SCCambodia

11/02/2026

អ្នកប្រហែលជាធ្លាប់ឮចាស់ៗទូន្មានតាំងពីតូចមកថា "ធ្វើល្អបានល្អ" ឬ "ការអត់ធ្មត់ជាផ្លូវនៃភាពថ្កុំថ្កើង" ជាដើម។ រឿងទាំងនេះវាមិនខុសទេ! ប៉ុន្តែក្នុងស្ថានភាពពិតក៏មិនប្រាកដ ១០០% ដែរ។ ព្រោះថា ចិត្តល្អដែលគ្មានព្រំដែន នឹងក្លាយជាអាវុធដែលត្រឡប់មកធ្វើបាបខ្លួនឯងវិញ។

តើអ្នកដឹងទេថា មនុស្សដែលគួរឱ្យអាណិតបំផុតដែលយើងធ្លាប់ឃើញគឺជាអ្នកណា? មិនមែនជាមនុស្សអាក្រក់ទេ! យ៉ាណាមិញគឺជា "មនុស្សល្អដែលមិនហ៊ានបដិសេធ"។ បើអ្នកព្យាយាមធ្វើល្អដាក់គ្រប់គ្នា ហើយចេះតែយល់ព្រមតាមការទាមទាររបស់គេគ្រប់យ៉ាង អ្នកនឹងមិនក្លាយជា "មនុស្សល្អ (Good Person)"ឡើយ តែអ្នកនឹងក្លាយជា "មនុស្សទន់ជ្រាយ (Weak Person)"។ នេះគឺជាការពិតដ៏ជូរចត់នៃលោកកីយ៍នេះ។

នៅក្នុងលោកនេះមានមនុស្សពីរប្រភេទគឺ "អ្នកឱ្យ (Givers)" និង "អ្នកយក (Takers)"។ បើអ្នកចេះតែឱ្យដោយគ្មានព្រំដែន ពួកអ្នកយកនឹងមកដណ្តើមយកអ្វីៗគ្រប់យ៉ាងពីអ្នក។ ទាំងពេលវេលា ប្រាក់កាស កម្លាំងចិត្ត រហូតដល់ចុងក្រោយ សូម្បីតែ "មោទនភាព" របស់ខ្លួនឯងក៏មិនសល់ដែរ។

តើអ្នកគិតថាពួកគេនឹងដឹងគុណអ្នកមែនទេ? កុំសង្ឃឹមអី! ពួកគេប្រហែលជាកំពុងលួចសើចចំអកក្នុងចិត្តថា "មនុស្សម្នាក់នេះងាយនឹងប្រើណាស់" ទៅវិញទេ។

សូមសាកល្បងស្រមៃមើលផ្ទះមួយដែលគ្មានទ្វារ។ នរណាក៏អាចចេញចូលតាមចិត្ត ហើយចង់យករបស់អ្វីក៏បានដែរ។ តើមាននរណាម្នាក់នឹងគោរពម្ចាស់ផ្ទះនោះទេ? ប្រាកដជាគ្មានឡើយ។ ការដែលធ្វើខ្លួនជាមនុស្ស "យោគយល់ពេក" គឺប្រៀបដូចជាផ្ទះដែលគ្មានទ្វារនោះឯង។

ព្រំដែន Boundaries គឺជាទ្វារផ្ទះ។ លុះត្រាតែមានទ្វារ និងចេះចាក់សោ ទើបភ្ញៀវត្រូវចេះគោះទ្វារមុននឹងចូល។ បើអ្នកមិនចេះការពារតម្លៃខ្លួនឯងទេ! ក៏គ្មាននរណាម្នាក់មកផ្តល់តម្លៃឱ្យអ្នកដែរ។

ដូច្នេះ ចាប់ពីថ្ងៃនេះទៅ ពាក្យមួយដែលអ្នកត្រូវរៀននិយាយឱ្យបានច្រើនគឺពាក្យថា "ទេ (No)"។ បើមិត្តភក្តិខ្ចីលុយ ហើយអ្នកមិនទាន់មានលទ្ធភាពជួយ គេ អ្នកត្រូវហ៊ាននិយាយថា "ទេ"។ បើមិត្តរួមការងារបោះការងារដែលមិនមែនជារបស់អ្នកឱ្យធ្វើ ហើយអ្នកកំពុងរវល់ អ្នកត្រូវហ៊ានបដិសេធ។ កុំបារម្ភថាពួកគេនឹងខឹងនឹងអ្នក។ មនុស្សដែលមិនអាចទទួលយកពាក្យថា "ទេ" របស់អ្នក គឺជាមនុស្សដែលចង់កេងចំណេញពីអ្នកតែប៉ុណ្ណោះ។ មនុស្សប្រភេទនេះ បើគ្មាននៅក្នុងជីវិតអ្នកកាន់តែច្រើន គឺកាន់តែល្អ។

អ្វីដែលចង់ប្រាប់មិនមែនចង់ឱ្យអ្នកក្លាយជាមនុស្សអាក្រក់ឡើយ។ ចូរមានមេត្តា ចេះយោគយល់ និងជួយយកអាសាគេចុះ ក៏ប៉ុន្តែកុំធ្វើឱ្យវាទៅជា "របស់ឥតគិតថ្លៃ"។ កុំឱ្យសេចក្តីល្អរបស់អ្នកក្លាយជារបស់ថោកៗ យ៉ាណាក្តី ត្រូវឱ្យវាមានតម្លៃដូចជាត្បូងដ៏មានតម្លៃ ដែលផ្តល់ឱ្យតែមនុស្សណាដែលសក្តិសមនឹងទទួលបានប៉ុណ្ណោះ។

