ILLYRICUM LIBERTAS

Directions Website Contact the organization

ILLYRICUM LIBERTAS Non Government, voluntary and patriotic youth Organisation. Giving its best to protect national huma Shoqatë joqeveritare shqiptare.

Përpiqet ti mbrojë gjithmonë interesat kombëtare shqiptare.

Letra e Nolit të madh regjimit komunist të Tiranës më 1946Boston, më 30 shtator 1946Albanian Orthodox Church in AmericaB...
28/10/2026

Letra e Nolit të madh regjimit komunist të Tiranës më 1946

Boston, më 30 shtator 1946

Albanian Orthodox Church in America

Boston, Massachusetts
Shkëlqesisë së Tij, Gjeneral Enver Hoxha, Kryeministrit të Shqipërisë në Tiranë

Zoti Kryeministër,

Koloneli Tuk Jakova, në lamtumirën që botoj në “Dielli”, 18 shtator, të mbyllur këtu brenda, më hapi luftën me disa akuza dhe insinuata të shëmtuara. Nuk munt t’i përgjigjem botërisht tani për tani, se nuk dua ta embarasonj guvernën në këtë kohë kritike as tërthorazi, duke goditur delegatin e saj. Do të flas pasi të shkonjë kriza. Sa për tani, nuk më mbetet veçse t’ju qahem juve që na dërguat këtë kërcu të pagdhendur.

Për të nisur, koloneli nuk di shqip, as gegërisht dhe as toskërisht. Në çdo dialekt që i flisnja ai nuk më merrte vesh nga shkaku që është një budalla pa kulturë. Kurrë në jetën time nuk jam dëshpëruar aq sa kur e pashë këtë njeri si përfaqësonjës të Shqipërisë së Re.

Me gjithë këtë, posa arriti në New York, i blatova ndihmën time, dijen time, dhe eksperiencën time pa kondita, pa rezerva, dhe pa pritur çpërblim, as ndonjë memuriet (nëpunësi). Po ai më shikonte shtrembër, me mosbesimin instiktiv të barbarit kundrejt njeriut të mësuar. Flas vetëm për kolonelin, se kolonelët e tjerë ishin aq të dominuar prej tij saqë ai nuk i përfillte fare.

Në pjekjen e parë biseduam mbi konferencat që do të bënim në kolonitë shqiptare. Më doli shpirti gjer sa shtruam një program, të cilën pastaj koloneli e ndronte dhe e nakatoste, duke dëgjuar mendjet e atyre që u kishte besim, të çiliminjve që i njihte si vëllezër nga mentaliteti. Konferencat vanë mjaft mirë sa kohë ishte këtu z. Behar Shtylla, por kur ky shkoj në Paris, pushuan menjëherë. Dihej që koloneli nuk i shijonte aspak.

Pas konferencave u hodhmë në veprimin diplomatik. E këshillova kolonelin të kërkonte menjëherë një pjekje me Sekretarin e Përgjithshëm, z. Trygve Lie. Ia gatita udhën me anën profesorit Laugier, një zyrtari të lartë të UNO-s, i cili është ndihmës sekretar për punët shoqërore dhe ekonomike. Po koloneli e shikonte me dyshim çdo çap që i këshillonja. Kujtonte se unë i vinja ndonjë grackë. Mezi pranoj dhe e bëri kabull të shikonte profesorin.
Ky i priti mirë delegatët dhe ua rregulloj pjekjen me Trygve Lie-në. Bashkëfjalimi u zvarris pak minuta me dy dragomanë. Koloneli fliste shqip. Behari ia kthente frëngjisht, edhe një dragoman i Sekretariatit ia kthente Trugve Lie-së inglisht, meqenë që ky nuk dinte as frëngjisht as shqip. Nga ky muhabet me dy terxhumanë (përkthyes), koloneli hoqi konkluzionin grotesk që hyrja e Shqipërisë në OKB ishte punë e mbaruar; telegrafoj në Tiranë dhe e vuri guvernën në gjumë me lajmin e një triumfi imagjinar. Unë isha në pragun e derës së tij, gati që t’i shërbenja si dragoman, po nuk më thirri, se nuk më kishte besim.

Bëri vetëm një përjashtim, kur më mori si përkthenjës në pjekjen me delegatin amerikan. Për çudi, nuk i kishte besim as Alqit, dhe i vazhdoj bashkëfjalimet me anë të dy dragomanëve edhe në disa raste të tjera.

