https://www.facebook.com/senaiupdates

Senai Updates, Matupi (2026)

06/09/2026

ဗမာ့သမိုင်းကြောင်းထဲမှ ရှမ်းနိုင်ငံနှင့် ရှမ်းခေတ် အာဏာစက်

ပုဂံခေတ် ပျက်သုဉ်းပြီးနောက်ပိုင်း အထက်ဗမာနိုင်ငံ၌ ရှမ်းစောဘွားတို့၏ ဩဇာစက် တဟုန်ထိုး ကြီးထွားလာခဲ့သည်။ မြင့်ဆိုင်း၊ ပင်းယနှင့် စစ်ကိုင်းခေတ်များမှသည် အင်းဝခေတ်အထိ ရှမ်းဘုရင်တို့၏ အုပ်စိုးမှုအောက်တွင် တည်ရှိခဲ့သော ထိုကာလကို သမိုင်းအမြင်ဖြင့် "ရှမ်းခေတ်" ဟု စာတင်နိုင်ပြီး၊ အထက်ဗမာနိုင်ငံ၏ နန်းစိုက်ရာနယ်မြေများကိုမူ ရှမ်းစောဘွားတို့၏ အာဏာစက်သက်ရောက်ရာ "ရှမ်းနိုင်ငံ" သဖွယ် ပုံဖော်တွေ့ရှိနိုင်သည်။

ရှမ်းခေတ်၏ အစနှင့် ရှမ်းဘုရင်တို့၏ နှစ်ပေါင်း ၂၅၈ နှစ် အာဏာစက်

၁၂၉၇ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး၏ မြင့်ဆိုင်းခေတ် မှစ၍ ပင်းယ၊ စစ်ကိုင်းနှင့် အင်းဝမြို့တည် သတိုးမင်းဖျားလက်ထက်အထိ ရှမ်းဘုရင်များသည် ဗမာနယ်မြေများပေါ်တွင် စတင်စိုးမိုးခဲ့ကြသည်။ စုစုပေါင်း တွက်ချက်မှုများအရ -

မြင့်ဆိုင်း၊ ပင်းယနှင့် စစ်ကိုင်းခေတ် (၁၂၉၇ - ၁၃၆၄): ၆၇ နှစ်

အင်းဝနန်းစိုက် ရှမ်းဘုရင်များ ကာလ (၁၃၆၄ - ၁၅၂၇): ၁၆၃ နှစ်

မိုးညှင်း ရှမ်းဘုရင်များ တိုက်ရိုက်အုပ်စိုးချိန် (၁၅၂၇ - ၁၅၅၅): ၂၈ နှစ်

ပုဂံအလွန်ခေတ်မှစ၍ အင်းဝကျဆုံးချိန်အထိ ရှမ်းဘုရင်များသည် ဗမာနိုင်ငံ၏ နန်းစိုက်ရာအဓိကဒေသများကို စုစုပေါင်း ၂၅၈ နှစ် (အနီးစပ်ဆုံး နှစ်ပေါင်း ၂၅၀ ကျော်) တိုင်တိုင် ရှမ်းခေတ်အဖြစ် လွှမ်းမိုးအုပ်စိုးခဲ့ကြသည်။

ဗမာတို့၏ ပုန်ကန်တော်လှန်မှုများနှင့် ရှမ်းခေတ်၏ နိဂုံး

ရှမ်းနိုင်ငံအဖြစ် အာဏာစက်ဖြန့်ကျက်ထားသည့် ရှမ်းခေတ်အတွင်း ဗမာမင်းညီမင်းသားများနှင့် ပြည်သူတို့သည် မိမိတို့၏ အချုပ်အခြာအာဏာ ပြန်လည်ရရှိရန် နည်းလမ်းမျိုးစုံဖြင့် ပုန်ကန်တော်လှန်ခဲ့ကြသည် -

အင်းဝနန်းတွင်း တော်လှန်မှု: အင်းဝခေတ်ဦးကာလများ၌ ဗမာအမတ်များနှင့် စစ်သူကြီးများသည် နန်းတွင်း၌ ဩဇာပြန်လည်ရရှိရန် ပုန်ကန်မှုနှင့် မင်းပြောင်းမင်းလွှဲများကို မကြာခဏ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။

သိုဟန်ဘွားကို လုပ်ကြံခြင်း (၁၅၄၂): မိုးညှင်းစောလွန်၏ သားဖြစ်သူ သိုဟန်ဘွားသည် အင်းဝကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် စာပေကျမ်းဂန်များ မီးရှို့ခြင်း၊ သံဃာတော်များကို သတ်ဖြတ်ခြင်းတို့ ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် အေဒီ ၁၅၄၂ တွင် ဗမာအမတ် မိန်းမတော်ကြီး (သမိန်ဗရမ်း) နှင့် ဗမာစစ်သူကြီးများ ပူးပေါင်းကာ သိုဟန်ဘွားကို နန်းတော်အတွင်း၌ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်၍ ပုန်ကန်ခဲ့ကြသည်။

အင်းဝကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခြင်း (၁၅၅၅): တောင်ငူတွင် ဗမာအင်အားကို ပြန်လည်စုစည်းခဲ့သည့် ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီးသည် အေဒီ ၁၅၅၅ တွင် အင်းဝကို ရှမ်းတို့လက်မှ အပြီးတိုင် ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ဗမာနိုင်ငံတလွှား ရှမ်းခေတ်၏ အာဏာစက်ကို အဆုံးသတ်ကာ ဒုတိယဗမာနိုင်ငံတော်ကို ထူထောင်ခဲ့သည်။

ဤသို့ဖြင့် နှစ်ပေါင်း ၂၅၀ ကျော် ကြာမြင့်ခဲ့သော ရှမ်းခေတ်နှင့် ရှမ်းဘုရင်တို့၏ အာဏာစက်သည် ဗမာတို့၏ အဆက်မပြတ် တော်လှန်ပုန်ကန်မှုများကြောင့် နိဂုံးချုပ်ခဲ့ရပေသည်။

05/09/2026

ပုဂံအင်ပါယာ ပြိုကွဲပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းတွင် ရှမ်းနွယ်ဖွား ညီနောင်သုံးဦး ဖြစ်သည့် အသင်္ခယာ၊ ရာဇသင်ကြံ နှင့် သီဟသူတို့ ဩဇာကြီးထွားလာခဲ့သည်။ ထိုညီနောင်သုံးဦးအနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သူ အသင်္ခယာသည် မြင်စိုင်းမြို့ကို အခြေစိုက်ပြီး၊ ရာဇသင်ကြံက မက္ခရာမြို့၊ အငယ်ဆုံးဖြစ်သူ သီဟသူက ပင်လယ်မြို့တို့ကို အသီးသီး အခြေပြု၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သီဟသူသည် ၁၃၁၂ ခုနှစ်၌ ပင်းယမြို့ကို တည်ထောင်၍ ပင်းယမင်းဆက်ကို စတင်ခဲ့သည်။

ရှမ်းညီနောင်များ အုပ်စိုးစဉ် မြင်စိုင်းခေတ်သည် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စီးပွားရေး အလွန်တိုးတက်စည်ပင်ခဲ့သည်။ လယ်တွင်း ၁၁ ခရိုင်ကို အခြေပြု၍ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများကို အောင်မြင်စွာ လုပ်ကိုင်နိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ပြည်သူများ စားနပ်ရိက္ခာ ကြွယ်ဝချမ်းသာခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ တိုင်းပြည် အေးချမ်းသာယာပြီး စီးပွားရေး ပေါများကြွယ်ဝခဲ့မှုကို အစွဲပြု၍ သမိုင်းတွင် "မြင်စိုင်းရွှေပြည်" ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြပြီး "မြင်စိုင်းရွှေပြည်၊ တည်သည့်နှစ်မှာ၊ စိန့်အပေါင်းမှာ၊ ခုနစ်ရာ" အစရှိသည့် ကဗျာ၊ လင်္ကာများဖြင့်လည်း သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင် ဂုဏ်ပြုခဲ့ကြသည်။

ပင်းယနှင့် စစ်ကိုင်းခေတ်များ လွန်မြောက်ပြီးနောက် ၁၆ ရာစုအစတွင် မြောက်ပိုင်းရှမ်းစောဘွားများသည် အင်းဝကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး အင်းဝထီးနန်းကို ၁၅၂၇ မှ ၁၅၅၅ ခုနှစ်အထိ ဆက်လက်အုပ်စိုးခဲ့ကြသည်။ အင်းဝကို အုပ်စိုးခဲ့သည့် ထင်ရှားသော ရှမ်းမင်းများမှာ -