ចិត្តល្អដែលចេះការពារខ្លួនឯង ទើបហៅថា "មនុស្សធម៌"។ ចំណែកចិត្តល្អដែលធ្វើឱ្យខ្លួនឯងរងទុក្ខ គឺជា "គ្រោះថ្នាក់"។ កុំបណ្តោយឱ្យសេចក្តីល្អរបស់អ្នក ត្រូវបានគេមើលងាយថាជារបស់ដែលគ្មានតម្លៃឱ្យសោះ។ ការចេះបដិសេធ (Say No) ខ្លះ មិនមែនជាការអាត្មានិយមទេ តែវាគឺជា Self-Respect (ការគោរពខ្លួនឯង)។
ប្រភព​ដេីម
Ⓒ រក្សាសិទ្ធដោយ #ផ្នត់គំនិត

21/01/2026

💡វិភាគសុភាសិត ❝មនុស្សខ្លាំងទុកជារបង មនុស្សកាចទុកជាខ្នង មនុស្សកោងទុកជាសម្រាស់។❞

មនុស្សខ្លាំងក្នុងឃ្លានេះទំនងជាខ្លាំងខាងវាយកាប់ចាក់ ចំណែកមនុស្សកោងនិងមនុស្សកាច ក៏ជាមនុស្សស្ថិតក្នុងប្រភេទនិស្ស័យប្រហាក់ប្រហែលគ្នានឹងមនុស្សខ្លាំងនោះដែរ។

មនុស្សខ្លាំងខាងវាយកាប់ចាក់ និងមនុស្សកោងកាច នៅក្នុងសង្គមមួយបើមានទៅដោយជនទាំង២ប្រភេទខាងលើនេះ ប្រជាជនសាមញ្ញអាចចាត់ទុកពួកគេជាទីសម្អប់ ឬចាត់ទុកពួកគេជាមនុស្សដែលគ្មានប្រយោជន៍សម្រាប់សង្គម។ ប៉ុន្តែនៅក្នុងផ្នត់គំនិតបុគ្គលដែលមានភាពជាអ្នកដឹកនាំ គ្រប់មនុស្សទាំងអស់មិនថា អ្នកល្ងង់ អ្នកស្លូត អ្នកកាចកោងកាង ឬអ្នកខ្លាំងខាងវាយកាប់ចាក់ ពួកគេសុទ្ធតែអាចច្នៃប្រើប្រាស់ឱ្យកើតទៅជាប្រយោជន៍បាន សំខាន់លើបុគ្គលប្រភេទណាដែលមានគំនិតប្រាជ្ញាអាចច្នៃប្រើពួកគេបាន។

បើសួរថា ឃ្លោងឃ្លាសុភាសិតទាំងនេះប្រៀបធៀបទៅណា? ខ្ញុំនឹងមិនប្រៀបធៀបទេ គ្រាន់តែខ្ញុំចង់បកស្រាយថា ការដែលយកពួកគេធ្វើជារបង ឬយកធ្វើជាខ្នង ឬយកធ្វើជាសម្រាស់ គឺបញ្ជាក់ថានិស្ស័យរបស់ពួកគេសុទ្ធតែអាចប្រើបានជាប្រយោជន៍ទៅតាមគោលដៅផ្សេងៗគ្នា។ មានពាក្យនិយាយលេងតៗគ្នាថា “ក្មេងទំនើង ក្មេងកោងកាច នៅពេលចាប់ពួកគេបានកុំយកទៅញាត់គុក តែគួរបង្វឹកពួកគេឱ្យទៅឈរជើងនៅតាមព្រំដែន ក្នុងកាតព្វកិច្ចការពារជាតិ។” នេះជាពាក្យដែលមហាជនតែងនិយាយលេងលើបណ្ដាញសង្គម តែក៏ជាគំនិតពិចារណាសម្រាប់ថ្នាក់ដឹកនាំផងដែរ។ សមនឹងសុភាសិតមួយឃ្លាទៀតគេបានពោលថា “ឈើវៀចធ្វើកង់ ឈើត្រង់ធ្វើកាំ ឈើថ្នាំងធ្វើដុំ” មិនថាឈើវៀច ឈើត្រង់ ឬឈើថ្នាំង គ្រប់ប្រភេទឈើទាំងអស់សូម្បីតែឈើពុក សុទ្ធតែមានគុណប្រយោជន៍របស់វា សំខាន់លើយើងចេះយកវាមកកែច្នៃ ឬយកមកប្រើឱ្យមានប្រយោជន៍ទៅតាមគោលដៅរបស់វាដែរឬទេ។

ឈើទាំងនោះប្រៀបធៀបមកមនុស្សយើងវិញ អ្នកកោងកាច អ្នកខ្លាំង អ្នកល្ងង់ ឬអ្នកស្លូតបូត គ្រប់ប្រភេទមនុស្សទាំងអស់សុទ្ធតែមានគុណសម្បត្តិ មានទេពកោសល្យ និងមានចំណេះជំនាញរៀងៗខ្លួន សូម្បីតែមនុស្សខ្ជិលក៏មានចំណង់ចំណូលចិត្ដនូវកិច្ចដែលគេចង់ធ្វើដែរ។ យើងមិនអាចប្រើភាពជាអ្នកចេះដឹងរបស់យើង រស់ដោយមិនពឹងប្រាស្រ័យអ្នកល្ងង់បាននោះទេ ហើយយើងក៏មិនអាចប្រើភាពស្លូតបូតរបស់យើង រស់ដោយមិនពឹងប្រាស្រ័យអ្នកកោងកាចបាននោះដែរ។ វាប្រៀបដូចជាកង់រទេះមួយដែលត្រូវការឈើវៀច ឈើត្រង់ និងឈើថ្នាំងមកផ្សំផ្គុំគ្នាទើបកើតទៅជា សមិទ្ធផលមួយបាន។ រីឯមនុស្សខ្លាំងខាងវាយកាប់ចាក់ ឬមនុស្សកោងកាច និស្ស័យរបស់ពួកគេសុទ្ធតែអាចប្រើបានទៅតាមទីកន្លែង ទៅតាមកាល និងទៅតាមស្ថានភាពជាក់ស្ដែងផ្សេងៗគ្នាផងដែរ។
✎﹏﹏﹏﹏﹏﹏﹏﹏﹏﹏﹏﹏﹏﹏﹏﹏﹏﹏﹏﹏

