Здружението за еманципација, солидарност и еднаквост на жените на Република Македонија – ЕСЕ е основано во 1994 година како Хуманитарна асоцијација за еманципација, солидарност и еднаквост на жените- ХА ЕСЕ , насочувајќи ја својата работа кон подобрување на состојбата на жената и нејзина поголема застапеност во одлучувачките структури. Работата на асоцијацијата се фокусираше на последиците кои п
ериодот на транзиција ги имаше врз состојбата на жената со посебно внимание на жените во селата и маргинализираните жени. Во нашиот дух е правичноста и еднаквоста, па оттаму и заложбата да ги застапуваме сите жени, без разлика на нивната религија, националност и возраст.
Во периодот 1994-1996
Во 1994 година го спроведовме проектот „Жените и образованието”. Дистрибуиравме учебници за оние кои не можат да ги обезбедат. Во 1995 низа на проекти го означија почетокот на промените; „Жените и здравјето” наменет за Ромската и Албанската жена; „Жените и медиумите” кој овозможи пошироко интерпретација на женските прашања и интереси и „Жените и нивните можности за вработување” овозможија 225 жени од рурални средини да се стекнат со диплома за положени курсеви за шиење во соработка со Републичкиот завод за унапредување на домаќинство.
Во овој период го означивме почетокот на плодната соработка со новоформирани организации; ДАЈА, Лигата на албанска жена, СОС линијата на ОЖС, како и повеќе меѓународни организации. Развивме концепти кои подоцна прераснаа во повеќегодишни програми-здравствена, правна и едукација за еднакви можности на жените во одлучувачките структури. Структурата на организацијата ја втемеливме со формирањето на Извршниот Одбор во 1995 година.
Во периодот 1996-1998
Од големо значење за нас е токму овој период. Во него се одвиваа низа на процеси во насока на јакнење на организациските капацитетите и капацитетите на вработените. Во годините 1997 и 1998 ги развивме првите годишни програми. Го ставивме камен-темелникот во работата на ЕСЕ- од дотогашното проектно ниво, активностите ги преточивме во програмски линии. Значително ги зголемивме своите активности на полето на лобирање и подигање на јавната свест од повеќе области, преку организирање на кампањи. Ја пренасочивме својата активност кон организирање на едукација на адвокати, правници, политичарки, здравствени работници и претставнички на женски невладини организации активни на полето на еманципација. Преку програмата за здравствена едукација продолживме да работиме со жените од рурална средина.
Во периодот 1998- 2003
Во годината 1998 Хуманитарната Асоцијација ЕСЕ се преименува во Здружение за еманципација, солидарност и еднаквост на жените на РМ со што своето поле на дејствување го проширивме на национално ниво. За прв пат ги развивме своите тригодишни програми и тоа 1998 -2000 и 2000 -2003 година. На овој начин, полесно ги идентификувавме очекуваните резултати, индикаторите за извршените активности како и влијанието постигнато преку нив. Продолживме со развивање на организационата поставеност, јакнење на човечките капацитети и ги унапредивме стратегиите за одговорност и транспарентност во работењето.
Во програмска смисла ги збогативме своите активности со дополнитена тригодишна програма под името “Јакнење на капацитетите на женските невладини организации за здравствена едукација” во соработка со Македонскиот центар за меѓународна соработка. Ја отпочнавме работата со жените затворенички, која во овој период се развиваше од нивна психо-социјална поддршка до зголемување на нивните можности за успешна ресоцијализација. Голем дел од едукативните активности ги насочивме кон младата популација. Програмите ги збогативме со компоненти насочени во работа со општата популација. За прв пат во програмата за правна едукација и акција како новина ги воведовме се директните услуги (правни совети и застапување) за жените жртви на семејно насилство. На полето на усвојување на законската регулатива интензивно спроведуваме активности за застапување и лобирање.
Воспоставивме силна организациската структура, вклучувајќи го и Генералното собрание. ЕСЕ во овој период обезбеди сопствени простории за работење и при тоа потполно ги опреми истите. Од тим составен од четири лица, прераснавме во организација чиишто број достигна со десет. Развивме јасно детерминирана и дефинирана структура, при што секој од вработените ги извршува своите работни задачи, соодветно на предвиденото работно место.