သိုဟန်ဘွား (၁၅၂၇ – ၁၅၄၂): မိုးညှင်းစောဘွား စောလုံ၏ သားဖြစ်သည်။ အင်းဝကို အုပ်စိုးစဉ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းသံဃာများကို သတ်ဖြတ်ခြင်းနှင့် စာပေကျမ်းဂန်များကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခြင်းတို့ကြောင့် ထင်ရှားပြီး ၁၅၄၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာအမတ် မင်းစဲကွတ်က လုပ်ကြံခဲ့သည်။

ခုံမှိုင်း (၁၅၄၂ – ၁၅၄၅): သီပေါစောဘွား ဖြစ်ပြီး သိုဟန်ဘွား လွန်ပြီးနောက် အင်းဝနန်းစိုက်ခဲ့သည်။ သိုဟန်ဘွားထက် အုပ်ချုပ်ရေး ညှိနှိုင်းမှု ရှိခဲ့သည်။
မိုးညှင်းနရပတိ (၁၅၄၅ – ၁၅၅၁): ခုံမှိုင်း၏ သားဖြစ်ပြီး အင်းဝကို ဆက်လက်အုပ်စိုးခဲ့သည်။

စစ်ကိုင်းစောဘွား စီသူကျော်ထင် (၁၅၅၁ – ၁၅၅၅): အင်းဝ၏ နောက်ဆုံး ရှမ်းဘုရင်ဖြစ်သည်။

05/09/2026

ဗမာတို့ မွန်တို့ကို ပုန်ကန်၍ ကုန်းဘောင်နိုင်ငံတော် တည်ထောင်ခဲ့ပုံ

၁၈ ရာစုအလယ်ပိုင်း (၁၇၅၂ ခုနှစ်) တွင် ဗမာနိုင်ငံတော်၌ နိုင်ငံရေးအရ အပြောင်းအလဲကြီးမားခဲ့သော စာမျက်နှာတစ်ခု ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က အင်းဝညောင်ရမ်းခေတ် ဒုတိယတောင်ငူမင်းဆက်သည် အာဏာစက်ယိမ်းယိုင်လာခဲ့ပြီး တောင်ပိုင်းရှိ ဟံသာဝတီမွန်တို့က သီးခြားခွဲထွက်ကာ အင်းဝမြို့တော်ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် မွန်တို့သည် အထက်ဗမာပြည်အထိ အာဏာစက်ဖြန့်ကျက်ရန် ကြိုးပမ်းလာရာမှ ဗမာတို့၏ ပြန်လည်တော်လှန်ပုန်ကန်မှုနှင့် စုစည်းမှု စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။

၁၇၅၀ ပြည့်နှစ်ကျော်များတွင် မွန်တို့သည် ဟံသာဝတီ (ပဲခူး) ၌ ဟံသာဝတီသစ် နိုင်ငံတော်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၇၅၂ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီဥပရာဇာ ဦးဆောင်သော မွန်တပ်မတော်သည် အင်းဝသို့ ချီတက်၍ ညောင်ရမ်းမင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးမင်းဖြစ်သော မဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိကို ဖမ်းဆီးကာ အင်းဝနန်းတော်ကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ကြသည်။ အင်းဝကျဆုံးပြီးနောက် မွန်တို့သည် အထက်ဗမာပြည်ရှိ ရွာစဉ်ကျေးရွာများကို သစ္စာခံယူခိုင်းပြီး နယ်မြေစိုးမိုးနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။

အင်းဝကျဆုံးသွားသော်လည်း ရွှေဘို (မုဆိုးဘိုရွာ) မှ ရွာသူကြီး ဦးအောင်ဇေယျ (နောက်ပိုင်းတွင် အလောင်းမင်းတရားကြီး) သည် မွန်တို့ထံ သစ္စာခံယူရန် ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။ ဦးအောင်ဇေယျသည် မုဆိုးဘိုရွာကို အခြေပြု၍ အနီးဝန်းကျင်ရှိ ၄၆ ရွာကို စုစည်းကာ ခံကင်းတပ်မြို့အဖြစ် စနစ်တကျ ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ သစ္စာခံယူရန် လာရောက်တောင်းဆိုသော မွန်တပ်ဖွဲ့များကို ပြန်လည်ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ကနဦးစစ်ပွဲများတွင် အောင်ပွဲများ ဆက်တိုက်ရရှိခဲ့သည်။ ထိုသို့ အောင်ပွဲများ ရရှိလာမှုကြောင့် အထက်ဗမာပြည်ရှိ ဗမာစစ်သည်တော်များနှင့် ပြည်သူအများအပြားသည် ဦးအောင်ဇေယျထံသို့ လာရောက်ပူးပေါင်းခဲ့ကြပြီး တော်လှန်ရေးအရှိန် ပိုမိုမြင့်မားလာခဲ့သည်။

ဦးအောင်ဇေယျသည် မွန်တို့ကို တော်လှန်ရာတွင် သာမန်ရွာသူကြီးအဖြစ် မဟုတ်ဘဲ တိုင်းပြည်ကို စုစည်းအုပ်ချုပ်မည့် ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ခံယူကာ ၁၇၅၂ ခုနှစ်တွင် မုဆိုးဘိုရွာကို "ရတနာသိင်္ဃ" ဟု သမိုင်းတွင်စေပြီး အလောင်းမင်းတရား အမည်ဖြင့် ကုန်းဘောင်နိုင်ငံတော်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။

အလောင်းမင်းတရားကြီးသည် အထက်ဗမာပြည်ကို ခိုင်မာစွာ စုစည်းပြီးနောက် တောင်ဘက်သို့ စစ်ကြောင်းခွဲ၍ စနစ်တကျ ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။ မွန်တပ်များ တပ်စွဲထားသည့် အင်းဝနှင့် စစ်ကိုင်းဒေသများကို အရင်ဆုံး ပြန်လည်သိမ်းယူခဲ့သည်။ ၁၇၅၅ ခုနှစ်တွင် ဒဂုံဒေသကို သိမ်းပိုက်ကာ "ရန်ကုန်" (ရန်အပေါင်း ကုန်စင်စေသည့်နေရာ) ဟု အမည်ပြောင်းလဲ သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

ထို့နောက် ၁၇၅၇ ခုနှစ်တွင် မွန်တို့၏ ဗဟိုစိုက်ရာ ဟံသာဝတီ (ပဲခူး) မြို့တော်ကို အပြီးသတ် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။
မွန်တို့၏ အင်းဝကို သိမ်းပိုက်မှုမှ စတင်ခဲ့သော ဗမာတို့၏ တုန့်ပြန်ပုန်ကန်မှုသည် အလောင်းမင်းတရားကြီး၏ ရဲရင့်သော ခေါင်းဆောင်မှု၊ စစ်ရေးဗျူဟာ ထက်မြက်မှုတို့ကြောင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။

အလောင်းမင်းတရားကြီးသည် မွန်တို့၏ စိုးမိုးမှုကို တွန်းလှန်ရုံတင်မကဘဲ ပြိုကွဲနေသော ဗမာနိုင်ငံတော်ကို ပြန်လည်စုစည်းကာ တတိယဗမာနိုင်ငံတော် သို့မဟုတ် ကုန်းဘောင်အင်ပါယာကြီးကို အောင်မြင်စွာ တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။

05/09/2026

အင်းဝ-ဟံသာဝတီ နှစ်လေးဆယ်စစ်ပွဲနှင့် မွန်တို့၏ နောက်ဆက်တွဲ စစ်ရေး အားနည်းချက်များ

အင်းဝနှင့် ဟံသာဝတီတို့ အပြန်အလှန် အပြိုင်လုခဲ့ကြသည့် မွန်-မြန်မာ နှစ်လေးဆယ်စစ်ပွဲ (၁၃၈၅–၁၄၂၄) သည် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော စစ်ပွဲကြီးတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ ဘုရင်ရာဇာဓိရာဇ်၏ စစ်ပါရမီနှင့် မွန်စစ်သည်တို့၏ ရဲစွမ်းသတ္တိကြောင့် ဟံသာဝတီသည် အင်းဝ၏ ထိုးစစ်များကို ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်ခဲ့သော်လည်း စစ်ပွဲ၏ နောက်ဆုံးရလဒ်တွင် မွန်တို့သည် စစ်ရေးနှင့် နိုင်ငံရေးအရ အဘယ်ကြောင့် အားနည်းသွားခဲ့ရသနည်း ဆိုသည်မှာ ဆန်းစစ်စရာ ဖြစ်လာခဲ့ပါသည်။