ប្រភព​ : ណាវ៉ាត់- satra kh

05/01/2026

🎉Special Vocabulary វាក្យស័ព្ទពិសេស🎊
1. ឯកឧត្តម – His Excellency
2. លោកជំទាវ – Her Excellency
3. ឧកញ៉ា – Tycoon
4. នាយករដ្ឋមន្ត្រី – Prime Minister
5. ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី – Deputy Prime Minister
6. រដ្ឋមន្ត្រី – Minister
7. សម្តេច – Samdech
8. ព្រះកុរណាព្រះមហាក្សត្រ – His Majesty the King
9. ព្រះមហាក្សត្រ – King
10. ព្រះមហាក្សត្រី – Queen
11. ព្រះអង្គម្ចាស់ – Prince
12. ព្រះនាង – Princess
13. លោក – Mr.
14. លោកស្រី – Mrs.
15. កញ្ញា – Miss.
16. បណ្ឌិត – Doctor / PhD Holder
17. សាស្ត្រាចារ្យ – Professor
18. ទេសរដ្ឋមន្ត្រី – Senior Minister
19. អគ្គលេខាធិការ – Secretary-General
20. អគ្គស្នងការ – Commissioner-General
21. អគ្គនាយក – Director General
22. នាយក – Director
23. អនុរដ្ឋលេខាធិការ – Undersecretary of State
24. រដ្ឋលេខាធិការ – Secretary of State
25. អភិបាល – Governor
26. អភិបាលរង – Deputy Governor
27. ប្រធាន – President / Chairperson / Head
28. អនុប្រធាន – Vice President / Deputy Chairperson
29. តំណាងរាស្ត្រ – Member of Parliament (MP)
30. សមាជិកព្រឹទ្ធសភា – Senator
31. ប្រធានរដ្ឋសភា – President of the National Assembly
32. អនុប្រធានរដ្ឋសភា – Vice President of the National Assembly
33. ប្រធានព្រឹទ្ធសភា – President of the Senate
34. អនុប្រធានព្រឹទ្ធសភា – Vice President of the Senate
35. ប្រធានក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋធម្មនុញ្ញ – President of the Constitutional Council
36. សមាជិកក្រុមប្រឹក្សារដ្ឋធម្មនុញ្ញ – Member of the Constitutional Council
37. ប្រធានគណៈកម្មាធិការជាតិ – Chairperson of the National Committee
38. ប្រធានគណៈកម្មការជាតិ – President of the National Commission
39. អគ្គលេខាធិការរដ្ឋសភា – Secretary-General of the National Assembly
40. អគ្គលេខាធិការព្រឹទ្ធសភា – Secretary-General of the Senate
41. ឯកអគ្គរាជទូត – Ambassador
42. ឯកអគ្គរាជទូតរង – Deputy Ambassador
43. អគ្គកុងស៊ុល – Consul General
44. កុងស៊ុល – Consul
45. ប្រធានបេសកកម្មការទូត – Head of Diplomatic Mission
46. តំណាងអចិន្ត្រៃយ៍ – Permanent Representative
47. ប្រធានតុលាការ – Chief Judge / President of the Court
48. ចៅក្រម – Judge
49. ព្រះរាជអាជ្ញា – Prosecutor
50. ព្រះរាជអាជ្ញារង – Deputy Prosecutor
51. មេធាវី – Lawyer / Attorney
52. ប្រធានគណៈមេធាវី – President of the Bar Association
53. អភិបាលសាលា – School Principal
54. គ្រូបង្រៀន – Teacher
55. សិស្ស – Student
56. ព្រះសង្ឃ – Buddhist Monk
57. តេជគុណ – Venerable
58. បងប្រុស/ស្រី – Elder brother / sister
59. ប្អូនប្រុស/ស្រី – Younger brother/ sister
60. ពូ – Uncle (older male)
61. មីង – Aunt (older female)
62. តា – Grandfather
63. យាយ – Grandmother
64. ឪពុក – Father
65. ម្តាយ – Mother
66. កូន – Child
67. មិត្ត – Friend
68. វេជ្ជបណ្ឌិត – Medical Doctor
69. គិលានុបដ្ឋាយិកា – Nurse
70. ឱសថការី – Pharmacist
71. វិស្វករ – Engineer
72. ស្ថាបត្យករ – Architect
73. អ្នកកាសែត – Journalist
74. អ្នកសារព័ត៌មាន – Reporter
75. អ្នកបកប្រែ – Translator
76. អ្នកបកប្រែផ្ទាល់មាត់ – Interpreter
77. គណនេយ្យករ – Accountant
78. អ្នកជំនួញ – Businessperson
79. ពាណិជ្ជករ – Merchant
80. អ្នកវិនិយោគ – Investor
