Shoqata Akademike e Shqiptarëve për Shkencë dhe Art

23/04/2026

Lamtumirë njeriut të një epoke

Akademia Shqiptare e Shkencave dhe Arteve në Maqedoni shpreh ngushëllimet më të sinqerta familjes, miqve, kolegëve, Akademisë së shkencave dhe arteve të Kosovës dhe mbarë popullit shqiptar me rastin e ndarjes nga jeta të Akademikut Rexhep Qosja.

Profesor Qosja dha një kontribut të jashtëzakonshëm në mbrojtjen e të drejtave të shqiptarëve në ish-Jugosllavi. Mbajmë ende të gjalla në kujtesë reagimet dhe shkrimet e tij në gazetat “Danas” të Zagrebit dhe “NIN” të Beogradit, ku ai denonconte hapur sulmet e regjimit të Millosheviqit ndaj Kushtetutës së vitit 1974, të cilat synonin t’i hiqnin autonominë Kosovës.

Ai ishte ndër të parët që paralajmëroi rrezikun e Memorandumit të SANU-së dhe pretendimeve të tij, të cilat më vonë çuan në përshkallëzimin e konflikteve dhe luftërave në hapësirat e ish-Jugosllavisë.

Përveçse një shkrimtar i madh, ai ishte edhe një mendimtar dhe filozof politik me vizion, i cili ngriti herët zërin kundër politikave dhe diskurseve nacionaliste që synonin shqiptarët.

Populli shqiptar ka humbur një mendje të ndritur, por vepra, idetë dhe trashëgimia e tij do të mbeten të përjetshme.

23. 04. 2026

Tetovë

Këshilli për informim

11/04/2026

Shqipja- si gjuhë e sulmuar në jetën publike në Maqedoni

Ngjarjet e fundit, të lidhura me protestat e studentëve në Shkup, nxorën në pah disa çështje të debatuara me vite e që faktori politik shqiptar i ka trajtuar në mënyrë naive dhe me vonesë që nga koha e nënshkrimit të Marrëveshjes së Ohrit. Deputetët shqiptarë i kanë miratuar ndryshimet kushtetuese dhe ligjet, rëndom, pa analizuar mire se si ata do të zbatohet në praktikë dhe çfarë imakti do të kenë në jetën dhe punën e popullatës shqiptare.
Akademia Shqiptare e Shkencave në Maqedoni ka tërhequr vëmendjen disa here, në vitet e kaluara, se gjeneza e këtyre sulmeve ndaj përfaqësimit të drejtë dhe ndaj përdorimit të gjuhës shqipe buron nga iniciativa të caktuara institucionale. Në këtë drejtim, veçohet letra e dhjetorit 2017, e iniciuar nga profesoresha Gordana Siljanovska së bashku me përfaqësuesuesen e Akademisë së Shkencave dhe Arteve të Maqedonisë (MANU) Katica Kulavkova dhe drejtues të Institutit për Gjuhën Maqedonase. Kjo letër u shndërrua në iniciativë para Gjykatës Kushtetuese, ku u kontestuan 25 nene përmes gjithsej 12 iniciativave, duke vijuar me aktivitete të ngjashme edhe pas miratimit të ligjit për përdorimin e gjuhëve.
Në Kuvendin vjetor të MANU-së, më 26 mars 2025, kryetari i saj deklaroi hapur se gjuha shqipe nuk duhet të përdoret në sektorë si ushtria, policia, shëndetësia dhe jurisprudenca, duke dëshmuar një qasje përjashtuese dhe shqetësuese.
Ne vlerësojmë se lëvizja studentore përfaqëson një korrigjues të domosdoshëm të klasës politike dhe universitare shqiptare, e cila shpesh nuk ka mbrojtur në mënyrë të duhur interesin kombëtar, në përputhje me Amendamentin V të Kushtetutës, por ka vepruar me vonesë dhe e përçarë.
Informojmë opinionin publik se fushata kundër Marrëveshjes së Ohrit, mekanizmit të balancuesit dhe ligjit për gjuhën është pjesë e një agjende të caktuar politike që synon zhbërjen e arritjeve kyçe shtetformuese dhe marrëveshjeve ndërkombëtare me Greqinë dhe Bullgarinë.
Të drejtat gjuhësore të shqiptarëve nuk mund të ngushtohen përmes manovrave në Gjykatën Kushtetuese. Po ashtu, profesionalizmi në punësime, nuk mund të interpretohet në mënyrë diskriminuese, sikur një etni të jetë më profesionale se tjetra.
Andaj, është koha që liderët politikë me vullnet të mirë të nisin dialogun dhe të hapin rrugë të reja për përdorimin e barabartë të gjuhës maqedonase dhe të gjuhës shqipe në të gjitha sferat e jetës publike.
Akademia jonë mbron qëndrimin se krahasimi i hapësirës publike të gjuhës shqipe me gjuhë të tjera si ajo rome, vllehe , më pak të përfaqësuara , është i papranueshëm dhe fyes.
Përshëndesim qëndrimin dinjitoz të ish-presidentit Pendarovski dhe të kryetarit të LSDM-së, Filipçe, të cilët kanë vlerësuar se qeveria po nxit pa nevojë tensione ndëretnike.
Jemi të sigurt se askush dhe asnjëherë nuk mund të mposhtë ata që mbrojnë gjuhën e tyre amtare dhe se këto orvatje dhe sulme do të dështojnë.
11.04.2026, Tetovë , këshilli për informim

