ក្រុមកេរដំណែលខ្មែរ - Kerdomnel Khmer Group (KDNK)

10/08/2026

10/08/2026

អ្នកមានទ្រព្យសម្បត្តិ និងបណ្តាបញ្ញាវ័ន្តជនជាតិអ៊ីស្រាអែល បានចាប់ផ្តើមធ្វើចំណាកស្រុកទៅកាន់បរទេសហើយ ដើម្បីស្វែងរកសិទ្ធិជ្រកកោននៅប្រទេសផ្សេងទៀត។ (KdNk, USA)

10/08/2026

យន្តហោះអាមេរិក CV-22B OSPREY ហោះចេញពីព្រលានយន្តហោះដនមឿង ទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ កាលពីម្សិលម៉ិញ។ សូមបញ្ជាក់ផងដែរថា អាមេរិក និងថៃគឺជាសម្ព័ន្ធមិត្តចាក់ទឹកមិនលេចរាប់សិបឆ្នាំមកហើយ។ (KdNk, USA)

09/08/2026

08/08/2026

កម្ពុជាគាំទ្រចំពោះរបាយការណ៍អ្នករាយការណ៍ពិសេសរបស់ UN ផ្នែកសិទ្ធិមនុស្ស ខណៈថៃបានប្រកែកថារបាយការណ៍នោះមានភាពលំអៀងមកកម្ពុជា។ ពួកអាចោរអស់នេះ មកឈ្លានពានប្លន់ដីខ្មែរខ្មែរហើយ វាមកយំឡាំប៉ាអោយអន្តរជាតិទទួលស្គាល់ថាវាធ្វើត្រូវច្បាប់ទៀត។ វាគិតថាអន្តរជាតិគេល្ងង់ឬ? នេះហើយគឺសម្លេងការទូតរបស់កម្ពុជា។ (KdNk, USA)

08/08/2026

នៅថ្ងៃនេះ កាសែតដ៏ល្បីមួយទៀតរបស់បារាំង Libération បានចុះផ្សាយអត្ថបទដ៏វែងមួយរៀបរាប់អំពីស្ថានភាពឈ្លានពានរបស់ថៃមកលើទឹកដីកម្ពុជា។ កាសែតបានលើកឡើងថា ៨ ខែក្រោយពីបទឈប់បាញ់, យោធាថៃបង្កើនពង្រឹងទីតាំងរបស់ខ្លួននៅលើទឹកដីកម្ពុជា។ ថៃបាននិងកំពុងកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជាដោយខុសច្បាប់ ធ្វើសកម្មភាពកែប្រែស្ថានភាពដើម fait accompli នៅលើដី ធ្វើការភ្ជាប់ទឹកដីកម្ពុជាទៅទឹកដីថៃ និងព្យាយាមធ្វើប្រក្រតីភាពនៃការឈ្លានពាននេះ។ ខ្ញុំសូមជូនអត្ថបទបកប្រែពីភាសាបារាំងមកភាសាខ្មែរទាំងស្រុង៖

ការកាន់កាប់
ជម្លោះកម្ពុជា-ថៃ៖ នៅតាមព្រំដែន បទឈប់បាញ់កំពុងស្ថិតក្រោមភាពតានតឹង

ប្រាំបីខែក្រោយបទឈប់បាញ់ កងទ័ពថៃកំពុងពង្រឹងទីតាំងរបស់ខ្លួននៅលើទឹកដីខ្មែរ។ សម្រាប់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មានកម្ពុជា ទីក្រុងបាងកកកំពុងតែ «ធ្វើឱ្យការកាន់កាប់ដោយខុសច្បាប់របស់ខ្លួនក្លាយទៅជារឿងធម្មតា»។

ដោយ Arnaud Vaulerin

រូបភាពទាំងនេះនិយាយដោយខ្លួនឯង។ រូបភាពទាំងនោះបានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់អំពីទំហំនៃការបំផ្លិចបំផ្លាញផ្ទះសម្បែង និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនៅក្នុងភូមិចំនួនបី តាមបណ្តោយព្រំដែនរវាងកម្ពុជា និងថៃ ក្នុងរយៈពេលត្រឹមតែប៉ុន្មានខែប៉ុណ្ណោះ។