Во периодот од 2003-2006
Овој период за ЕСЕ е одбележан како период на собирање на плодовите од долгогодишната работа. Нашата лобирачка активност ја крунисавме со донесувањето на конкретни законски решенија во постојната законска регулатива за проблемот на семејното насилство. Станавме препознатливи како организација која има капацитет да застапува и да лобира за законски измени кои водат до се поголема родова рамноправност во нашето општество. Директните услуги насочени кон жените покрај помошта на жените жртви на семејно насилство ја збогативме со здравствени информации и поддршка во рамките на Женските здравствени информативни центри. Во контекст на оваа компонента, во 2004 година ги отворивме и диспензираните центри за правна помош, како и Здравствените Информативни центри во Штип и Тетово. Поддржувањето на директните услуги ги остварувавме паралелно со градењето на човечките капацитети на здравствените работници; одржавме низа на обуки за дизајнирање на здравствено промотивни интервенции, базирани на теории и факти, преку кои ги јакневме капацитетите и мрежата на нашите здравствени соработници. Посебно сме горди на постигнувањата остварени во сите казнено-поправни установи ширум Републиката; со едукативната компонента за „Разрешување на конфликти“, во центарот за обука на затворскиот персонал, обучивме затворски кадри за пренесување на знаења од оваа област. Преку проектот пак „Здравје за сите, здравје за Ромите“ обучивме 16 млади лидери од ромската заедница за право на здравје и здравствена заштита. Годините 2004 и 2005 беа години на низа успешно реализирани кампањи во сите програмски линии на ЕСЕ; преку светската кампања за спречување на насилството,ЕСЕ ја претстави темната бројка за семејното насилство во Македонија пред здравствениот сектор; преку мотото„Девојки, заштитете се“, го одбележавме Светскиот ден за сидата 1 Декемеври. Преку кампањата за достапно здравје, по повод Интернационалниот ден за достапно здравје за жените 28 Мај, ја популаризиравме темата за вулнерабилноста на жените кон ХИВ/СИДА За време на парлеметарните избори во 2004 година, реализиравме кампања во насока на промовирање на жените кандидатки, а амандманот предложен од ЕСЕ за 30% учество на жените на листите беш усвоен со 41 глас во Парламентот. Промоцијата на формалниот и неформалниот систем за заштита на жртвите на семејно насилство го организиравме преку кампањата „16 меѓународни дена на активизам за борба против насилството на жените“.Овој процес, понатака израсна во иницијатива преку која започнавме со изготвување на нацрт-протоколи за семејното насилство.
Во пресрет на најавеното повлекување на најголем број развојни и донаторски агенции од регионот, односно на еден од нашите традиционални донатори, одлучивме да преземеме конкретни чекори во пресрет на најавеното намалување. За оваа цел во јуни 2004 спроведовме процес на стратешко планирање. За нашите понатамошни активности, ги утврдивме идните приоритети: давање директни услуги на целната група, лобирање за законски измени и фокусирање на едукативни и информативни активности. Оформивме нова програма под името „Женски човекови права” која ги обедини поранешните програми за правна едукација и за борба против семејното насилство. Нашата внатрешна структура ја усогласивме со новите програмски приоритети. Воспоставивме оддел за развој кое ќе биде движечка сила во спроведувањето на стратешката определба и нашата одржливост.
Во февруари 2005, го добивме статусот на „Национален монитор за насилство врз жените“ преку кој помогнавме во изготвување на www страница како сеопфатна алатка за застапување на интересите на жените во Р. Македонија.
Во текот на 2005-2006,инициравме два значајни процеси во насока на воспоставување на ефективен институционален одговор на семејното насилство; Унификација на граѓанскиот и казнено-правниот систем за заштита и подготовката на Националната програма за семејно насилство. ЕСЕ со овој процес е финансиски поддржано од Американската агенција за развој на САД и Институтот за трајни заедници, а како корисник на грант во групата за застапување и локални партнерства. Во следниот тригодишен период (2006-2009), овие две иницијативи ќе бидат наш составен дел во програмското работење.
Во периодот 2006-2009
Во овој период, ЕСЕ е во фаза на имплементација на својата четврта тригодишна програма, за период 2006-2009.
Преземаме крупни чекори на полето на борбата против семејното насилство преку два процеси; во партнерство со Акција Здруженска го инициравме процесот на Унификација на граѓанско и казнено правниот систем на заштита од семејното насилство. Министерството за труд и социјална политика како наш стратешки партнер превзеде активности за креирање на Национална стратегија за борба против семејното насилство. Спроведовме истражување за феноменот на семејното насилство која прерасна во сеопфатна студија од мулти-дисциплинарен вид. Започнавме две-годишен процес за превенција и сузбивање на семејното насилство во Р. Македонија. За оваа цел, ќе преземеме низа на активности насочени кон унапредување на системот за заштита на жртвите преку подобрување на квалитетот на постоечките мерки за заштита. Како дел од процесот ќе спроведеме мулти-дисиплинарна едукација за професионалните структури, со што ќе се воспостави единствен координативен систем на заштита на жртвите на семејно насилство. Процесот ќе го реализираме во соработка со Министерството за труд и социјална политика и во партнерство со WAVE(Women Against Violence Europe)- од Р. Австрија.
