသင်္ဘောပေါ်ရှိ နိုင်ငံပေါင်း ၂၀ ကျော်က ခရီးသည်တွေကို ပြီးခဲ့တဲ့ တနင်္လာနေ့မှာ နေရပ်နိုင်ငံတွေကိုဆီ လေယာဉ်နဲ့ ပြန်ပို့နေပါပြီ။ စပိန်နိုင်ငံ၊ ကနေရီကျွန်းစုကို သင်္ဘောဆိုက်ကပ်ပြီးနောက် အစိုးရနဲ့ စစ်တပ်က လေယာဉ်တွေသုံးပြီး ပို့နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီထဲမှာ ပိုးတွေ့ထားတဲ့ ပြင်သစ်အမျိုးသမီးတစ်ဦးနဲ့ အမေရိကန်နိုင်ငံသားတစ်ဦး ပါဝင်ပြီး သူတို့ကိုတော့ သီးသန့်ခွဲ စောင့်ကြည့်မှုတွေ ပြုလုပ်နေပါတယ်။ သင်္ဘောပေါ်က နောက်ဆုံးခရီးသည်ကို ရွှေ့ပြောင်းပြီးနောက် ဗိုင်းရပ်ဟာ ပိုပြီး ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပွားနေတဲ့ လက္ခဏတွေ မတွေ့ရဘူးလို့လည်း ကုလ သမဂ္ဂ ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ အကြီးအကဲက ဆိုထားပါတယ်။

#အသည်းရောင်အသားဝါ
#သွေးလွန်တုပ်ကွေး
#ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်သစ်
#ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ်

15/05/2026

ကိုင်တွယ်ပုံမှားလို့ ငိုနေရတဲ့ မီးဖိုချောင်ထဲက အသားငါးတွေ
🥩🐟🍗
#မီးဖိုချောင်ထဲကကျန်းမာရေး

ခန္ဓာကိုယ်၏ ဒုတိယဦးနှောက်-အူလမ်းကြောင်းကောင်းမှ ကျန်းမာမည်တင်ဇာအောင် "ဝမ်းတလုံးကောင်း ခေါင်းမခဲ" ဆိုတဲ့အတိုင်း ရှေ...
13/05/2026

ခန္ဓာကိုယ်၏ ဒုတိယဦးနှောက်-အူလမ်းကြောင်းကောင်းမှ ကျန်းမာမည်
တင်ဇာအောင်

"ဝမ်းတလုံးကောင်း ခေါင်းမခဲ" ဆိုတဲ့အတိုင်း ရှေးခေတ် ဆေးပညာရှင်တွေက "ရောဂါအားလုံးဟာ အူလမ်းကြောင်းကနေ စတင်တယ်" လို့ ဆိုခဲ့ကြသလိုပဲ၊ ဒီနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာမှာလည်း အူလမ်းကြောင်းကို "ဒုတိယဦးနှောက်" (The Second Brain) လို့ တင်စားခေါ်ဝေါ်နေကြပါပြီ။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ အူလမ်းကြောင်းဟာ အစာခြေရုံတင်မကဘဲ ကျွန်ုပ်တို့ ကိုယ်ခံအားစနစ်ရဲ့ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် တည်ရှိရာနေရာ ဖြစ်နေလို့ပါ။ ဒါ့အပြင် စိတ်ကျန်းမာရေးအတွက် အရေးပါတဲ့ Serotonin ဟော်မုန်း ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ကိုလည်း ဒီနေရာကပဲ ထုတ်လုပ်ပေးတာကြောင့် အူလမ်းကြောင်း ကျန်းမာရေးဟာ တစ်ကိုယ်ရေကျန်းမာရေး အတွက် အဓိကသော့ချက်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

အူလမ်းကြောင်း မကျန်းမာတဲ့အခါ ဒါမှမဟုတ် ဂရုမစိုက်ဘဲ ထားမိတဲ့အခါ အစာမကြေခြင်းနဲ့ လေပွခြင်း (Indigestion & Bloating) ဖြစ်တဲ့ အစာစားပြီးတိုင်း ဗိုက်အောင့်တာ၊ ဗိုက်ကယ်တာနဲ့ လေအောင့်တာတွေ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ဝမ်းချုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းလျှောခြင်း (Constipation & Diarrhea) လိုမျိုး အူလမ်းကြောင်း လှုပ်ရှားမှု မမှန်တာကြောင့် ဝမ်းသွားရခက်ခဲတာ၊ ဒါမှမဟုတ် ခဏ ခဏ ဝမ်းသွားတာမျိုးတွေ ဖြစ်ပွားတတ်ပါတယ်။ အူလမ်းကြောင်း လှုပ်ရှားမှု မမှန်တဲ့ရောဂါ (IBS - Irritable Bowel Syndrome) လို နာတာရှည်ဝေဒနာမျိုး ဖြစ်တတ်ပြီး ဗိုက်အောင့်ခြင်း၊ လေပွခြင်းနဲ့ ဝမ်းသွားတဲ့ ပုံစံ ခဏခဏ ပြောင်းလဲခြင်း (ဝမ်းချုပ်လိုက်၊ ဝမ်းလျှောလိုက်) မျိုးတွေ ခံစားရတတ်ပါတယ်။ အူလမ်းကြောင်း ရောင်ရမ်းသောရောဂါ (IBD - Inflammatory Bowel Disease) ကြောင့် အူမကြီးရောင်တာ (Ulcerative Colitis) နဲ့ ခရုန်းရောဂါ (Crohn’s Disease) လိုမျိုး ခံစားရပြီး အူနံရံတွေမှာ အနာဖြစ်ကာ၊ သွေးဝမ်းသွားတာမျိုးအထိ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ အူနံရံ ပေါက်ပြဲတာ (Leaky Gut Syndrome) ကြောင့် အူလမ်းကြောင်း အကာအကွယ်လွှာ ပျက်စီးပြီး အဆိပ်အတောက်တွေနဲ့ ဘက်တီးရီးယားတွေ သွေးထဲကို စိမ့်ဝင်စေတာမို့ ဒါဟာ ကိုယ်ခံအားစနစ်ကို ထိခိုက်စေတဲ့ အခြေအနေ ဖြစ်ပါတယ်။ အမျှင်ဓာတ်နည်းတဲ့ အစားအစာတွေနဲ့ အသားနီတွေကို အလွန်အကျွံ စားသုံးခြင်း၊ နာတာရှည် အူရောင်ခြင်းတွေကနေ တစ်ဆင့် အူမကြီးကင်ဆာ (Colon Cancer) အထိ ဖြစ်ပွားနိုင်ပါတယ်။

အူလမ်းကြောင်း ဘာကြောင့် မကျန်းမာရသလဲ?
အူလမ်းကြောင်းမှာရှိတဲ့ အကျိုးပြုဘက်တီးရီးယားတွေ လျော့နည်းသွားတာ (Gut Dysbiosis) နဲ့ အူလမ်းကြောင်း ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေတာဟာ အောက်ပါ အချက်တွေကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။

• အာဟာရမပြည့်ဝတဲ့ အစားအစာတွေ : သကြားဓာတ်လွန်ကဲခြင်းနဲ့ ပြုပြင်ထားသော အစားအစာ (Processed Foods) တွေနှင့် အမျှင်ဓာတ်နည်းတဲ့ အစားအစာတွေကိုပဲ စားသုံးမိတာ၊ အသင့်စား အစားအစာတွေ (Processed foods)၊ သကြားဓာတ်လွန်ကဲတာတွေ စားသုံးပြီး အမျှင်ဓာတ် (Fiber) ပါဝင်မှု နည်းတဲ့အခါ အူလမ်းကြောင်းထဲက အကျိုးပြု ဘက်တီးရီးယားတွေရဲ့ ညီမျှမှုကို ပျက်ပြားစေပါတယ်။

• ဆေးဝါးများ (Medications) : ပိုးသတ်ဆေး (Antibiotics) တွေဟာ ရောဂါပိုးတွေကို သတ်ပေးရုံတင်မကဘဲ အူလမ်းကြောင်းထဲက အကျိုးပြု ဘက်တီးရီးယားတွေကိုပါ သတ်ပစ်တတ်တဲ့အတွက် အူလမ်းကြောင်း ဟန်ချက်ကို ပျက်စေပါတယ်။

• စိတ်ဖိစီးမှု လွန်ကဲတာ : စိတ်ဖိစီးမှုဟာ အူလမ်းကြောင်းရဲ့ လှုပ်ရှားမှုနဲ့ အကာအကွယ်အလွှာကို ထိခိုက်စေပြီး ရောင်ရမ်းတာတွေကိုပါ ဖြစ်စေပါတယ်၊ စိတ်ဖိစီးမှု မြင့်မားတာဟာ အူလမ်းကြောင်းထဲက အဏုဇီဝပတ်ဝန်းကျင် (Microbiome) ကို တိုက်ရိုက် ဆိုးကျိုး သက်ရောက်စေပါတယ်။
• အိပ်ရေးပျက်ခြင်းနဲ့ ဆေးလိပ်/အရက် : ဒီအပြုအမူတွေဟာ အူနံရံအကာအကွယ်တွေကို ပျက်စီးစေနိုင်ပြီး ဘက်တီးရီးယားတွေရဲ့ သဘာဝစက်ဝန်းကို ပျက်စီးစေပါတယ်။

