06/05/2026
පාසල් බෑගය ඉරී ගියාම... දරුවාගේ හදවතත් ඉරී යාවී....
"බෑගේ ඉරිලා... හෙට ඉස්කෝලේ යන්නේ නැහැ."
රාත්රියේ නිදා ගැනීමට ගිය දරුවා හදිසියේ කදුළු සලමින් ඒ වචන කී විට, බොහෝ දෙමාපියෝ සිනාසෙති. "ඒකට ඔහොම අඩන්න ඕනේද? හෙට අපි මොකක් හරි බලමුකෝ" සුළුවෙන් තකති. ගුරුවරු ද "බෑග් එක නම් ඉරිලා නේද? අලුත් එකක් ගත්තනම් හොදයි" කීමෙන් සිද්ධිය අමතක කරති.
එහෙත් ඒ ඇඬූ කදුළු... ඒ රාත්රිය පුරා නින්ද නොලැබූ ඒ කුඩා ළමා හදවත... හුදෙකලාවේ දරාගත් ලජ්ජාව... ඒ ගැන අපි කිසිදා ප්රමාණවත් ලෙස කතා නොකළෙමු.
රාත්රියේ නිදා ගැනීමට ගිය දරුවා හදිසියේ කඬුළු සලමින් ඒ වචන කී විට, බොහෝ දෙමාපියෝ සිනාසෙති. "ඒ කී දෙයක්ද, හෙට බලමු" කියා කරන් ගසති. ගුරුවරු ද "බෑගේ ගෙනත් නිකන් ඉඳිය" කීමෙන් සිද්ධිය අමතක කරති.
එහෙත් ඒ ඇඬූ කඬුළු... ඒ රාත්රිය පුරා නිද්ර නොලැබූ ඒ කුඩා ළමා හදවත... හුදෙකලාවේ දරාගත් ලජ්ජාව... ඒ ගැන අපි කිසිදා ප්රමාණවත් ලෙස කතා නොකළෙමු.
බෑගය ඉරෙන්නේ රෙදිවලට පමණක් නොවේ
ළමයෙකු සඳහා පාසල් බෑගය හුදු රෙදි නිෂ්පාදනයක් නොවේ. එය ඔහුගේ හෝ ඇයගේ ලෝකයේ කොටසකි. විශ්වාසයේ, ආරක්ෂාවේ, සහ අනන්යතාවයේ සංකේතයකි.
ළමා මනෝ විද්යාව අධ්යයනය කළ විශේෂඥයෝ පෙන්වා දෙන්නේ දරුවෙකු ගේ ද්රව්යමය හිඟකම,ඉරුණු ඇඳුම, ගෙවුණු සපත්තු, ඉරුණු බෑගය යන කරුණු ඔහු ගේ සම වයසේ ලෝකය තුළ ඔහු ගේ ස්ථානය නිර්ණය කරන ප්රධාන සාධකයක් බවට පත්වෙන බවයි.
"ඒ ළමයාගේ බෑගේ ඉරිලා..." — ඒ වාක්ය ඛණ්ඩය, ළමා සිතේ, ලියවෙන්නේ මෙලෙස ය:
"මම අනිත් ළමයින් වගේ නැහැ."
01. ලජ්ජාව — නිහඬ වේදනාව
ලජ්ජාව කෑ ගසන්නේ නැත. ඇඬෙන්නේ ද නැත. ඇය නිහඬව ආසනයේ හකුළා ගනී. ඉරුණු ස්ථානය අතින් ගෙන සිටී. ගෙදර ගියාම සිතේ රෝදය කැරකෙයි. "හෙටත් මේ බෑගය ම පාසල් ගෙන එන්නේ කොහොමද? හෙටත් මට අලුත් බෑගයක් ගේන්න බැරි වෙයි ද?"
ළමා මනෝ විද්යාඥ Brené Brown ට අනුව, ලජ්ජාව යනු "මම නරකයි" යන හැඟීමයි... "මම වරදක් කළා" යන හැඟීමෙන් ඉතා වෙනස් ය. දරුවෙකු ඉරුණු බෑගයකින් ශාලාවට ඇතුළු වූ විට ඔහු ගේ සිතේ ලියවෙන්නේ "මම" ගැන ය.. "බෑගය" ගැන නොවේ.
02. පාසල් ප්රතිකූලතාව ( ක්රමයෙන් ඇතිවෙන බිය)
දරුවා හදිසියේ "බඩ රිදෙනවා", "හිස රිදෙනවා" කියයි. ප්රශ්නාවලිය කිසිදු ශාරීරික රෝගාබාධ හෙළිකර නොගනී. වෛද්යවරයා "දරුවා ශාරීරිකව හරිම සෞඛ්යමත් දරුවෙක්" වෛද්යවරයා පවසයි. එසේ නම් සිදු වී ඇත්තේ කුමක්ද? ඉරුණු බෑගය ය. නිහඬ ලජ්ජාව ය. හෙළා දැකීමේ බිය යන ඒවා ශරීරය හරහා ප්රකාශ වෙයි.. Somatic Anxiety ලෙස මනෝ විද්යාවේ හැඳිනෙන ක්රියාවලිය ය.
ළමා සංවර්ධන ක්ෂේත්රයේ පර්යේෂකයෝ පෙන්වා දෙන්නේ, පාසල් ප්රතිකූලතාවේ (School Avoidance) ඇතිවීමට ශාරීරික ගැටලු හැරුණු විට අනන්යතා ගැටලු ද ප්රධාන හේතුවක් බවයි.
