19/05/2024
🔳 Predstavljamo platformu MNE 4E.
1) NE prodaji Elektroprivrede Crne Gore – Crna Gora ima dovoljno stručnih ljudi iz oblasti
energetike, samo treba da ih prepoznamo, cijenimo i da ih pustimo da rade. Ne treba nam
nikakav eksperiment sa stranim menadžmentom, ne treba nam prodaja državnih akcija EPCG i
uvođenje bilo kakvog partnera na taj način. Država mora da ima snagu da svojim kapacitetima vodi i razvija energetski sektor.
2) NE energetskoj uvoznoj zavisnosti. Energetska kriza tokom 2021. i 2022.god nam je pokazala da
ne smijemo dozvoliti da Crna Gora bude uvozno zavisna. Crna Gora ima veliki solarni i vjetro
potencijal, takođe iskorišćen je mali procenata hidropotencijala, te uz modernizaciju postojećih
hidroelektrana i očuvanje ekološki rekonstruisane TE Pljevlja, ostvarenje zadatka energetske stabilnosti i nezavisnosti ne smije da bude teško.
3) EPCG nosilac razvoja energetike Crne Gore - Elektroprivreda Crne Gore kao najvažnija kompanija u energetskom sektoru Crne Gore, osim svog primarnog cilja, da obezbijedi potrošačima sigurno i pouzdano snabdijevanje električnom energijom, mora da bude i nosilac razvoja energetike. Vodeći računa o pouzdanosti proizvodnje uz konstantno unaprijeđenje proizvodnog procesa, povećanje efikasnosti proizvodnje, a uvažavajući standarde ekologije, EPCG u narednom periodu mora ubrzano raditi na povećanju instalisane snage i proizvodnih kapaciteta.
4) Realizacija projekata OIE – Prioritetan razvoj i realizacija projekata obnovljivih izvora energije
(solar, vjetar, hidro, biomasa). Ubrzavanje aktivnosti na realizaciji projekta VE Gvozd, SE Briska Gora, SE na obali Krupca, mHE Otilovići na već postojećoj brani.
5) Energetska efikasnost proizvodnih objekata - Obaveze Crne Gore u procesu pridruživanja EU su strogo poštovanje ekoloških normi i evropskih direktiva o industrijskim emisijama u proizvodnom procesu TE Pljevlja, kao i obaveza plaćanja emisija CO2. Ova činjenica će u narednih nekoliko godina dovesti do neminovnog povećanja cijene proizvodnog MWh na pragu EPCG. Uz novi i efikasniji model obračuna i naplate električne energije, kroz različite kategorije potrošača moramo stimulisati građane i privredu da racionalnije troše električnu enrgiju i da investiraju u energetsku efikasnost svojih objekata.
6) Ekološki rekonstruisana TE Pljevlja najkasnije od kraja 2025.god. Posebna pažnja u narednih
godinu dana se mora posvetiti uspješnoj realizaciji projekta Ekološke rekonstrukcije TE Pljevlja u cilju smanjenje negativnih uticaja na kvalitet vazduha, vode i zemljišta, a sve u skladu sa EU direktivama i ostalim važećim zakonodavstvom EU u oblasti zaštite životne sredine. Ako se ovaj projekat ne realizuje na vrijeme ugrožen je rad TE Pljevlja zbog nemogućnosti dobijanja integrisane dozvole u skladu sa zakonom o industrijskim emisijama. Mudrim planiranjem daljeg rada TE Pljevlja, moramo obezbijediti stabilnost energetskog sektora i energetsku nezavisnost Crne Gore na duži rok, vodeći pri tom računa o poštovanju međunarodno preuzetih obaveza i primjeni najboljih raspoloživih tehnika (BAT) iz oblasti očuvanja životne sredine i smanjenja
štetnih emisija iz TE primjenom tehnički i tehnološki najboljih rješenja.
