23/09/2026
IZVJEŠTAJ SA GODIŠNJEG SKUPA ORGANIZACIJE PRO SILVA, 2026. GODINE: „PARTNERSTVO PRAKSE I NAUKE: MAĐARSKI MODEL GAZDOVANJA ŠUMAMA SA STALNIM POKRIVAČEM RADI OČUVANJA BIODIVERZITETA”, 9–11. septembar 2026. Višegrad (Mađarska)
Skup je učesnicima predstavio mađarske šume i praktičnu primjenu principa evropske organizacije Pro Silva u mađarskom šumarstvu. Ključna poruka događaja bila je važnost bliske i neprekidne veze između prakse i istraživanja.
Mađarsko šumarstvo ima skromnu tradiciju u primjeni metoda gazdovanja šumama sa održavanjem stalnog pokrivača (continuous cover). Iako su nekada postojale manje površine pod tradicionalnim prebirnim šumama, ta praksa je uglavnom zamrla nakon Drugog svjetskog rata. Sve do početka 21. vijeka, u praksi, obrazovanju i istraživanju dominirao je tzv. rotacioni sistem gazdovanja (na osnovu ophodnje). Prema zvaničnim podacima iz 2024. godine, sistemi gazdovanja koji se razlikuju od klasičnog rotacionog sistema primjenjuju se na oko 10% teritorije zemlje, dok se gazdovanje koje izričito obezbjeđuje stalni šumski pokrivač sprovodi na svega oko 2% ukupne šumske površine Mađarske.
Terenski program je istakao najvažnija dostignuća ostvarena tokom 27 godina postojanja organizacije Pro Silva Hungaria, osnovane 1999. godine.
Prvi dan: Nakon Godišnje skupštine Pro Silve, događaj je otvoren pozdravnim govorima i konferencijskim delom. Omogućeno je bilo i onlajn učešće. Prezentacije su obuhvatile trenutno stanje gazdovanja šumama sa stalnim pokrivačem u Mađarskoj i rezultate relevantnih istraživanja, uz prikaz iskustava iz Njemačke.
Drugi (terenski) dan: Terenska ekskurzija se fokusirala na pomenute ključne teme, uključujući povezivanje istraživanja i prakse putem trans disciplinarnog pristupa, kao i način na koji preduzeće „Pilis Park Forestry Company” (državno preduzeće koje upravlja nekim od najposjećenijih šuma u Mađarskoj) uvodi sistem gazdovanja sa stalnim pokrivačem. Obišli smo ogledne površine „Pilis Forestry Systems Experiment” i „Pilis Gap Experiment”, uzornu šumu „Mexikó-puszta Pro Silva” (izabranu 1999. godine), kao i radove koji su u toku u okolnim sastojinama različitih razvojnih faza u okviru šumskih jedinica „Pilisszentkereszt” i „Visegrád”.
Treći (terenski) dan: U prepodnevnim časovima posjetili smo državne šume kojima upravlja preduzeće „Pilis Park Forestry Company” (Šumska jedinica „Valkó”, brdovito područje Gedele/Gödöllő), gde nam je predstavljeno upoređenje stručnih i ekonomskih rezultata rotacionog sistema i sistema gazdovanja sa stalnim pokrivačem u uslovima izuzetne suše. Popodne smo posjetili subpanonsku šumu jasena i bukve u okviru Šumske jedinice Višegrad, koja predstavlja jedan od najranijih primjera prakse gazdovanja šumama bliskog prirodi u Mađarskoj (započete još pedesetih godina prošlog vijeka).
Na skupu su takođe prikazani praktični primjeri integrisanog gazdovanja šumama, sa ciljem usklađivanja očuvanja biodiverziteta i održive proizvodnje drveta, uz istovremeno jačanje otpornosti šuma i podršku njihovoj multifunkcionalnoj ulozi.
Naša dva ključna – konkretna – saznanja, značajna za razvoj gazdovanja šumama na principima bliskim prirodi bila su sljedeća: (a) kitnjak i cer se mogu obnavljati na veoma malim površinama (počevši od svega nekoliko desetina kvadratnih metara), i (b) jednodobnim bukovom sastojinama (sa velikim jasenom) može se gazdovati primjenom malih podmladnih površina (grupa, počevši od nekoliko ari) – uz istovremeno očuvanje sklopa starih stabala oko njih, što je ovdje slučaj već 70 godina. Štaviše, namjera upravljača ovom šumom je da se sklop starih stabala održi i daleko u budućnost kako bi se ostvarila vizija prave raznodobne šume sa kontinuiranim sklopom. Ovi rezultati, zasnovani na najboljoj praksi, takođe su veoma relevantni za region Zapadnog Balkana.
Pored odličnog stručnog programa, istorijski pejzaž Višegrada, ljepota Dunavske okuke i okolne šume pružili su inspirativan ambijent i nezaboravno iskustvo za sve nas.
Napomena: Izveštaj se zasniva na prezentaciji programa objavljenoj na veb-sajtu organizacije Pro Silva (Europe), uz male izmjene teksta i dodatak ključnih spoznaja - od strane Franca Ferlina, poslovnog sekretara organizacije Pro Silva Montenegro, koji je u njeno ime prisustvovao ovom godišnjem skupu.