• ရေဓာတ်ချို့တဲ့တာ (Hydration) : ရေဓာတ်နည်းတဲ့အခါ အစာခြေစနစ်ကို အနှောင့်အယှက်ပေးနိုင်ပါတယ်။
• ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု နည်းတာ (Lack of Exercise) : လေ့ကျင့်ခန်း မလုပ်တာဟာ အူလမ်း ကြောင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာတွေကို ပိုမိုဆိုးရွားစေနိုင်ပါတယ်။

အူလမ်းကြောင်း ကျန်းမာဖို့ဆိုရင် -
• အမျှင်ဓာတ်ကို တိုးမြှင့်စားသုံးပါ : ပဲအမျိုးမျိုး၊ အနှံတစ်ခုလုံးပါဝင်သော အစားအစာများ (Whole grains) နှင့် သစ်သီးဝလံများကို ပိုစားပေးပါ။
• ရေများများသောက်ပါ : အစာခြေစနစ် ကောင်းမွန်စေဖို့နဲ့ ဝမ်းချုပ်တာကို ကာကွယ်ဖို့ ရေဓာတ်ပြည့်ဝအောင် နေထိုင်ပါ။
• စိတ်ဖိစီးမှုကို လျှော့ချပါ : တရားထိုင်တာ ဒါမှမဟုတ် ယောဂကျင့်တာမျိုးနဲ့ စိတ်ဖိစီးမှုကို ထိန်းချုပ်ပါ။
• ပုံမှန် လေ့ကျင့်ခန်း လုပ်ပါ: ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်ခြင်းက အူလမ်းကြောင်းရဲ့ လုပ်ဆောင် ချက်တွေကို အားပေးပါတယ်။

အပေါ်က ပြောပြပေးတဲ့အချက်တွေကို လုပ်ဆောင်ရသလို အူလမ်းကြောင်း ကျန်းမာစေမယ့် အစားအစာတွေကိုလည်း စားသုံးပေးဖို့ လိုပါသေးတယ်။

အုပ်စု အစားအစာများ အကျိုးကျေးဇူး
Probiotics ဒိန်ချဉ်၊ ကင်ချီ၊ ချဉ်ဖတ်၊ Kombucha အကျိုးပြုဘက်တီးရီးယားကောင်းများကို ဖြည့်တင်းပေးခြင်း
Prebiotics ကြက်သွန်ဖြူ၊ ကြက်သွန်နီ၊ ငှက်ပျောသီး၊ ကညွတ် အကျိုးပြုဘက်တီးရီးယားကောင်းများအတွက် အစာကျွေးခြင်း
Fiber ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ ပန်းသီး၊ ပဲအမျိုးမျိုး အစာခြေစနစ်ကို ကောင်းမွန်စေပြီး ဝမ်းမှန်စေခြင်း

အူလမ်းကြောင်း ကျန်းမာရေးဖို့ဆိုရင် တစ်ရက်တည်းနဲ့တော့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲလို့ ရနိုင်တဲ့ အရာ မဟုတ်ပေမယ့် မှန်ကန်တဲ့ အစားအသောက်၊ ကျန်းမာစေတဲ့ နေထိုင်မှုပုံစံကို ကျင့်သုံးခြင်းဖြင့် လုပ်ဆောင်နိုင်တာမို့ ရောဂါဘယ ကင်းဝေးပြီး စိတ်ချမ်းသာ၊ ကိုယ်ကျန်းမာသော ဘဝကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

အူလမ်းကြောင်း၊အစားအသောက်နဲ့ရောင်ရမ်းခြင်း
ပြုပြင်ထားတဲ့ အစားအစာတွေက ရောင်ရမ်းမှုကို ဖြစ်စေတယ် ။ ဒါပေမယ့် ဒီအစားအစာတွေက ဘာကြောင့် ဒီလောက်ကျယ်ပြန့်တဲ့ ရောင်ရမ်းမှုတွေကို ဖြစ်စေသလဲ။ အဖြေက သင့်အူလမ်းကြောင်း ထဲမှာရှိပါတယ်။
သင့်အူလမ်းကြောင်းဆိုတာ အစာချေစနစ်တစ်ခုတည်းမဟုတ်ပါဘူး။ ဒါဟာ သင့်ကိုယ်ခံအားစနစ်ရဲ့ ညွှန်ကြားရေးစင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ သင့်ကိုယ်ခံအားဆဲလ်တွေထဲက ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၇၀ရာခိုင်နှုန်း ဟာ အူလမ်းကြောင်းနံရံထဲမှာ နေထိုင်နေပါတယ်။ အူလမ်းကြောင်းကျန်းမာနေတဲ့အခါ ကိုယ်ခံအား စနစ်က တည်ငြိမ်ပါတယ်။ အူလမ်းကြောင်း ရောင်ရမ်းပြီဆိုရင်တော့ အဆစ်နာခြင်း၊ အရေပြား ပြဿနာများ၊ ဦးနှောက်မရှင်းလင်းမှု (brain fog)၊ အားနည်းပင်ပန်းခြင်း စတဲ့ ရောဂါတွေ စတင် လာပါတယ်။

ကျန်းမာတဲ့ အူလမ်းကြောင်း ဘယ်လိုအလုပ်လုပ်သလဲ
သင့်အူနံရံဟာ ဆဲလ်အလွှာတစ်လွှာတည်းနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားပြီး သင့်ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းပိုင်းနဲ့ ပြင်ပ ကမ္ဘာကို ခွဲထားပါတယ်။ သင်စားသမျှ၊ သောက်သမျှဟာ ဒီအလွှာကို ဖြတ်သန်းမသွားခင်အထိ ပြဿနာမရှိပါဘူး။

ကျန်းမာတဲ့ အူနံရံဟာ ရွေးချယ်နိုင်စွမ်းမြင့်ပါတယ်။ အာဟာရတွေကိုသာ သွေးထဲဝင်ခွင့်ပေးပြီး အဆိပ်အတောက်နဲ့ မချေဖျက်ရသေးတဲ့ အစားအစာအပိုင်းအစတွေ၊ ဘက်တီးရီးယားတွေကိုတော့ ဝင်ခွင့်မပေးပါဘူး။ဒီအတားအဆီးက သင့်ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ပထမဆုံး ကာကွယ်ရေးလိုင်းပါ။ ဒီလိုအလုပ် လုပ်နေတဲ့အခါ ကိုယ်ခံအားစနစ်က သက်တောင့်သက်သာ နေနေနိုင်ပါတယ်။
ဒါပေမယ့်ပြုပြင်ထားတဲ့ အစားအစာ‌တွေ၊ စိတ်ဖိစီးမှု၊ အရက် သောက်ခြင်းတွေကြောင့် အူနံရံ ပျက်စီးသွားတဲ့အခါ မမြင်ရတဲ့ အပေါက်ငယ်လေးတွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ ဒါကို “အူလမ်းကြောင်း ယိုစိမ့်မှု(leaky gut)” သို့မဟုတ် “intestinal permeability မြင့်တက်ခြင်း” လို့ခေါ်ပါတယ်။

ဒီအပေါက်တွေကနေ မချေဖျက်ရသေးတဲ့ အစာအပိုင်းအစတွေ၊ ဘက်တီးရီးယားအဆိပ်များ၊ အ ခြားရောင်ရမ်းစေတဲ့ အရာများ သွေးထဲဝင်လာပါတယ်။ ကိုယ်ခံအားစနစ်က ဒီအရာတွေကို ရန်သူတွေ လို သတ်မှတ်ပြီး တိုက်ခိုက်ပါတယ်။ ဒီတုံ့ပြန်မှုက ရောင်ရမ်းမှု ဖြစ်လာစေပါတယ်။

အခုဆိုရင် သင့်ကိုယ်ခံအားစနစ်က ၂၄ နာရီလုံးလုံး လှုပ်ရှားနေပြီး အဆစ်များ၊ အရေပြား၊ ဦးနှောက်၊ အသည်းသို့ ရောင်ရမ်းမှုအချက်ပြမှုတွေ ပို့နေပါတယ်။ အဆစ်နာခြင်း၊ အရေပြားအဖုအပိမ့်၊ brain fog(ခေါင်းကိုက်ခြင်း)တွေ ဖြစ်လာပါတယ်။

အောက်ပါအရာများက အူနံရံကို ပျက်စီးစေပြီး permeability (စိမ့်ဝင်နိုင်မှု) ကို မြှင့်တင် စေပါတယ်။ အူရောင်ရမ်းမှုကို မြှင့်တင်ပြီး အူဆဲလ်များအကြားရှိ ချိတ်ဆက်မှုကို အားနည်းစေပါတယ်။ ပြုပြင်ထား သော အစားအစာတွေဖြစ်တဲ့သန့်စင်ထားတဲ့ ဂျုံမှုန့်၊ သကြားနှင့် ဓာတုပစ္စည်းများက အူနံရံကို တိုက် ရိုက် ထိခိုက်စေပါတယ်။အချို့လူများတွင် gluten က zonulin ဆိုတဲ့ ပရိုတင်းကို ထုတ်လွှတ်စေပြီး အူနံရံ အပေါက်များကို ဖွင့်စေပါတယ်။ စိတ်ဖိစီးမှု (Chronic stress)ကအူသို့ သွေးစီးဆင်းမှုကို လျော့ နည်းစေပြီး အတားအဆီးကို အားနည်းစေပါတယ်။ အရက်ကလည်း အူဆဲလ်များကို တိုက်ရိုက်ပျက်စီး စေပြီး permeability ကို မြှင့်တင်စေပါတယ်။