7) Modernizacija parnog turbopostrojenja u TE Pljevlja – projekat koji bi donio povećanje
efikasnosti termoelektrane, jer će omogućiti istu snagu i proizvodnju TE Pljevlja, sa manjim
utroškom uglja za oko 80.000t na godišnjem nivou. Isto toliko će biti smanjena emisija CO2. Po trenutnim cijenama uglja i tone emisije CO2, to bi predstavljalo uštedu od oko 5 mil € na godišnjem nivou. Pridruživanjem EU i priključivanjem Crne Gore ETS sistemu trgovine CO2 kreditima ove uštede će biti još veće.
8)Povezivanje elektroenergetskog sektora sa sektorima grijanja i industrije - Novo modernizovano parno turbopostrojenje u TE Pljevlja bi bilo opremljeno sa toplifikacionim
oduzimanjem za daljinsko grijanje Pljevalja, te bi se na taj način stekli uslovi da se isključi oko
4.000 individualnih ložišta u ovoj opštini, kao i da se omogući upotreba toplotne energije u
industriji i poljoprivredi. U ostalim sjevernim opštinama u Crnoj Gori, treba graditi postrojenja za proizvodnju električne i toplotne energije od otpadne biomase što bi značajno uticalo na
povećanje kvaliteta vazduha i zaštiti životne sredine. Centralizacija toplotnih izvora bi takođe
značajno povećala efikasnost grijanja sjevernih opština.
9) Optimizacija poslovanja Rudnika uglja u cilju očuvanja radnih mjesta u Pljevljima i
konkurentnosti cijene električne energije dobijene iz TE Pljevlja. Koordinisana akcija države i stručnih službi RUP-a u cilju pravovremenog izmještanja rijeke Ćehotine kako ne bi bila ugrožena dalja eksploatacija uglja, a sami tim i snabdijevanje TE Pljevlja dovoljnim količinama uglja zadovoljavajuće toplotne moći.
10) Saradnja sa NVO sektorom - Obaveza države je da u saradnji sa NVO sektorom, vodeći računa o zaštiti životne sredine i na zakonit način što prije krene u realizaciju velikih energetskih objekata baziranih na OIE (hidro, solar, vjetar, biomasa). Mnogi projekti čekaju, a realno nemaju prepreke u smislu ugrožavanja životne sredine. Upravo zbog nedostatka stručnosti, volje i vizije postoji nerazumijevanje između energetskog i NVO sektora. Kvalitetnom izradom Elaborata o procjeni uticaja na životnu sredinu moramo prepoznati i razlikovati PRAVE i BITNE projekte od ŠTETNIH projekata.
11) Usvajanje Nacionalnog energetskog i klimatskog plana. Potrebno je da u narednom periodu Ministarstvo Energetike i rudarstva zajedno sa predstavnicima EPCG i konsultantima, dokazanim ekspertima iz ove oblasti unaprijedi kvalitet Nacionalnog energetskog i klimatskog plana (NECP).
Moramo uložiti maksimalne napore da se do jula 2024. izradi konačna verzija ovog važnog
dokumenta kako bi na taj način ispunili obaveze koje imamo kao država članica Evropske
Energetske Zajednice.
12) Sistemska kontrola i koordinacija rada energetskih kompanija. Formiranje državnog tima koji bi pratio rad odbora direktora svih energetskih kompanija i insistirao na dostavljanju redovnih izvještaja o statusu projekata i poslovanju kompanija. Na bazi izvještaja koji bi bili predmet stručnih analiza, tim bi ukazivao ministarstvu energetike i rudarstva na loše tačke u sistemu i formulisao predloge za rješavanje problema. Kroz rad ovog tima bi se ujedno vršila i kontrola rada energetskih kompanija u cilju zaštite od štetnih ugovora.