Lajmin që koloneli e kishte vënë guvernën në gjumë me fjalët e bukura të Trygve Lie-së e mësova disa javë pas ngjarjes, se koloneli nuk m’i tregonte sekretet diplomatike. I çfaqa dyshimin që fjalët e ëmbla diplomatike nuk duhen marrë si sonete, po ai bënte veshin e shurdhër. Që në pjekjen e parë e këshillova të shkonte në Washington dhe të hynte në kontakt me Departamentin e Shtetit edhe me Kryqin e Kuq Amerikan. Nuk më dëgjoi. I la këto vizita për ditët e fundme të gushtit, dy muaj më vonë.

Kur mori pyetjet nga Komisioni i anëtarësis, koloneli më bëri favorin të më pranonjë si dragoman, dhe kështu e ndihmova në formulimin e përgjigjeve dhe të memorandave, të cilat më kanë mbajtur pa gjumë disa net.

Ditën koloneli m’i ndreqte, duke insistuar jo vetëm në esencën, por edhe në retorikën e kulluar. Kur ardhi çështja e traktateve, e këshillova të pyeste guvernën përpara se të përgjigjej me argumentin e vjetëruar të vendimeve të Përmetit të cilave u kishte shkuar koha, pasi u shkrua projekt-teksti i Traktatit të paqes me Italinë prej Këshillës së Ministrisë së Jashtme në Paris. Koloneli refuzoj t’ju pyeste, se pretendonte që jua dinte mejtimin. U çudita, kur mësoj më vonë që e kish*t rikonsideruar çështjen dhe i kish*t pranuar traktatet multilaterale pa kondita.

Në fund të gushtit koloneli shkoj në Washington dhe, kur u kthye në New York, më siguroi se rilidhja e marrëdhënieve midis Kryqit të Kuq Amerikan dhe Kryqit të Kuq Shqiptar ishte punë e mbaruar. Siç u muar vesh pastaj, koloneli u bë prap viktima e naivitetit edhe e padijes së gjuhës. Puna jo vetëm nuk ishte ndrequr, po ishte prishur fare. Tani Kryqi i Kuq Amerikan, sipas ligjës, i lidhi ndihmat e mbledhura këtu dhe nuk i la të shkojnë në Shqipëri.

Sa për çështjen e bashkimit, ju lutem të këndoni një komunikatë që botoj “Vatra” në “Dielli” më datën 25 shtator, të mbyllur këtu brenda. Nga kjo do të merrni vesh që “Vatra” ka bërë një proponim për tretjen e plotë të dy organizatave dhe nuk ka marrë asnjë përgjigje nga “Shqipëria e Lirë”. Këtë gjë e di fare mirë koloneli, po nuk e përmendi në lamtumirën e tij. Veç kësaj, ky proponim i “Vatrës” është akoma i hapur dhe negociatat nuk janë prerë. Përse ahere koloneli i deklaroi “Vatrës” dhe mua pa pritur përfundimin e bisedimeve? Më në fund, roli i nërmjetarit (ndërmjetësit) është t’i pajtonjë të dy anët, jo ta përkrahë njërën anë dhe t’i deklaronjë luftë anës tjatër, siç bëri koloneli.

Tani vinj në konkluzionin: Nga budallallëqet e kolonelit nuk do ta ndryshoj qëndrimin tim në teori përpara Shqipërisë dhe guvernës së saj. Po në praktikë puna ndryshon. Në doni bashkëpunimin tim, duhet të dërgoni një njeri i cili të më ketë besim dhe i cili të dijë të paktën shqip, që të merremi vesh. Sa për të huajt, duhet të dijë të paktën inglisht, meqenëse këtej nuk shkon shumë frëngjishtja. Nga ana tjetër, nuk duhet të më impononi zevzekë të këtushëm si bashkëpunëtorë të cilët ju nuk mund t’i njihni.

Dy fjalë për marrëdhëniet me Amerikën, të cilat janë kyçi i problemeve tuaja këtu. U lodha duke ju përsëritur që duhet t’i pranoni traktatet në parim pa kondita, se fundi i fundit kjo tani është vetëm një çështje pa rëndësi praktike. Pasi të lidhni marrëdhënie diplomatike me Amerikën, ahere çështja e Kryqit të Kuq Amerikan do të zgjidhet vetvetiu me pak durim, dhe vetëm ahere do të hapet udha për të nisur një çështje serioze.