ဒီတော့ အူကိုထိခိုက်စေတဲ့ အရာတွေကို ဖယ်ရှား‌ရှောင်ကြဥ်လိုက်ရင် ရောင်ရမ်းမှုများ လျော့ကျလာ ပါတယ်။ အူနံရံပြန်လည်ကောင်းမွန်လာရင် အဆစ်နာခြင်း၊ အရေပြားပြဿနာများ၊ brain fog တို့လည်း လျော့နည်းလာပါတယ်။

သင့်ခန္ဓာကိုယ်က သင့်ကို မတိုက်ခိုက်နေပါဘူး။ ပေါက်ယိုနေတဲ့ အူလမ်းကြောင်းကနေ ဖြစ်လာတဲ့ အရာတွေကို တုံ့ပြန်နေတာပါ။တချို့တွေအဆစ်တွေက ဒူးကနေ ပခုံးအထိ တနေရာပြီး တနေရာ နာ ကျင်တယ်။ ရုတ်တရက်လည်ပင်းတွေယားပြီး နှာရည်အဆက်မပြတ်ယိုမယ်။ တချို့လက်မှာဝဲစားသလို eczemaအဖု၊အကွက် ဖြစ်နေတယ်။ steroid cream(စတီးရိုက်လိမ်းဆေး) သုံးလည်း ခဏသာ ကောင်းပြီး ပြန်ဖြစ်တယ်။ Bone broth(အရိုးပြုတ်ရည်)၊ ရေလုံပြုတ်ထားတဲ့ ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ၊ fermented foods နဲ့ အူကိုဂရုစိုက်စားသောက်ပေးတဲ့အခါ အရေပြားသန့်ရှင်း သွားတယ်။ ပြဿနာက အရေပြားမဟုတ်ဘဲယိုစိမ့်နေတဲ့ အူဖြစ်တယ်။ အူကို ပြန်ပြုပြင်ပြီး စိတ်ဖိစီး မှုကို စီမံတဲ့အခါ စွမ်းအင် ပုံမှန်ပြန်ဖြစ်လာပြီး အဆစ်နာတာတွေ၊လည်ပင်းနာ နှာရည် အဆက်မပြတ် ကျတာတွေ၊ brain fog (ခေါင်းကိုက်၊ခေါင်းထိုး)တွေပါ ပျောက်သွားတယ်။

သင့်ခန္ဓာကိုယ်က သင့်ကို ဘာပြောနေလဲ
အစားအစာမတည့်မှုများရှိရင် အူနံရံပျက်စီးနိုင်ပါတယ်။အစာချေပြဿနာများ (ဗိုက်ဖောင်း၊ လေထွက်၊ ဝမ်းမမှန်) ရှိရင်လည်း အူရောင်ရမ်းနိုင်ပါတယ်။autoimmune ရောဂါသုတေသနတေ‌ွမှာ leaky gut (အူနံရံပြဿနာ)ဖြစ်နေတာ များစွာတွေ့ရပါတယ်ဒါတွေဟာ “ပြဿနာတွေ” မဟုတ်ပါဘူး။ အူနံရံက အကူအညီလိုနေတယ်ဆိုတဲ့ သတိပေးချက်တွေပါ။တကယ်အကူအညီဖြစ်စေတဲ့ နည်းလမ်းတွေကို ဆက်ပြောပါမယ်။

၁။ အူကို ထိခိုက်စေတဲ့အရာတွေ ရှောင်ရှားပါ
processed foods(သဘာဝကိုလွန်ဆန်ပြီး ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ထားတဲ့အစားအစာ), seed oils (အစေ့အဆံကိုကြိတ်တဲ့ဆီ), refined sugar(သကြား) မစားပါနဲ့။ glutenနဲ့dairy (နို့ထွက်ကုန်) လျှော့ပါ။

၂။ အူပြန်ကောင်းစေတဲ့ အစားအစာများထည့်ပါ
bone broth (ကော်လာဂျင်ပါဝင်)၊ရေလုံပြုတ် ဟင်းသီးဟင်းရွက်နဲ့အရည် အ‌သွေးကောင်းတဲ့ အချဉ်ဖောက်အစားအစာ (fermented foods )တွေစားပါ။

၃။ ဖြည်းဖြည်းစားပြီး ကောင်းကောင်းဝါးပါ
အစာချေမှုကို ပါးစပ်မှစတင်ပါ။

၄။ စိတ်ဖိစီးမှုလျော့ပါ
deep breathingလို အသက်ရှုလေ့ကျင့်ခန်းတွေလုပ်ပါ။
၅။ အိပ်ရေးဝအောင်အိပ်ပါ
အူပြန်ကောင်းခြင်းက အိပ်နေချိန်မှာ အများဆုံးဖြစ်ပါတယ်။

၆။ အချိန်ပေးပါ
အူပြန်ကောင်းခြင်းက တစ်ပတ်အတွင်း မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ အချိန်လိုပါတယ်။
ခန္ဓာကိုယ်က အူကိုပြန် ကောင်းအောင် လုပ်နိုင်စွမ်းရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အာဟာရကောင်းထည့်ဖို့၊ ပြန်လည်ပြုပြင်နိုင်တဲ့ rhythm(စည်းချက်)တစ်ခုဖန်တီးဖို့ သင့်အကူအညီလိုပါတယ်။

Ref: Heal the gut.Heal the body- Mike Ndegwa

ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ် နောက်ထပ်ကူးစက်မှုတစ်ခုကို WHO အတည်ပြု ​ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) သည် Hantavirus ကူးစက်ခံရသူ နောက...
12/05/2026

ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ် နောက်ထပ်ကူးစက်မှုတစ်ခုကို WHO အတည်ပြု

​ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) သည် Hantavirus ကူးစက်ခံရသူ နောက်ထပ်တစ်ဦးကို အတည်ပြုလိုက်ပြီဖြစ်သည်။ အဆိုပါဗိုင်းရပ်စ်ကို သင်္ဘောပေါ်မှ ဆင်းလာသည့် ပြင်သစ်နိုင်ငံသူ ခရီးသည်တစ်ဦးထံတွင် စစ်ဆေးတွေ့ရှိရခြင်းဖြစ်ကြောင်း WHO က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

​ရောဂါပိုးတွေ့ရှိသူ အမျိုးသမီးကို ပဲရစ်မြို့သို့ ရောက်ရှိလာသည်နှင့် ချက်ချင်း သီးခြားခွဲထား (Isolation) လိုက်ပြီဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံသား ခရီးသည်တစ်ဦးတွင်လည်း ပိုးတွေ့ရှိကြောင်း သတင်းများ ထွက်ပေါ်နေသော်လည်း WHO က အတည်မပြုသေးပေ။

ထိုအမျိုးသား၏ ဓာတ်ခွဲခန်းစစ်ဆေးချက်မှာ တိကျမှုမရှိသေး ကြောင်း ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူတစ်ဦးက ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် စပိန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနကလည်း စောင့်ကြည့်လူနာအဖြစ် သီးခြားခွဲထားသည့် စပိန်နိုင်ငံသား ခရီးသည်တစ်ဦးတွင် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး တွေ့ရှိကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။​ ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်မှုသည် MV Hondius အမည်ရှိ ဒတ်ခ်ျ (Dutch) အပျော်စီးသင်္ဘောက စတင်ခဲ့သည်။ ဧပြီလအတွင်း အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံမှ ထွက်ခွာလာပြီးတဲ့နောက် သင်္ဘောပေါ်တွင် ရောဂါလက္ခဏာတွေ စတင်တွေ့ရှိခဲ့သည်။

ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ်-Hantavirus သည် ကြွက်များ၏ ဆီး၊ မစင်နှင့် တံတွေးတို့မှတဆင့် စတင်ပြန့်ပွားတတ်သော အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါဖြစ်သည်။ ရောဂါလက္ခဏာများမှာ ဖျားခြင်း၊ ကိုယ်လက်ကိုက်ခဲခြင်း၊ အစာအိမ်ပြဿနာနှင့် အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်းတို့ ဖြစ်ပြီး ပြင်းထန်ပါက အသက်သေဆုံးနိုင်သည်။ လက်ရှိအချိန်အထိ အဆိုပါရောဂါအတွက် ကာ ကွယ်ဆေးနှင့် ကုသဆေး မရှိသေးဘဲ ဝေဒနာသက်သာအောင်သာ ပြုစုကုသပေးနိုင်ကြောင်း သိရှိရသည်။

