03/07/2024
ශ්රී ලංකාවේ වඩාත්ම වඳවී යාමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති සතුන් (2015/2016)
ශ්රී ලංකාව විවිධ වූ වන ජීවීන්ගේ නිවහනක් වන නමුත් මේවන විටත් මෙම විශේෂ බොහොමයක් දැඩි ලෙස තර්ජනවලට මුහුණ දී සිටී. 2015/2016 වන විට වනයේ ඉතිරි වී ඇති ඇස්තමේන්තුගත සංඛ්යාව අනුව ඔවුන්ගේ වාසස්ථාන, ඔවුන් මුහුණ දෙන තර්ජන සහ අඛණ්ඩ සංරක්ෂණ ප්රයත්නයන් විස්තර කරමින්, ශ්රී ලංකාවේ වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති සතුන්ගෙන් කීපයක් අපි මෙහිදී ඉස්මතු කරමු.
ශ්රී ලංකා දිවියා - Panthera pardus kotiya
ඇස්තමේන්තුගත වාර්තා අනුව 750ක පමණ සංඛ්යාවක ශ්රී ලංකා දිවියන් ශ්රී ලංකාව පුරා වනාන්තර, තණබිම් සහ තෙත් බිම්වල වාසය කරයි. වන විනාශය සහ කෘෂිකාර්මික ව්යාප්තිය නිසා සිදුවන වාසස්ථාන අහිමි වීමෙන් මෙම තේජාන්විත සත්වයා සැලකිය යුතු තර්ජනවලට මුහුණ දෙයි. මිනිස් හා වනජීවී ගැටුමට සමගාමීව ඔවුන් දඩයම් කිරීම ද දැඩි තර්ජනයක් එල්ල කරයි. ශ්රී ලංකා දිවියා සඳහා වන සංරක්ෂණ ක්රමෝපායන් අතර ආරක්ෂිත ප්රදේශ පිහිටුවීම, මහජනතාව දැනුවත් කිරීම සහ ඔවුන්ගේ ආරක්ෂාව සහතික කිරීම සඳහා දඩයම් විරෝධී ක්රියාමාර්ග ක්රියාත්මක කිරීම ඇතුළත් වේ.
ශ්රී ලංකා අලියා - Elephas maximus maximus
දළ වශයෙන් 5,000ක් පමණ ඉතිරිව සිටින අතර, ශ්රී ලංකා අලියා තණබිම්, වනාන්තර සහ ලඳු කැලෑවල දක්නට ලැබේ. මෙම අලි ඇතුන්ට ඇති ප්රධාන තර්ජන අතර වාසස්ථාන ඛණ්ඩනය වීම, අලි මිනිස් ගැටුම සහ ඇත්දළ දඩයම් කිරීම ඇතුළත් වේ. මිනිස් ගහනය ප්රසාරණය වන විට, අලි ඇතුන් වැඩි වැඩියෙන් මිනිසුන් සමඟ ගැටුම් ඇති කර ගනී. ආරක්ෂිත ගමනාගමනය පහසු කිරීම සඳහා අලි මංකඩ නිර්මාණය කිරීම, වගා හානි අවම කිරීම සඳහා විදුලි වැටවල් සවි කිරීම සහ අලි ක්රියාකාරකම් හේතුවෙන් විපතට පත් ගොවීන් සඳහා වන්දි යෝජනා ක්රම ලබා දීම සංරක්ෂණ ප්රයත්නයන් කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි.
ශ්රී ලංකා වලසා*- Melursus ursinus
ශ්රී ලංකා වලස් ගහනය 600ක් පමණ වෙතැයි ඇස්තමේන්තු කර ඇති අතර, ප්රධාන වශයෙන් වියළි වනාන්තරවල සහ තෘණ බිම්වල වාසය කරයි. වන විනාශය සහ මිනිස් ආක්රමණය හේතුවෙන් වාසස්ථාන විනාශ වීම, ශරීර කොටස් සඳහා දඩයම් කිරීම සහ මිනිස් - වනජීවී ගැටුම ඔවුන්ගේ පැවැත්මට සැලකිය යුතු තර්ජනයකි. ශ්රී ලංකා වලසුන්ගේ වැදගත්කම පිළිබඳව ප්රාදේශීය ප්රජාවන් දැනුවත් කිරීමේ දැනුවත් කිරීමේ වැඩසටහන් සමඟින්, ආරක්ෂිත ප්රදේශ සහ දඩයම් විරෝධී මුර සංචාර වලසුන් සංරක්ෂණය සඳහා ඉතා වැදගත් වේ.