Një fjalë për të mbaruar. Koloneli, kur ma hapi luftën, ndofta kishte harruar që ishte delegat i Shqipërisë. Po mileti kujtonjë që ai flet në emrin e guvernës. Tani, në qoftë se nuk jini në një mendje me kolonelin, duhet ta këshilloni t’i marrë prapë akuzat që më ka bërë. Në mos i marrtë prapë, do të jem i shtrënguar të konkludonj që guverna e aprovon luftën që më deklaroi koloneli. Ashtu e do logjika për fat të keq. Dhe ahere bashkëpunimi ynë merr fund në praktikë.

Kam shpresë që episodi i kolonelit është vetëm makthi i një nate të keqe dhe që kurrë nuk kini patur qëllim t’u bini me shkelm miqve tuaj.

Me të fala vëllazërore, mbetem,
I juaji me besë

Peshkop F. S Noli

Sot, ditëlindja e 155 e Gjergj FishtësGëzuar
23/10/2026

Sot, ditëlindja e 155 e Gjergj Fishtës

Gëzuar

𝐀𝐥𝐢 𝐇𝐚𝐝𝐫𝐢 (𝟏𝟗𝟐𝟖–𝟏𝟗𝟖𝟕) 𝐢𝐬𝐡𝐭𝐞 𝐧𝐣ë 𝐡𝐢𝐬𝐭𝐨𝐫𝐢𝐚𝐧, 𝐩𝐫𝐨𝐟𝐞𝐬𝐨𝐫 𝐝𝐡𝐞 𝐚𝐤𝐚𝐝𝐞𝐦𝐢𝐤 𝐢 𝐬𝐡𝐪𝐮𝐚𝐫 𝐬𝐡𝐪𝐢𝐩𝐭𝐚𝐫, 𝐢 𝐜𝐢𝐥𝐢 𝐯𝐥𝐞𝐫ë𝐬𝐨𝐡𝐞𝐭 𝐠𝐣𝐞𝐫ë𝐬𝐢𝐬𝐡𝐭 𝐬𝐢 𝐭𝐡𝐞𝐦...
21/10/2026

𝐀𝐥𝐢 𝐇𝐚𝐝𝐫𝐢 (𝟏𝟗𝟐𝟖–𝟏𝟗𝟖𝟕) 𝐢𝐬𝐡𝐭𝐞 𝐧𝐣ë 𝐡𝐢𝐬𝐭𝐨𝐫𝐢𝐚𝐧, 𝐩𝐫𝐨𝐟𝐞𝐬𝐨𝐫 𝐝𝐡𝐞 𝐚𝐤𝐚𝐝𝐞𝐦𝐢𝐤 𝐢 𝐬𝐡𝐪𝐮𝐚𝐫 𝐬𝐡𝐪𝐢𝐩𝐭𝐚𝐫, 𝐢 𝐜𝐢𝐥𝐢 𝐯𝐥𝐞𝐫ë𝐬𝐨𝐡𝐞𝐭 𝐠𝐣𝐞𝐫ë𝐬𝐢𝐬𝐡𝐭 𝐬𝐢 𝐭𝐡𝐞𝐦𝐞𝐥𝐭𝐚𝐫𝐢 𝐢 𝐬𝐡𝐤𝐨𝐥𝐥ë𝐬 𝐬ë 𝐡𝐢𝐬𝐭𝐨𝐫𝐢𝐨𝐠𝐫𝐚𝐟𝐢𝐬ë 𝐤𝐨𝐦𝐛ë𝐭𝐚𝐫𝐞 𝐧ë 𝐊𝐨𝐬𝐨𝐯ë.
Gjatë karrierës së tij, ai dha një kontribut të jashtëzakonshëm në dokumentimin e historisë shqiptare dhe në ngritjen e institucioneve arsimore e shkencore. Disa nga pikat më kryesore të jetës dhe veprimtarisë së tij përfshijnë:
• Themelues institucionesh: Ai ishte drejtori i parë i Institutit të Historisë në Prishtinë (i cili sot mban emrin e tij), si dhe shërbeu si dekan i Fakultetit Filozofik në Universitetin e Prishtinës.
• Akademik dhe pedagog: Ishte ndër anëtarët themelues të Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës (ASHAK) dhe edukoi breza të tërë studentësh e studiuesish të rinj.
• Mbrojtës i së vërtetës historike: Përmes studimeve dhe shkrimeve të tij polemizuese, ai kundërshtoi fuqishëm dezinformatat dhe shtrembërimet e historiografisë serbe ndaj popullit shqiptar dhe historisë së Kosovës. Ndër veprat e tij të njohura janë "Lëvizja Kombëtare Shqiptare 1878–1912" dhe "Kosova në dritën e dokumenteve".
• Qëndresa politike: Në vitin 1981, për shkak të guximit të tij intelektual dhe mbështetjes së hapur që u dha kërkesave të studentëve shqiptarë gjatë demonstratave, regjimi i atëhershëm jugosllav e shkarkoi nga detyra e drejtorit të Institutit të Historisë dhe e vuri në shënjestër të përndjekjeve politike.
Ali Hadri lindi në Lushnjë të Shqipërisë dhe u nda nga jeta në dhjetor të vitit 1987, duke lënë pas një trashëgimi të pasur shkencore që mbetet shtyllë e studimeve historike shqiptare.

