28/09/2026
КОГА ДА СЕ ЗБОРУВА – А КОГА ДА СЕ МОЛЧИ
Од Роберт Џ. Тамаси
Неодамна ми привлече внимание еден цитат на платформа за професионално вмрежување. Тој гласеше вака:
„Родителите ми велеа дека ако голтнам гума за џвакање, таа ќе остане во мојот стомак седум години. Наставникот ми велеше дека ако случајно изедам семка од лубеница, во мене ќе порасне растение. Сепак, никој не ми кажа дека ако ги голтнам зборовите што требало да ги кажам, тие ќе останат во мене многу подолго од седум години и ќе израснат многу подиви од кое било растение.“
Што ви кажува тоа? Јас го разбирам така што, ако имам нешто на ум, нешто што ме мачи, најдобро е да го изразам наместо да ги задржам зборовите во себе, неизречени. Не сум сигурен дека се согласувам со тоа – барем не секогаш.
Постојат моменти кога е оправдано – па дури и препорачливо – да го кажеме она што го мислиме, без разлика дали станува збор за поплака, загриженост, мислење, нешто што нè налутило или прашање околу кое не се согласуваме. Има придобивки од тоа да го кажеме своето мислење, особено ако она што го зборуваме може да придонесе за подобро разбирање или да претстави поинаква перспектива.
Сепак, постојат и други моменти кога е подобро нашите мисли да останат неизречени – особено ако се изразени во гнев, без да се земат предвид можните негативни последици од нашите зборови. Искажувањето на нашите мисли и чувства на глас можеби ќе направи да се чувствуваме подобро, но може и да предизвика голема штета. „...јазикот е мал дел од телото, но се фали со големи работи... Јазикот е и оган, свет на злото меѓу деловите на телото. Тој го расипува целиот човек, го пали целиот тек на неговиот живот...“ (Јаков 3:5-6).
🟢 Што е правилно? Дали треба да го изразиме она што навистина го мислиме и чувствуваме, или треба да се воздржиме од зборување, плашејќи се од можната штета што тоа би можело да ја предизвика? Одговорот на ова е едноставен: зависи – од околностите и од она што се зборува.
Еве неколку начела за тоа како да го оценуваме она што го зборуваме и начинот на кој го правиме тоа:
➡️ Користете ги зборовите умерено.
Кога станува збор за зборувањето, понекогаш важи правилото: колку помалку, толку подобро. Колку повеќе зборуваме, толку е поголема веројатноста да кажеме нешто за што подоцна би можеле да зажалиме. „Каде што има многу зборови, не недостасува грев, но мудар е оној што го воздржува својот јазик“ (Изреки 10:19). „Дури и безумникот, кога молчи, се смета за мудар; оној што ги затвора усните – за разумен“ (Изреки 17:28).
➡️ Зборувајте кога можете да им користите на другите.
Нашите зборови можат да бидат моќно средство за добро, доколку се користат мудро и во вистинскиот момент. „Никаков лош збор да не излегува од вашата уста, туку само добар, за изградување таму каде што е потребно, за да им донесе корист на оние што слушаат“ (Ефесјаните 4:29). „Пријатните зборови се како саќе со мед: слатки за душата и лек за коските“ (Изреки 16:24).
➡️ Изразувајте ги своите мисли внимателно, а не избрзано. Некои луѓе имаат склоност да зборуваат пред да размислат или пред да ја измерат тежината на она што го кажуваат. „Кој ги чува своите усни, го чува својот живот; а кој зборува непромислено, си носи пропаст“ (Изреки 13:3). „Знајте го ова, мои сакани браќа: секој човек нека биде брз да слуша, бавен да зборува и бавен да се гневи“ (Јаков 1:19).
➡️ Изнесувајте идеи што се внимателно промислени. Импулсивното зборување може да биде лоша навика. Откако ќе се изговорат зборовите, не можеме да притиснеме копче за „поништување“ (Undo) како на компјутер. „Непромислените зборови рануваат како меч, а јазикот на мудрите носи исцеление“ (Изреки 12:18). „Човекот што поседува знаење ги воздржува своите зборови, а разумниот човек го одржува својот дух мирен“ (Изреки 17:27).
© 2026. Роберт Џ. Тамаси
❓Прашања за размислување и дискусија
1. Сетете се на ситуација кога сте одлучиле да не кажете нешто, а подоцна сте сфатиле дека сепак требало да го кажете тоа. Зошто сметате дека требало да се изрази – и зошто не сте го кажале?
2. Сетете се на друга ситуација кога сте го кажале она што ви било на ум, но потоа сте зажалиле – можеби дури и веднаш? Какво влијание имало тоа што сте го кажале, а што требало да остане неизречено?
3. Живееме во свет полн со зборови, каде што луѓето имаат навика да го кажуваат она што им е на ум, кога и да посакаат – било да е тоа во вестите или во емисиите за разговор, на политички собири, на јавни места, на деловни состаноци или дома. Кои се последиците од она што би можеле да го наречеме „необуздан говор“?
4. Зошто мислите дека изговорените зборови имаат толкава моќ – и за добро и за зло? Што мислите за изреката: „Од стапови и камења може да ми се скршат коските, но зборовите никогаш нема да ме повредат“?
ЗАБЕЛЕШКА: Ако имате Библија и сакате да прочитате повеќе, разгледајте ги следниве стихови: Пословици 12:18; Матеј 12:36-37; Колошаните 3:8, 4:6; 1 Солуњаните 5:11; Јаков 1:26 и 3:2-5.
❇️ Предизвик за оваа недела
Каков тип на комуникатор сте? Дали сте некој што брзо го кажува она што го мисли, или некој што добро ги одмерува зборовите пред да ги изговори?
Оваа недела обидете се да се сретнете со некој на кого му верувате и да разговарате за ова. Можеби би можеле да се помолите за поголема воздржаност и мудрост во она што го зборувате. Или, пак, можеби имате пријател или колега на кого би му користела конструктивна критика во врска со неговиот начин на говорење.