​လက်ရှိဖြစ်ပွားနေသော Hantavirus မျိုးစိတ်သည် အာဂျင်တီးနားတွင် အတွေ့ရများသော Andes Strain ဖြစ်ပြီး တခြား Hantavirus များနှင့်မတူသည့်အချက်မှာ လူတစ်ဦးကနေ တစ်ဦးကို ကူးစက်နိုင်စွမ်းရှိ၍ ကျန်းမာရေးအဖွဲ့အစည်းများနှင့် အစိုးရများအနေဖြင့် သတိထားကိုင်တွယ်နေကြရပါသည်။

နောက်ဆုံးရသတင်းများအရ သင်္ဘောပေါ်မှနေရပ်ပြန်ကြသည့် ခရီးသည်များအနက်မှ အတည်ပြုလူနာ (၁၁) ဦးအထိ ရှိလာပြီး သေဆုံးသူ (၃) ဦး ရှိကြောင်း WHOကဆိုသည်။​​သို့သော် WHO နှင့်ဥရောပရောဂါထိန်းချုပ်ရေးဗဟို (ECDC) တို့ အဆိုအရ ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ်သည် COVID-19 ကဲ့သို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ကူးစက်နိုင်ခြေ (Risk) အလွန်နည်းပါးကြောင်း သိရသည်။

Ref: The Colorodo Sun

Photo -AP

မှန်ကန်တဲ့ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုကိုရွေးချယ်နိုင်ဖို့….(Dr. Kyaw Min Htike)ဆရာဝန်က ကျန်းမာတဲ့ နေ့စဉ်နေထိုင်မှုရဖို့ ကိုယ်လက...
12/05/2026

မှန်ကန်တဲ့ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုကိုရွေးချယ်နိုင်ဖို့….
(Dr. Kyaw Min Htike)

ဆရာဝန်က ကျန်းမာတဲ့ နေ့စဉ်နေထိုင်မှုရဖို့ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု တစ်ခုခုလုပ်ပါဆိုတိုင်း Gym သွားရတော့မယ်၊ ငွေကုန်ကြေးကျများတော့မယ်ဆိုပြီး စိတ်ပူနေစရာမလိုပါဘူး။ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုဆိုတာ နေ့စဉ်ဘဝထဲမှာ လွယ်လွယ်နဲ့ ထည့်နိုင်တဲ့ ကျန်းမာရေး အလေ့အကျင့်တစ်ခုပါ။ နည်းနည်းချင်းစပြီး မှန်မှန်လုပ်တတ်လာတာနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ နှလုံး၊ သွေးကြော၊ အရိုးကြွက်သား၊ စိတ်ခံစားချက်အထိ အကျိုးကျေးဇူးတွေကို သိသာလာစေနိုင်ပါတယ်။
ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုဆိုတာ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်တာချည်းပဲ မဟုတ်ဘဲ ကြွက်သားတွေကို အလုပ်ခိုင်းပြီး စွမ်းအင်ကုန်ကျစေတဲ့ လှုပ်ရှားမှုတိုင်းကို ဆိုလိုတာပါ။ အိမ်မှုကိစ္စလုပ်တာ၊ လမ်းလျှောက်တာ၊ စက်ဘီးစီးတာ၊ ကလေးနဲ့ကစားတာတောင် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုထဲမှာ ပါဝင်ပါတယ်။

တစ်ကမ္ဘာလုံးမှာ လူအများစုဟာ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု လုံလောက်စွာ မရှိကြဘူးလို့ ကျန်းမာရေးအဖွဲ့အစည်းကြီး (World Health Organization) တွေရဲ့ စစ်တမ်းတွေက ဆိုပါတယ်။ ဒါကြောင့်လည်း နှလုံးရောဂါ၊ ဆီးချို၊ သွေးတိုး စတဲ့ ရောဂါတွေ ဖြစ်နိုင်ခြေက နေ့စဉ်နဲ့အမျှ မြှင့်တက်လာနေတာကို တွေ့နေရပါတယ်။

ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်ခြင်းဟာ ကိုယ်ခန္ဓာအတွက် ကောင်းကျိုးများစွာ ရှိပါတယ်။ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု လုပ်ခြင်းက-
၁။ နှလုံးနဲ့ သွေးကြောတွေကို ကျန်းမာစေပါတယ်- ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု ပုံမှန်လုပ်ပေးခြင်းက နှလုံးကြွက်သားကို သန်မာစေပြီး သွေးလှည့်ပတ်မှုကို ကောင်းမွန်စေတယ်။ ဒါကြောင့် နှလုံးရောဂါ၊ လေဖြတ်ခြင်း၊ သွေးတိုးရောဂါတွေ ဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချပေးနိုင်ပါတယ်။

၂။ ကိုယ်အလေးချိန်ကို ထိန်းပေးပါတယ်- လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်တာက ကယ်လိုရီတွေကို လောင်ကျွမ်းစေပြီး ကြွက်သားထုထည်ကို တည်ဆောက်ပေးပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကိုယ်အလေးချိန် လျှော့ချဖို့နဲ့ ပုံမှန်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားဖို့ အကောင်းဆုံး နည်းလမ်းတစ်ခုပါ။
၃။ ဆီးချိုရောဂါ ကာကွယ်ပေးပါတယ်- ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုက ကြွက်သားတွေက သွေးထဲက သကြားဓာတ်ကို စုပ်ယူအသုံးပြုမှုကို ပိုကောင်းစေပါတယ်။ ဒါကြောင့် အမျိုးအစား (၂) ဆီးချိုရောဂါ ဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချပေးပြီး ဆီးချို ရောဂါ ရှိသူတွေအတွက်လည်း သွေးချိုထိန်းညှိမှုကို အထောက်အကူပြုပါတယ်။

၄။ စိတ်ခံစားချက်ကို ကောင်းမွန်စေနိုင်ပါတယ်- လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်တဲ့အခါ ဦးနှောက်ထဲက Endorphins လို့ခေါ်တဲ့ ပျော်ရွှင်မှုဟော်မုန်းတွေ ထွက်လာပါတယ်။ ဒါကြောင့် စိတ်ဖိစီးမှု၊ စိတ်ဓာတ်ကျမှုတွေကို လျှော့ချပေးပြီး စိတ်ခံစားချက်ကို ကောင်းမွန်စေနိုင်တယ်လို့ ဆိုကြပါတယ်။
၅။ အရိုးနဲ့ ကြွက်သားတွေကို သန်မာစေနိုင်ပါတယ်- အထူးသဖြင့် ဖိအားကို ဆန့်ကျင်ပြီး ပြုလုပ်ရတဲ့ (ဥပမာ_အလေးမခြင်း) လေ့ကျင့်ခန်းတွေက အရိုးသိပ်သည်းဆကို တိုးစေပြီး အရိုးပွရောဂါ ဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချပေးတဲ့အပြင် ကြွက်သားတွေကိုလည်း သန်မာစေပါတယ်။

ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုကို လုပ်ဆောင်ပုံအလိုက် အဓိကအားဖြင့် ၄ မျိုးနဲ့ ခွဲကြည့်လို့ရပါတယ်။ ပထမတစ်မျိုးက နှလုံးခုန်နှုန်းကိုမြန်လာစေတဲ့ အေရိုးဗစ် (Aerobic) လေ့ကျင့်ခန်းတွေဖြစ်တဲ့ လမ်းမြန်မြန်လျှောက်တာ၊ ပြေးတာ၊ စက်ဘီးစီးတာ၊ ရေကူးတာ၊ ကခုန်တာတို့ ၊ ဒုတိယတစ်မျိုးက ကြွက်သားသန်မာရေး (Strength Training) လေ့ကျင့်ခန်းတွေဖြစ်တဲ့ အလေးမတာ၊ ဒူးထောက်ထိုင်ထတာ (Squats)၊ ဒိုက်ထိုးတာ (Push-ups) တို့ပါ။ တတိယတစ်မျိုးကတော့ အကြောဆန့် (Flexibility) လေ့ကျင့်ခန်းတွေဖြစ်တဲ့ ယောဂကျင့်တာ၊ အကြောလျှော့တာတွေဖြစ်ပြီး၊ စတုတ္ထက ဟန်ချက်ညီမှု (Balance) လေ့ကျင့်ခန်းတွေဖြစ်တဲ့ ခြေထောက်တစ်ဖက်တည်းနဲ့ ရပ်ကြည့်တာ၊ ထိုက်ချိ (Tai Chi) ကျင့်တာတွေပါ။
ဒါ့အပြင် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုတွေကို ပြင်းအား(intensity)နဲ့လဲ ခွဲခြားသတ်မှတ်လို့ရပါသေးတယ်။ ပြင်းအားကို အလွယ်ဆုံး ခွဲမယ်ဆိုရင် “စကားပြောနိုင်မှု” နဲ့ ခွဲလို့ရပါတယ်—ပေါ့ပေါ့ပါးပါး (light) ဆိုတာ လုပ်နေတုန်း စကားပြောလည်းရ၊ သီချင်းဆိုလည်းရတဲ့အဆင့်ဖြစ်ပြီး လမ်းအေးဆေးလျှောက်တာ၊ အိမ်သန့်ရှင်းရေး ပေါ့ပေါ့ပါးပါးလုပ်တာ၊ ယောဂ/အကြောဆန့်တာတွေလိုမျိုးပါ။ ပြင်းအားအသင့်အတင့် (moderate) ဆိုတာ စကားပြောလို့ရပေမယ့် သီချင်းဆိုဖို့ခက်တဲ့အဆင့်ဖြစ်ပြီး လမ်းမြန်မြန်လျှောက်တာ၊ စက်ဘီးစီးတာ၊ ကခုန်တာ၊ ဥယျာဉ်လုပ်ငန်းတွေလိုမျိုးပါ။ ပြင်းပြင်းထန်ထန် (vigorous) ဆိုတာ အသက်ရှုမြန်ပြီး စကားကို တစ်ကြောင်းနှစ်ကြောင်းပဲ ပြောနိုင်တဲ့အဆင့်ဖြစ်ပြီး ပြေးတာ၊ တောင်တက်လမ်းလျှောက်တာ၊ စက်ဘီးစီးမြန်မြန်စီးတာ၊ ရေကူးတာ၊ အလေးအပင်မတာ၊ ကျင်းတူးတာ၊ ကြိုးခုန်တာတွေလိုမျိုးပါ။ ဒါကြောင့် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုကို Gym ထဲမှာတင်မကဘဲ အပန်းဖြေချိန်ရင်း (leisure)၊ အလုပ်လုပ်ရင်း (occupational)၊ အိမ်မှုကိစ္စလုပ်ရင်း (household)၊ တစ်နေရာကနေတစ်နေရာသွားရင်း (transportation) တဖြည်းဖြည်းချင်း လုပ်လို့ရပါတယ်။