03. ආත්ම අභිමානය — කෙමෙන් දියවී යන වෛර්ණ රෙදි කඩ
ආත්ම අභිමානය (Self-esteem) ගොඩ නැගෙන්නේ ළදරු අවධියේ සිට ය. ගුරු ප්රශංසාව, දෙමාපිය ආදරය, සම වයසේ මිතුරන් අතර ස්ථානය යනා දී ඒවා ඇසුරෙන් ය.
ඉරුණු බෑගය ළමා ආත්ම අභිමානයට ගසන්නේ සෘජු පහරක් නොවේ. ඒ ක්රමිකව, නිහඬව ගෙවෙන ක්රියාවලියකි.
"දිනපතා ආ ලෙස ස්ථාවරව, ඒ ළමයා ගේ ආත්ම අගය ජලය ඇල්ලූ රෙද්ද දිය වෙන්නා සේ දිය වේ... ."
හෙළා දැකීමක් (Bullying) ඇති නොවූවත් ද, ළමයා ම ඒ හෙළා දැකීම ඔහු සිතේ ලියන්නේ"හෙළා දකිනවා ඇති" ලෙස ය.
04. සම වයසේ ලෝකය — දරුවා හුදෙකලා කරවන සංකීර්ණ නාට්යය
ළමයෙකු ගේ ලෝකයේ, ඔවුන් ගේ බෑගය, ජංගම දුරකථනය, ඇඳුම ඒ අනන්යතාවය ය. "ඒ ළමයා ළඟ Spider-Man බෑගයක් ඇති" .. ඒ ළමා සිතේ ඒ ළමා ගේ ලේබලය වේ.
ඉරුණු, කිළිටු, කඩා වැටෙන බෑගයක් රැගෙන ගිය ළමයා, ක්රමයෙන් ක්රීඩාවෙන් ඉවත් වේ. කණ්ඩායම් වැඩවලින් (Group activities) ඉවත් වේ. පංතිකාමරය තුළ ද "ඉස්සර තිබූ ළමයා" වෙනුවට "ලජ්ජාව ඇති ළමයෙකු" ලෙස ය ඔහු ව දකී.
05. ගුරුවරයා — නොදකින ඇස අහිමිව යයි...
ගුරු අධ්යයන හා ළමා ගේ ඉගෙනුම් ලොව අතර ගැඹුරු හා සුවිශේෂ සබඳතාවක් ය. ළමයාව "ඔහු/ඇය" ලෙස නොව "ඔවුන් ගේ ළමයා" ලෙස දකිනා ගුරුවරු ද ඇත.
ගුරුවරයෙකු ලෙස, ඔබ ඒ ඉරුණු බෑගය දකිනා මොහොතේ, ඔබේ ප්රතිචාරය.. රහසිගත, සංවේදී, ඉක්මන් කළ යුතු ය. ඒ තීරණය ළමා ජීවිතයේ ශ්රේෂ්ඨ ම ගුරු පාඩම විය හැකිය.
කළ හැකි දේ:
* ළමා ව ප්රසිද්ධ ලෙස ගැටලු ව හෙළිකර නොගන්න...
* "ළමයා ගේ දෙමාපිය..." ලෙස රහසිගතව යොමු කරන්න...
* ළමයා ව ශ්රේෂ්ඨ ළමයා ව ලෙස දිගටම සළකන්න... ලේබල නොගසන්න...
දෙමාපියන්ට: ලාභ දෙයක් ගෙදර ලකුණ නොවේ....
ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථික තත්ත්වය, නව බෑගයක් ගැනීමට ලීලා නොවිය හැකිය. ඒ සත්යයකි. එහෙත්, ඒ අවස්ථාවෙන් දරුවා ගේ ගෞරවය ආරක්ෂා කිරීමේ ක්රම ඇත:
* ඉරීම ඉක්මනින් අලුත්වැඩියා කිරීම.... (ළමයා ව ගෙදර ම රඳවා, ඔවුන් ගේ දෑස් ඉදිරිපිට)
* "බෑගය ඉරුණු බව ඉතා පැහැදිලිව සාදරයෙන් පිළිගැනිම"... (දරුවා බෑගය ඉරුණු බව පැවසූ විට ම එය කිසිම සිත් රිදවීමකින් තොරව පිළිගැනීම.)
**ළමයිගේ ගේ හැඟීම් සවන් දෙන්න...( "ඔව්... ලස්සනට තිබුණ බෑගය ඉරිලා නේද? අපි ඒක ආයි තිබ්බා වගේ මහලා ගම්මුකෝ... බැරි ම වුණොත් අපි අලුත් බෑගයක් ගම්මු...)
කුඩා සංසිද්ධියක කිසිවෙක් නොදකිනා ලොකු ලෝකය....
ළමයාත් ඔහුගේ/ ඇයගේ ලෝකයත් සිහිනයකි... ලාලිත්ය ය, ලෙළදෙන සුළු ය, ළපළු ය. ඒ ලෝකයේ ඉරුණු බෑගයක් ඒ ලෝකය ම ඉරෙන ශබ්දයකි.
ඔබ දෙමාපියෙකු ලෙස, ගුරුවරයෙකු ලෙස ඒ ශබ්දය අසා ඇද්ද? ඇසුවා නම්, ඔබ ළමයාගේ ලෝකය ජය ගන්නා ලොකු ශූරයා ය.
School Master | ළමා සංවර්ධනය හා අධ්යාපන සිතුවිලි