ශ්රී ලංකා රන් උනහපුලුවා - Loris tardigradus
ශ්රී ලංකා රන් උනහපුලුවාගේ නිශ්චිත ගහනයක් නොදන්නා නමුත් ඔවුන් අඩුවෙමින් පවතින බව විශ්වාස කෙරේ. මෙම සතුන් වැසි වනාන්තර සහ නිවර්තන වියළි වනාන්තරවල වාසය කරයි. ඔවුන් වනාන්තර විනාශය, වෙළඳාම සඳහා දඩයම් කිරීම සහ සාම්ප්රදායික වෛද්ය විද්යාවේ භාවිතය වැනි තර්ජනවලට මුහුණ දෙති. ප්රධාන සංරක්ෂණ ක්රමෝපායන් අතර වාසස්ථාන ප්රතිසංස්කරණය, ප්රජා අධ්යාපනය සහ රන් උනහපුලුවා ආරක්ෂා කිරීම සඳහා පර්යේෂණ ඇතුළත් වේ.
ශ්රී ලංකා කැබැල්ලෑවා - Manis crassicaudata
ශ්රී ලංකා කැබැල්ලෑවා දැඩි වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති අතර, වනාන්තර, තණබිම් සහ කෘෂිකාර්මික ප්රදේශවල ජීවත් වේ. නීති විරෝධී වනජීවී වෙළඳාම, වාසස්ථාන අහිමි වීම සහ කොරපොතු සහ මස් සඳහා දඩයම් කිරීම ඔවුන්ගේ පැවැත්මට තීරණාත්මක තර්ජනයක් එල්ල වී ඇත. ශ්රී ලංකා කැබැල්ලෑවා වඳවී යාම ආරක්ෂා කිරීම සඳහා දඩයම් විරෝධී නීති, දැනුවත් කිරීමේ ව්යාපාර සහ ගලවා ගැනීමේ මධ්යස්ථාන අත්යවශ්ය වේ.
නිල් තල්මසා - Balaenoptera musculus
නිල් තල්මසුන් ශ්රී ලංකාවේ වෙරළබඩ මුහුදේ දක්නට ලැබෙන අතර එය 1,500 ක් පමණ යැයි ඇස්තමේන්තුගත කර ඇත. මෙම තේජාන්විත සමුද්ර ක්ෂීරපායින් නැව් ප්රහාර, ධීවර ආම්පන්නවල පැටලීම සහ ශබ්ද දූෂණය වැනි තර්ජනවලට මුහුණ දෙති. සංරක්ෂණ ප්රයත්නයන් අතරට නැව් මංතීරු සකස් කිරීම, සමුද්ර ආරක්ෂිත ප්රදේශ පිහිටුවීම සහ තල්මසුන්ගේ ආරක්ෂාව සහතික කිරීම සඳහා තල්මසුන්ගේ හැසිරීම් පිළිබඳ පර්යේෂණ පැවැත්වීම ඇතුළත් වේ.
ශ්රී ලංකා රිලවා- Macaca sinica
මෙම සතුන් 1,000 ක පමණ ඇස්තමේන්තුගත ජනගහනයක් සහිත වන අතර වනාන්තරවල සහ මානව-නවීකරණය කරන ලද භූ දර්ශනවල වාසය කරයි. වාසස්ථාන අහිමි වීම, දඩයම් කිරීම සහ මානව-රිලවන් ගැටුමෙන් ඔවුන් තර්ජනයට ලක්ව ඇත. සංරක්ෂණ ප්රයත්නයන් වාසස්ථාන සංරක්ෂණය, පොදු අධ්යාපනය සහ ඔවුන්ගේ පැවැත්මට සහාය වීම සඳහා ඔවුන්ගේ හැසිරීම් පිළිබඳ පර්යේෂණ කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි.
අං කටුස්සා - Ceratophora stoddartii
අං කටුස්සන් ගහනය නිශ්චිතව නොදන්නා නමුත් වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇත. මෙම උරගයන් කඳුකර වනාන්තරවල දක්නට ලැබෙන අතර වන විනාශය, දේශගුණික විපර්යාස සහ වාසස්ථාන හායනය වැනි තර්ජනවලට මුහුණ දෙති. මෙම විශේෂය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ඔවුන්ගේ වාසස්ථාන ආරක්ෂා කිරීම, නැවත වන වගා ව්යාපෘති සහ විද්යාත්මක පර්යේෂණ අත්යවශ්ය වේ.