VLERA

Me rastin e 180-vjetorit të lindjes së  apostullit të shqiptarizmitNAIM FRASHËRI“Naim Frashëri” Vdiq Naimi, po c’të gjet...
17/10/2026

Me rastin e 180-vjetorit të lindjes së apostullit të shqiptarizmit

NAIM FRASHËRI

“Naim Frashëri”

Vdiq Naimi, po c’të gjeti,
o moj Shqipëri e mjerë!
Vdiq Naimi, po kush mbeti?
Si Naimi s’ka të tjerë.

Andon Zako Çajupi

12/10/2026

Presidenti historik

Në kujtim të viktimave të pafajshme në New York (SHBA)11 shtator 2001 - 11 shtator 2026 Sh.m.a.i.k Illlyrcim LIbertas11 ...
12/09/2026

Në kujtim të viktimave të pafajshme në New York (SHBA)
11 shtator 2001 - 11 shtator 2026

Sh.m.a.i.k Illlyrcim LIbertas
11 shtator 2026

27 gusht 1923 Vrasja e Gjeneral Tellinit nga shovinistet greke.
27/08/2026

27 gusht 1923 Vrasja e Gjeneral Tellinit nga shovinistet greke.

20/08/2026

19 GUSHT | METUSH KRASNIQI (1928–1986)

Më 19 gusht 1928, në Dajkoc të Kamenicës, Kosovë lindi Metush Krasniqi, veprimtar i shquar i lëvizjes për çlirimin e Kosovës.

Shkollën e mesme kreu në Normalen e Gjakovës, ndërsa më vonë studioi në Fakultetin Juridik të Prishtinës.

Rrugëtimin e tij profesional e nisi si mësues, por shpejt u përfshi në angazhime patriotike.

Me veprimtarine së tij, Krasniqi u bë një nga figurat e rëndësishme të organizimit politik shqiptar në Kosovë dhe në viset shqiptare të ish-Jugosllavisë. Ai ishte ndër frymëzuesit dhe organizatorët e demonstratave të vitit 1968 në Prishtinë e Gjilan, si dhe ndër nismëtarët e organizimit të demonstratave të vitit 1981.

Për veprimtarinë e tij politike, u arrestua dhe u burgos disa herë, duke vuajtur dënime të rënda, por pa u tërhequr nga bindjet dhe idealet e tij.

Më 1982, me këmbënguljen e tij, tri organizata shqiptare që vepronin në ilegalitet u bashkuan në një lëvizje të vetme, duke i dhënë përparësi interesit kombëtar mbi ndasitë politike.

Për herë të fundit u arrestua më 4 nëntor 1985. Pas shtatë muajsh burgim, u lirua në gjendje të rëndë shëndetësore. Për qëndresën e tij gjatë hetimeve dhe burgimeve, si dhe për veprimtarinë e palodhur, bashkëveprimtarët e quajtën “Legjenda e qëndresës shqiptare”.

Metush Krasniqi ndërroi jetë më 15 tetor 1986.

📚 Teksti: Fjalori enciklopedik i Kosovës - Vëll. I, Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës, Prishtinë, 2018, faqe 877-878.

14-vjetori kalimit në amshim të Arbën Xhaferit, (1948-2012).
15/08/2026

14-vjetori kalimit në amshim të Arbën Xhaferit, (1948-2012).

14/08/2026

I madhi Dhimiter Shuteriqi

Address

Tetovë
1200

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when ILLYRICUM LIBERTAS posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Organization

Send a message to ILLYRICUM LIBERTAS:

Shortcuts

Share

Nearby non profit organizations