02/04/2026

https://www.slobodenpecat.mk/stari-uchilishni-programi-za-generacijata-z/

07/03/2026

07/03/2026

Urime 7 marsi, dita e mësuesit📖📖📚🖌️

18/01/2026

ANALIZË KRITIKE E PROGRAMEVE DHE LIBRAVE SHKOLLORË
Projekt i Shoqatës Akademike Shqiptare për Shkencë dhe Art në Maqedoninë e Veriut- i realizuar gjatë vitit 2025

1.Hyrje
Projekti trajton në mënyrë kritike rolin e institucioneve shtetërore dhe mjeteve të informimit në procesin e hartimit, zbatimit dhe debatimit publik të programeve mësimore dhe librave shkollorë në Maqedoni. Duke u mbështetur në analizën e përmbajtjes së programeve dhe teksteve shkollore, studimi evidenton mungesën e reformimit sistematik, përmbajtjen e vjetruar, qasjen etnocentrike dhe elemente diskriminuese, veçanërisht në librat për nxënësit shqiptarë. Një vëmendje e veçantë i kushtohet mënyrës se si diskursi politik dhe mediatik e redukton problemin në çështje teknike, duke shmangur analizën e përmbajtjes dhe përgjegjësisë institucionale. Projekti, rezultatet e tij, argumentojn se dështimi i qeverisë për reforma substanciale, i kombinuar me pasivitetin kritik të univerziteteve, ka prodhuar pasoja serioze në cilësinë e arsimit dhe në respektimin e parimeve kushtetuese të barazisë.
Reformat arsimore përbëjnë një nga shtyllat kryesore të zhvillimit shoqëror dhe ekonomik të çdo shteti. Në këtë kontekst, cilësia e programeve mësimore dhe librave shkollorë paraqet një indikator thelbësor të vizionit arsimor dhe politik të qeverisë.
Ky studim është pjesë e një projekti të sapopërfunduar të Shoqatës Akademike Shqiptare për Shkencë dhe Art, i cili ka analizuar në mënyrë kritike përmbajtjen e programeve dhe librave shkollorë.
2. Metodologjia e hulumtimit
Studimi bazohet në metodën e analizës së përmbajtjes, si një instrument kërkimor cilësor që mundëson identifikimin dhe interpretimin e temave, koncepteve dhe diskurseve dominante në tekstet shkollore dhe programet mësimore. Programet janë siguruar nga faqja zyrtare e Byrosë për Zhvillimin e Arsimit (https://bro.gov.mk) ndërsa librat shkollorë janë shkarkuar nga platforma e Ministrisë së Arsimit dhe Shkencës (https://e-ucebnici), si dhe janë mbledhur drejtpërdrejt nga shkolla të ndryshme.
Për të plotësuar analizën dokumentare, janë zhvilluar biseda gjysmë-strukturuara me mësimdhënës, ekspertë të arsimit, prindër dhe nxënës, çka ka mundësuar grumbullim i të dhënave dhe rritje të vlefshmërisë së rezultateve.
3. Qeveria dhe mungesa e reformimit sistematik
