29/05/2026
Се соочуваме со намерно создадена зависност. Зависноста повеќе не е поттикната само од традиционалните цигари. Тутунската индустрија користи тактики за да промовира модерни, наводно безопасни и привлечни никотински производи. Предизвикот е што овие производи се особено привлечни за младите луѓе. Зад светлите бои, модерното пакување и слатките вкусови се крие јасна намера: да се нормализира употребата на никотин и да се создаде доживотна зависност кај младите. Ова не е прифатливо.
Забраната на аромите спасува животи. Бидејќи младите се намерно таргетирани, важно е и јавно-здравствените мерки за намалување на зависноста од никотин да се развиваат и унапредуваат, истакна др Аким Али, претставник на на конференцијата за медиумите по повод Светскиот ден без тутун.
Аромите како ментол, боровинка и лубеница не се безопасни. Тие се специјално создадени за да ја прикријат јачината на никотинот и да ги направат производите полесни за започнување со употреба особено кај младите луѓе. Многу производи се дизајнирани да бидат прикриени, како часовници, пенкала или модни додатоци за младите лесно да можат да експериментираат и да ги пробуваат. Ова е особено важно во Северна Македонија каде што знаеме дека 14% од населението користи тутунски производи; 9% користат електронски цигари; а употребата на електронски цигари е повеќе од двојно зголемена од 2016 година наваму. Низ Европа, младите луѓе денес се најголемите пушачи во светот, а младите кои започнуваат со употреба на електронски цигари имаат трипати поголема веројатност да почнат да користат тутун и традиционални цигари.
Немање чад не значи и немање штетност. Тутунската индустрија ги продава овие производи како „без чад“, „без тутун“, „безопасни“, „поздрави“. Не постои безопасен тутун или безопасна зависност од никотин!
Др Али потсети дека се наоѓаме во многу клучен момент во Северна Македонија, кога се зајакнува законското решение кое е во подготовка, со цел поддршка на напорите за намалување на зависноста од никотин и употребата на тутун низ целата држава. Цената на неактивноста е исклучително висока. Секоја година губиме повеќе од 3 600 луѓе во државата поради болести поврзани со тутун а земјата губи речиси 5% од БДП поради заболувања поврзани со употребата на тутун. Ова не е нешто што можеме уште долго да го толерираме, потребна е акција.
Др Али им честиташе на Министерството за здравство, Владата, партнерите, вклучително и Институтот за јавно здравје, агенциите на ОН, за работата што ја спроведуваат заеднички во поддршка на намалувањето на зависноста од никотин во државата.
Не е доволно да се работи само за подигање на свесноста, потребно е преземање конкретни мерки. Со Министерството за здравство и центрите за јавно здравје, особено со градоначалниците на Прилеп и Битола, СЗО започна активности за зголемување на пристапот до услуги за откажување од пушење, а тоа ќе го спроведува и низ целата држава како поддршка на Министерството за здравство и партнерите.
Пораката од др Али по повод одбележувањето на Светскиот ден без тутун, е:
Забраната на аромите спасува животи!
Да се бориме против намерно создадената зависност од никотин во нашата држава!
We are facing engineered addiction. Addiction is no longer driven only by traditional ci******es. To***co industry exposes the tactics to have modern, supposedly harmless and attractive ni****ne products. The challenge is that these are particularly attractive to young people. Behind the bright colors, sleek packaging and sweet flavors lies a clear intention: to normalize ni****ne use and create lifelong addiction among the youth. This is not acceptable. Banning flavors safes lives. Because young people are being deliberately targeted it is important the public health actions to reduce ni****ne addiction also evolve, stated Dr. Akееm Ali, WHO Representative, at the press conference marking World No To***co Day.
Flavors such as mint, blueberry and watermelon are not harmless. They are specifically designed to mask the harshness of ni****ne and make products easier to start using — especially for young people. Many products are also designed to conceal, such as watches, pens or lifestyle accessories. Such as young people can experiment and try them. This is particularly important in North Macedonia where we know that 14% currently use to***co products; 9% use e-ci******es; and e-cigarette use has more than doubled since 2016. Across Europe young people are now the heaviest smokers in the world, and young people who start using e-ci******es are 3 times more likely to start using to***co and traditional ci******es.
No smoke does not mean no harm. The to***co industry sells products as “smoke-free”, “to***co-free”, “harmless”, “healthier”. There is no such thing as harmless to***co or ni****ne addiction.
Dr. Ali reminded that we are at a very pivotal moment in North Macedonia, when the legislation in design is strengthened to be ready to support the efforts to reduce ni****ne addiction and to***co use across the country. The cost of inaction is extremely high. We lose over 3,600 people in the country every year due to to***co-related diseases. The country loses almost 5% of the GDP due to to***co-related illnesses. This is not something that we can sustain for longer, action needs to be taken.
Dr Ali congratulated the Ministry of Health, the Government, the partners including Institute of Public Health, the UN agencies for the work that we are doing to support reducing ni****ne addiction in the country. It is not only about awareness, it is also important to take action. With the ministry of health and public health centers particularly with the mayors of Prilep and Bitola WHO have started work to increase access to to***co cession services and will do so across the country as support to the Ministry of Health and partners.
The message from Dr. Ali on the occasion of World No To***co Day is:
Ban flavors safes lives!
Let us fight engineered ni****ne addiction in our country!