Следејќи го процесот на интензивни реформи во здравствениот систем на Република Македонија, преку програмата Жената и здравјето, обезбедуваме директна помош, но истовремено правиме промени кои ќе ги земат предвид потребите на непривилегираните групи. Во таа насока, подготвуваме сеопфатно истражување помеѓу ромската популација за проблемите поврзани со здравјето, здравственото осигурување и факторите кои влијаат врз здравјето на Ромите.Со тоа ќе создадеме основа за подготовка на стратешки документ, со што ќе придонесеме кон подобрување на здравствената состојба кај Ромите. Состојбата пак на општата популација во однос на репродуктивното здравје ќе ја процениме преку студија која ќе се одвива на целата територија на Р. Македонија, а којашто ќе послужи како насока за креаторите на политиките во оваа област.
Од друга страна реформите на полето на делегирање на авторитети и одговорности од централно на локално ниво, бара дополнителни напори за имплементација на новиот концепт на локална самоуправа. Во таа насока, целиме кон подигнуваме на свеста на локалните заедници за запознавање со процесот на децентрализација и подигање на нивото на соработка помеѓу општините. Особен акцент посветуваме на подобрување на положбата на жените во руралните средини, и нивно вклучување во одредени политички процеси. Association for Emancipation, Solidarity and Equality of Women of Republic of Macedonia was founded in 1994 as Humanitarian Association for Emancipation, Solidarity and Equality of Women – HA ESE, targeting its work at improving the situation of the woman and her representation in the decision-making structures. We focused on the situation of the women in the transition period, with particular emphasis on the women in the rural regions and the marginalized women. Our spirit stems from the principle of equity and equality, and hence we are committed to representing all women, regardless of their religion, ethnicity and age. We distributed textbooks to those that were not able to provide them themselves. In 1995, a series of projects heralded the beginning of the changes: “Women and Health”, targeting the Roma and Albanian women; “Women and the Media”, allowing for a broader interpretation of the women issues and interests; and “Women and Their Employment Possibilities”, enabling 225 women from rural areas to acquire certificates for courses in sewing in cooperation with the Republic Bureau for Household Promotion. Furthermore, in this period we marked the beginning of a very fruitful cooperation with some newly established organizations, such as: DAJA, the League of the Albanian Woman, the SOS Line of the Skopje Women Organization and a number of international organizations as well. We developed concepts that were later transformed into multi-year programs – health, legal and educational programs for equal opportunities of the women in the decision-making structures. The structure of our organization was soundly founded by the establishment of the Executive Board in 1995. In the Period 1996 - 1998
This period is of particular importance to our organization, since a number of processes took place aimed at enhancing the organizational capacities and the capacities of our employees as well. In 1997 and 1998, we developed our first annual programs. We set up the milestone of ESE’s work – the projects conducted hitherto were transformed into program activities. We significantly increased the number of our activities in the area of lobbying and raising the public awareness in a number of areas by organizing campaigns. We redirected our activity towards organizing educational events for lawyers, attorneys, politicians, health care workers and representatives of women non-governmental organizations in the sphere of emancipation. In addition, we continued our health education with the women from the rural areas. In the Period 1998- 2003
In 1998, the Humanitarian Association ESE was renamed into Association for Emancipation, Solidarity and Equality of Women of Republic of Macedonia, expanding thus its area of work nation-wide. For the first time, we developed our three-year programs for 1998 – 2000 and 2000 – 2003, which enabled us to identify more easily the anticipated results, the indicators of all conducted activities and the effect achieved by them. In our work, we continued developing the organizational structure, enhancing the human capacities and promoting the strategies for accountability and transparency. In terms of our program, we expanded our activities by adding a three-year program entitled “Enhancement of the capacities of the Women NGOs for Health Care Education” in cooperation with the Macedonian Center for International Cooperation. We started off activities with women prisoners, which ranged from providing psychological and social support to them to increasing the possibilities for their successful reintegration. Major part of our educational activities targeted the young population. We enriched the programs with components designed for work with the general population. For the first time, the program for Legal Education and Action included direct services (legal counseling and representation) for women victims of domestic violence. Furthermore, we carry out intensive activities for representation and lobbying in order to accelerate the adoption of the related legislation. We established a strong organizational structure, including the General Assembly. In this period, ESE provided its own working premises and fully furnished them. We grew from a team of four members into an organization of ten members. We developed a clearly determined and defined structure and each of our employees accomplishes her/his working tasks in accordance with her/his job description. In the Period 2003-2006