យោងតាមការសិក្សារបស់អង្គការ Licadho ដែលជាអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា និងត្រូវបានចេញផ្សាយកាលពីថ្ងៃពុធ ទី៥ ខែសីហា «យ៉ាងហោចណាស់ ផ្ទះសម្បែង និងអគារផ្សេងៗចំនួន ៦២៧ ត្រូវបានកម្ទេចរាបដល់ដី និងឈូសសម្អាតចេញ ចាប់តាំងពីកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ដែលបានចុះហត្ថលេខាកាលពីខែធ្នូ រវាងប្រទេសជិតខាងទាំងពីរ»។

បន្ទាប់ពីការប្រយុទ្ធគ្នារយៈពេលបីសប្តាហ៍ ដែលបានបណ្តាលឱ្យមនុស្សយ៉ាងហោចណាស់ ៤៧ នាក់ស្លាប់ និងជិតមួយលាននាក់ត្រូវផ្លាស់ទីលំនៅ ទីក្រុងបាងកក និងភ្នំពេញបានឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងមួយ ដើម្បីបញ្ឈប់ការប្រយុទ្ធ និងរក្សាទីតាំងកងកម្លាំងទាំងសងខាងនៅតាមព្រំដែនឱ្យនៅដដែល តាមរយៈឯកសារលម្អិតមួយដែលមាន ១៦ ចំណុច។

ប៉ុន្តែ ចាប់តាំងពីការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងនោះមក អគាររាប់រយខ្នងត្រូវបានលុបបំបាត់ចេញនៅក្នុងភូមិជោគជ័យ បឹងត្រកួន និងព្រៃចាន់ ក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ភាគពាយព្យនៃប្រទេសកម្ពុជា។ នេះបើតាមការបង្ហាញរបស់ Licadho ដោយផ្អែកលើរូបភាពផ្កាយរណបដែលថតនៅខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ និងខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦។

អង្គការនេះបញ្ជាក់ថា សកម្មភាពនេះជាការរំលោភលើមាត្រា ៥៣ នៃអនុសញ្ញាទី៤ ក្រុងហ្សឺណែវ ដែល «ហាមឃាត់អំណាចកាន់កាប់មិនឱ្យបំផ្លាញទ្រព្យសម្បត្តិចលនវត្ថុ ឬអចលនវត្ថុ ដែលជាកម្មសិទ្ធិជាបុគ្គល ឬជាសមូហភាពរបស់ឯកជន រដ្ឋ ឬអាជ្ញាធរសាធារណៈ» លើកលែងតែមានភាពចាំបាច់ផ្នែកយោធាដែលអាចយកមកធ្វើជាមូលហេតុសមស្របបាន។

«ខ្ញុំមិនចង់ឃើញឈាមហូរម្តងទៀតទេ»
«ថៃបានចាប់ផ្តើមសង្គ្រាមពីរលើកប្រឆាំងនឹងយើង បានឈ្លានពានតាមផ្លូវយោធា មុននឹងកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជាដោយខុសច្បាប់ ហើយបន្ទាប់មកធ្វើការបញ្ចូលទឹកដីនោះ»។ នេះជាការរៀបរាប់របស់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មានកម្ពុជា លោក នេត្រ ភក្ត្រា ដោយបង្ហាញផែនទីជាភស្តុតាង ក្នុងបទសម្ភាសន៍ជាមួយ Libération កាលពីថ្ងៃទី៦ ខែសីហា។

លោកបន្តថា៖ «ឥឡូវនេះ ពួកគេស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលនៃការធ្វើឱ្យការបញ្ចូលទឹកដីនេះក្លាយជារឿងធម្មតា អស់រយៈពេលប្រាំបីខែមកហើយ។ ពួកគេបានក្បត់ការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ខ្លួន ក្បត់ការសន្យា ក្បត់វិធានអន្តរជាតិ និងលក្ខខណ្ឌនៃកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់។ ពួកគេត្រូវតែវិលត្រឡប់មកតុចរចាឱ្យបានឆាប់។ យើងមិនអាចដោះស្រាយសង្គ្រាមដោយសង្គ្រាមបានទេ»។

តំណាងរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជារូបនេះនិយាយថា លោកបារម្ភពីហានិភ័យនៃការកើនឡើងនៃភាពតានតឹង ប្រសិនបើ «ថៃនៅតែបន្តបង្កហេតុ និងកាន់កាប់ប្រទេសរបស់យើង ហើយប្រសិនបើថៃនៅតែបន្តកេងប្រវ័ញ្ចវិបត្តិនេះ ដើម្បីធ្វើឱ្យបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច ឬនយោបាយរបស់ខ្លួនធ្លាក់ទៅជាបញ្ហាបន្ទាប់បន្សំ។ ចំណែកខ្ញុំ ខ្ញុំមិនចង់ឃើញឈាមហូរម្តងទៀតទេ»។

ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសជិតខាងទាំងពីរ បញ្ហាកំណត់ព្រំដែនដែលមានប្រវែង ៨១៧ គីឡូម៉ែត្រ តែងតែជាប្រភពនៃភាពតានតឹង និងការប៉ះទង្គិចតូចៗ ជាពិសេសនៅជុំវិញប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលជាប្រាសាទខ្មែរបុរាណ។

កាលពីខែឧសភា ឆ្នាំមុន ទាហាននៃភាគីទាំងពីរបានបាញ់ប្រហារគ្នា បណ្តាលឱ្យទាហានកម្ពុជាម្នាក់ស្លាប់។ ប៉ុន្តែជាពិសេសនៅខែកក្កដា ការប៉ះទង្គិចបានរីកធំឡើងយ៉ាងខ្លាំង ដោយមានការប្រយុទ្ធរយៈពេលប្រាំថ្ងៃ មនុស្ស ៤៣ នាក់ស្លាប់ និងប្រជាពលរដ្ឋជាង ៣០០,០០០ នាក់ត្រូវផ្លាស់ទីលំនៅ។

បន្ទាប់មក បទឈប់បាញ់មួយត្រូវបានសម្រេចឡើង ជាពិសេសដោយមានអន្តរាគមន៍របស់លោក Donald Trump។ ក្រោយមកទៀត កិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ត្រូវបានចុះហត្ថលេខានៅថ្ងៃទី២៦ ខែតុលា នៅទីក្រុងកូឡាឡាំពួរ ដោយមានវត្តមានប្រធានាធិបតីអាមេរិក ប៉ុន្តែកិច្ចព្រមព្រៀងនោះត្រូវបានថៃផ្អាកប៉ុន្មានសប្តាហ៍ក្រោយមក បន្ទាប់ពីទាហានថៃជាច្រើននាក់រងរបួសដោយសារការផ្ទុះមីននៅតាមព្រំដែន។ បន្ទាប់មក រលកថ្មីនៃអំពើហិង្សាបានចាប់ផ្តើមឡើងវិញនៅខែធ្នូ។

អវត្តមាននៃអ្នកសង្កេតការណ៍អន្តរជាតិ និងឯករាជ្យនៅក្នុងតំបន់ដែលមានជម្លោះ និងកន្លែងខ្លះមានភូមិសាស្ត្រលំបាក បានធ្វើឱ្យការវិភាគឱ្យបានច្បាស់លាស់ និងលម្អិតអំពីការទទួលខុសត្រូវរបស់ភាគីនីមួយៗ ក៏ដូចជាការរៀបចំដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធីផ្អែកលើស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៅទីតាំង មានការលំបាក។

លោក នេត្រ ភក្ត្រា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មានកម្ពុជា អះអាងថា៖ «យ៉ាងហោចណាស់មានតំបន់ចំនួន ១៤ នៅក្នុងខេត្តជាប់ព្រំដែនចំនួនបួន [ពោធិ៍សាត់ បន្ទាយមានជ័យ ឧត្តរមានជ័យ និងព្រះវិហារ] ដែលកំពុងត្រូវបានកាន់កាប់ដោយខុសច្បាប់ បន្ទាប់ពីការឈ្លានពានរបស់ថៃ។ គ្រួសាររាប់រយបានបាត់បង់អ្វីៗទាំងអស់ ទាំងផ្ទះសម្បែង សាលារៀន និងការងារ ហើយកំពុងរស់នៅក្នុងជម្រកបណ្តោះអាសន្ន»។

តាមរយៈផែនទី និងរូបថត លោកបានបង្ហាញពីរបៀបដែលអាជ្ញាធរយោធាថៃបានដាក់កុងតឺន័រ សាងសង់លេណដ្ឋាន ដំឡើងលួសបន្លា ដើម្បីបិទផ្លូវ រារាំងការវិលត្រឡប់របស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ និងគ្រប់គ្រងទឹកដី។

