26/08/2026
An appreciation of our founder, Shiranee Joseph de Saram. Many thanks to the writer for their kind words 🙏🏽
ශ්‍රී ලංකාවේ විශේෂ අවශ්‍යතා සහ සන්නිවේදන අපහසුතා ඇති දරුවන් ගැන කතා කරන විට කිසිසේත්ම අමතක කළ නොහැකි, මුළු මහත් සමාජයකටම ආදර්ශයක් වූ උතුම් කාන්තාවක් ගැනයි අද Gamuda.lk අපි ඔබට ගෙන එන්නේ. ඇය නමින් Shiranee Joseph de Saram මහත්මියයි. ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම කථන සහ භාෂා ව්‍යාධිවේදිනිය (Speech and Language Pathologist) ලෙස සැලකෙන්නේ ඇයයි. තමන්ටම කියා හඬක් නඟාගත නොහැකි වූ දරුවන් හා වැඩිහිටියන් වෙනුවෙන් ඇය දශක ගණනාවක් පුරා කළ මෙහෙවර වචනයෙන් නිම කළ නොහැකි තරම් අගනේය.
ලන්ඩනයේ National Hospitals College of Speech Sciences සහ University College London (UCL) යන ලෝක ප්‍රකට ආයතන වලින් සිය උසස් අධ්‍යාපනය ලැබූ ඇය, St. Mary’s, Northwick Park, St. Bartholomew’s සහ Royal Free වැනි ප්‍රධාන පෙළේ රෝහල් රැසකින් මනා පුහුණුවක් ලබා ගත්තාය. මෙවැනි ඉහළ අධ්‍යාපනයක් ලබා පිටරටක සැපවත් ජීවිතයක් ගත කිරීමට හැකියාව තිබුණත්, 1980 දශකයේදී ඇය නැවතත් තම මව්බිමට පැමිණියාය. ඒ වන විට ලංකාවේ රජයේ රෝහල්වල කථන ප්‍රතිකාර (Speech Therapy) සේවාවන් තිබුණේ ඉතාමත් සීමිත මට්ටමකය. මේ අඩුව දුටු ඇය, කොළඹ රිජ්වේ ආර්යා ළමා රෝහලේ සහ ශ්‍රී ලංකා ජාතික රෝහලේ ප්‍රථම වරට කථන ප්‍රතිකාර සායන සහ ඇගයීම් සේවා ආරම්භ කිරීමට පුරෝගාමී වූවාය.
ඇයගේ සේවය හුදෙක් රෝහල් කාමරයකට පමණක් සීමා වූයේ නැත. සමාජයේ මේ පිළිබඳව තිබූ නොදැනුවත්කම නැති කිරීම සඳහා ඇය ප්‍රදර්ශන සහ මාධ්‍ය වැඩසටහන් හරහා විශාල දැනුවත් කිරීමක් සිදු කළාය. 1991 වසරේදී ජාතික රෝහලේ ප්‍රථම ආඝාත ඒකකය (Stroke Unit) පිහිටුවීමටද ඇය මූලිකත්වය ගත් අතර, 1988 සිට 2000 දක්වා ජාතික අධ්‍යාපන ආයතනයේ (NIE) උපදේශකවරියක ලෙසද, 2001 වසරේදී අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයේ පෙර පාසල් සහ විශේෂ අධ්‍යාපන උපදේශකවරියක ලෙසද ඇය අගනා සේවයක් ඉටු කළාය.
ඇයගේ ජීවිතයේ විශාලතම හැරවුම් ලක්ෂ්‍යය සටහන් වන්නේ 1993 වසරේදීය. ඒ සන්නිවේදන අපහසුතා ඇති අය වෙනුවෙන් Rehabilitation Centre for the Communication Impaired (RCCI) නමින් විශේෂිත ආයතනයක් ආරම්භ කිරීමත් සමඟයි. ඔටිසම් (Autism), සෙරෙබ්‍රල් පාල්සි (Cerebral Palsy), ඩවුන් සින්ඩ්‍රෝම් (Down Syndrome) සහ ඉගෙනීමේ දුර්වලතා ඇති දරුවන්ට මෙන්ම වැඩිහිටියන්ට අවශ්‍ය අධ්‍යාපනය සහ පුහුණුව ලබාදීම මෙහි ප්‍රධාන අරමුණ විය. පසුව මෙම ආයතනය “Shiranee Joseph de Saram Foundation (SJDSF)” ලෙස නම් කෙරුණු අතර, වර්තමානය වන විට ඇයගේ දියණිය වන ප්‍රවීනා ජෝසප් ද සේරම් මහත්මිය විසින් මෙහි කළමනාකාර අධ්‍යක්ෂවරිය ලෙස කටයුතු කරමින් මවගේ අරමුණ ඉදිරියටම ගෙන යයි. අදටත් මෙම පදනම හරහා දරුවන්ට පාසල් පෙර සූදානම, වෘත්තීය පුහුණුව, ජීවන කුසලතා, කලා සහ නාට්‍ය, සංගීත ප්‍රතිකාර මෙන්ම දෙමාපියන්ට සහ රැකබලා ගන්නන්ට අවශ්‍ය උපදේශන සේවාද සපයනු ලබයි. විශේෂයෙන්ම කලා ප්‍රදර්ශන සහ චිත්‍ර වෙන්දේසි පවත්වමින් මේ සඳහා අවශ්‍ය අරමුදල් ඔවුන් විසින්ම සපයා ගැනීම මෙහි ඇති තවත් සුවිශේෂී කරුණකි.
වසර 40කට අධික කාලයක් පුරා වෛද්‍යවරුන්, සෞඛ්‍ය වෘත්තිකයන්, වෛද්‍ය සිසුන්, ගුරුවරුන්, සමාජ සේවකයන් සහ දෙමාපියන් දහස් ගණනක් පුහුණු කරමින් ඇය දැල්වූ ඒ ආලෝකය එක් පරම්පරාවකට පමණක් සීමා නොවීය. 2020 වසරේ දෙසැම්බර් මාසයේදී ඇය මෙලොවින් සමුගත්තද, ඇය විසින් නිර්මාණය කළ ඒ ශක්තිමත් අඩිතාලම මත පිහිටා අදටත් දහස් ගණනක් දරුවන් තමන්ගේ ජීවිතය ස්වාධීනව ගොඩනඟා ගනිමින් සිටිති. විශේෂ අවශ්‍යතා ඇති දරුවන් යනු හුදෙක් 'සහාය පමණක් අවශ්‍ය' පිරිසක් නොව, නිසි මඟපෙන්වීමක් ලැබුණහොත් සමාජයේ ස්වාධීනව නැගී සිටිය හැකි දක්ෂයන් පිරිසක් බව ඇය මුළු ලෝකයටම ඔප්පු කර පෙන්නුවාය. මෙවැනි අසමසම යුග වීරවරියන්ගේ කතා අප සැමටම ලොකු ආදර්ශයකි. මේ වටිනා තොරතුරු තවත් කෙනෙකුට කියවන්න අනිවාර්යයෙන්ම Share කරන්න.
