09/10/2026
Rybar: mreža ruskog uticaja i njene veze u Crnoj Gori
Vijest o privođenju Mihaila Zvinčuka i njegovih saradnika u Crnoj Gori ponovo otvara pitanje djelovanja ruskih mreža uticaja i njihovog povezivanja sa lokalnim akterima. DFC je na rizike ovakvog djelovanja upozorio u studiji „Izbori pod lupom: Prijetnje izbornom procesu u Crnoj Gori“, objavljenoj u junu 2026. godine, ukazujući na potrebu zaštite izbornog integriteta i procesa evropskih integracija.
Rybar je tokom godina razvio model djelovanja koji obuhvata proizvodnju propagandnih sadržaja, obuku lokalnih saradnika, razvoj mreže kanala, tehničku podršku medijskim platformama i uspostavljanje institucionalnih kontakata. Njegov osnivač Mihail Zvinčuk stavljen je na sankcionu listu EU 2023. godine zbog podrške ruskoj agresiji na Ukrajinu, uključujući učešće u predsjedničkoj radnoj grupi za mobilizaciju.
Zapadni Balkan u tom modelu predstavlja i ciljnu publiku i prostor za izgradnju kapaciteta za dalje djelovanje. Kontakti i aktivnosti u Srbiji, Republici Srpskoj i Crnoj Gori omogućavaju povezivanje sa akterima koji poznaju lokalne prilike, imaju sopstvenu publiku i mogu prilagoditi poruke domaćim političkim i društvenim podjelama. Prema sopstvenim navodima, Rybar je organizovao radionice za novinare i u Crnoj Gori, mada njihovo održavanje i obim nijesu nezavisno potvrđeni.
Posebno je značajna povezanost sa Srpsko-ruskim centrom Majak. Njegov direktor Vladimir Prebiračević učestvovao je u Rybarovim radionicama u Beogradu 2024. godine, koje su obuhvatale Telegram novinarstvo, vojnu analizu, istraživačko novinarstvo i vizuelnu propagandu. Majak ima i ogranak u Baru, a 2022. godine organizovao je skup podrške Rusiji. Time njegovi kontakti sa Rybarom dobijaju neposredan značaj i za crnogorski informacioni prostor.
U tom kontekstu treba sagledati i nedavno potpisivanje protokola o saradnji Majaka i Miholjskog zbora, uz najavu zajedničkih aktivnosti i povezivanja organizacija iz Srbije i Crne Gore. U kombinaciji sa ranijim vezama Majaka sa Rybarom, ovo predstavlja pokazatelj daljeg umrežavanja i mogućeg intenziviranja aktivnosti proruskih aktera.
Dodatnu dimenziju pokazuje REST Media, čija je povezanost sa Rybarom otkrivena kroz tehničku infrastrukturu i druge pokazatelje. Novi medijski brendovi, predstavljeni kao nezavisne istraživačke platforme, omogućavaju širenje proruskih narativa prema publici koja ne prati otvoreno propagandne kanale. Lokalni saradnici i medijski posrednici tako povećavaju domet sadržaja i otežavaju prepoznavanje njegovog porijekla.
Mjere protiv pojedinaca ne znače da je prestala sposobnost mreže da djeluje. Lokalni kontakti, povezani portali, kanali distribucije i organizaciona podrška mogu ostati aktivni i nakon odlaska ili privođenja njenih predstavnika.
Zaštita od stranog miješanja zahtijeva kontinuitet, saradnju institucija, medija i civilnog društva, kao i sposobnost da se legitimna javna rasprava jasno razlikuje od prikrivenog i koordinisanog djelovanja.