ဒါပေမယ့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လမ်းညွှန်ချက်တွေ (ဥပမာ WHO) မှာတော့ “လေ့ကျင့်ခန်းအမျိုးအစား” ဆိုတာထက် “ကျန်းမာရေးအတွက် မဖြစ်မနေ ပါဝင်ရမယ့် အဓိကအမျိုးအစားတွေက ဘာလဲ” ဆိုတာကို ပိုအလေးထားတတ်ပြီး အရွယ်ရောက်ပြီးသူနဲ့ လူကြီးများမှာ အသင့်အတင့် ပြင်းအားရှိ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုတွေကို တစ်ပတ်ကို အနည်းဆုံး မိနစ် ၁၅၀ (တစ်ရက်နာရီဝက်) လောက် (ဥပမာ-လမ်းမြန်မြန်လျှောက်တာမျိုး) ဒါမှမဟုတ် တစ်ပတ်ကို မိနစ် ၇၅ (၁ နာရီခွဲ) လောက် ပြင်းထန်လေ့ကျင့်ခန်းတွေဖြစ်တဲ့ စက်ဘီးမြန်မြန်စီးတာ၊ ပြေးတာမျိုးလုပ်သင့်ပြီး ကြွက်သားသန်မာရေး လေ့ကျင့်ခန်းတွေ တစ်ပတ်ကို အနည်းဆုံး ၂ ရက်လောက် လုပ်သင့်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အသက်ကြီးသူများမှာတော့ လဲကျနိုင်ခြေ လျှော့နည်းစေဖို့ ဟန်ချက်ညီလေ့ကျင့်ခန်းတွေနဲ့ အကြောလျှော့လေ့ကျင့်ခန်းတွေက ပိုအရေးကြီးတတ်ပြီး တချို့ ဆေးဘက်/ကျန်းမာရေးပညာပေး အရင်းအမြစ်တွေကတော့ အရိုးသန်မာအောင် လုပ်ဆောင်ပေးတဲ့ လေ့ကျင့်ခန်းတွေကိုပါ သီးသန့်အမျိုးအစားတစ်ခုအဖြစ် ထည့်သတ်မှတ်တတ်ပါတယ်။

ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု စလုပ်တော့မယ်ဆိုရင် အရေးကြီးဆုံးက ဖြည်းဖြည်းချင်း စတင်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်ခံနိုင်ရည်အတိုင်း တဖြည်းဖြည်း တိုးသွားဖို့ပါ။ စလုပ်တဲ့အခါ တစ်ရက်ကို ၁၀ မိနစ်လောက် လမ်းလျှောက်တာကနေ စလို့ရပြီး၊ နောက်ပိုင်းမှာ အချိန်နဲ့ ပြင်းအားကို တဖြည်းဖြည်း တိုးနိုင်ပါတယ်။ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်တဲ့အခါ ကိုယ်နှစ်သက်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုကို ရွေးချယ်ပါ၊ ကိုယ်ပျော်တဲ့ လေ့ကျင့်ခန်းဖြစ်မှ စွဲမြဲလွယ်ပြီး သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ တွဲလုပ်ရင်လည်း စိတ်ပါဝင်စားမှု ပိုကောင်းလာတတ်ပါတယ်။ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်တဲ့အချိန်မှာတော့ ရေဓာတ်မလျော့အောင် မလုပ်ခင်၊ လုပ်နေစဉ်နဲ့ လုပ်ပြီးချိန်တွေမှာ ရေကို လုံလောက်အောင် သောက်ပေးဖို့ လိုပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အရေးကြီးတဲ့အချက်က ကိုယ်ခန္ဓာရဲ့ အချက်ပြမှုတွေကို သတိထား နားထောင်ပြီးနာကျင်မှု သို့မဟုတ် အဆင်မပြေမှု ခံစားရရင် ချက်ချင်းရပ်ပြီး အနားယူတတ်ဖို့ လိုပါတယ်။ နောက်ဆုံးအနေနဲ့ နာတာရှည်ရောဂါ (ဥပမာ နှလုံးရောဂါ၊ ဆီးချို၊ သွေးတိုး) ရှိသူတွေကတော့ အခြားသူတွေနဲ့ မတူဘဲ လေ့ကျင့်ခန်းအစီအစဉ်အသစ် စမတိုင်ခင် ဆရာဝန်နဲ့ သေချာတိုင်ပင်ပြီးမှ စတင်တာက ပိုစိတ်ချရပါတယ်။
ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုလုပ်ဖို့ ဈေးကြီးကြီးပေးပြီး Gym သွားဖို့၊ ဈေးကြီးတဲ့ ပစ္စည်းတွေဝယ်ဖို့ မလိုအပ်ပါဘူး။ ဓာတ်လှေကားအစား လှေကားနဲ့ အတက်အဆင်းလုပ်တာ၊ ကားနဲ့သွားမယ့်နေရာကို ခပ်လှမ်းလှမ်းက ဆင်းပြီး လမ်းလျှောက်တာ၊ အိမ်မှုကိစ္စတွေ လုပ်တာတောင်မှ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုပါပဲ။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့ကစလို့ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု ပိုလုပ်ဖို့ ကြိုးစားကြည့်ပါ။ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်ခြင်းဆိုတာ သင့်ကျန်းမာရေးအတွက် သင်ကိုယ်တိုင် လုပ်ပေးနိုင်တဲ့ အကောင်းဆုံး လက်ဆောင်တစ်ခုပါ။

ကိုးကား မှတ်သားချက်များ (References)
1. World Health Organization. (2020). WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour. Geneva: World Health Organization.
2. Centers for Disease Control and Prevention. (2022). Physical Activity: Why It Matters. Retrieved from cdc.gov website.
3. U.S. Department of Health and Human Services. (2018). Physical Activity Guidelines for Americans, 2nd edition. Washington, DC.
4. Warburton, D. E., & Bredin, S. S. (2017). Health benefits of physical activity: a systematic review of current systematic reviews. Current opinion in cardiology, 32(5), 541-556.

11/05/2026

အားလုံးကို လာရောက်ကြဖို့ ဖိတ်ပါတယ်

နေပြည်တော် ငါးသေဆုံးမှုနဲ့ သတိထားရမယ့် အပူချိန်မြင့်တက်ခြင်းSelenaနေပြည်တော်ကောင်စီ နယ်မြေမှာ ပုံမှန်ထက် အပူချိန်မြင့်တက...
11/05/2026

နေပြည်တော် ငါးသေဆုံးမှုနဲ့ သတိထားရမယ့် အပူချိန်မြင့်တက်ခြင်း
Selena

နေပြည်တော်ကောင်စီ နယ်မြေမှာ ပုံမှန်ထက် အပူချိန်မြင့်တက်ကုန်တာကြောင့် ပျဉ်းမနားမြို့၊ ရန်အောင် (၂) လမ်းမှာ ရှိတဲ့ မင်္ဂလာကန်တော်ထဲ သဘာဝအတိုင်း မွေးမြူထားတဲ့ ငါးတွေဟာ မေ ၇ ရက် နေ့လယ်ပိုင်းကစလို့ အောက်ဆီဂျင် ပြတ်တောက်ပြီး သေဆုံးကုန်တယ်လို့ မြို့ခံတွေက MyanHealth ကို အတည်ပြု ပြောဆိုပါတယ်။

အဲဒီ မင်္ဂလာကန်တော်ဟာ ဆယ်ဧကနီးပါး ကျယ်ဝန်းပြီး ကန်ရေကိုတော့ သောက်သုံးရေအဖြစ် အသုံးပြုတာမျိုးတော့ မရှိသလို သေဆုံးသွားတဲ့ ငါးတွေကို ရှင်းလင်းပြီး ရေအရည်အသွေ' ပြန်ပြီး စစ်ဆေးဖို့ကိုလည်း စီစဉ်နေတယ်လို့ သိရပါတယ်။