ခေါင်းဆောင်မှု ကွက်လပ်နှင့် ပြည်တွင်း ပဋိပက္ခ

မွန်တို့၏ အားနည်းချက်မှာ ခေါင်းဆောင်မှု ကွက်လပ်မှ စတင်ခဲ့သည်။ ၁၄၂၁ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်ရာဇာဓိရာဇ် နတ်ရွာစံပြီးနောက် မွန်တို့အတွက် တိုင်ပင်ရာအဓိက ခေါင်းဆောင် ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့သည်။ ရာဇာဓိရာဇ်၏ သားတော်များဖြစ်ကြသော ဗညာဓမ္မရာဇာ၊ ဗညာရံ နှင့် ဗညာကျန်း တို့အကြား ထီးနန်းလုပွဲများ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းက ပြည်တွင်း မတည်ငြိမ်မှုကို ပိုမိုကြီးထွားစေခဲ့သည်။ ထိုပြည်တွင်း ပဋိပက္ခများသည် အင်းဝ၏ စွက်ဖက်မှုကို ဖိတ်ခေါ်သကဲ့သို့ ဖြစ်သွားခဲ့ပြီး မွန်တို့၏ စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို အမြစ်မှ လှုပ်ခါသွားစေခဲ့သည်။

နှစ်ဖက်စလုံး၏ စီးပွားရေးနှင့် စစ်အင်အား

နှစ် ၄၀ မျှ ကြာမြင့်ခဲ့သည့် စစ်ပွဲသည် နှစ်ဖက်စလုံး၏ စီးပွားရေးနှင့် စစ်အင်အားကို ကုန်ခမ်းစေခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် အင်းဝဗမာတို့သည် ဟံသာဝတီသို့ အကြိမ်ကြိမ် စစ်ချီတိုက်ခိုက်ခဲ့ရသဖြင့် လူအင်အား၊ စီးပွားရေးနှင့် ခေါင်းဆောင်မှုပိုင်းတွင် ကြီးမားသော ပြုန်းတီးမှုများကို အောက်ပါအတိုင်း ခံစားခဲ့ရပါသည် -

* စစ်သည်အင်အားနှင့် စီးပွားရေး ပြုန်းတီးမှု: အင်းဝသည် အထက်မြန်မာပြည်မှ စစ်သည်အင်အား အမြောက်အမြားကို မကြာခဏ စုဆောင်း၍ တောင်ဘက်သို့ ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ရသဖြင့် အဓိက စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းများကို ထိခိုက်ခဲ့ပြီး လူအင်အား အမြောက်အမြား သေကြေပျက်စီးခဲ့ရသည်။

တိုက်ရည်ခိုက်ရည်မြင့် အရာရှိများနှင့် ခေါင်းဆောင်များ ဆုံးရှုံးရခြင်း

အင်းဝဘက်မှ ထက်မြက်လှသည့် အိမ်ရှေ့မင်း မင်းရဲကျော်စွာ စစ်ပွဲအတွင်း ကျဆုံးသွားခဲ့ရခြင်းသည် အင်းဝ၏ စစ်ရေးဦးဆောင်မှုကို အကြီးအကျယ် ထိခိုက်စေခဲ့ပြီး စစ်နိုင်လိုစိတ်ကို လျော့ကျစေခဲ့ပါသည်။

မျက်နှာစာမျိုးစုံတွင် စစ်ဆိုင်ရခြင်း: အင်းဝသည် တောင်ဘက်တွင် မွန်တို့နှင့် စစ်ဖြစ်နေစဉ် မြောက်ဘက်တွင် ရှမ်းစောဘွားများ၏ ကျူးကျော်မှုကိုပါ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ခုခံစစ် ဆင်ခဲ့ရသဖြင့် အင်အားများ အပိုင်းပိုင်းကွဲကာ ပြုန်းတီးမှု ပိုမိုကြီးမားခဲ့သည်။

ဟံသာဝတီ၏ ပြိုကွဲမှုများ

စစ်ပွဲ၏ ကြာမြင့်ချိန်ကြောင့် ဟံသာဝတီတွင်လည်း စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေး ပျက်စီးခဲ့ပြီး မွန်မြို့စား၊ နယ်စား အချို့သည် ဘက်ပြောင်းခြင်း သို့မဟုတ် သီးခြား ခွဲထွက်ရန် ကြိုးပမ်းခြင်းများ ရှိလာခဲ့ရာ တစ်ပေါင်းတစ်စည်းတည်း ခုခံနိုင်စွမ်း လျော့ကျသွားခဲ့ပါသည်။

မွန်တို့သည် စစ်ပွဲ၏ ကနဦးပိုင်းတွင် ကြံ့ကြံ့ခံ တိုက်ခိုက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ရေရှည်စစ်ကြောင့် နှစ်ဖက်စလုံး အင်အားပြုန်းတီးခဲ့ရကာ၊ အထူးသဖြင့် ရာဇာဓိရာဇ် နတ်ရွာစံပြီးနောက် ပေါ်ပေါက်လာသည့် ခေါင်းဆောင်မှု အပြောင်းအလဲနှင့် ပြည်တွင်း စည်းလုံးမှု ပြိုကွဲခြင်းတို့ကြောင့် နောက်ဆုံးတွင် စစ်ရေးအရ အသာစီး မရယူနိုင်ဘဲ အရေးနိမ့်ခဲ့ရခြင်း
ဖြစ်ပေသည်။

03/09/2026

မွန်များ ၏ ဇာတိသွေးဇာတိမာန် နှင့် အမွေ အနှစ်။

ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများသည် အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းတွင်းပိုင်း ယဉ်ကျေးမှု၏ အဓိက အခြေခံအုတ်မြစ်ချသူများ ဖြစ်ကြပါသည်။ ခေတ်သစ်နိုင်ငံရေး နယ်နိမိတ်များ မပေါ်ပေါက်မီ ကာလကြာမြင့်စွာကပင် မွန်မြို့ပြနိုင်ငံများနှင့် ကမ်းရိုးတန်း မင်းနေပြည်တော်များသည် ယနေ့ခေတ် မြန်မာနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့ တည်ရှိရာ ဒေသတစ်ခုလုံးတွင် ထွန်းကားခဲ့ကြပြီး ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ၊ အိန္ဒိယယဉ်ကျေးမှု လွှမ်းမိုးထားသော ဥပဒေများနှင့် စာပေရေးသားနည်းစနစ်များကို ဒေသတွင်းသို့ ဖြန့်ဝေပေးရာ ပင်မတံတားသဖွယ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ ခရစ်နှစ် ၆ ရာစုမှ ၁၆ ရာစုအတွင်း ထိုင်းနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းမှ ဒွါရဝတီ၊ ထိုင်းနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းမှ ဟရိပုဉ္စယနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းမှ နောက်ပိုင်း ထူထောင်ခဲ့သော ဟံသာဝတီ အစရှိသည့် မွန်မင်းနေပြည်တော်ကြီးများသည် သာယာဝပြောစွာ ထွန်းကားခဲ့ကြသည်။ ယင်းနိုင်ငံများသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ စာပေလေ့လာသင်ယူမှုနှင့် ထူးခြားသော အနုပညာလက်ရာများပေါ်တွင် အခြေခံသည့် ဘုံယဉ်ကျေးမှုလက္ခဏာ တစ်ရပ်ကို အတူတကွ တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။