«ភាពរន្ធត់នៃការទម្លាក់គ្រាប់បែក»
នៅចុងខែកក្កដា លោក Tom Andrews អ្នករាយការណ៍ពិសេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា ក៏បានឃើញដោយផ្ទាល់នូវផលវិបាកនៃជម្លោះដែលប៉ះពាល់ដល់ប្រជាពលរដ្ឋផងដែរ។

អតីតសមាជិកសភាអាមេរិករូបនេះបានថ្លែងក្នុងសេចក្តីប្រកាសរបស់លោកថា៖ «ខ្ញុំបាននិយាយជាមួយជនស៊ីវិលដែលបានពន្យល់ប្រាប់ខ្ញុំថា ពួកគេមិនអាចវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះបានទេ ពីព្រោះភូមិ និងទីក្រុងរបស់ពួកគេឥឡូវនេះត្រូវបានកាន់កាប់ដោយទាហានថៃ។ អ្វីដែលគួរឱ្យរំជួលចិត្តជាងនេះទៅទៀត ខ្ញុំបានទៅជួបគ្រួសារដែលបានរៀបរាប់ប្រាប់ខ្ញុំ ជាញឹកញាប់ទាំងទឹកភ្នែក អំពីអ្វីៗទាំងអស់ដែលពួកគេបានបាត់បង់ ជាពិសេសម្តាយជាច្រើនដែលបានរៀបរាប់ពីភាពរន្ធត់នៃការទម្លាក់គ្រាប់បែកលើភូមិរបស់ពួកគេ ឬការឈឺចាប់ចិត្តនៅពេលឃើញផ្ទះរបស់ខ្លួនត្រូវបានកម្ទេចដោយគ្រឿងចក្រឈូសឆាយ។ វាជាការចាំបាច់ដែលថៃ និងកម្ពុជាត្រូវសហការគ្នា ដើម្បីពន្លឿនការវិលត្រឡប់របស់ប្រជាពលរដ្ឋ»។

ក្នុងចំណោមជនស៊ីវិលកម្ពុជាចំនួន ៦៥០,០០០ នាក់ ដែលបានផ្លាស់ទីលំនៅនៅតំបន់ព្រំដែនកាលពីចុងឆ្នាំមុន មានជាង ២០,០០០ នាក់នៅតែរង់ចាំការវិលត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញ នេះបើតាមលោក Andrews។ តួលេខទាំងនេះត្រូវបានអាជ្ញាធរទីក្រុងបាងកកចាត់ទុកថាមិនត្រឹមត្រូវ។

លោក Andrews រំលឹកថា៖ «កិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ រវាងថៃ និងកម្ពុជា បានចែងថា ជនស៊ីវិលត្រូវតែត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យវិលត្រឡប់ទៅលំនៅឋានរបស់ពួកគេ និងស្តារមុខរបរចិញ្ចឹមជីវិតឡើងវិញ ដោយសុវត្ថិភាព និងគ្មានការរារាំង»។

ក្នុងពេលជាមួយគ្នានោះ អាជ្ញាធរថៃបានពន្លឿនការសាងសង់បន្ទាយការពារតាមបណ្តោយព្រំដែន ក្នុងខេត្តចន្ទបុរី។ នៅពាក់កណ្តាលខែកក្កដា យោធាថៃបានរៀបចំដំណើរទស្សនកិច្ចនៅទីតាំង ដើម្បីបង្ហាញសំណង់ធំៗដំបូងនៅលើផ្នែកមួយនៃព្រំដែនដែលត្រូវបានពង្រឹង ហើយនៅពេលសាងសង់រួច គ្រោងនឹងលាតសន្ធឹងប្រវែងជាង ៨ គីឡូម៉ែត្រ។

លោក Matthew Wheeler អ្នកវិភាគអាស៊ីអាគ្នេយ៍នៃ International Crisis Group កត់សម្គាល់ថា៖ «ក្នុងករណីនេះ កងទ័ពថៃស្ថិតនៅក្នុងទីតាំងមានឥទ្ធិពលខ្លាំង ទាំងនៅតាមបណ្តោយព្រំដែនគោក និងក្នុងការសម្រេចចិត្តពាក់ព័ន្ធនឹងសន្តិសុខជាតិចំពោះកម្ពុជា»។