"နေပူချိန်အရမ်းများတော့ ရေတွေပူပြီး ငါးတွေ သေဆုံးကုန်တာ။ ရှိသမျှ ရေက အကုန်ပူနေတာဗျ။ ရေလည်း နည်းနေပြီဆိုတော့ ငါးတွေလည်း မခံနိုင်တော့ဘူးဖြစ်မယ်။ အခု ရေပေါ် ပေါ်လာတာ တော်တော်များတယ်။ အကောင်ရေ ထောင်ချီတယ်" လို့ ပျဥ်းမနားမြို့၊ ရန်အောင် (၂) ရပ်ကွက်မှာ နေထိုင်သူတစ်ဦးကလည်း သူ မြင်တွေ့ခဲ့တဲ့ မြင်ကွင်းကို ပြန်လည် ပြောပြပါတယ်။
နေပြည်တော်ကောင်စီနယ်မြေမှာ အခု ရက်ပိုင်းအတွင်း အပူချိန်မြင့်မားမှုကို သိသိသာသာ ခံစားနေကြရပြီး မိုးလေဝသနဲ့ ဇလဗေဒ ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနရဲ့ မေ ၈ ရက် ညနေပိုင်း ထုတ်ပြန်ချက်အရ အပူချိန်ဟာ ၄၀ ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ်စ်အထိ ရှိပြီး နှစ်စဉ် မေလ ပျမ်းမျှအပူချိန်ထက် ၃ ကနေ ၄ ဒီဂရီဆဲလ်စီးယပ်အထဖိ မြင့်တက်မယ်လို့ သတိပေးထားပါတယ်။

ပျဉ်းမနားမြို့ဒေသခံတစ်ဦးက "ပူတာကလေ ဘယ်လိုမှကို မနေနိုင်တာ။ သစ်ပင်သစ်ရိပ်လည်း နည်းသွားတော့ တိုက်လာတဲ့ လေကကို ပူနေတာ။ မနက် ၁၁ နာရီလောက်တို မခံနိုင်အောင် စပူတာ။ ညနေအထိပဲ။ ညဆိုလည်း အိုက်လွန်းလို့ အိပ်မရတာမျိုးတွေ။ ကျန်းမာရေးအရ ဟိုတယ်မှာ သွားနေရသူတွေလည်းရှိတယ်" လို့ ဆိုပါတယ်။

နေပြည်တော်ကောင်စီထဲက တပ်ကုန်းမြို့မှာလည်း ဒီရက်ပိုင်း မိုးနည်းနည်းရွာပေမယ့် အပူချိန်မြင့်တက်တာကိုတော့ သိသိသာသာ ခံစားနေရဆဲ ဖြစ်ကြောင်းကို "မိုးရွာပြီးမှကို ပိုပူတာ။ မိုးဆက်ရွာပါစေ ဆုတောင်းနေရတာ။ ရာသီဥတုက အရင်ကလို မှန်းလို့ မရတော့ဘူး"လို့ မြို့ခံတစ်ဦးကပြောပါတယ်။

အပူချိန် မြင့်တက်မှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့တဲ့ငါးတွေဟာ ပုပ်သိုးလွယ်ပြီး ရောဂါပိုးမွှား ပြန့်စေနိုင်တာမို့ အနီးအနားတစ်ဝိုက်က သူတွေ ကျန်းမာရေးအတွက် အလျင်အမြန်နဲ့ စနစ်တကျ ရှင်းလင်းဖို့ အရေးကြီးတယ်လို့ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေက သတိပေးထားပါတယ်။ သေဆုံးသွားတဲ့ ငါးတွေကို ရှင်းလင်းဖို့အတွက် ကိုင်တွယ်တဲ့အခါ ရော်ဘာလက်အိတ်နဲ့ လည်ရှည်ဖိနပ် ဝတ်ဆင်ဖို့၊ နှာခေါင်းစည်း (Mask) တပ်ဖို့၊ ငါးသေပုပ်တွေကို စွန့်ပစ်ရာမှာ နေအိမ်၊ ရေတွင်း၊ ရေကုန်တွေနဲ့ ဝေးတဲ့နေရာမှာ ကျင်းနက်နက်တူးပြီး မြှုပ်နှံဖို့ လိုတယ်လို့ နေပြည်တော်က အထွေထွေရောဂါကုဆရာဝန်တစ်ဦးက ဆိုပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ငါးသေတွေဟာ အဆိပ်အတောက်ဖြစ်တာမို့ လုံးဝမစားမိကြဖို့နဲ့ တိရစ္ဆာန်တွေကိုလည်း ကျွေးတာမျိုး မလုပ်သင့်ဘူးလို့ သူက သတိပေးပါတယ်။

အပူချိန်မြင့်နေတဲ့ နေပြည်တော်မှာ မိုးရွာမှုတွေရှိပေမယ့် မေ ၁၀ ရက်အထိ အပူချိန်မြင့်မားနိုင်တယ်လို့လည်း မိုး/ဇလက သတင်းထုတ်ပြန်ထားပါသေးတယ်။ အပူချိန်မြင့်တက်မှုကြောင့် သဘာဝအတိုင်း မွေးထားတဲ့ ငါးတွေ သေဆုံးခဲ့သလို ဒေသခံတွေအနေနဲ့လည်း အပူချိန်မြင့်တက်တာရဲ့ နောက်ဆက်တွဲ ကျန်းမာရေးအန္တရာယ်ကို သတိထားကြဖို့ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေက ထပ်ပြီး သတိပေးထားပါတယ်။ အထူးသဖြင့် သက်ကြီးရွယ်အိုနဲ့ ကလေးငယ်တွေ၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင်နဲ့ နို့တိုက်မိခင်တွေ၊ နာတာရှည်ရောဂါရှိသူတွေနဲ့ ဆီးချို၊ နှလုံး၊ သွေးတိုးရောဂါ အခံရှိသူတွေ၊ စိတ်ကျန်းမာရေး ချို့ယွင်းနေသူတွေ၊ နေပူထဲ အလုပ်လုပ်ရတဲ့ ကာယလုပ်သားနဲ့ အားကစားသမားတွေ၊ အဝလွန်သူတွေ၊ အရက်နဲ့ မူးယစ်ဆေးသုံးစွဲသူတွေဟာ အပူဒဏ်ကို အထူးဂရုစိုက်ကြဖို့လည်း ကျန်း မာရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။
" အပူဒဏ်နဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ လူနာတွေ ဒီနောက်ပိုင်း အတွေ့ရများပါတယ်။ အပူရှပ်တဲ့ လက္ခဏာ (Heat Stroke) ပေါ့။ သေဆုံးတယ်ထိတော့ မကြားသေးဘူး။ ဒါပေမဲ့ အခုလက်ရှိ အပူချိန်က ပုံမှန်ထက်ကို များနေတယ်ဆိုတော့ ကလေးတွေနဲ့ အသက်ကြီးတဲ့သူတွေအတွက် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ဂရုစိုက်မှုတွေ လိုအပ်တယ်" လို့ နေပြည်‌တော်မှာ တာဝန်ကျနေတဲ့ အထွေထွေရောဂါကုဆရာဝန်တစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

Heat Stroke ဖြစ်တာဟာ ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ရေနဲ့ ဆားဓာတ် ဆုံးရှုံးမှိုကိုဖြစ်ပြီး ပြင်းထန်ရင် အချိန်မရွေး သတိလစ်နိုင်သလို အသက်အန္တရာယ် ဆုံးရှုံးစေတဲ့အထိ အန္တရာယ် ရှိပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့ မတ်နဲ့ ဧပြီလက ဆိုရင် ရန်ကုန်၊ မကွေးနဲ့ စစ်ကိုင်းတိုင်းတွေမှာ အပူချိန်မြင့်တက်မှုကြောင့် လူသေဆုံးရမှုတွေအထိ ရှိထားပါတယ်။

ပုံမှန်ထက် အပူချိန်မြင့်တက်မှုဟာ ပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ လုပ်ငန်းခွင်ဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးအတွက် အရေးကြီးတဲ့ ဘေးအန္တရာတစ်ခုဖြစ်ပြီး အပူကြောင့်ဖြစ်တဲ့ စိတ်ဖိစီးမှုကတဆင့် နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါ၊ ဆီးချို၊ ပန်းနာရင်ကျပ်၊ စိတ်ကျန်းမာရေး စတဲ့ ရောဂါရှိသူတွေအတွက် ပိုပြီး ဆိုးရွားစေတယ်လို့ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) က ပြီးခဲ့တဲ့ ဧပြီလတုန်းက သတိပေးထားပါတယ်။ ဒီလို အပူချိန်မြင့်တက်မှုဟာ ကူးစက်ရောဂါ ပြန့်ပွားမှဒကို မြင့်တက်စေသလို သေဆုံးမှုနှုန်း မြင့်မားနိုင်တဲ့ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အရေးပေါ်အခြေအနေတစ်ခုလို့ WHO က ဆိုထားပြီး ကမ္ဘာ့ဒေသအားလုံးမှာ အလွန်အမင်း ပူပြင်းတဲ့ဒဏ်ကို ရင်ဆိုင်ရသူ အရေအတွက် တတိုးနေပြီး အသက် ၆၅ နှစ်နဲ့အထက် သေဆုံးမှုဟာလည်း မြင့်တက်နေတယ်လို့ WHO က ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