කොළ කැස්බෑවා - Chelonia mydas
ශ්රී ලංකාවේ කොළ කැස්බෑවන්ගේ ගහනය 3,000ක් පමණ වන බව ගණන් බලා ඇත. බිත්තර සහ දඩයම් කිරීම, වාසස්ථාන අහිමි වීම සහ ප්ලාස්ටික් දූෂණය වැනි තර්ජනවලට මුහුණ දෙයි. ඔවුන් වෙරළබඩ වෙරළ තීරයේ සහ සාගර පරිසරයේ වාසය කරයි. සංරක්ෂණ ප්රයත්නයන් අතරට වාසස්ථාන ආරක්ෂා කිරීම, ප්රාදේශීය ප්රජාවන් සංරක්ෂණයට සම්බන්ධ කර ගැනීම ඇතුළත් වේ. කොල කැස්බෑවන්ගේ පැවැත්ම සහතික කිරීම සඳහා වෙරළ පිරිසිදු කිරීම් සිදු කිරීම ඇතුළත් වේ.
මෙම වදවීමේ තර්ජනයට ලක්වූ සතුන් ආරක්ෂා කර ගැනීම අප සැමගේම යුතුකමකි.
The World's Most Endangered Animals in Sri Lanka (2015/2016)
Sri Lanka is home to a rich and diverse array of wildlife, but many of its unique species are facing severe threats. Here, we highlight some of the most endangered animals in Sri Lanka, detailing their estimated numbers left in the wild, their habitats, the threats they face, and ongoing conservation efforts as of 2015/2016.
Sri Lankan Leopard- Panthera pardus kotiya
The Sri Lankan leopard, with an estimated 750 individuals left in the wild, inhabits forests, grasslands, and wetlands throughout Sri Lanka. This majestic animal faces significant threats from habitat loss caused by deforestation and agricultural expansion. Poaching for their pelts and body parts also poses a severe threat, alongside human-wildlife conflict. Conservation strategies for the Sri Lankan leopard include establishing protected areas, raising public awareness, and implementing anti-poaching measures to ensure their protection.
Sri Lankan elephant- Elephas maximus maximus
With approximately 5,000 individuals remaining, the Sri Lankan elephant can be found in grasslands, forests, and scrublands. Major threats to these elephants include habitat fragmentation, human-elephant conflict, and poaching for ivory. As human populations expand, elephants increasingly come into conflict with people, often resulting in tragic outcomes for both. Conservation efforts focus on creating elephant corridors to facilitate safe movement, installing electric fencing to reduce crop damage, and providing compensation schemes for farmers affected by elephant activity.
Sloth Bear- Melursus ursinus
The sloth bear population in Sri Lanka is estimated at around 600 individuals, primarily residing in dry forests and grasslands. Habitat destruction due to deforestation and human encroachment, along with poaching for body parts and human-wildlife conflict, are significant threats to their survival. Protected areas and anti-poaching patrols are crucial for sloth bear conservation, along with awareness programmes to educate local communities about the importance of sloth bears.
Red Slender Loris- Loris tardigradus
The exact population of the red slender loris is unknown but is believed to be declining. These small primates inhabit rainforests and tropical dry forests. They face threats from deforestation, hunting for the pet trade, and use in traditional medicine. Key conservation strategies include habitat restoration, community education, and research to protect the red slender loris.
Sri Lankan pangolin - Manis crassicaudata
The Sri Lankan pangolin, critically endangered with an unknown number remaining, lives in forests, grasslands, and agricultural areas. The illegal wildlife trade, habitat loss, and hunting for scales and meat are critical threats to their survival. Anti-poaching laws, awareness campaigns, and rescue centres are essential to protecting pangolins from extinction.
Blue Whale - Balaenoptera musculus
The Sri Lankan population of blue whales is estimated at around 1,500 individuals, found in the coastal waters of Sri Lanka. These majestic marine mammals face threats from ship strikes, entanglement in fishing gear, and noise pollution. Conservation efforts include adjusting shipping lanes, establishing marine protected areas, and conducting research on whale behaviour to ensure their protection.
Toque Macaque - Macaca sinica
The toque macaque, with an estimated population of 1,000 individuals, inhabits forests and human-modified landscapes. They are threatened by habitat loss, hunting, and human-macaque conflict. Conservation efforts focus on habitat conservation, public education, and research on macaque behaviour to support their survival.
Horned Lizard - Ceratophora stoddartii
The population of the horned lizard is unknown but is classified as endangered. These reptiles are found in montane forests and face threats from deforestation, climate change, and habitat degradation. Protecting their habitat, reforestation projects, and scientific research are essential to safeguarding this species.
Green Turtle - Chelonia mydas
The nesting population of green turtles in Sri Lanka is estimated at around 3,000 individuals. They inhabit coastal beaches and marine environments, facing threats from poaching of eggs and adults, habitat loss, and plastic pollution. Conservation efforts include protecting nesting sites, involving local communities in conservation, and conducting beach clean-ups to ensure the survival of green turtles.
By addressing these threats through targeted conservation efforts, Sri Lanka aims to protect its endangered wildlife and preserve its rich biodiversity for future generations
Article by: Sajani Maheshika
Designed by: Dinithi Adhikari
FAPM Nature Team
Wayamba University of Sri Lanka