ដោយប្រើប្រាស់បេតុងយ៉ាងច្រើន និងឈូសសម្អាតរុក្ខជាតិនៅលើផ្ទៃដីទាំងមូល កងទ័ពបាងកកបានសាងសង់ជញ្ជាំងខ្ពស់ និងក្រាស់ ដែលត្រូវបានពង្រឹង ហើយនៅផ្នែកខាងលើមានរបង និងលួសបន្លា ដោយទុកច្រកឆ្លងកាត់តិចបំផុត។

លោក នេត្រ ភក្ត្រា បន្តថា៖ «យើងរំពឹងថានឹងមានការដ្ឋានសាងសង់បែបនេះបន្ថែមទៀត។ យើងមិនជំទាស់នឹងការសាងសង់ប្រភេទនេះទេ ប៉ុន្តែភាគីថៃត្រូវធ្វើវាដោយមានការពិគ្រោះយោបល់ជាមួយយើង ហើយមិនមែនធ្វើនៅលើទឹកដីកម្ពុជាទេ»។

ជម្លោះនៅសមុទ្រ
នៅពេលនេះ ពាក្យថា «ការពិគ្រោះយោបល់» ឬសូម្បីតែ «ការពិភាក្សា» ហាក់ដូចជាពាក្យដែលគ្មានអត្ថន័យច្រើនទេនៅក្នុងទំនាក់ទំនងរវាងទីក្រុងបាងកក និងភ្នំពេញ។ បច្ចុប្បន្ន មិនមានការចរចាណាមួយកំពុងប្រព្រឹត្តទៅរវាងកម្ពុជា និងថៃឡើយ។

គណៈកម្មការចម្រុះខណ្ឌសីមាព្រំដែន ឬ JBC (Joint Boundary Commission) ដែលជាយន្តការជាក់ស្តែងមួយត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ២០០០ ដើម្បីធ្វើការវាស់វែងព្រំដែនរួមគ្នា អាចដើរតួនាទីដ៏សំខាន់ក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះនេះ។ ប៉ុន្តែ បន្ទាប់ពីបានអះអាងជាយូរមកហើយថា ខ្លួនចង់ដោះស្រាយបញ្ហាទឹកដីមានជម្លោះតាមផ្លូវទ្វេភាគី ទីក្រុងបាងកកនៅពេលនេះបដិសេធមិនកោះប្រជុំយន្តការនេះ។

លោក នេត្រ ភក្ត្រា មានប្រសាសន៍ថា៖ «អស់រយៈពេលប្រាំពីរខែមកហើយ ពួកគេមិនដែលឈប់ពន្យារពេល និងរុញការចាប់ផ្តើមការងាររួមគ្នាឡើងវិញទៅពេលក្រោយទេ ដោយលើកហេតុផលពីការបោះឆ្នោត បន្ទាប់មកការតែងតាំងរដ្ឋាភិបាលថ្មី ហើយបន្ទាប់មកទៀត ការតែងតាំងតំណាងថ្មីនៅ JBC។ ពួកគេប្រើលេសទាំងនេះ ដើម្បីជៀសវាងការអង្គុយនៅតុចរចា»។

បន្ទាប់មក នៅខែមិថុនា រដ្ឋាភិបាលថៃបានប្រកាន់ជំហររឹងតឹងទាំងស្រុង។ នៅពេលកម្ពុជាបានចាប់ផ្តើមនីតិវិធីផ្សះផ្សាជាកាតព្វកិច្ច ក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងការដកខ្លួនជាឯកតោភាគីរបស់ថៃចេញពីអនុស្សរណៈយោគយល់ឆ្នាំ២០០១ ស្តីពីតំបន់ទាមទារសិទ្ធិដែនសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នា នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ លោក Anutin Charnvirakul បានប្រកាសថា នឹងមិនមានការចរចានៅក្នុងក្របខណ្ឌគណៈកម្មការចម្រុះខណ្ឌសីមាព្រំដែន ហើយក៏នឹងមិនមានការពិភាក្សាអំពីការស្តារទំនាក់ទំនងការទូតឱ្យវិលមកប្រក្រតីវិញដែរ។

រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសថៃ លោក Sihasak Phuangketkeow ក៏បានប្រកាសថា ទ្វារសម្រាប់ការចរចាអំពីព្រំដែនគោកត្រូវបានបិទផងដែរ។