ထိုရှေးဟောင်း မွန်နိုင်ငံများအနက် သုဝဏ္ဏဘူမိ သို့မဟုတ် "ရွှေမြေ" ဟု သမိုင်းဝင် တင်စားခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသော သထုံမင်းနေပြည်တော်သည် ဘာသာရေးနှင့် စီးပွားရေးအရ အရေးပါဆုံး နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်း မုတ္တမကွေ့ ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် တည်ရှိသော သထုံနိုင်ငံ၏ မဟာဗျူဟာကျသည့် ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်း တည်နေရာသည် အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းတွင်းပိုင်းကို အိန္ဒိယနှင့် သီရိလင်္ကာ ကုန်သည်များနှင့် ချိတ်ဆက်ပေးရာ စည်ကားသော ပင်လယ်ရေကြောင်း ကုန်သွယ်ရေး ဗဟိုချက်တစ်ခု ဖြစ်လာစေခဲ့သည်။ ထို့ထက်ပို၍ အရေးပါသည်မှာ သထုံနိုင်ငံသည် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ တိပိဋကတ် သုံးပုံ စုံလင်စွာ ကိန်းဝပ်ရာနှင့် ရိုသေလေးစားခံရသော မွန်ရဟန်းသံဃာ၊ ပညာရှိများ စုဝေးရာ ဘာသာရေး အဓိကဗဟိုဌာန ဖြစ်ခဲ့ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

၁၁ ရာစု အလယ်ပိုင်းတွင် မွန်ရဟန်းတော် ရှင်အရဟံသည် ဗမာတို့၏ ပုဂံအင်ပါယာသို့ ကြွရောက်ခဲ့ပြီး မင်းဆက်ကို အုပ်စိုးသော အနော်ရထာမင်းအား ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာသို့ သက်ဝင်ယုံကြည်လာအောင် ဟောကြားပြသခဲ့ရာမှ ဒေသတွင်း နိုင်ငံရေးအခြေအနေသည် သိသာစွာ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။ မင်းနေပြည်တော်တွင် သာသနာတော် တည်တံ့ပြန့်ပွားစေလိုသော အနော်ရထာမင်းသည် တိပိဋကတ်သုံးပုံအား ပင့်ဆောင်ရန် သထုံဘုရင် မနူဟာထံသို့ သံတမန်များ စေလွှတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် မနူဟာမင်းက မြောက်ပိုင်းနိုင်ငံအား ယဉ်ကျေးမှု မရှိသေးဟု ယူဆကာ ပင့်ဆောင်ခွင့်ကို ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အနော်ရထာမင်းသည် သန့်ရှင်းသော ပိဋကတ်တော်များကို ရရှိရန်နှင့် တောင်ပိုင်း ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းများကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် သထုံနိုင်ငံသို့ စစ်ချီတက်ခဲ့လေသည်။

သုံးလကြာ ပြင်းထန်စွာ ဝိုင်းရံပိတ်ဆို့ပြီးနောက် ခရစ်နှစ် ၁၀၅၇ ခုနှစ် မေလတွင် သထုံမြို့ကျရှုံးခဲ့ပြီး တောင်ပိုင်း သီးခြားလွတ်လပ်သော မွန်မင်းနေပြည်တော်လည်း လုံးဝပြိုကွဲခဲ့ရသည်။ အနော်ရထာမင်းသည် မနူဟာမင်းအပြင် မွန်ပန်းချီ၊ ပန်းပု၊ လက်သမားဆရာများ၊ ဗိသုကာပညာရှင်များ၊ ရဟန်းသံဃာများနှင့် ပညာရှိ ပုဂ္ဂိုလ်ပေါင်း သောင်းဂဏန်းကို ပုဂံမြို့သို့ ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ပုဂံအင်ပါယာ၏ ဘာသာရေး အခြေခံအုတ်မြစ်ကို ခိုင်မာစေရန်အတွက် ဆင်ဖြူတော် အစီးသုံးဆယ်ဖြင့် ပိဋကတ်တော်များကို ပုဂံသို့ ပင့်ဆောင်ခဲ့ရာ ယင်းသည် အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းတွင်းပိုင်း၏ နယ်မြေစိုးမိုးမှု သမိုင်းတွင် အရေးပါသော အလှည့်အပြောင်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။

စစ်ရှုံးခဲ့ရသော်လည်း တိုင်းပြည်စွန့်ခွာခဲ့ရသော မွန်လူမျိုးများသည် တိုးချဲ့လာနေသော ပုဂံအင်ပါယာ၏ အသိပညာနှင့် အနုပညာ အခြေခံအုတ်မြစ်များ ဖြစ်လာခဲ့ခြင်းဖြင့် ကြီးမားသော ယဉ်ကျေးမှု အောင်ပွဲကို ရရှိခဲ့ကြသည်။ မွန်ပညာရှိများသည် မိမိတို့၏ စာပေအက္ခရာကို အခြေခံ၍ မြန်မာစာပေ ရေးသားနည်းစနစ်ကို တီထွင်ဖန်တီးပေးခဲ့ကြပြီး မွန်ဗိသုကာပညာရှင်များသည်လည်း ယနေ့ထက်တိုင် ပုဂံမြေတွင် ဒွန်တွဲတည်ရှိနေသော ထင်ရှားလှသည့် စေတီပုထိုးတော်များကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများသည် မိမိတို့၏ သီးခြားမင်းနေပြည်တော်များမှတစ်ဆင့် လည်းကောင်း၊ အိမ်နီးချင်း အင်ပါယာများပေါ်၌ သြဇာသက်ရောက်မှုမှတစ်ဆင့် လည်းကောင်း ခေတ်သစ် မြန်မာနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့၏ ဘာသာစကား၊ အနုပညာနှင့် ဘာသာရေး ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အမွေအနှစ်များကို ခိုင်မာစွာ ချန်ထားရစ်ခဲ့ကြပါသည်။

01/09/2026

ရှေးခေတ် ထားဝယ်ဒေသနှင့် ပေါ်ထွန်းခဲ့သော မင်းဆက်များ

မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော ထားဝယ်ဒေသသည် ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာ ကတည်းက ယဉ်ကျေးမှုနှင့် မြို့ပြနိုင်ငံများ ထွန်းကားခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် နယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်သည်။ သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ ထားဝယ်ဒေသတွင် သီးခြား လွတ်လပ်သော မြို့ပြနိုင်ငံများနှင့် မင်းဆက်များ အစဉ်အဆက် ပေါ်ထွန်းခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် ဗမာ၊ မွန် နှင့် ယိုးဒယား (အယုဒ္ဓယ) အာဏာစက်များကြားတွင် အရေးပါသော နယ်စပ် ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ဗျူဟာမြောက် ဒေသတစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။

၁။ သာဂရ မြို့ဟောင်းနှင့် မင်းဆက် (ခရစ်နှစ် ၇ ရာစု - ၈ ရာစု)
ထားဝယ်သမိုင်းတွင် အစောဆုံး ပေါ်ထွန်းခဲ့သည့် မြို့ပြနိုင်ငံမှာ သာဂရ ဖြစ်သည်။ ခရစ်နှစ် ၇၅၁ တွင် သာမုတိမင်းက ယခု ထားဝယ်မြို့၏ မြောက်ဘက် ၆ မိုင်ခန့်အကွာ ဇာဒီကျေးရွာအနီး၌ စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဤမင်းဆက်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ပြီး မြို့ရိုး ကျုံးမြောင်းများဖြင့် စနစ်တကျ အုပ်ချုပ်ခဲ့ကာ မင်းဆက်ပေါင်း ၁၇ ဆက်ခန့် အစဉ်အဆက် စိုးမိုးခဲ့သည်။ သို့သော် နောက်ပိုင်းတွင် အိမ်ရှေ့မင်းနှင့် မင်းညီမင်းသားများကြား နန်းလုပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး သာဂရမြို့ ပျက်စီးခဲ့ရသည်။

၂။ ဝေဒီ မြို့ဟောင်းနှင့် မင်းဆက်
သာဂရ ပျက်စီးပြီးနောက် မင်းမျိုးမင်းနွယ်များက ထားဝယ်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ စိတ္တရာဇာမင်း (ဝေဒီမင်း) က ဝေဒီမြို့ကို ဒုတိယမြောက် မြို့ပြအဖြစ် စိုက်ထူခဲ့သည်။ ဝေဒီမင်းဆက်သည် ပင်လယ်ကူး သင်္ဘောများ ဆိပ်ကပ်နိုင်သည့် ပင်လယ်ကူး ကုန်သွယ်ရေးကို အဓိက အခြေပြု၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ရေကြောင်းမှ ကျူးကျော်သူများနှင့် ဒေသတွင်း ပဋိပက္ခများကြောင့် မင်းဆက် ၄ ဆက်ခန့်သာ အုပ်စိုးနိုင်ခဲ့ပြီး မြို့တော်ကို ထပ်မံ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ရသည်။