လက်ရှိကာလဟာ နွေရာသီကနေ မိုးရာသီအကူးကာလဖြစ်ပြီး အပူချိန်မြင့်တက်နေမှုနဲ့အတူ လေထုထဲက ရေခိုးရေငွေတွေကလည်း အပူချိန်ကို ပိုမိုမြင့်တက်စေတာဖြစ်ကြောင်း "လေတိုက်ရင် နည်းနည်းတော်တယ်။ လေမတိုက်ဘဲနဲ့ ငြိမ်နေရင် အပူချိန်က အရမ်းမြင့်လာတယ်။ ၄၀ ဒီဂရီဆဲလ်စီးယပ်ဆိုတာက တော်ရုံတန်ရုံကျန်းမာတဲ့သူတွေတောင် သတိထားရတယ်" လို့ ရာသီဥတုအရေး လေ့လာသူ ဦးဝင်းနိုင်က MyanHealth ကို ပြောပါတယ်။

အပူချိန်ကြေင့် ကျန်းမာရေး မထိခိုက်အောင်ဆိုရင် ရေများများ သောက်ဖို့လိုပြီး နေပူချိန်အမြင့်ဆုံးဖြစ်တဲ့ နေ့ လယ် ၁၂ နာရီကနေ ညနေ ၄ နာရီအထိ အပြင်ထွက်တာမျိုး ရှောင်ကာ လေဝင်လေထွက်ကောင်းတဲ့ အဝတ်အစားတွေကို ဝတ်ဆင်ကြဖို့ လိုပါတယ်။ လိုအပ်လို့ အပြင်ထွက်ရရင်လည်း ထီးနဲ့ ဦးထုပ်လို အကာအကွယ် ယူဖို့လိုသလို မကြာခဏဆိုသလို အရိပ်ရတဲ့ နေရာတွေမှာ အနားယူပေးဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေက အကြံပြုထားပါတယ်။

အပူဒဏ်ကြောင့် သတိလစ်တဲ့အထိ ခံစားရတဲ့ လူနာတွေအတွက် အရေးပေါ် ရှေးဦးပြုစုကုသနည်းတွေကိုလည်း ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်ထားကာ လူနာကို အရိပ်ရပြီး အေးတဲ့ နေရာကို ရွေ့ထားဖို့၊ ပန်ကာ သို့မဟုတ် လေအေးပေးစက် ဖွင့်ထားပေးဖို့ လိုပြီး ဒီအရာတွေ မရှိရင် ယပ်ခတ်ပေးတာမျိုး လုပ်ပေးဖို့ လိုပါတယ်။ လူနာကို ပက်လက်အနေအထားနဲ့ ထားပြီး ခြေထောက်အောက်ပိုင်းကို မြှင့်ထားပေးဖို့၊ လူနာရဲ့ အဝတ်အ စားတွေကို ဖယ်ရှားပြီး လည်ပင်း၊ ချိုင်းနှစ်ဖက်နဲ့ ပေါင်ခြံနှစ်ဖက်ကို ရေပတ်တိုက်ပေးဖို့ လိုပါတယ်။ လူနာက သတိရလာပြီဆိုရင်တော့ ရေအေးအေး ဒါမှမဟုတ် ဓာတ်ဆားရည်တိုက်တာမျိုး လုပ်ပေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

#ငါးသေဆုံး
#အပူချိန်
#ဓာတ်ဆားရည်
#နာတာရှည်

ဆူညံသံနဲ့ကျန်းမာရေး(Wor Mi Thi)အသံတွေဟာ မြန်မာတွေနဲ့ အတော်မစိမ်းတဲ့အရာပါ။ အလှူ၊ မင်္ဂလာ၊ ပွဲလမ်းသဘင်၊ ဘာသာရေးပွဲတွေ၊ ဈေး...
09/05/2026

ဆူညံသံနဲ့ကျန်းမာရေး
(Wor Mi Thi)

အသံတွေဟာ မြန်မာတွေနဲ့ အတော်မစိမ်းတဲ့အရာပါ။ အလှူ၊ မင်္ဂလာ၊ ပွဲလမ်းသဘင်၊ ဘာသာရေးပွဲတွေ၊ ဈေးတွေ၊ ဘုရားတွေ၊ ဆယ့်နှစ်ရာသီပွဲတွေမှာ လော်စပီကာတွေ၊ ဆောင်းဘောက်တွေက မပါမဖြစ်ကဏ္ဍ တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ မြို့ထဲ၊ ရွာထဲမှာတော့ ကားသံ၊ ဆိုင်ကယ်သံနဲ့အတူ အပြိုင်အဆိုင်တီးနေကြတဲ့ ဟွန်းသံတွေကလဲ ယဉ်ကျေးမှု တစ်ရပ်လိုပါဘဲ။ ဟော ခုမီးပျက်ပြန်တော့ မီးစက်သံကလည်း အလျိုလျို ပေါ်လာပြန်ရော။ ဒါ့အပြင် ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းခွင်တွေ၊ ကားဝပ်ရှော့တွေ၊ စက်ရုံတွေ အတော်များများမှာလည်း သင့်တော်တဲ့ ဆူညံသံလျှော့ချတဲ့ အစီအမံတွေ မရှိတာက ပုံမှန်လိုကို ဖြစ်နေပါတယ်။

လူတိုင်းလိုလို ဆူညံသံတွေဟာ စိတ်ရှုပ်စရာကောင်းတယ်လို့ ခံစားမိကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဆူညံသံတွေဟာ တစ်ကယ်တော့ စိတ်ရှုပ်စရာကောင်းတာထက် ပိုတဲ့ ကျန်းမာရေးပြဿနာတွေကို သယ်လာလေ့ရှိပါတယ်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့(WHO)ကြီးက ဆူညံသံတွေကြောင့် အိပ်စက်ခြင်းပြဿနာ၊ နှလုံးကျန်းမာရေးပြဿနာ၊ နားပြဿနာနဲ့ အလုပ်နဲ့ကျောင်းတွေမှာ အာရုံစူးစိုက်နိုင်မှုနည်းခြင်း စတဲ့ ရေတို၊ ရေရှည်ကျန်းမာရေးပြဿနာ မြောက်များစွာ ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း လူ ၄၃၀ သန်းခန့်ဟာ နားမကြားရတဲ့ ပြဿနာကို ခံစားနေရပြီး ထိုအထဲကမှ ၁၀ သန်းခန့်ဟာ လူငယ်တွေဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလူငယ်တွေဟာ သီချင်းသံအကျယ်ကြီးနားထောင်ခြင်းလိုမျိုး ရှောင်လွှဲလို့ရတဲ့ အမူအကျင့်တွေကြောင့် တစ်သက်လုံးနားမကြားတဲ့သူတွေ ဖြစ်သွားနိုင်ခြေရှိတယ်လို့ WHO က ဖော်ပြထားပါတယ်။

အသံတိုင်းက သူ့သဘာဝအတိုင်း ဆူညံသံအနေနဲ့ ရှိနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဆူညံသံဆိုတာ ကိုယ်နားမထောင်ချင်တဲ့အရာ၊ ကျယ်လောင်လွန်းတဲ့အရာ၊ ကိုယ်မကြားချင်ပေမယ့် မကြာခဏ ဖွင့်နေတဲ့အရာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ တစ်ခါတစ်ရံ အသံတွေဟာ ကိုယ့်အတွက်တော့ သာယာနာပျော်ဖွယ်ဖြစ်နေနိုင်ပေမယ့် တစ်ခြားသူတစ်ယောက်အတွက်တော့ ဆူညံသံ ဖြစ်နေနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဘုရားပွဲတွေ၊ အလှူတွေ၊ မင်္ဂလာတွေမှာ လော်စပီကာနဲ့ ဆောင်းဘောက်နဲ့ ဖွင့်တဲ့အသံတွေဟာ ကိုယ့်အတွက်တော့ ပျော်စရာဖြစ်နေပေမယ့် အများသူငှါအတွက်တော့ အနှောင့်အယှက် ဖြစ်နေနိုင်ပါတယ်။ Myanmar Digital News ကလည်း ဆူညံသံတွေကို မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ပတ်ဝန်းကျင် ပြဿနာတစ်ရပ်အဖြစ်ဖော်ပြထားပြီး အထူးသဖြင့်တော့ လူဦးရေထူထပ်တဲ့မြို့တွေ၊ စက်တပ်ယာဉ်တွေ၊ သီချင်းသံတွေ၊ စတိတ်ရှိုးတွေနဲ့ ဘာသာရေးပွဲတွေကြောင့် အဓိက ဆူညံရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
အသံတွေကို Decibels ဆိုတဲ့ အတိုင်းအတာနဲ့ တိုင်းတာလေ့ရှိပြီး decibels (dBA) မြှင့်လေလေ ကျန်းမာရေး ဆိုးကျိုးများလေလေ ဖြစ်ပါတယ်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအလုပ်သမားအဖွဲ့(International Labour Organization) က လုပ်ငန်းခွင်မှာ ဆူညံမှုကို တိုင်းတာတဲ့အခါ ဘာတိုင်းတာစက်မှမပါဘဲ ၆ ပေအကွာလူ နှစ်ဦးကြား စကားကို အော်ပြောနေရခြင်း ရှိ/မရှိနဲ့ တိုင်းတာလို့ ရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ၆ပေလောက် အကွာအဝေးမှာတောင် အော်ပြောနေရပြီဆို အဲ့နေရာက ဆူညံနေပြီလို့ သတ်မှတ်လို့ ရပါပြီ။
မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အမျိုးသားပတ်ဝန်းကျင်အရည်အသွေးထိန်းသိမ်းမှု လမ်းညွှန်ချက် (Myanmar’s National Environmental Quality (Emission) Guidelines) တွေမှာတော့ လူနေရပ်ကွက်၊ အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာနှင့် ပညာရေးနယ်မြေတွေမှာ အသံတွေဟာ နေ့အချိန်မှာ ၅၅ dBA နှင့် ညအချိန်မှာ ၄၅ dBA ထက်မပိုသင့်ဘူးလို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ စက်မှုနှင့် စီးပွားရေးနယ်မြေတွေမှာတော့ ၇၀ dBA ထက်မပိုသင့်ဘူးလို့ သတ်မှတ်ထားပါတယ်။