81. និយោជក – Employer
82. និយោជិត – Employee
83. អ្នកគ្រប់គ្រង – Manager
84. នាយកប្រតិបត្តិ – Chief Executive Officer (CEO)
85. ប្រធានហិរញ្ញវត្ថុ – Chief Financial Officer (CFO)
86. ម្ចាស់ក្រុមហ៊ុន – Company Owner
87. សិស្សានុសិស្ស – Pupil / Student
88. និស្សិត – University Student
89. គ្រូជំនួយ – Teaching Assistant
90. គ្រូបច្ចេកទេស – Technical Instructor
91. មេភូមិ – Village Chief
92. មេឃុំ – Commune Chief
93. មេក្រុម – Group Leader
94. អ្នកស្ម័គ្រចិត្ត – Volunteer
95. សមាជិកសមាគម – Association Member
96. ជាទីគោរព – Respected / Honorable (opening in letters)
97. ដោយកិត្តិយស – With honor
98. សូមគោរពជូន – Respectfully submitted to
99. សូមអរគុណ – Thank you
100. សូមអញ្ជើញ – Please invite / You are invited
101. អគ្គនាយករដ្ឋបាល – Director-General of Administration
102. ប្រធានអង្គភាព – Head of Unit
103. អនុប្រធានអង្គភាព – Deputy Head of Unit
104. មន្ត្រីរាជការ – Civil Servant
105. មន្ត្រីរដ្ឋបាល – Administrative Officer
106. មន្ត្រីបច្ចេកទេស – Technical Officer
107. មន្ត្រីហិរញ្ញវត្ថុ – Financial Officer
108. មន្ត្រីច្បាប់ – Legal Officer
109. មន្ត្រីព័ត៌មាន – Information Officer
110. មន្ត្រីទំនាក់ទំនងសាធារណៈ – Public Relations Officer
111. ប្រធានអយ្យការអមតុលាការ – Chief Prosecutor
112. ជំនួយការព្រះរាជអាជ្ញា – Assistant Prosecutor
113. លេខាធិការតុលាការ – Court Clerk
114. មន្ត្រីនគរបាល – Police Officer
115. នគរបាលចរាចរណ៍ – Traffic Police
116. មន្ត្រីពន្ធដារ – Tax Officer
117. មន្ត្រីគយ – Customs Officer
118. មន្ត្រីសុខាភិបាល – Health Officer
119. មន្ត្រីសង្គមកិច្ច – Social Welfare Officer
120. អ្នកធ្វើការសង្គម – Social Worker
121. មន្ត្រីអភិវឌ្ឍន៍ – Development Officer
122. មន្ត្រីអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល – NGO Officer
123. សាកលវិទ្យាធិការ – University President / Rector
124. សាកលវិទ្យាធិការរង – Vice-Rector
125. ព្រឹទ្ធបុរស – Dean
126. ប្រធានដេប៉ាតឺម៉ង់ – Head of Department
127. អ្នកស្រាវជ្រាវ – Researcher
128. អ្នកនិពន្ធ – Writer / Author
129. អ្នកសិល្បៈ – Artist
130. អ្នកសម្ដែង – Performer / Actor
131. ចៅអធិការ – Chief Monk
132. ចៅអធិការរង – Deputy Chief Monk
133. សូមអនុញ្ញាត – May I / Please allow
134. សូមជម្រាបជូន – Respectfully inform (formal writing)
135. ដោយក្ដីគោរពដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ – With highest respect
136. សូមទទួលការគោរព – Please accept my respect
137. អ្នកលក់ – Seller
138. អ្នកទិញ – Buyer
139. អ្នកបើកបរ – Driver
140. អ្នកដឹកជញ្ជូន – Transporter
141. ជាងជួសជុល – Repairer / Mechanic
142. ជាងអគ្គិសនី – Electrician
143. ជាងទឹក – Plumber
144. ជាងសំណង់ – Construction Worker
145. អ្នកសម្អាត – Cleaner
146. អ្នកយាម – Guard
147. អ្នកយាមសន្តិសុខ – Security Guard
148. អ្នកពន្លត់អគ្គីភ័យ – Firefighter
149. អ្នកសង្គ្រោះបន្ទាន់ – Emergency Rescuer
150. អ្នកជួយសង្គ្រោះ – Rescuer
151. ផ្សារ – Market
152. ហាង – Shop
153. ហាងលក់ថ្នាំពេទ្យ – Pharmacy
154. មន្ទីរពេទ្យ – Hospital
155. មណ្ឌលសុខភាព – Health Center
156. សាលារៀន – School
157. សាកលវិទ្យាល័យ – University
158. វត្ត – Pagoda
159. ការិយាល័យ – Office
160. រោងចក្រ – Factory