၃။ ကလိန်အောင် မြို့ဟောင်းနှင့် မင်းဆက်
ဝေဒီမြို့ ပျက်စီးပြီးနောက် မြတ်စွာယံမင်း (ကလိန်အောင်မင်း) သည် ယနေ့ ရေဖြူမြို့နယ် ကလိန်အောင်ဒေသတွင် မြို့တော်အသစ် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကလိန်အောင် မင်းဆက်များသည် မွန်နှင့် ဗမာ ယဉ်ကျေးမှု နီးစပ်သည့် အုပ်ချုပ်သူများ ဖြစ်ကြပြီး ကရင်၊ မွန် နှင့် ယိုးဒယား နယ်စပ်ဒေသများနှင့် ကုန်သွယ်ရေး၊ စစ်ရေး ဆက်ဆံမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၎င်းခေတ်တွင် စိုက်ပျိုးရေးအပြင် ကြေးနှင့် သံ တူးဖော်ရေး လုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးခဲ့သည်။

၄။ သာယာဝတီနှင့် နောက်ပိုင်းခေတ် ထားဝယ်မြို့
ပုဂံခေတ် အလောင်းစည်သူမင်း လက်ထက်မှစ၍ ထားဝယ်သည် ဗဟိုအစိုးရ၏ ဩဇာခံ မြို့စားမင်းများ အုပ်ချုပ်ရာ ဒေသ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၆ ရာစုမှ ၁၈ ရာစုအတွင်း ထားဝယ်သည် ဗမာမင်းများ (တောင်ငူနှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်) နှင့် ယိုးဒယား မင်းများကြား စစ်ပြိုင်ပြုရာ နနယ်မြေဖြစ်ခဲ့သဖြင့် ဗမာခန့် မြို့စားများနှင့် ယိုးဒယား ဩဇာခံ မြို့စားများ လက်ထက်အလိုက် အလှည့်ကျ အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၇၅၄-၅၅ တွင် အလောင်းမင်းတရားကြီးက ထားဝယ်ကို ဗမာအာဏာစက်အတွင်း သို့ ပြန်လည်သွတ်သွင်းခဲ့ပြီး သာယာဝတီမြို့ (ယခု ထားဝယ်မြို့) ကို ဗဟိုပြု၍ မြို့ဝန်များ လွှတ်၍ အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။

ခြုံငုံ၍ ဆိုရသော် ထားဝယ်ဒေသသည် သီးခြား လွတ်လပ်သော ရှေးခေတ် မင်းဆက်များဖြင့် စတင်ခဲ့ပြီး၊ ပျူ၊ မွန်၊ ဗမာ နှင့် ယိုးဒယား ယဉ်ကျေးမှုများ ဆုံစည်းရာ ဒေသတစ်ခုအဖြစ် သမိုင်းအစဉ်အဆက် ထွန်းကားခဲ့သော နယ်မြေဖြစ်သည်။

ကိုးကားကျမ်းများ

ထားဝယ်ရာဇဝင်တော်ကြီး (ရှေးဟောင်း မူပိုင်လက်ရေးမူများ)

မြန်မာစွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၅)၊ ထားဝယ်မြို့နယ် သမိုင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ။

ဦးကေတု (ထားဝယ်)၊ ထားဝယ်သမိုင်းနှင့် သာဂရမြို့ဟောင်း၊ မြန်မာသမိုင်းအဖွဲ့။

ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်၊ မဟာဒဂုံစာပေ၊ ရန်ကုန်။

G.E. Harvey, History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824, Frank Cass & Co. Ltd, London.

29/08/2026

ကမ္ဘာ့သမိုင်း၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တည်ထောင်မှုနှင့် Freemason အသင်းအဖွဲ့၏ အခန်းကဏ္ဍ

ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် လျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ်မှုများ၊ ဒဏ္ဍာရီများနှင့် ဝေဖန်ဆွေးနွေးမှုများ အများဆုံး ခံခဲ့ရသည့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုကို ပြပါဆိုလျှင် Freemasonry (ဖရီးမေဆွန်) အသင်းအဖွဲ့ကို ပထမဦးစွာ ညွှန်းဆိုရမည် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့အာဏာစက်ကို နောက်ကွယ်မှ ကြိုးကိုင်နေသည့် လျှို့ဝှက်အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် ကောလဟလများ ထွက်ပေါ်လေ့ရှိသော်လည်း၊ အမှန်တကယ်တွင်မူ Freemasonry သည် သမိုင်းဝင် လူမှုရေး၊ ပရဟိတနှင့် ကျင့်ဝတ်သီလဆိုင်ရာ ညီအစ်ကိုရင်းချာ အသင်းအဖွဲ့ (Fraternal Organization) တစ်ခုအဖြစ် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ တည်ရှိခဲ့ပေသည်။

Freemasonry ၏ သမိုင်းကြောင်းနှင့် စတင်ဆင်းသက်လာပုံ

Freemasonry ၏ မြစ်ဖျားခံရာသည် အလယ်ခေတ် ဥရောပ (၁၃-၁၄ ရာစု) ရှိ ကျောက်ဆစ်လက်သမားများ (Stone Masons) ထံမှ စတင်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ကျောက်ဆစ်ဆရာများသည် ၎င်းတို့၏ တည်ဆောက်ရေးဆိုင်ရာ လျှို့ဝှက်နည်းပညာများကို ထိန်းသိမ်းရန်၊ စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရန်နှင့် အချင်းချင်း ကူညီစောင့်ရှောက်ရန် သမဂ္ဂသဖွယ် အသင်းအဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။

၁၇၁၇ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ လန်ဒန်မြို့၌ ပထမဆုံးသော Grand Lodge ကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီးနောက် လက်တွေ့ကျောက်ဆစ်လုပ်ငန်း အဆင့်မှ သင်္ကေတဆိုင်ရာ၊ ဒဿနဆိုင်ရာနှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ ခေတ်သစ် Freemasonry အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ ၁၈ ရာစု ဥရောပ အလင်းပွင့်ခေတ် (Age of Enlightenment) တွင် Freemasonry သည် လွတ်လပ်မှု၊ ညီမျှမှု၊ ညီအစ်ကိုရင်းချာ စိတ်ဓာတ်၊ သိပ္ပံနည်းကျ စေတနာတရားတို့ကို ရှေ့တန်းတင်ကာ အဓိက အရှိန်အဟုန် ရရှိလာခဲ့သည်။

အဓိက ယုံကြည်ချက်၊ သင်္ကေတများနှင့် မူဝါဒများ

Freemason အဖွဲ့သို့ ဝင်ရောက်ရန် မည်သည့် ဘာသာဝင်မဆို လျှောက်ထားနိုင်သော်လည်း မြင့်မြတ်သော ဖန်ဆင်းရှင် (Grand Architect of the Universe) ကို ယုံကြည်သူ ဖြစ်ရမည်ဟူသော အခြေခံစည်းမျဉ်း ရှိသည်။ အသင်းဝင်များအကြား အပြန်အလှန် ကူညီရိုင်းပင်းရေးနှင့် လူမှုကူညီရေး လုပ်ငန်းများကို အဓိက ဦးတည်ပြီး၊ အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ညီညွတ်မှုကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် အစည်းအဝေးများ၌ အငြင်းပွားဖွယ်ရာ နိုင်ငံရေးနှင့် ဘာသာရေး အကြောင်းအရာများကို ဆွေးနွေးခြင်းကို တင်းကြပ်စွာ တားမြစ်ထားသည်။

Freemason များ၏ ထင်ရှားသော သင်္ကေတမှာ Square and Compasses (ဒေါင့်မတ်ချ်နှင့် ကွန်ပါ) ဖြစ်ပြီး၊ ကျင့်ဝတ်သီလနှင့် စိစစ်စုံလင်စွာ နေထိုင်ခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အသင်းဝင်များ ပုံမှန်တွေ့ဆုံရာ နေရာကို Lodge (ဂေဟာ) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး အဖွဲ့ဝင်များအတွက် အဆင့် (၃) ဆင့် (Entered Apprentice, Fellowcraft, နှင့် Master Mason) ဟူ၍ သတ်မှတ်ထားသည်။

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တည်ထောင်ရေးတွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် အခန်းကဏ္ဍ