Rezultatet tregojnë se, pavarësisht strategjive të shpallura ndër vite, programet mësimore mbeten kryesisht të bazuara në dokumente të viteve 2002–2015, me përditësime të pjesshme dhe të paqëndrueshme. Ky fakt dëshmon mungesën e një mekanizmi institucional për përditësim të rregullt dhe funksional të përmbajtjeve mësimore. Pra , në kohën e hovit të Intelegjencës artificiale ( AI), nxënësve dhe arsimtarëve u servohen materiale të para 20 vjetëve, pa i pyetur dhe pa biseduar dhe pa të drejtë që ata të zgjedhin se çfarë duan të mësojnë, sa , si , pse duan ta mësojnë dhe pse ju duhet ajo? E gjith kjo po ndodh dhe rezulton me fundosjet në Testin PISA dhe rrëshqitjen e universiteteve tona poshtë e më poshtë në rangimin ndërkombëtar.
Vëmendja e institucioneve qeveritare është përqendruar kryesisht në aspektin teknik të prodhimit dhe shpërndarjes së librave, duke e lënë në plan të dytë cilësinë përmbajtësore, relevancën pedagogjike dhe përputhjen me zhvillimet shoqërore, teknologjike dhe ekonomike bashkëkohore.
Informojmë opinion publik se Byroja e arsimit, që merret me programet shkollore dhe librat, ka mbetë dhe vepron e pa reformuar dhe me ideologji të së kaluarës dhe paraqet vegël të politikës diskriminuese.
4. Përmbajtja e librave shkollorë dhe dimensioni diskriminues
Një nga gjetjet kryesore të studimit është prania e përmbajtjeve të vjetruara, teorike dhe jo-reflektuese në librat shkollorë. Mungojnë elemente të mendimit kritik, pyetje analitike, aktivitete debatuese dhe lidhje me jetën reale të nxënësve.
Problemet janë veçanërisht të theksuara në librat për nxënësit shqiptarë, ku në librat arsimit, muzikor, historisë, gjeografisë, gjuha maqedone, sociologjisë etj. vërehen qasje etnocentrike, përjashtim i thesarit kulturor shqiptar dhe përmbajtje që bien ndesh me parimet e barazisë së garantuar me Kushtetutë. Në disa raste, librat rezultojnë të jenë jo vetëm të njëanshëm, por edhe diskriminues dhe fyese.
5. Përfundime dhe rekomandime
Studimi konkludon se reforma e vërtetë arsimore nuk mund të realizohet pa:
• përditësim të rregullt dhe gjithëpërfshirës të programeve mësimore ku do të marrin pjesë aktive nxënësit dhe arsimtarët;
• depolitizim të institucioneve përgjegjëse për arsimin;
• përfshirje reale të ekspertëve dhe komuniteteve përkatëse;
• rol më aktiv dhe kritik të mjeteve të informimit.
• Zbatimi praktik i parimeve kushtetuese të barazisë dhe multikulturalizmit mbetet parakusht për ndërtimin e një sistemi arsimor të drejtë dhe funksional.
Tetovë, 17.01.2026
Grupi i ekspertëve nga fushat hulumtuese së librave

27/12/2025

Hasan Jashari u rizgjodh Kryetar i Shoqatës Akademike Shqiptare për Shkencë dhe Art