លោក Matthew Wheeler គូសបញ្ជាក់ថា៖ «យើងមិនសូវយល់ច្បាស់ថា ហេតុអ្វីបានជាថៃភ្ជាប់ដំណើរការកំណត់ព្រំដែនសមុទ្រទៅនឹងបញ្ហាព្រំដែនគោក ដែលត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយអនុស្សរណៈយោគយល់ដាច់ដោយឡែកមួយចុះក្នុងឆ្នាំ២០០០ និងនៅតែមានសុពលភាព»។

«ជាតិនិយមកាន់តែខ្លាំងឡើង»
ស្ថានការណ៍នៅតែជាប់គាំង ដោយមានហានិភ័យថា វានឹងបង្កើនការមិនពេញចិត្តនៅទាំងសងខាងនៃព្រំដែន និងអូសបន្លាយវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋនៅតំបន់ព្រំដែន។

លោក Wheeler បន្តថា៖ «សម្រាប់កម្ពុជា ការបាត់បង់ទឹកដីសូម្បីតែបន្តិចបន្តួចក៏ជាការខាតបង់ធ្ងន់ធ្ងរដែរ ហើយទំនងជាថា មេដឹកនាំកម្ពុជាបារម្ភថា រលកថ្មីនៃការប្រយុទ្ធ និងការបាត់បង់ទឹកដីបន្ថែមទៀត អាចធ្វើឱ្យស្របច្បាប់ភាពនៃការដឹកនាំរបស់ពួកគេចុះខ្សោយ។ ប៉ុន្តែ ក្តីបារម្ភនេះត្រូវប្រឈមនឹងការកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងនៃជាតិនិយម និងឯកភាពជាតិ ដែលកើតចេញពីអ្វីដែលប្រជាជនកម្ពុជាភាគច្រើនចាត់ទុកថា ជាការឈ្លានពានពីសំណាក់ថៃ»។

តើការសម្រុះសម្រួលអាចដោះស្រាយភាពជាប់គាំងនេះបានដែរឬទេ?
សហរដ្ឋអាមេរិក និងចិនបានប្រើប្រាស់ឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងរបស់ខ្លួន កាលពីខែកក្កដា និងខែធ្នូ ឆ្នាំមុន ដើម្បីនាំភាគីទាំងពីរមកពិភាក្សាគ្នា និងឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់។ លោក នេត្រ ភក្ត្រា ក៏អំពាវនាវឱ្យមានការចូលរួមពីប្រទេសបារាំង ចក្រភពអង់គ្លេស និងការចូលរួមកាន់តែខ្លាំងពីសមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ (អាស៊ាន)។

លោក Matthew Wheeler យល់ឃើញថា៖ «អាស៊ាននឹងមិនអាចក្លាយជាអ្នកសម្រុះសម្រួលប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពបានទេ ដោយសារគោលនយោបាយមិនជ្រៀតជ្រែករបស់ខ្លួន។ អាណត្តិរបស់ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍អាស៊ានមានកម្រិតតឹងរឹងពេក ពីព្រោះក្រុមទាំងនេះអាចធ្វើការសង្កេតបានតែក្នុងករណីមានការអនុញ្ញាត និងការសម្របសម្រួលជាមួយរដ្ឋាភិបាលម្ចាស់ផ្ទះប៉ុណ្ណោះ។ ជាលទ្ធផល ក្រុមទាំងនេះចុងក្រោយត្រូវដើរតួនាទីរណបក្រោមយុទ្ធសាស្ត្រទំនាក់ទំនងរបស់ភាគីនីមួយៗ»។

ការពឹងផ្អែកលើយុត្តិធម៌អន្តរជាតិក៏ហាក់ដូចជាកំពុងជួបឧបសគ្គយ៉ាងខ្លាំងផងដែរ។
នៅថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ ភ្នំពេញបានដាក់សំណើទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ដើម្បីដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនដែលនៅតែបន្ត។ មួយថ្ងៃក្រោយមក ទីក្រុងបាងកកបានបដិសេធគំនិតផ្តួចផ្តើមនេះ និងបដិសេធសមត្ថកិច្ចរបស់ស្ថាប័នតុលាការកំពូលរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ។

