Shoqata për histori dhe trashëgimi - Dibër

14/11/2025

Neser ora 11:00

25/09/2025

Shtator 1913, nisi kryengritja anti-serbe në Dibër..

fillimit të kryengritjes komanda serbe iu përgjigj duke djegur Peshkopinë, Pjeçën, Dohoshishtin, Deshatin, Maqëllarën, Allajbeginë dhe duke arrestuar në qytetin e Dibrës 48 vetë, pesë nga të cilët u ekzekutuan menjëherë.

Sulmi i forcave dibrane nisi nga Peshkopia duke vazhduar furishëm drejt qytetit të Dibrës. Dibranët zunë rob rreth 400 ushtarë serbë të cilët u trajtuan në mënyrë njerëzore.

Me hyrjen e kryengitësve në qytet, gjithë dibranët e burgosur u liruan e në qytetin e çliruar të Dibrës u ngrit flamuri kombëtar shqiptar për ti treguar edhe Fuqive të Mëdha se dibranët ishin ashpërsisht kundër vendimit të Konferencës së Londrës.

Kjo kryengritje ndryshe quhet edhe si kryengritja e Dibër-Ohrit, pasi dibranët pas çlirimit të Dibrës vazhduan ndjekjen e forcave armike edhe drejt grykave të Radikës e Drinit të Zi, ku luftime të ashpra dhe heroike zhvilluan në Strugë dhe Ohër.

Terror i ashpër pasoi pas kryengritjes shqiptare në këto zona, çka përkon edhe me eksodin më të madh që pa historia dibrane me zbrazjen e qytetit dhe rrethinës nga dibranët, shumica dërrmuese e të cilëve u vendos dhe u mirëprit në mënyrën më vëllazërore të mundëshme, në Tiranë. (kjo mikpritje apo mirëpritje paraqitet shumë bukur në dy këngë të këngëtarëve dibranë të kohës sonë):

1. https://www.youtube.com/watch?v=JvNhUbDEFio&list=RDJvNhUbDEFio&start_radio=1

2. https://www.youtube.com/watch?v=HerhIiOvdls&list=RDHerhIiOvdls&start_radio=1

25/08/2025

Një nga pionerët e parë të luftës për shkrimin shqip dhe hapjen e shkollave në trevën e Dibrës ishte Said Najdeni.

I diplomuar në medresenë e Fatihut në Stamboll, më 1893, Saidi u kthye në vendlindjen e vet, në Dibër, si një nxënës i flaktë i Naim e Sami Frashërit.

Ismail Strazimiri, i cili e ka njohur nga afër Said Najdenin, e përkufizon me këto fjalë formimin e tij intelektual: ‘Hoxhë Vokri, emri i tij i vërtetë Said Najdeni, ishte një dijetar i famshëm, me kulturë të mjaftë fetare, shkencore, filozofike e politike, i pajisur me një karakter të fortë e moral të lartë, idealist i vërtetë, shok e bashkëpunëtor i pandarë i Isamil Qemalit’.

Said Najdeni (ose Hoxhë Vokri), mbante lidhje me shumë rilindas të kohës e sidomos me rilindasin dibran nga Reka e Epërme, Josif Bagerin me të cilin krijuan edhe lidhjen e rëndësishme për furnizimin e popullsisë me libra ku mësohej gjuha shqipe.

Librat botoheshin nga koloni shqiptare në Rumani e Bullgari dhe silleshin me postën austriake deri nnë Shkup, e nga Shkupi deri në Dibër silleshin nga njerëz besnikë, në atë kohë kryesisht në dyqanin e Azis Mezelxhiut që ndodhej aty ku sot është fillimi i rrugës ‘Petrit Bomova’, nga ku shpërndaheshin në mënyrë ilegale nëpër popull që të mësohej shkrim leximi shqip.