Freemasonry ၏ သမိုင်းတွင် အထင်ရှားဆုံးသော သက်ရောက်မှုမှာ အမေရိကန် လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု (USA) တည်ထောင်ရေးဖြစ်စဉ် ဖြစ်သည်။

၁။ လွတ်လပ်ရေး ကြေညာစာတမ်းနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ:

၁၇၇၆ ခုနှစ် အမေရိကန် လွတ်လပ်ရေး ကြေညာစာတမ်းတွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သူ ၅၆ ဦးအနက် ဘင်ဂျမင် ဖရန်ကလင် အပါအဝင် ၉ ဦးမှ ၁၅ ဦးခန့်သည် မေဆွန် အဖွဲ့ဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် အမေရိကန် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သူ ၃၉ ဦးအနက် ၁၃ ဦးခန့်သည်လည်း Freemason များ ဖြစ်ကြသည်။

၂။ ဂျော့ချ် ဝါရှင်တန် (George Washington):

အမေရိကန်၏ ပထမဆုံး သမ္မတ ဂျော့ချ် ဝါရှင်တန်သည် ထင်ရှားသော Master Mason တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၇၈၉ ခုနှစ် သမ္မတ ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုပွဲတွင် မေဆွန်အသင်းမှ ကျမ်းစာအုပ်ကို အသုံးပြုခဲ့ပြီး၊ မြို့တော် ဝါရှင်တန် ဒီစီ၏ ပထမဆုံး သိုက်မြေစိုက် မင်္ဂလာပွဲကိုလည်း မေဆွန် ဝတ်စုံ၊ မေဆွန် အခမ်းအနားဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

၃။ ဘင်ဂျမင် ဖရန်ကလင် (Benjamin Franklin):

ပင်ဆယ်ဗေးနီးယား Grand Lodge ၏ Grand Master တစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ အမေရိကန် လွတ်လပ်ရေးအတွက် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏ အကူအညီရရှိရန် သံတမန်နည်းလမ်းဖြင့် စစည်းရုံးရာတွင် ပြင်သစ်မေဆွန်များနှင့် ဆက်သွယ်ရေးကွန်ရက်ကို ထိရောက်စွာ အသုံးပြုခဲ့သည်။

၄။ Boston Tea Party:

၁၇၇၃ ခုနှစ် ဗြိတိသျှတို့၏ အခွန်အကောက်များကို ဆန့်ကျင်ခဲ့သည့် ထင်ရှားသော Boston Tea Party ဖြစ်စဉ်သည် St. Andrew's Lodge မှ မေဆွန်အသင်းဝင်များ စုဝေးရာ တာဗန် (Tavern) မှ စတင်ခဲ့သည်ဟု သမိုင်းတွင် ဖော်ပြကြသည်။

၅။ ဝါရှင်တန် ဒီစီ မြို့တော်နှင့် သင်္ကေတများ:

အမေရိကန် မြို့တော် ဝါရှင်တန် ဒီစီ၏ လမ်းဒီဇိုင်းများနှင့် အဆောက်အအုံ ဗိသုကာအချို့တွင် မေဆွန် သင်္ကေတပုံစံများ (ဥပမာ- ကွန်ပါနှင့် ဒေါင့်မတ်ချ် ပုံသဏ္ဌာန်များ) ပါဝင်နေသည်ဟု သမိုင်းသုတေသီအချို့က ထောက်ပြကြသည်။ အမေရိကန် ၁ ဒေါ်လာတန် ငွေစက္ကူပေါ်မှ "Eye of Providence" (ပိရမစ်ပေါ်မှ မျက်လုံး) သည်လည်း မေဆွန် သင်္ကေတတစ်ခုအဖြစ် ထင်ရှားသည်။

ကမ္ဘာ့သမိုင်းအပေါ် သက်ရောက်မှုနှင့် ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်များ

အမေရိကန်တွင် သာမက ပြင်သစ်တော်လှန်ရေး (French Revolution) နှင့် တောင်အမေရိက လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုများတွင်လည်း စိမွန် ဘိုလီဗာ (Simón Bolívar) ကဲ့သို့သော မေဆွန်အသင်းဝင် ခေါင်းဆောင်များ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ စည်းရုံးမှု ကွန်ရက်သည် ပဒေသာရာဇ်စနစ်နှင့် အာဏာရှင်စနစ်များကို တွန်းလှန်ရာတွင် ဒီမိုကရေစီနှင့် လူ့အခွင့်အရေး စံနှုန်းများကို ပြန့်ပွားစေရန် အထောက်အကူပြုခဲ့သည်။

အမေရိကန် သမ္မတများ: ဂျော့ချ် ဝါရှင်တန်၊ ဘင်ဂျမင် ဖရန်ကလင်၊ သီအိုဒိုး ရူးစဗဲ့၊ ဖရန်ကလင် ဒီ ရူးစဗဲ့၊ မိုးဇတ် (Mozart)၊ ဆာ အာသာ ကိုနန် ဒေးလ် (Sir Arthur Conan Doyle)၊ မာ့ခ် တွိန်း (Mark Twain) တို့သည့် ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော မေဆွန်အဖွဲ့ဝင်များဖြစ်ကြသည်။

Freemasonry သည် လျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ်သော ဝတ်ပြုဆုတောင်းပွဲများနှင့် သင်္ကေတများကြောင့် ပူးပေါင်းကြံစည်မှု သီအိုရီများ (Conspiracy Theories) အတွက် စွပ်စွဲခံခဲ့ရသော်လည်း၊ သမိုင်းကြောင်းအရ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တည်ထောင်ရေးနှင့် ကမ္ဘာ့ဒီမိုကရေစီ အလင်းပွင့်ခေတ် သို့မဟုတ် သိပ္ပံခေတ် လှုပ်ရှားမှုများတွင် မရှိမဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သော၊ လူမှုရေးနှင့် ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ မူများကို အလေးထားသည့် သမိုင်းဝင် ညီအစ်ကိုအသင်းအဖွဲ့ တစ်ခုအဖြစ် ထင်ရှားစွာ ရပ်တည်လျက် ရှိပေသည်။

27/08/2026

မတူပီမြို့နယ်အတွင်းရှိ မျိုးနွယ်စုများ၏ သမိုင်းကြောင်း၊ လူမှု-နိုင်ငံရေး အပြောင်းအလဲများနှင့် ဒေသတွင်း အခြေအနေ အရပ်ရပ်ကို လေ့လာကြည့်ပါက ဒိုင် (Dai) မျိုးနွယ်စုများ၏ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ သက်ဝင်ယုံကြည်မှုများနှင့် ထက်မြက်သည့် လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ် ထွက်ပေါ်လာမှုကို ထင်ရှားစွာ တွေ့ရှိနိုင်သည်။

ဒိုင်လူမျိုးများ၏ လူမှုဘဝ ယဉ်ကျေးမှုတွင် သဘာဝတရားနှင့် နတ်ဖုရားများကို အလေးအမြတ်ထား ကိုးကွယ်သည့် ဓလေ့မှာ နက်ရှိုင်းစွာ အမြစ်တွယ် လျက်ရှိခဲ့ သည်။

တောင်တန်း ထူထပ်သည့် မတူပီဒေသ၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို နတ်ဖုရားများ၊ စောင့်ရှောက်သူ ဝိညာဉ်များ စိမ့်ဝင်စိုးမိုးရာ နေရာအဖြစ် ယူဆကြသည်။ နိုင်ငံရေးနှင့် လူမှုစီးပွား အပြောင်းအလဲပေါင်းများစွာကို ဖြတ်သန်းခဲ့ရသော်လည်း မိရိုးဖလာ ဓလေ့ထုံးတမ်းများနှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုများကို ယနေ့ထက်တိုင် ခိုင်မာစွာ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သည့် ဒေသအချို့ ရှိဆဲ ဖြစ်သည်။

ခေတ်အဆက်ဆက် နိုင်ငံရေး မတည်ငြိမ်မှုများနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲများကြောင့် မတူပီဒေသသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ထိခိုက်ခဲ့ရသည်။ ထိုသို့သော ခက်ခဲသည့် လူမှု-နိုင်ငံရေး အခြေအနေများအကြားမှပင် ဒိုင်မျိုးနွယ်စုများသည် ပညာရေးကို အဓိက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအဖြစ် အလေးထား ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။