ESE considers this period as a period of harvesting the fruits of its years-long work. Our lobbying activities were crowned by the adoption of concrete legal remedies in the existing legislation on domestic violence. We have become recognizable as an organization that has the capacity to represent and lobby for legal amendments that would allow for greater gender equality in our society. In addition to the help for the women victims of domestic violence, we enriched our direct services with health information and support provided by the Women’s Health Information centers. In the context of this component, in 2004 we opened the dispersed legal aid centers and the health information centers in Shtip and Tetovo. We supported these direct services concurrently with building of the human health care resources; we conducted a series of training events for designing health promotion interventions based on theories and facts, thus, enhancing, the capacities and network of our health care workers. We are especially proud of the achievements in all penitentiary and reformatory institutions throughout the country; the educational component on “Conflict Resolution” was conducted as a “train the trainer” event in the training center for prison staff. Furthermore, in the framework of the project “Health for All, Health for the Roma”, we trained 16 young leaders from the Roma community on their right to health and health care. In the course of 2004 and 2005, we conducted a series of successful campaigns in each of ESE’s programs; ESE presented the dark figure on domestic violence in Macedonia to the health sector in the framework of the international campaign for prevention of violence; we marked the World AIDS Day, 1 December, under the motto “Girls, Protect Yourselves”. On the occasion of the International Day of Action for Women’s Health on 28 May, we organized a campaign for access to health care to advertise the issue of women’s vulnerability to AIDS. During the parliamentary elections in 2004, we organized a campaign to promote women candidates and the amendment to the legislation proposed by ESE for 30% participation of women was adopted in Parliament with 41 votes. The promotion of both formal and informal system for protection of domestic violence victims was organized in the framework of the campaign “16 International Days of Activism for the Elimination of Violence Against Women”. In anticipation of the announced withdrawal of the numerous developmental and donor agencies from this region, or more precisely, one of our traditional donors, we decided to take concrete steps. To that end, in June 2004, we conducted strategic planning and identified the following future priorities as our activities: providing direct services to target groups, lobbying for legal amendments and focusing on educational and informative activities. We introduced a new program entitled “Women’s Human Rights” to join our formerly separate programs for legal education and combating domestic violence. In addition, we harmonized our internal structure in line with our new program priorities. We established a development unit that will be the driving force in the implementation of our strategic commitment and for our sustainability. In February 2005, we received the status of a “National monitor to stop violence against women”, which we used to help develop a www page as a comprehensive tool for representing the women’s interests in the Republic of Macedonia. In the course of 20005 – 2006, we initiated two major processes for introduction of an effective institutional response to domestic violence: unification of the civil and criminal justice systems and development of the National Program for Domestic Violence. These processes undertaken by ESE were financially supported by the USAID and the Institute for Sustainable Communities; ESE was also a grant user in the group for representation and local partnerships. These two initiatives will continue to be part of our program work in the forthcoming three-year period (2006 – 2009) as well. In the period 2006-2009
Within this period, ESE is implementing its fourth three-year program 2006 – 2009. We have been undertaking substantial steps in the fight against domestic violence in the framework of two processes: in partnership with Akcija Zdruzhenska, we initiated the process of Unification of the civil and criminal justice systems for protection against domestic violence. The Ministry for Labor and Social Policy, as our strategic partner, has undertaken activities for creation of a National Strategy for protection against domestic violence. In addition, we conducted a research on the phenomenon of domestic violence that later grew into a comprehensive multidisciplinary study. We also initiated a two-year process for prevention and suppression of domestic violence in the Republic of Macedonia. To that end, we will introduce a number of activities targeted at promoting the victim protection system through improvement of the quality of the existing protection measures. As part of this process, we will organize multidisciplinary education for the professional structures for the purpose of establishing a unified coordinated protection system for the domestic violence victims. The process will be implemented in cooperation with the Ministry for Labor and Social Policy and in partnership with WAVE (Women Against Violence Europe) from the Republic of Austria. Keeping up with the intensive reforms of the health care system in the Republic of Macedonia, we provide direct help through our program Women and Health; moreover, we are also making certain changes to take into consideration the needs of the unprivileged groups. To that end, we are preparing a comprehensive study of the Roma population related to issues of health, health insurance and the factors that affect the Roma’s health. We will thus create the basis for development of a strategic document that will contribute to the improvement of the health condition of the Roma people. The condition of the population generally, in terms of their reproductive health, will be assessed through a study to be conducted throughout the territory of the Republic of Macedonia, which will serve as a direction for the policy makers in this sphere. On the other hand, the reforms aimed at delegating authorities and responsibilities from central to the local level require additional efforts for implementation of the new local self-government concept. In this direction, our goal is to raise the awareness of the local communities of the decentralization process and increase the level of cooperation among the municipalities. We place a special emphasis on the improvement of the women’s position in the rural areas and their involvement in certain political processes.
