21/08/2026
🔴නන්දා මාලනී: ජනතාවගේ හඬ වූ ගීත කෝකිලාවිය.
ආචාර්ය විශාරද නන්දා මාලනී මහත්මියගේ අභාවය නිසා අද අපගේ සිත් ශෝකයෙන් බරවෙලා තියෙනවා. ‘හෙළයේ මහා ගීත කෝකිලාවිය’ ලෙස හැඳින්වූ ඇය හුදෙක් ගායිකාවක් පමණක් නොව, දශක ගණනාවක් පුරා සමාජයේ පීඩිත ජනතාවගේ හඬ නියෝජනය කළ පුරෝගාමී කලාකාරිනියක්. 1943 අගෝස්තු 23 වැනිදා උපන් ඇය, වසර හැත්තෑවකට ආසන්න කාලයක් තම ගීත මාධ්යයෙන් සමාජ සාධාරණත්වය, මානව හිමිකම් සහ අසාධාරණයට එරෙහි අරගලය පිළිබඳ ප්රබල හඬක් ඔසවා තැබුවා.
🟡ගීතය තුළින් ජනතා හඬ වීම
නන්දා මාලනීගේ සමාජ දායකත්වයේ හරය වූයේ ඇය ගීතය ජනතාවගේ දුක් වේදනා, බිය, බලාපොරොත්තු සහ අරගල ප්රකාශ කිරීමේ මාධ්යයක් බවට පත් කිරීමයි. ආදරය හා වියෝව පමණක් නොව, ඇය සිය ගීත තුළින් කම්කරු ජනතාවගේ දිවි පෙවෙත, දිළිඳුකම, මානව හිමිකම් සහ රාජ්ය පීඩනය වැනි යථාර්ථයන් මැනවින් ගායනා කළා. ප්රධාන ලෙසම මහාචාර්ය සුනිල් ආරියරත්නයන්ගේ පද රචනයෙන් නිර්මාණය වූ ඇයගේ ‘පවන’ (1987), එකල සමාජයේ ජාතිවාදී හා ආගමික භේද, කුලවාදී වෙනස්කම්, දූෂණය සහ රාජ්ය ත්රස්තවාදය හෙළිදරව් කරමින් ජනතාවට අසාධාරණයට එරෙහිව නැගී සිටින ලෙස ආයාචනා කළා. අදත් ජීවත්ව සිටින එදා පාලකයින් ‘පවන’ට කොතරම් බිය වුණාද කියනවානම්, 88,89 කාලයේ පවන කැසට් පටයක් ලඟ තබා ගැනීම, ගීතයක් ඇසීම සහ ගීතයක් මිමිනීම මරා දැමීමට හේතුවක් වුණා. නමුත් ඇය නොවෙයි බියට පත් වුණේ.
1980 දශකයේ ශ්රී ලංකාව තුළ පැවති දේශපාලන නොසන්සුන්තාව, යෞවන විරැකියාව, සමාජ අසමානතාවය සහ පසුව ඇවිළුණු සිවිල් යුද්ධය වැනි දරුණු යුගයක ඇයගේ මෙම ගීත ජනතාවගේ සාමූහික හැඟීම් ප්රකාශ කළා. එමනිසාම රජයේ ගුවන් විදුලි නාලිකා ඔස්සේ ඇයගේ ගීත විකාශනය තහනම් කෙරුණද, එය ඇයගේ ජනප්රියතාවයට හානියක් වුණේ නැහැ. ජනතාව ඇයගේ ප්රසංගවලට සහභාගී වෙමින්, ඇය ඔවුන්ගේ සැබෑ හඬ ලෙස පිළිගත්තා.
🟡පීඩිතයාගේ වේදනාව ගීත කළ නිර්මාණ
ඇයගේ සෑම ගීතයක්ම පාහේ සමාජ කැඩපතක් වෙලා තියෙනවා. ‘අම්මාවරුනේ’ ගීතයෙන් දරුවන් අහිමි වූ මවුවරුන්ගේ ශෝකයට, සහ ‘රන් දහඩිය බිංඳු බිංඳු’ ගීතයෙන් කම්කරුවාගේ දහඩියේ වටිනාකමට ඇය හඬක් වුණා. ඇගේ ‘සත්යයේ ගීතය’ (1981) ප්රසංග මාලාව සහ ‘පවන’ ඇල්බමය වැනි නිර්මාණ ඔස්සේ, කලාකරුවෙකුගේ හඬට සමාජයේ දුක්ඛිත අය වෙනුවෙන් කතා කළ හැකි බවත්, ගීතයකට සමාජයේ සංවේදීතාව අවදි කර යහපත් සමාජයක් පිළිබඳ බලාපොරොත්තුව ඇති කළ හැකි බවත් ඇය ඔප්පු කළා.
🟡අවසාන කාලයේ දී පවා නොනිවුණු කැපවීම
ඇගේ සමාජ කැපවීම වයසත් සමඟ මැකී ගියේ නෑ. 2022 වසරේ අපේ රට මුහුණ දුන් ආර්ථික අර්බුදය සහ මහජන විරෝධතා සමයේදී, ඇයගේ වයස 79ක් වුවද, ජනතාවගේ අරගලයට සහාය දක්වමින් විරෝධතාකරුවන් ඉදිරියේ ගායනා කළා. එය ඇයගේ මුළු ජීවිත කාලයම පුරා විහිදුණු සමාජ සාධාරණත්වය සහ ජනතා අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් වූ අරගලයේ අවසාන සාක්ෂියක් වුණා.
🟡ගීතයෙන් ඔබ්බට ගිය උරුමය
වසර හැත්තෑවක ප්රසංග, චිත්රපට 118කට අධික සංඛ්යාවක ගීත, සරසවිය සම්මාන 11ක් සහ ජනාධිපති සම්මාන 8ක් ඇතුළු අසංඛ්යාත ගෞරව, 2017දී ලැබුණු ගෞරව ආචාර්ය උපාධිය වැනි ජයග්රහණ ඇයගේ කලා දක්ෂතාවයට සාක්ෂි දරනවා. නමුත් ඇයගේ සැබෑ උරුමය වන්නේ ‘ජාතියේ රන්වන් හඬ’ ලෙස ජනතාවගේ සිත් තුළ ඇය ලද ස්ථානයයි. ඇගේ ගීත ජීවිතයේ සැම ස්ථරයකම සිටි පරම්පරාවන්ගේ සතුට, ශෝකය, මෙනෙහි කිරීම සහ සැමරුම් අවස්ථා සමඟ බැඳී තියෙනවා.
🟡ඔබ ඉදිරියේ හිස නමමි.
නන්දා මාලනී මහත්මිය ඊයේ (2026 අගෝස්තු 20) අප අතරින් සමුගත්තේ සිය 83 වැනි උපන්දිනයට දින තුනකට පෙරයි. ඇගේ භෞතික හඬ නිහඬ වී ඇතත්, වීරත්වය, බලාපොරොත්තුව සහ අසාධාරණයට එරෙහි සටන පිළිබඳ ඇය අප තුළ ගොඩනැගූ ආත්ම විශ්වාසය සදාකාලිකවම ඇගේ ගීත තුළින් ජීවමාන වනු ඇත. රටේ අසරණ මිනිසුන්ගේ හඬ වීමට තම දක්ෂතාවය කැප කළ ඒ මහා ගීත කෝකිලාවියට, මගේ ගැඹුරු ගෞරවය හා කෘතඥතාවය පූජා කරනවා. ඇයගේ ගීත අපගේ හදවත් තුළ සදාකල් රැඳේවි.
ප්රියන්ත මධුකුමාර.