13) Monitoring stanja proizvodnih objekata EPCG. Elektroprivreda Crne Gore treba da sprovodi kontinuirana ispitivanja opreme u svojim proizvodnim objektima i da radi na formiranju zaliha pojedinih vitalnih energetskih elemenata. Potrebno je takođe, raditi na monitoringu stanja
energetske opreme uz učešće predstavnika visokoškolskih ustanova prilikom ispitivanja i
monitoringa rada energetskih objekata. Nakon monitoringa stanja, važno je da EPCG izradi jedan strateški dokument sa opisanim prioritetnim kapitalnim investicijama u postojeće proizvodne objekte i jasno naznačenim uticajem na proizvodnju EPCG usled potencijalnog kvara i otkaza na nekom od vitalnih dijelova elektrana.
14) Uvođenje algoritamskog trgovanja električnom energijom. Veoma važan segment u daljem razvoju trgovine električnom energijom u narednom periodu treba da bude i uvođenje
algoritamskog trgovanja u EPCG. Ova metoda je sve češće zastupljena u razvijenim zapadnim
zemljama, a zasnovana je na korišćenju naprednih softverskih alata koji svakodnevno prikupljaju veliki broj podataka kako bi se predvidjelo vrijeme, rast ili pad temperature, uticaj vjetra i stanje padavina na cijenu električne energije na određenom tržištu. Kvalitetnim predickijama dobijenim na ovaj način može se značajno optimizovati trgovina posebno kada je izražena velika volatilnost tržišta. Mnogi najveći trgovci u Evropi već u ovom momentu polovinu svojih trgovanja električnom energijom obavljaju automatizovano, algoritamski.
15) Novi modeli finansiranja projekata. Da bi kompanije iz energetskog sektora Crne Gore dostigle nivo korporativnog uređenja modernih svjetskih kompanija posebno u oblasti finasija moramo pratiti savremene trendove i aktivnosti velikih investicionih fondova i drugih finansijskih
institucija koje mogu obezbjediti potrebna sredstva za realizaciju finansijski zahtjevnih projekata koje EPCG i druge kompanije iz energetskog sektora ne mogu realizovati iz sopstvenih sredstava.
16) Povezivanje sa EU tržištem električnom energijom – Realizacijom ove aktivnosti Crna Gora bi dobila mogućnost da bolje upravlja akumulacijama, da optimizuje trgovinu električnom energijom i tako ostvari značajne uštede na uvozu u drugom i trećem kvartalu, kao i da proda svoje viškove iz prvog i četvrtog kvartala po većim cijenama.
17) Konsolidacija poslovanja kompanija u vlasništvu EPCG – Permanentno praćenje rada kompanija u vlasništvu EPCG i uspostavljanje sveobuhvatne strategije razvoja i zajedničkog djelovanja sa akcentom na uspostavljanje održivog poslovanja na duži rok i realnog plana razvoja za Željezaru i Solar gradnju.
18) Investicije u prenosni i distributivni sistem – Da bi se stvorili uslovi da se novi proizvodni objekti bazirani na OIE uspješno integrišu u elektroenergetski sistem u mjeri u kojoj se očekuje od Crne Gore u procesu dekarbonizacije i dostizanja nultog nivoa emisija CO2, neophodna su značajna ulaganja u prenosni i distributivni sistem.
19) Multisektorski zadaci u oblasti unaprijeđenja životne sredine na putu Crne Gore prema EU –
Potrebno je da u narednom periodu uspostavimo mnogo bolju saradnju svih sektora prvenstveno
na polju upravljanja otpadom, sa akcentom na iskorišćenje svih vrsta otpada za proizvodnju
električne energije uz zadovoljenje svih standarda i ekoloških normi.
20) Primjena tehnologija za skladištenje energije – Potrebno je da se što prije uradi studija koja bi
za teritoriju Crne Gore u zavisnosti od različitih scenarija razvoja OIE analizirala optimalan odnos
korišćenja različitih tehnologija za skladištenje energije: hidropumpni sistemi (reverzibilne
hidroelektrane, rezervoari toplotne energije, akumulatori i baterije, vodonik).