29/11/2025

ថ្ងៃមុនមានភ័ព្វសំណាងអង្គុយញ៉ាំបាយជាមួយលោកគ្រូតា អាំង ជូលាន ហើយលោកក៏មានប្រសាសន៍ទាក់ទងនឹងពាក្យទំនឹមទំនៀមមួយថា «កាំបិតដងដូង អន្លូងពង្រ ប្រពន្ធដោះញ គោក្រយៅក្រឡាច់ អំពិលឯត្បូង អណ្តូងឯលិច ឲ្យខ្ញុំធ្វើម៉េច បើខ្ញុំគ្រាន់តែជាឆ្មា។» ចឹងហើយថ្ងៃនេះ ខ្ញុំសូមសង្ខេបប្រសាសន៍របស់លោកគ្រូមកចែករំលែកដូចតទៅ៖

ពាក្យស្លោកនេះបានក្លាយជាទំនឹមរបស់ខ្មែរយើងក្នុងការធ្វើផ្ទះសម្បែង និងប្រើវត្ថុប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ ហើយពាក្យស្លោកនេះគឺជាពាក្យផ្តែផ្តាំដោយសត្វឆ្មាសម្បុរបីមកដល់មនុស្សម្នាទាំងឡាយ ដែលមានរឿងនិទានមួយដំណាលដូចតទៅ៖ កាលពីដើមឡើយខ្មែរយើងតែងមានជំនឿថាឆ្មាសម្បុរបីគឺជាឆ្មានាំសំណាង មានគ្រួសារថ្មីថ្មោងមួយបានយកឆ្មាសម្បុរបីមកចិញ្ចឹម ប៉ុន្តែចាប់តាំងពីរើមកនៅផ្ទះថ្មីមក គ្រួសារនេះមិនបានសុខស្រួលនោះទេមានរឿងរហូតមក រហូតដល់ថ្នាក់គិតថាចង្រៃមកពីឆ្មា ហើយក៏យកឆ្មាទៅបំបរបង់ចោល។ ឆ្មាកម្សត់ដែលត្រូវបានម្ចាស់បន្ទោស ហើយយកទៅបំបរបង់ចោលរអ៊ូពីដើមហេតុមកពី កាំបិតដងដូង អន្លូងពង្រ ប្រពន្ធដោះញ គោក្រយៅក្រឡាច់ អំពិលឯត្បូង អណ្តូងឯលិច ឲ្យខ្ញុំធ្វើម៉េច បើខ្ញុំគ្រាន់តែជាឆ្មា។ ចឹងហើយពាក្យរអ៊ូរបស់ឆ្មាបានក្លាយជាទំនៀមតរៀងមក ហើយមានការពន្យល់បន្ថែមដូចតទៅ៖

កាំបិតដងដូង - ដូចយើងដឹងស្រាប់ហើយឈើដើមដូងមិនមានសភាពរឹងមាំនោះទេ គឺផុយស្រួយងាយបាក់ ដូច្នេះបើយកមកធ្វើជាដងកាំបិតនោះវាមិនជាប់លាប់នោះទេ ងាយរង្គោះរង្គើ ហើយអាចរបូតផ្លែកាំបិត ឬបាក់ដងបង្កជាគ្រោះថ្នាក់អ្នកប្រើដោតងាយ។

អន្លូងពង្រ- អន្លូងគឺជាប្រដាប់សម្រាយវាយ គោះ ទូងលើឧបករណ៍ភ្នានានាពិសេសគ្រឿងភ្លេងដូចជាស្គរ រនាត គងជាដើម។ល។ ឈើពង្រក៏មិនសូវជាប់ដែរគឺផុយស្រួយងាយបាក់ ហើយណាមួយមិនសូវសម្បូរផងនោះ។

ស្រីដោះញ- មនុស្សស្រីដែលក្បាលដោះលិបដូចផ្លែញ មានកូនពិបាកបៅ ឬខ្លះទៀតថានៅលើដោះមានសម្លាកស្នាមដូចសម្បកផ្លែញ។

គោក្រយ៉ៅក្រឡាច់~ គោដែលមានក្រយៅមិនស្ថិតនៅចំកណ្តាលបូក។ ចាស់ៗលោកហៅថាក្រយៅក្រឡាច់ ហើយជឿថាក្រយៅនេះនឹងនាំភាពចង្រៃដល់ម្ចាស់។

អម្ពិលឯត្បូង - ទិសត្បូងជាទិសក្បាលដំណេកមួយរបស់ខ្មែរ រីឯដើមអម្ពិលក្នុងជំនឿខ្មែរជាទីជ្រកនៅនៃពួកអមនុស្សទាំងឡាយពិសេសពួកខ្មោចព្រាយអសូរកាយនានា។ នៅពេលមនុស្សយើងដេកក្បាលទៅត្បូងដែលមានដើមអម្ពិលនោះ ពួកអមនុស្សងាយនឹងបង្កគ្រោះ និងភ័យខ្លាចដល់មនុស្ស ចឹងហើយបានថានាំចង្រៃ។

អណ្តូងខាងលិច- នៅក្នុងតម្រាក្បួនធ្វើផ្ទះនានា អណ្តូងនៅលិចផ្ទះជាតម្រាភ្លើងឆេះផ្ទះ គេនិយមជីកស្រះនៅខាងកើត ឬខាងជើងផ្ទះ បើសិនមានស្រះស្រាប់ គេនឹងធ្វើផ្ទះពីខាងលិចស្រះនិងខាងត្បូងស្រះ មិនដែលមានអ្នកណាហ៊ានធ្វើផ្ទះពីខាងកើតនិងខាងជើងស្រះទេ។

(រូបលោកគ្រូ ពី ថ្មីថ្មី ព្រោះខ្ជិលបង្ហោះរូបដដែល ហើយរូបមួយទៀតទាញពីអាំងទែណិតដែរ)

Mao Vutha

23/10/2025

💡សុភាសិតជប៉ុន ❝កុំទុកចិត្ដពន្លឺព្រឹកព្រលឹម កុំទុកចិត្ដស្នាមញញឹមម៉ែក្មេក។❞

ពន្លឺព្រឹកព្រលឹម គឺពន្លឺព្រះអាទិត្យរះនោះហើយ ពន្លឺនេះក្រហមស្រាងៗគួរឱ្យបេតីណាស់ ប៉ុន្តែមួយប៉ប្រិចភ្នែកវេលាព្រលឹមនោះវាដើរលឿន ហើយពន្លឺព្រះអាទិត្យក៏ប្រែទៅជាក្ដៅភ្លាមៗ។ ន័យនេះក៏ប្រៀបដូចជាស្នាមញញឹមរបស់ម៉ែក្មេក (មួយចំនួន) ឃើញគាត់ញញឹមកុំទាន់ភ្លេចខ្លួន ញញឹមភ្លែតក៏អាចប្រែជាកាចវិញភ្លាម ដោយមិននឹកស្មានដល់ ព្រោះមិនប្រាកដថាគាត់រូសរាយពេញចិត្ដកូនប្រសាខ្លាំងនោះទេ។