ဆူညံသံတွေကြောင့် တိုက်ရိုက်ထိခိုက်နိုင်တာက အကြားအာရုံပါ။ နားရဲ့အတွင်းပိုင်းမှာ သေးငယ်တဲ့ အာရုံခံဆဲလ်တွေရှိပြီး ကြားခြင်းဆိုတဲ့ အာရုံခံစားမှုကို ဖြစ်စေပါတယ်။ ဒီဆဲလ်တွေဟာ ဆူညံသံကြောင့် ပျက်စီးသွားတဲ့အခါ အသစ်ပြန်မဖြစ်ဘဲ နားမကြားရတော့တာမျိုး၊ နားအူတာမျိုး ဖြစ်လာပါတယ်။ အသံကြောင့် နားမကြားရခြင်းဟာ ဖြည်းဖြည်းချင်းဘဲ ဆိုးဝါးလာတတ်တဲ့ ဝေဒနာဖြစ်တဲ့အလျောက် လူအများစုက နားလုံးဝ မကြားရတော့မှသာ သတိထားမိလေ့ ရှိကြပါတယ်။ ကားဝပ်ရှော့၊ သစ်စက်၊ တွင်ခုံ၊ ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းခွင် စတာတွေမှာ အလုပ်လုပ်နေရတဲ့ အလုပ်သမားတွေကတော့ နားထိခိုက်နိုင်ခြေ အရှိဆုံးပါ။ ဆူညံသံကို နားယဉ်သွားတယ်ဆိုတာနဲ့ နားမကြားမယ့်ဝေဒနာကနေ ကင်းလွတ်သွားတာ မဟုတ်ပါဘူး။

ညတွေမှာ အသံကျယ်ကျယ် သီချင်းဖွင့်တာ၊ စပီကာဖွင့်တာ၊ ကားဟွန်းတီးတာ၊ မီးစက်နှိုးတာ စတာတွေက အိပ်စက်ခြင်းကို နှောင့်ယှက်နိုင်ပါတယ်။ အိပ်ရေးမဝခြင်းနဲ့အတူ မောတာ၊ နှုံးတာ၊ ခေါင်းကိုက်တာ၊ စိတ်ဆတ်တာ၊ အာရုံမစိုက်နိုင်တာ၊ အလုပ်လုပ်နိုင်စွမ်းလျော့တာ စတာတွေက နောက်ဆက်တွဲ လိုက်လာနိုင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့်တော့ ကလေးငယ်တွေ၊ အသက်ကြီးသူတွေ၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင်တွေ နဲ့ နေမကောင်းတဲ့သူတွေက ပိုထိခိုက်နိုင်ခြေ ရှိပါတယ်။
ရုတ်တရက်ထွက်ပေါ်လာတဲ့ ဆူညံသံနဲ့ ထပ်တလဲလဲ ဖြစ်နေတဲ့ ဆူညံသံတွေက စိတ်ဖိစီးမှုကို တိုးစေနိုင်ပါတယ်။ ရေတိုမှာတော့ ပြဿနာသိပ်မရှိပေမယ့် ရေရှည်ဖြစ်လာတဲ့အခါမှာတော့ စိတ်ဖိစီးမှုကြောင့် ထွက်လာတဲ့ဟော်မုန်းတွေက အိပ်စက်မှုကို နှောင့်ယှက်နိုင်သလို သွေးတိုးတာ၊ နှလုံးရောဂါဖြစ်တာ စတာတွေဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။
နောက်ထပ်စိတ်ဝင်စားစရာ အကြောင်းအရာကတော့ ဆူညံသံတွေဟာ ကလေးတွေရဲ့ သင်ကြားသင်ယူမှု ဖြစ်စဉ်ကို နှောင့်ယှက်နိုင်တယ် ဆိုတာပါပဲ။ ကလေးတွေဟာ အာရုံစူးစိုက်နိုင်ဖို့၊ နှစ်နှစ်ခြိုက်ခြိုက်အိပ်စက်နိုင်ဖို့နဲ့ စာလေ့လာဖို့ တိတ်ဆိတ်တဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ကမ္ဘာ့ကလေးများရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (UNICEF) အဖွဲ့ကြီးကလည်း ဆူညံသံတွေဟာ ကလေးတွေရဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာကို ထိခိုက်စေနိုင်တယ်လို့ ဆိုထားပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဆူညံသံတွေဟာ အများသူငှါကို ထိခိုက်စေနိုင်တယ်လို့ ပုံမှန်အားဖြင့် တွေးလေ့ မရှိကြသလို ဆူညံသံတွေကို ထိန်းချုပ်ဖို့အတွက် အစိုးရမှာပဲ တာဝန်ရှိတယ်လို့ ခံယူထားကြတာပါ။ ဒါပေမယ့် လက်တွေ့ကျကျ ဒီဆူညံသံတွေကို လျှော့ချချင်တယ်ဆိုရင်တော့ လူတိုင်းမှာ တာဝန်ရှိပါတယ်။ အရပ်ထဲမှာ ညလူခြေတိတ်ချိန်တွေမှာ ဆောင်းဘောက်တွေမဖွင့်တာ၊ ကျောင်းတွေ၊ ဆေးရုံတွေ၊ ဆေးခန်းတွေနားမှာ ကားဟွန်း၊ ဆိုင်ကယ်ဟွန်းမတီးတာ စတာတွေကို သတိထားပြီး လုပ်ဆောင်ပေးရင် ရပ်ကွက်ထဲက ဆူညံသံတွေ အတော်လျော့သွားမှာပါ။ ဒါ့အပြင် လုပ်ငန်းရှင်တွေအနေနဲ့ လုပ်ငန်းခွင်မှာ ဆူညံသံလျော့အောင် နားအဆို့တွေထောက်ပံ့ပေးတာ၊ အဆိုင်းနဲ့ဆင်းခိုင်းတာ၊ နားနေဖို့ အသံလုံအခန်းတွေ စီစဉ်ပေးတာ စတာတွေ ဆောင်ရွက်နိုင်ပါတယ်။ လူတစ်ဦးချင်းစီအနေနဲ့ကတော့ သီချင်းတွေ နားထောင်တဲ့အခါ အသံကို လျော့နားထောင်တာမျိုး လုပ်ဆောင်လို့ ရပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံဟာ တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်နေဖို့ မလိုအပ်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် တစ်ဦးနဲ့တစ်ဦး ပိုပြီးစာနာပေးတဲ့၊ ကျန်းမာရေးကို ပိုပြီးဂရုစိုက်တဲ့ လူမှုဝန်းကျင်တစ်ခုတော့ လိုအပ်ပါတယ်။ မလိုအပ်တဲ့ ဆူညံသံတွေကို လျှော့ချခြင်းဟာ မိသားစုဝင်တွေ၊ အလုပ်သမားတွေ၊ ကျောင်းသားကျောင်းသူတွေ၊ လူနာတွေ၊ ရပ်ရွာလူထုတွေရဲ့ ကျန်းမာရေးကို ကာကွယ်ပေးနိုင်တဲ့ ရိုးရှင်းပြီး အရေးကြီးတဲ့ နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
References
[1] World Health Organization. Noise and health.
[2] World Health Organization.
[3] Guidance on environmental noise.
[4] International Labour Organization. Noise at work.
[5] UNICEF. Noise and Children’s Health.
[6] Myanmar National Environmental Quality Emission Guidelines.

Address

Yangon

Telephone

+66627040459

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when MyanHealth Media posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Organization

Send a message to MyanHealth Media:

Shortcuts

Share