အတားအဆီးများစွာ ရှိခဲ့သော်လည်း ဒိုင် (ဒိုရ်) လူမျိုးများထဲမှ ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ စွမ်းဆောင်ရည်ရှိသူများ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ စိန်ခေါ်မှုများကို ကျော်လွန်၍ နိုင်ငံတကာအဆင့် အဆင့်မြင့်တက္ကသိုလ်များတွင် ပါမောက္ခအဖြစ် တာဝန်ယူ ထမ်းဆောင်နိုင်သည်အထိ ထူးချွန်သည့် ပညာရှင်များ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ဤသည်မှာ ဒိုင်မျိုးနွယ်စုများ၏ ခက်ခဲသည့် အခြေအနေများအပေါ် ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်သည့် သတ္တိ၊ ပညာရေးဆိုင်ရာ ကြိုးပမ်းမှုနှင့် ၎င်းတို့၏ ရိုးရာယုံကြည်မှုဆိုင်ရာ စိတ္တ ခွန်အားများ ပေါင်းစပ်ဖြစ်ထွန်းလာသည့် ရလဒ်ဖြစ်သည်။

ဒိုင်လူမျိုးများ၏ သမိုင်းကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ရိုးရာဓလေ့ နတ်ဖုရားများ စိုးမိုးရာ ယဉ်ကျေးမှု အမြစ်တွဲစွဲမှုနှင့် ခေတ်မီ ပညာရေးဆိုင်ရာ ထူးချွန်ထက်မြက်မှုတို့ ယှဉ်ပြိုင်ဖြစ်ထွန်းနေသည့် ထူးခြားသော လူမှု-ယဉ်ကျေးမှု ဖြစ်စဉ်ကို တွေ့ရှိရသည်။

23/08/2026

အာဗြဟံ၏ သားမြေးများမှသည် အစ္စရေးနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့သည့် သမိုင်းကြောင်းသည် အနောက်တိုင်း ဘာသာရေးနှင့် နိုင်ငံရေးသမိုင်းတွင် အလွန်အရေးပါသော အပြောင်းအလဲတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းသည် ဟေဗြဲလူမျိုးများအဖြစ် မိသားစုတစ်ခုတည်း မိုဃ်းလင်းမိုဃ်းချုပ် သွားလာနေထိုင်သည့် ဘဝမှသည် စည်းလုံးညီညွတ်သော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းလာခဲ့သည့် ခရီးစဉ်လည်း ဖြစ်ပါသည်။ ကျမ်းစာလာ ခရိုနိုလိုဂျီ (အစဉ်အတိုင်း သမိုင်းရက်စွဲ) အချက်အလက်များအရ အာဗြဟံအား ပေးတော်မူခဲ့သည့် ကတိတော်မှသည် ပထမဆုံးသော ဘုရင်ဖြစ်သည့် ရှောလုမင်းကြီးကို နန်းတင်မြှောက်စား၍ အစ္စရေးဘုရင်ပိုင်နိုင်ငံကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည့် အချိန်အထိ နှစ်ပေါင်း ၈၀၀ မှ ၉၀၀ ခန့် အချိန်ယူခဲ့ရသည်။

ဤခရီးစဉ်သည် ခရစ်တော်မပေါ်မီ ဘီစီ ၂၀၀၀ ခန့်က စတင်ခဲ့ပြီး ခါလဒဲပြည် အုရမြို့မှ အာဗြဟံသည် ဘုရားသခင်၏ မိန့်မှာချက်အတိုင်း ခါနာန်ပြည်သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။ အာဗြဟံ၊ ၎င်း၏သား ဣဇာက် နှင့် မြေးဖြစ်သူ ယာကုပ် (နောက်ပိုင်းတွင် အစ္စရေးဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သူ) တို့မှတစ်ဆင့် မျိုးနွယ်စု ၁၂ စု၏ အခြေခံအုတ်မြစ်ကို စတင်ချမှတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ခါနာန်ပြည်တွင် ပြင်းထန်သော ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှု ဖြစ်ပွားခဲ့သောကြောင့် ဘီစီ ၁၈၇၆ ခန့်တွင် ယာကုပ်နှင့် မိသားစုသည် အီဂျစ်ပြည်သို့ ခိုလှုံရန် ထွက်ခွာခဲ့ကြရသည်။ နောက်ထပ် ရာစုနှစ်လေးခုအတွင်း ဤမိသားစုသေးသေးလေးမှ လူဦးရေအမြောက်အမြား တိုးပွားလာခဲ့ပြီး အီဂျစ်အာဏာပိုင်များက ၎င်းတို့အား စစ်ရေးနှင့် နိုင်ငံရေးအရ ခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်လာခဲ့ကြသဖြင့် အီဂျစ်ပြည်တွင် ကျေးကျွန်အဖြစ် စေခိုင်းခြင်းကို ခံခဲ့ကြရသည်။

နိုင်ငံတော်အဖြစ် သွားရာလမ်းကြောင်းသည် ဘီစီ ၁၄၄၆ ခန့်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် အီဂျစ်ပြည်မှ ထွက်မြောက်ခြင်း (Exodus) နှင့်အတူ မြန်ဆန်လာခဲ့သည်။ မောရှေ၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် အစ္စရေးလူမျိုးများသည် အီဂျစ်ပြည်မှ ထွက်ခွာခဲ့ကြပြီး သိနာတောင်တွင် ပဋိညာဉ်ပြုကာ တောကန္တာရအတွင်း နှစ်ပေါင်း ၄၀ မျှ လှည့်လည်ကျင်လည်ခဲ့ကြသည်။ မောရှေ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ၎င်း၏ ဆက်ခံသူ ယောရှုသည် ဘီစီ ၁၄၀၆ ခန့်တွင် အစ္စရေးမျိုးနွယ်စုများကို ဦးဆောင်၍ ဂျော်ဒန်မြစ်ကို ဖြတ်ကျော်ကာ ခါနာန်ပြည်ရှိ အဓိက စစ်ရေးဗျူဟာမြောက် စခန်းများကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး နယ်မြေများကို မျိုးနွယ်စု ၁၂ စုထံ ခွဲဝေပေးခဲ့သည်။

နယ်မြေသိမ်းပိုက်ပြီးနောက် အစ္စရေးတို့သည် "တရားသူကြီးများခေတ်" (ဘီစီ ၁၃၈၀–၁၀၂၀ ခန့်) ဟု လူသိများသော ရာစုနှစ်သုံးခုခန့်ကြာ ဗဟိုအစိုးရမရှိသည့် ကာလကို ဖြတ်သန်းခဲ့ရသည်။ ထိုကာလအတွင်း အစ္စရေးသည် စည်းလုံးသော နိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ် မဟုတ်ဘဲ ဘုံဘာသာရေး ယုံကြည်ချက်ဖြင့် ပေါင်းစည်းထားသော မျိုးနွယ်စုများ၏ အလျော့အတင်းရှိသော ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအဖြစ်သာ တည်ရှိခဲ့သည်။ ပြင်ပရန်သူများ၏ ဖိနှိပ်မှု သို့မဟုတ် ပြည်တွင်းအကျပ်အတည်းများ ဖြစ်ပေါ်လာချိန်တွင် "တရားသူကြီးများ" ဟုခေါ်သော ဒေသဆိုင်ရာ စစ်ရေးခေါင်းဆောင်များ ပေါ်ထွက်လာပြီး တပ်ဖွဲ့များကို စုစည်းကာ ကာကွယ်ခဲ့ကြသည်။

ဘီစီ ၁၁ ရာစု အကုန်တွင် ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဒေသမှ နည်းပညာ မြင့်မားသော ဖိလိတ္တိလူမျိုးများနှင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သော စစ်ပွဲများအပါအဝင် ပြင်ပမှ စစ်ရေးခြိမ်းခြောက်မှုများကြောင့် အပိုင်းပိုင်းကွဲနေသော မျိုးနွယ်စုစနစ်၏ အားနည်းချက်များကို သဘောပေါက်လာကြသည်။ တည်ငြိမ်မှုနှင့် အမျိုးသားလုံခြုံရေးကို လိုလားသောကြောင့် မျိုးနွယ်စုခေါင်းဆောင်များသည် ဗဟိုအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်တစ်ခုကို တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ ဘီစီ ၁၀၂၀ ခန့်တွင် ပရောဖက် ရှမွေလသည် ဗင်ယာမိန်မျိုးနွယ်မှ ရှောလုကို ဘုရင်အဖြစ် ဘိသိက်မြှောက်ပေးခဲ့ပြီး ညီညွတ်သော အစ္စရေး ဘုရင်ပိုင်နိုင်ငံကို တရားဝင် တည်ထောင်ခဲ့ကာ ဘိုးဘေးများခေတ်ကတည်းက စတင်ခဲ့သော ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်သည့် မျှော်လင့်ချက်ကို အထမြောက်စေခဲ့သည်။