បើសួរថាហេតុអ្វី? វាពាក់ព័ន្ធនឹងចិត្ដវិទ្យា ខ្ញុំគ្មានឯកទេសខាងហ្នឹងទេ ប៉ុន្តែតាមការចំណាំរឿងរ៉ាវដែលកើតឡើងជាហូរហែក្នុងសង្គមគ្រួសារ ភាគច្រើនកើតលើម៉ែក្មេកនិងកូនប្រសាស្រីនេះតែម្ដង។ ម៉ែក្មេកខ្លះពត់ពែនកូនប្រសាស្រីខ្លាំងមែនទែន ឃ្លាំមើលតាំងពីដំណើរ ការនិយាយស្ដី គុណភាពការងារ ការហូបចុកនិងការដេកជាដើម។ល។ ទោះពេលខ្លះសូម្បីតែគាត់មិនល្អគ្រប់ដប់យ៉ាងណាក្ដី ក៏គាត់ចង់ពត់ពែននាងឱ្យសមតាមចិត្ដគំនិតគាត់សឹងតែគ្មានចន្លោះទៅហើយ។ រវាងម៉ែក្មេកនិងកូនប្រសាស្រីនេះក្នុងចំណោម១០០នាក់ មានមិនដល់៥០នាក់ទេដែលអាចរស់នៅចុះសម្រុងគ្នាបាន ហើយបើប៉ះចំប្ដីអាវែកទៀតនោះ នាងមុខតែងាប់ឈរជាមិនខាន។ បែបនេះហើយទើបពេលរៀបការរួច គេច្រើនតែឱ្យបែកគ្រួសារ ទោះក្រខ្សត់អត់អីស៊ីយ៉ាងណា ស៊ូបែកគ្រួសារចាប់ដៃគ្នារួមសុខរួមទុក្ខជាមួយប្ដីប្រពន្ធ និងយូរៗមកលេងគាត់ម្ដង ឬយូរៗជូនរបស់តិចតួចតាមសទ្ធា គឺជារឿងសមប្រពៃបំផុត។ ដូចទៅនឹងច្បាប់ព្រះរាជសម្ភារទ្រង់ចែងថា “ប្រាជ្ញពុំស្មើពុត បម្រើលំអុត ពុំស្មើក្ដីគាប់” ការដែលបម្រើលំអុតហើយនៅតែពុំស្មើក្ដីគាប់ គឺសំដៅលើកូនចៅដែលនៅរួមរស់ជាមួយ ជួយប្រតិបត្តិគ្រប់កិច្ចការងារជារៀងរាល់ថ្ងៃ រមែងមានខុសមានត្រូវពុំសូវគាប់ចិត្ដគាត់ប៉ុន្មានទេ ប៉ុន្តែបើកូនចៅណានៅឆ្ងាយ ហើយយូរៗមកលេងគាត់ម្ដង មានហុចនេះហុចនោះបន្តិចបន្តួច គឺគាប់ចិត្ដយ៉ាងអនេក។

អត្ថបទ៖ ណាវ៉ាត់- satra kh
#បកស្រាយសុភាសិតបុរាណខ្មែរ #សុភាសិតកាព្យខ្មែរ #ណាវ៉ាត់satrakh #ការអប់រំ #ចំណេះវិជ្ជា

18/10/2025

កិច្ចការគិញសម្ងាត់របស់ថៃ គឺជាផ្នែកសំខាន់មួយដើម្បីការពារសន្តិសុខជាតិថៃ ហើយស្ថាប័នចារកម្មថៃត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាស្ថាប័នគិញដែលចំណាស់ជាងគេបំផុតមួយក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ស្រដៀងគ្នានឹងកងទ័ពថៃដែរដែលបានទទួលជំនួយ និងការបណ្ដុះបណ្ដាលពីសាលាយោធាអាមេរិកនោះ ស្ថាប័នគិញសម្ងាត់របស់ថៃបានទទួលជំនួយ និងវប្បធម៌ការងារពីស្ថាប័នគិញសម្ងាត់ស៊ីអាយអេ (CIA) របស់អាមេរិក ក្រោយពេលដែលអាមេរិកចូលមកតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដើម្បីខ្ទប់ការរីកសាយលទ្ធិកុម្មុយនីស ហើយក៏បានចាប់យកថៃជាសម្ព័ន្ធមិត្តដ៏សំខាន់មួយ។ ចេញពីទំនាក់ទំនងដ៏ស្អិតរមួតជាមួយអាមេរិកនេះ គេបានរកឃើញថា សូម្បីតែបច្ចេកទេសសាហាវៗដែលស្ថាប័នគិញសម្ងាត់ថៃប្រើដើម្បីសួរចម្លើយពីជនសង្ស័យ ដូចជា ការធ្វើទារុណកម្ម (torture), ការចាក់ទឹកអោយឈ្លក់ (waterboarding) និងការប្រ•ហារជីវិតលេងៗ (mock ex*****on) ក៏ជាបែបបទសួរចម្លើយដែលថៃរៀនសូត្រពីគិញស៊ីអាយអេរបស់អាមេរិកដែរ។

មកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ អង្គភាពគិញសម្ងាត់របស់ថៃមានចំនួន ៧ផ្សេងៗគ្នា ដែលនៅបែកគ្នាទៅតាមស្ថាប័នរដ្ឋស៊ីវិល និងកងទ័ព ហើយអង្គភាពគិញថៃទាំងអស់នេះមានបណ្ដាញគិញថៃសរុបចំនួន ១៦០០នាក់។ អង្គភាពគិញទាំងនេះមានដូចជា ភ្នាក់ងារចារកម្មជាតិ (National Intelligence Agency) ដែលស្ថិតនៅក្រោមនាយករដ្ឋមន្ត្រី, ចារកម្មកងទ័ពជើងគោក (Army Intelligence), ចារកម្មកងទ័ពជើងទឹក (Navy Intelligence), ចារកម្មកងទ័ពជើងអាកាស (Air Force Intelligence), ចារកម្មអគ្គបញ្ជាការដ្ឋានកងទ័ព (Supreme Command Headquarters’ Intelligence), ចារកម្មប៉ូលីសពិសេស (Special Police Branch) និងចារកម្មទីបញ្ជាការសន្តិសុខជាតិ (National Security Command Headquarters)។ វត្តមានស្ថាប័នគិញសម្ងាត់ទាំងនេះបង្ហាញជារូបភាពថា រដ្ឋាភិបាលថៃមានស្ថាប័នគិញផ្សេង រីឯកងទ័ពថៃក៏មានស្ថាប័នគិញរបស់ខ្លួនដែរ។

បើយោងតាមច្បាប់សន្តិសុខជាតិថៃឆ្នាំ២០១៩ (National Intelligence Act 2019) (ជាវិសោធនកម្មពីច្បាប់ចាស់ឆ្នាំ១៩៨៥) អង្គភាពគិញសម្ងាត់ដែលថៃបានចាត់ទុកជាអង្គភាពស្នូលនោះ គឺភ្នាក់ងារចារកម្មជាតិ (National Intelligence Agency) ដែលអង្គភាពគិញដទៃមានភារៈត្រូវចែករំលែកព័ត៌មានសម្ងាត់ជាមួយ។ បច្ចុប្បន្ននេះ មេគិញថៃដែលដឹកនាំស្ថាប័ននេះ គឺលោកថាណាកន បួរ៉ាត់ (ธนากร บัวรัษฏ์ / Thanakorn Buaras) ជាអតីតនិស្សិតមហាវិទ្យាល័យវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយជំនាន់ទី៣៣ នៅសាកលវិទ្យាល័យថាំម៉ាសាត (Thammasat University)។ បើតាមច្បាប់សន្តិសុខជាតិថៃដដែល ទីភ្នាក់ងារចារកម្មជាតិថៃនេះត្រូវទទួលខុសត្រូវនៅចំពោះមុខ និងរាយការណ៍ព័ត៌មានសម្ងាត់ជូននាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ និងក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិថៃ (National Security Council) ដែលជាស្ថាប័នមានសមាជិកភាគច្រើនមកពីខាងរដ្ឋាភិបាល (រួមនឹងមេទ័ពម្នាក់ ឬ២នាក់)។

បើនិយាយអំពីវិសាលភាពការងាររបស់ស្ថាប័នគិញសម្ងាត់ទាំងនេះរបស់ថៃវិញ គិញថៃភាគច្រើនផ្ដោតលើកិច្ចការផ្ទៃក្នុងដើម្បីការពារសន្តិសុខជាតិថៃនៅក្នុងដែនដីរបស់ថៃខ្លួនឯង ជាពិសេស គឺការពារស្ដេចថៃ។ ឧទាហរណ៍ នៅផ្ទៃក្នុងប្រទេស (interior) គឺជាដែនរបស់ទីភ្នាក់ងារចារកិច្ចជាតិថៃ (National Intelligence Agency), នៅតាមព្រំដែន គឺគិញប៉ូលីស (Border Patrol Police / Special Branch Bureau) រីឯកងទ័ពវិញក៏មានគិញទប់ស្កាត់គ្រោះភេរវកម្មនៅផ្ទៃក្នុងផ្ទាល់ខ្លួនដែរ (Counter Terrorist Operations Center)។ នៅក្នុងប្រវត្តិកិច្ចការគិញសម្ងាត់របស់ថៃ កិច្ចការសំខាន់ៗដែលគិញថៃធ្លាប់បានផ្ដោតមានដូចជា ការតាមស៊ើបពីបក្សកុម្មុយនីសថៃនៅក្នុងសម័យសង្គ្រាមត្រជាក់ និងការស៊ើបពីពួកបះបោរដែលចង់ផ្ដាច់ទឹកដីនៅភាគខាងត្បូង ជាដើម។ នៅក្នុងសម័យសង្គ្រាមត្រជាក់ ការងារគិញថៃក៏ធ្លាប់ផ្ដោតនៅក្រៅដែនដីរបស់ខ្លួនដែរ ដូចជាប្រទេសកម្ពុជា ឡាវ និងវៀតណាម ដែលកិច្ចការនេះថៃបានធ្វើដោយសហការណ៍ជាមួយគិញស៊ីអាយអេរបស់អាមេរិក (USA-Thailand Cold War operations…in Laos, Cambodia and Vietnam)។