អ្នកជំនាញនៃ International Crisis Group រូបនេះសន្និដ្ឋានថា៖ «តាមទ្រឹស្តី ICJ អាចរួមចំណែកក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនគោកបាន ប៉ុន្តែការពិតផ្នែកនយោបាយគឺថា ជម្រើសបែបនេះមិនអាចគិតទៅរួចសម្រាប់រដ្ឋាភិបាលថៃឡើយ។ មូលហេតុគឺដោយសារការមិនពេញចិត្តដែលបង្កឡើងពីសេចក្តីសម្រេចឆ្នាំ១៩៦២ ពាក់ព័ន្ធនឹងប្រាសាទព្រះវិហារ [តាមសេចក្តីសម្រេចរបស់ ICJ ប្រាសាទនេះស្ថិតក្រោមអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជា] និងដោយសារការកើនឡើងនៃជាតិនិយមថៃ ដែលនឹងប្រឆាំងយ៉ាងខ្លាំងចំពោះការធ្វើឱ្យបញ្ហាដែលពាក់ព័ន្ធនឹងអធិបតេយ្យភាពរបស់ថៃក្លាយជាបញ្ហាអន្តរជាតិ»។

បើគ្មានការវិវឌ្ឍផ្នែកនយោបាយ គ្មានការបង្ហាញឆន្ទៈជាថ្មីដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយ ឬគ្មានសម្ពាធខ្លាំងពីខាងក្រៅទេនោះ ស្ថានភាព «សន្តិភាពត្រជាក់» ដ៏ផុយស្រួយមួយ អាចនឹងក្លាយជាស្ថានភាពអូសបន្លាយនៅតាមបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃប្រវែង ៨១៧ គីឡូម៉ែត្រ។

ហើយអ្នកដែលរងគ្រោះធ្ងន់ធ្ងរបំផុត គឺជនស៊ីវិល។

https://www.liberation.fr/international/asie-pacifique/conflit-cambodge-thailande-a-la-frontiere-la-treve-en-tension-20260807_IXWVDOKNSFBGBF66FQIFMU64ZI/

08/08/2026

ពួកសៀមចង់គេចវេសក្នុងការទទួលខុសត្រូវចំពោះវិនាសកម្មដែលទាហានចោរថៃឈ្លានពានប្លន់ទឹកដីកម្ពុជា ខណៈពិភពលោកចាប់ផ្តើមចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍អោយថៃទទួលខុសត្រូវ។ (KdNk, USA)

08/08/2026

07/08/2026

មួយជំហ៊ានម្តងៗ ដែលខ្ញុំបានចូលរួមក្នុងនាមជាកូនខ្មែរមួយរូប សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៍ចំណេះដឹងលើផ្នែកស្រាវជ្រាវពាក់ព័ន្ធនឹងប្រវត្តិសាស្ត្រ និងបុរាណវិទ្យា ជាមួយស្ថាប័នអន្តរជាតិ។ នេះគឺជាកិច្ចសន្យាការងារដែលខ្ញុំទើបចុះហត្ថលេខា ក្នុងនាមជាអ្នកស្រាវជ្រាវ សរសេរ និងកែអត្ថបទជាមួយស្ថាប័នស្រាវជ្រាវលំដាប់ពិភពលោកគឺ Oxford University Press (OUP) របស់ចក្រភពអង់គ្លេស។ (បណ្ឌិត ចិន្ត ច័ន្ទរតនា - KdNk, USA)

06/08/2026

ពូជសាសន៍មួយដែលមិនចេះអោយតម្លៃដល់ពូជសាសន៍ដ៏ទៃទៀត ហើយថាគិតខ្លួនអស្ចារ្យ… ដែលការពិតពូជសាសន៍ខ្លួន(តៃ)គឺជា អំបូរជនជាតិភាគតិចមួយដែលចុះមកពីតំបន់យូណាន ប្រទេសចិន ហើយមកសុំជ្រកកោនបារមីស្តេចខ្មែរនៅក្នុងសម័យអង្គរសោះ។ រូបភាពដែលសន្តិសុខស្រីជាតិសៀមម្នាក់នេះ(នៅព្រលានយន្តហោះអន្តរជាតិសុវណ្ណភូមិ ទីក្រុងបាងកក) ធ្វើដាក់ភ្ញៀវទេសចរជនជាតិចិន កំពុងតែផ្ទុះពេញបណ្តាញសង្គមនៅប្រទេសចិន។ រឿងមិនចេះចប់ ស្រុកចោរប្រចាំអាស៊ានមួយនេះ។ (KdNk, USA)