Said Najdeni, së bashku me Shaqir Dacin, Shyqyri Qokun, Hamdi Qokun (Hamdi bej Ohrin), Kadri Fishtën, Azis Mezelxhiun,Nazif Sharofin, Hajdar Vërvaricën etj, formuan një vatër patriotësh dibranë, të cilët i vunë vetes për detyrë të përhapin shkrimin shqip dhe veprat e rilindasve brenda dhe jashtë qytetit. Me nismën e tyre më 1895, u organizua brenda në qytet në shtëpinë e Abdulla Manjanit një shkollë e fshehtë shqipe ku sipas shumë të dhënave pasonte shkollën e hapur në shtëpinë e Said Najdenit (rreth 1888).

Dashuria për atdhe, për dije e shkollim, doli të jetë dënuese për Said Najdenin, i cili u aluzua nga pushteti i kohës si tradhëtar, devijues etj, vetëm se shfrytezoi autoritetin e tij fetar e intelektual për ta drejtuar popullin drejt dijes si e vetmja rrugë e daljes nga errësira shekullore qe kaploi popullin në atë kohë.

Në momentin kur familjes Najdeni i duhej përkrahja më e madhe, kur ndërroi jetë Hoxhë Vokri (Said Najdeni), pushteti i kohës nuk lejoi popullin që të paktën nderimet e fundit tia bëjmë personit që sakrifikoi jetën për ardhmërinë e kombit, duke lejuar në varrimin e tij vetëm shtatë (7) persona që ishte poshtërim më i madh që mund ti ndodhte një figure kaq të rëndësishme kombëtare gjatë nderimeve të tij të fundit.

Sot ka shumë rrugë, institucione e Shkolla, një ndër to në Qytetin e Dibrës, Sh.F.K"Said Najdeni"Dibër, të cilat mbajnë emrin e rilindasit Said Najdeni.

02/06/2025

TAKIM MBI DISA TË VËRTETA TË HISTORISË SË VJETËR PELLAZGO - ILIRE.
me 3 qershor 2025 ora 16.00
në Qendrën e Kulturës Dibër Madhe
PROGRAMI
-z.Adhurim S Kolari; -Fjala e hapjes takimit, në emër të kryesisë “Shoqatës për histori e trashëgimi Dibër.
-z.Bashkim Lami: -Përshëndet në emër të kryesisë “Shoqatës Atdhetare Kulturore Bulqiza”.
-z.Halil Teodori (studjues dibran): -PELLASGO-ILIRËT DHE HISTORIA JONË E MOHUAR!
Po të lexosh Iliadën, Lezha është vendi ku u zhvillu lufta e Trojës. Homeri s’ka lënë vend për diskutime.
Bota klasike dhe mesjetare e njohën Alexandrin si më të madhin e mbretërve antic.
-Diskutime të lira.
GRUPI ORGANIZATOR

15/05/2025

Kush ishte shkurt Vehbi Agolli ose Haxhi Vebi Dibra?

I lindur në qytetin e Dibrës më 1867, ku edhe mbaroi Mejtepin (nje mendim është se ky mejtep gjindej atëherë në ambientet e jashtme të xhamisë Bajram Beg).

Studioi për shkenca islame dhe juridike në Universitetin e Stambollit.

Fliste arabisht, osmanisht edhe persisht.

Pas studimeve, duke u dalluar për aftësitë e tij shoqërore dhe shpirtërore, emërohet Myfti i Dibrës ku qëndroi në këtë detyrë deri në pavarsinë e Shqipërisë më 1912.

Gjatë kësaj kohe punoi shumë duke shfrytëzuar autoritetin e tij, në drejtimin patriotik ku ndër të tjera i drejtohej popullit me fjalët: ‘’Nderi i atdheut nuk mbrohet vetëm me lutje, por edhe me përpjekje e sakrifica’’.

Ishte kryetar i Kongresit të Dibrës (me karakter kombëtar), të mbajtur më 1909.

Në Kuvendin e Vlorës, për pavarsinë e Shqipërisë, përfaqësoi Dibrën si njeri me influencë, ku u emërua Kryetar i pleqësisë (senatit) së shtetit shqiptar, dhe Kryemyfti i gjithë shqiptarëve, post që e mbajti deri në vitin 1929.

