19/05/2026
15. maja 2026. godine naša nevladina organizacija “Ksena” organizovala je okrugli sto o rezultatima realizacije projekta podržanog od strane Ministarstva prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine „Pristupačnost za sve – Uklanjanje arhitektonskih barijera u svrhu zaštite žena sa invaliditetom žrtava porodičnog nasilja“.
U događaju su učestvovali predstavnici ovog resora, Osnovnog državnog tužilaštva, Odjeljenja bezbjednosti, Centra za socijalni rad, Agencije za izgradnju i razvoj grada, kao i predstavnika mjesne zajednice Herceg Novi predsjednik Vuksan Stamenković.
Predsjednica NVO Sanja Crnić prezentovala je podatke analize pristupačnosti javnih ustanova, sa posebnim fokusom na zgradu Osnovnog suda i tužilaštva u Herceg Novom: utvrđeno je da nijedan od 10 mogućih puteva koji vode u Stari grad, gdje su smještene državne institucije važne za žrtve nasilja, nije pristupačan za samostalno savladavanje licima sa fizičkim zdravstvenim problemima.
Pri tome, gđa Crnić je stavila akcenat na to da glavni zadatak naše organizacije nije samo skretanje pažnje, već pokušaj da se zajednički pronađe optimalno rješenje, ujedinjavanjem napora svih prisutnih i uključenih.
Marina Vuksanović iz NVO “Ksena” naglasila je da pristupačnost u tom smislu nije samo tehničko pitanje; ona je pitanje sigurnosti, podrške i dostojanstva.
Na osnovu analize koju je sprovela NVO «Ksena» i organizovane diskusije, učesnici su formulisali sljedeće sistemske preporuke za uklanjanje barijera:
· Reforma planiranja i kontrole projekata:
o Obavezno uključivanje lokalnih zajednica i specijalizovanih ekspertskih organizacija u planiranju gradskih radova u najranijim fazama.
o Sprovođenje detaljne analize faza projektovanja radi pravovremenog ispravljanja infrastrukturnih barijera i sprečavanja građevinskih grešaka.
· Revizija pristupa adaptaciji javnih objekata:
o Razmatranje rekonstrukcije stare zgrade Osnovnog suda i Osnovnog državnog tužilaštva u Starom gradu i tehničke mogućnosti ugradnje unutrašnjih liftova.
o Implementacija alternativnih rješenja u vidu specijalizovanih platformi ili liftova sa slobodne (na primjer, zadnje) strane zgrada, gdje ima dovoljno prostora (kao što je slučaj sa opštinom).
· Strogo poštovanje pravnih normi i eliminisanje diskriminacije:
o Potpuno isključivanje diskriminatorne prakse „snalaženja“, uz obavezivanje svih institucija da obezbijede uslove za potpuno i samostalno kretanje osoba sa invaliditetom unutar objekata.
o Uzimanje u obzir specifičnih potreba za privatnošću i bezbjednošću lica smanjene pokretljivosti, uključujući žene žrtve nasilja, prilikom obezbjeđivanja pristupa pravdi.
o Dosljedno ispunjavanje zakonske obaveze službenih lica da odlaze kući radi uzimanja izjava od lica smanjene pokretljivosti, ne dozvoljavajući da se ova norma tumači kao „dobra volja“ činovnika.
· Optimizacija finansiranja i uklanjanje birokratskih prepreka:
o Deblokiranje projekata koji su pripremljeni prije 4–5 godina i koji se nalaze u „birokratskoj pauzi“, uz obezbjeđivanje njihovog prioritetnog finansiranja iz kapitalnog budžeta države ili opštine.
o Organizovanje pravovremenog pozivanja stručnjaka za dalju realizaciju radova odmah nakon pripreme projektne dokumentacije.
A naša organizacija će i dalje nastaviti sa monitoringom i lobiranjem za interese svojih štićenika.
