18/06/2026
Почитувани новинари,
Хемофилијата како хронична болест се карактеризира со повлекување, изолација, потреба од чести мирувања, осаменост..... иако за доста од нив е променета состојбата со примена на профилакса. Предрасудите во општеството уште повеќе придонесуваат дел од семејствата и пациентите да ја кријата болеста. Години наназад работевме на ’’симнување на превезот’’ за хемофилијата и поголема видливост во нашето општество.
Затоа прво да ве потсетиме на неколку факти за Хемофилијата:
Хемофилијата или т.н кралска болест е наследна состојба која се карактеризира со целосен недостаток или намалено ниво на факторите кои учествуваат во запирање на крвавењето. Поради недостаток на фактор VIII (хемофилија А) , односно фактор IX (хемофилија Б), фон-вилебрант, процесот на запирање на крвавењето не може да се одвива нормално како кај останатите луѓе. Но тоа не значи дека хемофиличарите крвават само кога ќе се пресечат или пак кога ќе се повредат.
Лицата со хемофилија се раѓаат со хемофилија и живеат со хемофилијата секојдневно и доживотно. Животот на хемофиличарот е пропратен со бројни крвавења кои настануваат спонтано и тоа најчесто во зглобовите и мускулите. Бројот на крвавења кај лицата со тешка форма на хемофилија е многу голем и достигнува просечно од 24-48 крвавења годишно. Според податоците од Центарот за хемофилија при Институтот за Трансфузиона медицина, во Македонија се регистрирани 211 лица со хемофилија А и 104 со хемофилија Б, 5 лица со хемофилија и инхибитори.
Сегашна состојба: да се вратиме на претходните факти и реалност. Хемофилијата е сеште под превезот на непознатото и е стигма во голем број сегменти. Сеуште имаме хемофиличари и семејства кои ја кријат болеста и не зборуваат отворено за истата, сеуште имаме невработени млади лица кои зависат од родителите и тоа замислете сеуште по навршување на 26 год. Колку е тоа тешко за родителот да го гледа, немоќен да му помогне. До 26год. добиваат надоместок поради дијагноза- тешка хронична болест а по навршување на 26год. никаква материјална помош ниту помош за вработување, хемофилијата магично исчезнува иако е доживотна дијагноза каде последиците од минатото се повидливи точно тогаш.
Би сакале преку Вашиот глас да ги пратиме следните пораки до хемофиличарите, семјествата на хемофиличарите , институциите, широката јавност :
• Хемофиличари и семејства – немојте да премолчувате и криете дека имате хемофилијата
• Кој треба да знае дека имате хемофилија:
-Вашите наставници во сите фази на образованието
-Вашите другари и пријатели
-Вашите девојки и сопруги
-Вашите деца
-Вашите колеги на работното место
• Наставници во претшколска возраст – дечињата со хемофилија имаат право на детство како и своите врсници другарчиња. Прифатете ги и помогнете им да се интегрираат.
• Наставници од основно, средно и високо образование – основниците, средношколците и хемофиличарите кои студираа, поради својата состојба имаат потреба од чести отсуства. Верувајте им дека имаат реален проблем и дека не отсуствуваат затоа што тие така сакаат. Хемофилијата го прави овој ,, избор’’ за нив. Разберете ги и помогнете им да го совладаат наставните материјали.
• Работодавци (државни и прватни институции) – дајте им можност на хемофиличарите сами да заработуваат и да продонесуваат за своите семејства и заедницата. Со тоа ќе придонесете во градење на нивната самодоверба, независност и ќе напрвите да чувствуваат дека се дел од нашето општество и системот, дека нема потреба да живеат изолирани, осамени и зависни од родителите. Ќе им отворите можност самите да заработуваат и да засноваат свои семејства.
• Здравствени работници кои се грижат за лицата за хемофилија - продолжете во следењето и примената на препораките на Светската федерација за хемофилија и грижете за здравјето на нашите зглобови за да не лекуваме последици и дефоримитети. Домашната терпапија и профилаксата е најдобар начин за спречување на компликации. Верувајте им на хемофиличарите кога ќе ви кажат дека имаат крвавење, проблем. Знаете дека тие најдобро чувствуваат и знаат кога имаат крварење, затоа подобро веднаш дајте им фактор за да спречите оштетување и поголема потрошувачка на фактор.
• Министерство за труд и социјална политика немојте да не заборавате после навршување на фамозните 26год. ние и тогаш имаме хемофилија, тогаш ни требате да можеме да се вработиме, да станеме корисни членови на општеството, да основаме семејство како и сите останати граѓани на нашата држава.
* после секое мускулно крварење треба да следи физикална терапија за мускулот да се врати во функција, нерастворениот хематом може да прејде во псеудотумор за кој ќе биде потребна оперативна интервенција, повеќе фактор а воедно доведува до инвалидност.
* недостаток на фактор не се решава со донација туку со правилна распределба на буџетот кој ни го одобрува државата
* министерот кажа дека неможе да бидат ставени во видвивост во мој термин затоа што некои пациенти не сакаат да бидат видливи за сите лекари, но што ако имаш несреќа а нема кој да каже дека имаш хемофилија? Можеби не е до пациентите, ако има видлива бројка по пациент колкава месечна или годишна потрошувачка има секој од нив може да се види колку е потребно за профилакса, ортопедски интервенции, стоматологија, физикална терапија или било каква оперативна интервенција.
Поздрав наши драги сопаталци и цела медицинска фела која треба да се грижи за нас.