Ndër fjalitë e tij do ta veçoja: ‘’Kristiani e Myslimani janë vëllezër shqiptarë të pandarë; Armikut të atdheut i pritet hovi dhe guximi në qoftë se na shef të bashkuar e të lidhur për një qëllim të naltë’’.

Kur Ismail Qemali lobonte në Evropë për njohjen e pavarsisë së vendit, si zëvendës të tij emëronte pikërisht Haxhi Vebi Dibrën, gjë që tregon për besimin dhe rëndësinë që kishte Kryeministri shqiptar ndaj figurës së tij.

Gjatë ritualit të Haxhit, në vitin 1935, u respektua nga Mbret i Arabisë, duke iu besuar Haxhi Vebi Dibrës që të bënte lutjen (duanë) pëmbyllëse të Haxhit për atë vit përpara mijëra haxhinjëve nga e gjithë bota, vepër që tregon se kishte potencial të lartë intelektual jo vetëm në Shqipëri por edhe më gjerë.

Rëndësi të veçantë i jepte arsimimit të popullit , si drejtim i cili sipas tij ishte i vetmi që do ta nxirte popullin nga errësira.

Ndërroi jetë më 24 mars 1937 në Tiranë, ku iu bënë nderimet më të larta si njeri me vlera të larta që ishte me pjesëmarrje të mijëra vetëve. Fjalimin kryesor me rastin e varimit e mban një prift orthodoks, fjalim aq prekës sa thuhet që gjithë njerëzit u emocionuan aq shumë sa edhe gjithë populli qanin.

‘’Ç’urdhënon Kurani?’’ nga Haxhi Vebi Dibra : është një libër ku mund të gjeni shumë nga ligjeratat e tij të mbajtura në gjuhën shqipe.

Më poshtë është linku në youtube ku mund të ndiqni më gjerësisht dokumentarin për jetën dhe veprën e Vehbi Agollit ose Haxhi Vebi Dibrës.

https://www.youtube.com/watch?v=qOo_bjie9wg

11/04/2025

Shoqata jonë pati kënaqësinë të jetë e ftuar në përvjetorin e 20-të të Lidhja Intelektualëve Dibran.
Urojmë LID për veprimtarinë e ngjeshur dhe kontributin e saj, si një zë i fuqishëm mbi çështjet dibrane.

Në emër të Shoqatës falemindojmë Prof. Dr. Shpetim Cami për ftesën dhe mikpritjen!
Mos u ndaltë kurrë ecuria e LID.

31/03/2025

Urimi zyrtar nga "Bashkësia Dibrane" -Tiranë. Faleminderit dibranëve të Tiranës! Faleminderit Prof. Saimir Shatku.
Gëzuar!

Shoqata Bashkësia Dibrane në Tiranë, uronë me përzemërsi gëzuar dhe përshumëvjet Fiter Bajram...

20/03/2025

10/03/2025

Shoqata për histori dhe trashëgimi - Dibër sot ka hedhur një hap para drejt rrugëve të reja.

Në koordinim me Prof. Dr. Saimir Shatku si kryetar i Shoqatës "Bashkësia dibrane" - Tiranë dhe kryetares së shoqatës sonë Msc. Qendresa Pacuku u nënshkruajt marrëveshje bashkëpunimi. Gjithashtu prezenca e kryetarit të Komunës Dibër z. Hekuran Duka garanton edhe më shumë suksesin e projekteve tona të planifikuara!

06/03/2025

Për nder të festës së 7 Marsit, nesër (7 mars 2025 ora 13.30) në ambientet e Muzeut të Qytetit, mbahet manifestim kulturor për të nderuar pishtarët e arsimit shqip.
Do të prezantojnë nxënës të shkollave fillore
"Penestia" dhe "Said Najdeni" - Dibër, shkollat e mesme "28 Nëntori" Dibër, "Fiqiri Dine" Maqellarë dhe "Nazmi Rush*ti" Peshkopi. Jeni të mirëseardhur!