ရှေးဟောင်းကျမ်းစာ ခရိုနိုလိုဂျီများက ဤကာလကို နှစ်ပေါင်းတစ်ထောင်နီးပါးဟု တွက်ချက်ကြသော်လည်း ခေတ်သစ်သမိုင်းသုတေသီများနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်အများစုကမူ ဤကာလကို အနည်းငယ်တိုတောင်းသော နှစ် ၆၀၀ မှ ၇၀၀ ခန့်ဟု ခန့်မှန်းကြပြီး အာဗြဟံနှင့် ဘိုးဘေးများ၏ သမိုင်းဝင် အထောက်အထားများကို ဘီစီ ၁၇၅၀ ခန့်တွင် စတင်ခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ရက်စွဲတွက်ချက်ပုံချင်း မတူညီကြသော်လည်း အာဗြဟံ၏ သားမြေးများသည် သီးခြားနိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ် အပြည့်အဝ ပေါ်ထွက်လာရန်အတွက် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ယဉ်ကျေးမှု ရင့်ကျက်မှု၊ နယ်မြေစိုးမိုးမှုနှင့် နိုင်ငံရေးအရ ပေါင်းစည်းမှုများကို ကြိုးပမ်းခဲ့ကြရပါသည်။

23/08/2026

တော်လှန်ရေးအမည်ခံ စီးပွားရှာခြင်း၏ နောက်ကွယ်နှင့် လူမှုအဖွဲ့အစည်းအပေါ် သက်ရောက်မှုများ

နိုင်ငံရေး အကျပ်အတည်းနှင့် တော်လှန်ရေး လှုပ်ရှားမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် အခါတိုင်းတွင် အများပြည်သူ၏ စာနာသနားစိတ်၊ မျိုးချစ်စိတ်နှင့် အနစ်နာခံလိုစိတ်တို့သည် အထူးပင် မြင့်မားလေ့ရှိသည်။ ထိုကဲ့သို့သော အခြေအနေများတွင် တော်လှန်ရေးကို အကြောင်းပြ၍ မိမိကိုယ်ကျိုးစီးပွား ရှာဖွေခြင်းနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းပြုခြင်း (Revolution Profiteering) ဆိုသည့် အမှောင်ဘက်ခြမ်း ပြဿနာများပါ ဒွန်တွဲ၍ ထွက်ပေါ်လာတတ်သည်။ ဤသည်မှာ တော်လှန်ရေး၏ အနှစ်သာရကို ယိမ်းယိုင်စေသည့်အပြင် ပြည်သူတို့၏ အားထုတ်မှုများကိုလည်း အလဟဿ ဖြစ်စေသည့် ဝမ်းနည်းဖွယ် ဖြစ်ရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။

တော်လှန်ရေးကို အကွက်ဆင်၍ စီးပွားရှာသူများသည် အဓိကအားဖြင့် ရန်ပုံငွေ ကောက်ခံခြင်း နည်းလမ်းများကို မရိုးမသား အသုံးပြုကြသည်။ စစ်ဘေးရှောင်များ သို့မဟုတ် ရှေ့တန်းမှ ရဲဘော်များအတွက် ဟုဆိုကာ ရန်ပုံငွေများ ကောက်ခံပြီး ရရှိလာသော ငွေကြေးများကို ပွင့်လင်းမြင်သာမှု မရှိဘဲ ကိုယ်ပိုင် အကောင့်များသို့ လွှဲပြောင်းယူခြင်း၊ စာရင်းဇယား တိကျစွာ ထုတ်ပြန်မှု မရှိဘဲ မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင် နေ့စဉ် အသုံးစရိတ်များအဖြစ် မတော်မတရား သုံးစွဲခြင်းတို့ ပြုလုပ်ကြသည်။

ထို့ပြင် တော်လှန်ရေး သင်္ကေတများနှင့် အမှတ်တံဆိပ်များကို အသုံးပြု၍ စီးပွားရေး လုပ်ဆောင်ခြင်းသည်လည်း အခြားသော နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဝတ်အထည်များ၊ အမှတ်တရ ပစ္စည်းများနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများကို တော်လှန်ရေး အကြောင်းပြချက်ဖြင့် စျေးကွက်အတွင်း ရောင်းချပြီး ရရှိလာသည့် အမြတ်ငွေ၏ အနည်းငယ်မျှကိုသာ လှူဒါန်းကာ ကျန်အမြတ်ငွေ အများစုကို ကိုယ်ပိုင် ဝင်ငွေအဖြစ် ယူငင်ကြသည်။

ဆိုရှယ်မီဒီယာ ခေတ်တွင် သတင်းအချက်အလက်များကို အသုံးချ၍ စီးပွားရှာခြင်းမှာ ပိုမို ခေတ်စားလာသည်။ ပြည်သူများ၏ စိတ်ဝင်စားမှုနှင့် စိုးရိမ်မှုကို အခွင့်ကောင်းယူကာ သတင်းတု၊ သတင်းမှားများ သို့မဟုတ် ချဲ့ကားပြောဆိုချက်များကို ဖန်တီး၍ ကြည့်ရှုသူ များပြားစေရန် (Clickbait) ပြုလုပ်ကြသည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် ဆိုရှယ်မီဒီယာ ပလပ်ဖောင်းများမှ ရရှိသည့် ကြော်ငြာဝင်ငွေ (Ad Revenue) သို့မဟုတ် တိုက်ရိုက် လှူဒါန်းငွေများကို ရယူ၍ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း ပြုကြသည်။

ထို့အပြင် စစ်ဘေးနှင့် အကျပ်အတည်းများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကုန်စည် ပြတ်လပ်မှုနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ခက်ခဲမှုများကို အခွင့်ကောင်းယူ၍ အခြေခံ လူသုံးကုန် ပစ္စည်းများ သို့မဟုတ် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုများကို မတန်တဆ စျေးနှုန်းများဖြင့် ရောင်းချကာ အမြတ်ထုတ်ခြင်း၊ တော်လှန်ရေး အဖွဲ့အစည်းများ၏ ဩဇာအာဏာနှင့် အဆက်အသွယ်များကို အကာအကွယ်ယူ၍ တရားမဝင် မှောင်ခိုကုန်ကူးခြင်း သို့မဟုတ် ဆက်ကြေးကောက်ခံခြင်းတို့ဖြင့် ကိုယ်ကျိုးရှာကြသည်များလည်း ရှိသည်။

နဂိုကတည်းက ဒုက္ခရောက်နေသော ပြည်သူများ၏ ယုံကြည်မှုကို လွဲမှားစွာ အသုံးချသည့် အဆိုပါ လုပ်ရပ်များသည် တော်လှန်ရေး၏ သန့်ရှင်းမှုကို ညှိုးနွမ်းစေရုံမျှမက စေတနာအမှန်ဖြင့် ပါဝင်ကူညီနေသူများ၏ ဂုဏ်သိက္ခာကိုပါ ထိခိုက်စေပါသည်။ သို့ဖြစ်ပါ၍ တော်လှန်ရေးကာလအတွင်း ပါဝင်လှူဒါန်းသူ ပြည်သူများအနေဖြင့်လည်း မိမိတို့၏ ကူညီထောက်ပံ့မှုများ အမှန်တကယ် လိုအပ်နေသူများထံ သို့မဟုတ် စနစ်ကျသော အဖွဲ့အစည်းများထံ ရောက်ရှိစေရေးအတွက် သေချာစွာ စိစစ်ပြီးမှသာ ကူညီဆောင်ရွက်ကြရန် အထူး လိုအပ်လှပါသည်။

Photo Credit: Wiki

Senai Updates

06/09/2026

05/09/2026

05/09/2026

05/09/2026

03/09/2026

01/09/2026

29/08/2026

27/08/2026

23/08/2026

23/08/2026

Address

Website

Alerts

Shortcuts

Share

Category

Listing takedown request