Shoqata Akademike Shqiptare për Shkencë dhe Art (në tekstin e mëtejmë: Akademia) përmbushi katër vite të veprimtarisë së saj, të shoqëruara me sfida të shumta dhe aktivitete të frytshme, në një ambient shoqëror të dominuar nga politika dhe paqëndrueshmëria financiare.
Pas konkursit të shpallur më 23.11.2025, për zgjedhjen e Kryetarit dhe Sekretarit Shkencor, në konkurs u paraqitën dy kandidatë për postin e Kryetarit: Prof. Dr. Zeqirja Rexhepi dhe Prof. Dr. Hasan Jashari.
Në mbledhjen e Kuvendit zgjedhor, të mbajtur më 24.12.2025, kandidatët paraqitën:
• Letër motivimi / kërkesë për kandidim;
• Curriculum Vitae (CV);
• Program pune për mandatin katërvjeçar;
• Plan financiar dhe zhvillimor për Shoqatën–Akademinë;
• Ekstrakt nga Google Scholar.
Kandidatët prezantuan planet dhe konceptet e tyre për zhvillimin dhe menaxhimin e mëtejmë të Akademisë, si dhe iu përgjigjën pyetjeve të parashtruara gjatë debatit, i cili zgjati rreth dy orë.
Pas përfundimit të debatit, Kuvendi iu qas votimit të fshehtë. Nga gjithsej 13 anëtarë të rregullt, në Kuvend dhe votim morën pjesë 11 anëtarë. Prof. Dr. Hasan Jashari fitoi me shumicë të theksuar votash.
Në përfundim, u theksua se, Akademia do të nisë menjëherë dialogun me institucionet partiake dhe qeveritare, pranë të cilave do të paraqesë elaborime mbi resurset dhe kushtet e nevojshme, si dhe 3–4 modele konkrete për mënyrën e fitimit të statusit institucional dhe financimit buxhetor të Akademisë.
Poshtu, Akademia do të kërkon në vazhdimësi anëtarë të rinj, me performancë të theksuar shkencore dhe do të hapet edhe më tej ndaj subjekteve akademike.
Tetovë, 27.12.2025
Me respekt, ( pjesë nga procesverbali i Kuvendit)
________________________________________

01/12/2025

Inteligjenca artificiale në shërbim të studentëve

Në Universitetin “Nënë Tereza” në Shkup u promovua Asistentja Virtuale “Nënë Tereza”, e cila paraqet një hap të rëndësishëm drejt avancimit digjital të Universitetit. Ky projekt është ndër të parët në botë që do të përdorë inteligjencën artificiale për nevojat e studentëve, profesorëve dhe publikut të gjerë, duke ofruar informacione akademike, administrative dhe shkencore për botën akademike dhe opinionin publik.

Asistentja virtuale dhe përdorimi i inteligjencës artificiale në shërbim të komunitetit akademik dhe industrisë paraqesin një sfidë të re inovative, që e zhvillon fushën hulumtuese dhe qasjen ndaj informacionit në mjedisin universitar.

Në këtë promovim, për herë të parë zyrtarisht u ftua edhe Shoqata jonë – Academia. Ajo që ishte veçanërisht mbresëlënëse ishte përshëndetja e kryetarit të saj, Prof. Dr. Hasan Jashari, para publikut të gjerë: studentëve, profesorëve, mysafirëve, dy zëvendësministrave dhe gazetarëve, në cilësinë e Kryetarit të Akademisë Shqiptare të Shkencave dhe Arteve.

Universitetit “Nënë Tereza” i dëshirojmë suksese të reja dhe e falënderojmë publikisht për ftesën zyrtare.

Tetovë, 01.12.2025
Këshilli për Informim

27/11/2025

Nr. 28.-11.2025
________________________________________
SHOQATA AKADEMIKE E SHQIPTARËVE PËR SHKENCË DHE ART
SH P A L L J E
për zgjedhje dhe rizgjedhje të organeve të Shoqatës Akademike të Shqiptarëve për Shkencë dhe Art
Në bazë të Statutit të Shoqatës, neneve 14–22, si dhe akteve të brendshme në fuqi, shpallet fillimi i procesit zgjedhor për:
Zgjedhjen dhe rizgjedhjen e Kryetarit dhe Sekretarit të Shoqatës,
me mandat katërvjeçar.
Procesi do të zhvillohet në përputhje me Statutin e Shoqatës dhe Rregulloren për zgjedhjen e organeve udhëheqëse.
(Zgjedhja e funksioneve udhëheqëse)
1. Kryetari i Akademisë zgjidhet nga radhët e anëtarëve të rregullt të Akademisë.
2. Sekretari shkencor zgjidhet nga radhët e anëtarëve të rregullt ose atyre korrespondentë të Shoqatës–Akademisë.
Zgjedhja bëhet nga Kuvendi i Shoqatës.
________________________________________
Dokumentet e domosdoshme për çdo kandidat:
• Letër motivimi / kërkesë për kandidim;
• Curriculum Vitae (CV);
• Program pune për mandatin katërvjeçar;
• Plan financiar dhe zhvillimor për Shoqatën–Akademinë;
• E preferueshme: Extract nga Google Scholar;
• Dokumentet duhet të dorëzohen nga 28.11.2025 deri më 08.12.2025;
• Dokumentet dorëzohen në adresat zyrtare:
[email protected] dhe [email protected];
• Dokumentet duhet të dorëzohen në formë elektronike dhe të printuar, për formimin e dosjes. Dokumentet e printuara duhet të jenë të nënshkruara me nënshkrim origjinal nga kandidati.
________________________________________
Zgjedhjet do të realizohen nga Kuvendi, më së voni deri më 20.12.2025.
________________________________________
Kryesia e Shoqatës
27.11.2025
________________________________________

22/11/2025

20/11/2025

📚🇦🇱 KONGRESI I DREJTSHKRIMIT TË GJUHËS SHQIPE

📅 Më datat 20–25 nëntor 1972, në Tiranë u mbajt “Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe”, një tubim shkencor gjithëkombëtar për drejtshkrimin e gjuhës shqipe.
Ky kongres ishte faza përmbyllëse e një procesi që kishte nisur në vitin 1967, pas botimit të “Rregullave të drejtshkrimit të shqipes”, dhe kishte për qëllim përcaktimin e parimeve dhe vijave themelore për hartimin përfundimtar të drejtshkrimit të gjuhës shqipe.
Në Kongres morën pjesë 87 delegatë nga të gjitha trevat shqiptare dhe arbëreshët e Italisë, mes tyre gjuhëtarë, mësues, shkrimtarë, botues e figura të shquara të arsimit dhe kulturës.
Me mbi 150 kumtesa shkencore, Kongresi i Drejtshkrimit vendosi standardizimin përfundimtar të gjuhës shqipe, duke krijuar një normë letrare të njësuar për të gjithë shqiptarët. Kjo normë u përcaktua si themel i arsimit, letërsisë, botimeve shkencore dhe komunikimit zyrtar, me ndikim të thellë në jetën kulturore dhe në forcimin e unitetit kombëtar.

Burimi nga: Emil Lafe, Fjalor Enciklopedik Shqiptar, Nr. 2, Akademia e Shkencave e Shqipërisë, Tiranë, 2008, faqe 1255-1256.

✍️ Një moment historik që vulosi gjuhën tonë të përbashkët.
📖 Një gur themeli për identitetin dhe unitetin kombëtar.

🇦🇱

26/10/2025

Tetovë, 25 tetor 2025 – Nën organizimin e Shoqatës Akademike të Shqiptarëve për Shkencë dhe Art – Akademia, me seli në Tetovë dhe nën drejtimin e Prof. Dr. Hasan Jasharit, u mbajt me sukses Konferenca e VII Shkencore “Shqiptarët në Maqedoni – Jeta Urbane dhe Rurale”, një forum prestigjioz i cili mblodhi mbi 30 studiues, profesorë universitarë dhe figura të njohura të botës akademike shqiptare nga vendi, trojet tjera etnike shqiptare dhe diaspora.