ថ្វីត្បិតតែថៃមានស្ថាប័នគិញដែលមានវ័យចំណាស់ និងមានទំហំធំមួយនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ក៏ដោយ តែអ្នកជំនាញបានវាយតម្លៃថា គិញថៃ គឺជាស្ថាប័ន «អត់មានប្រសិទ្ធភាពទេ (ineffectual)»។ នេះបណ្ដាលមកពីស្ថាប័នគិញថៃភាគច្រើនធ្វើការ«ដាច់ដោយឡែកពីគ្នា (organizationally disjointed)» ហើយធ្វើការជាន់គ្នា (overlapping) ហើយពុំបានចែករំលែកព័ត៌មានគ្នាគ្រប់គ្រាន់។ ម្យ៉ាងវិញទៀត អ្នកជំនាញក៏បានកត់សម្គាល់ដែរថា ស្ថាប័នគិញរបស់ថៃទាំងនេះ«ជាញឹកញាប់ក៏បានធ្វើការដោយប្រជែងគ្នាផងដែរ (have frequently been in competition with one another)»។ នៅក្នុងច្បាប់សន្តិសុខជាតិថៃឆ្នាំ២០១៩ ថៃបានយកភ្នាក់ងារចារកិច្ចជាតិ (National Intelligence Agency) ជាស្ថាប័នគិញស្នូល តែបើគេយកច្បាប់នេះមកពិនិត្យគេក៏អាចយល់បានខ្លះៗដែរថាហេតុអ្វីទើបគិញថៃពុំសូវមានប្រសិទ្ធភាព។ នៅក្នុងច្បាប់នេះបានកំណត់ថា រចនាសម្ព័ន្ធភ្នាក់ងារចារកម្មជាតិថៃ គឺមានមជ្ឈមណ្ឌលនៅកណ្ដាល និងអាចបង្កើតសាខានៅតាមភូមិភាគនានា។ រចនាសម្ព័ន្ធដែលមានតែនៅក្បាលម៉ាស៊ីនខាងលើអាចជាហេតុធ្វើអោយស្ថាប័នគិញនេះប្រមូលព័ត៌មានមិនគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ។ ជាឧទាហរណ៍ជាក់ស្ដែងនៃការខ្វះប្រសិទ្ធភាពរបស់គិញថៃនោះ នៅក្នុងសម័យសង្គ្រាមត្រជាក់ ពេលគិញថៃត្រូវតាមស៊ើបរកបណ្ដាញបក្សកុម្មុយនីសថៃ គឺគិញថៃរកមិនសូវឃើញបណ្ដាញពួកគេទេ ហើយទាល់តែដល់ទសវត្សរ៍ទី៨០ ពេលចិនលែងគាំទ្របក្សកុម្មុយនីសថៃ (ដើម្បីជាថ្នូរអោយរដ្ឋាភិបាលថៃព្រមសហការណ៍នឹងចិនក្នុងការទប់ទល់នឹងវៀតណាមដែលកំពុងត្រួតត្រាស្រុកខ្មែរ) ទើបពួកកុម្មុយនីសថៃចេញពីព្រៃមកសារភាព ហើយចលនាកុម្មុយនីសថៃក៏ដួលរលំនៅឆ្នាំ១៩៨៣។

មកដល់សម័យបច្ចុប្បន្ននេះ ហេតុការណ៍ដែលថៃរងការវាយប្រហារមួយចំនួនក៏បង្ហាញផងដែរពីការបរាជ័យរបស់ស្ថាប័នគិញសម្ងាត់ថៃ។ ឧទាហរណ៍ ទី១. គឺការវាយប្រហារមូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹកថៃនៅខេត្តណារ៉ាធីវ៉ាត់ (นราธิวาส / Narathiwat) នៅខែមេសា ឆ្នាំ២០០៤ និងការកើនឡើងនូវការវាយប្រហារជាបន្តបន្ទាប់លើស្ថាប័នរដ្ឋថៃនៅភាគខាងត្បូង។ ឧទាហរណ៍ទី២. គឺការបំ•ផ្ទុះគ្រាប់បែ•កនៅតំបន់អឺរ៉ាវ៉ាន់ (Erawan) នៅកណ្ដាលទីក្រុងបាងកកកាលពីខែសីហា ឆ្នាំ២០១៥។ អ្នកសង្កេតពីកិច្ចការសន្តិសុខជាតិថៃស្ដីបន្ទោសថា ការចំណាយពេលរហូតដល់ ២ថ្ងៃទម្រាំកំណត់មុខសញ្ញាជនសង្ស័យបាន គឺជាកំហុសដែលកើតចេញពីការមិនស៊ែទិន្នន័យរវាងស្ថាប័នអន្តោប្រវេសន៍ និងប៉ូលីសស៊ើបអង្កេត ដែលគេកត់សម្គាល់ថា ចំណុចនេះថៃបានដើរយឺតជាងម៉ាឡេស៊ី និងកម្ពុជា ដែលជាប្រទេសជិតខាងថៃចំនួន ២ បានរៀបប្រព័ន្ធចែករំលែកទិន្នន័យគ្នារួចទៅហើយ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ដោយសារថៃមានស្ថាប័នគិញពុំមានប្រសិទ្ធភាពនោះ ប្រទេសថៃត្រូវបានគេកត់សម្គាល់ឃើញថា វាជាកន្លែង «គិញសម្ងំខ្លួន (sleeper cells)» និងជាកន្លែងដែលក្រុមខ្លះប្រើជា «មជ្ឈមណ្ឌលរៀបផែនការយុទ្ធសាស្ត្រ (strategic planning center)» របស់ខ្លួន។ ដូច្នេះហើយទើបអ្នកសង្កេតការណ៍សន្តិសុខជាតិថៃយល់ឃើញថា ស្ថាប័នគិញសម្ងាត់របស់ថៃដល់ពេលដែលត្រូវកែទម្រង់ហើយ។

References:
-Michael Landon-Murray & Dao Henry (2022): “Thailand: From Cold War Intelligence to Cyber Surveillance”
-Kavi Chongkittavorn (January 11, 2016): “Thai Intelligence Agencies Need a Revamp”
-Tibordee Ampunan (2007): “The Need for Intelligence Reform in Thailand’s Counterinsurgency”
-Thai National Intelligence Act (2019), translated by Wanwanach Charoenwong (วรรณวนัช เจริญวงศ์)

09/08/2025

🇹🇭💀 The Thai Army: A History of Brutality Against Civilians

We’re often told the Thai army is a model of discipline, civilization, and restraint.
But history tells a very different story — one of massacres, coups, and total impunity.

🔴 1972 – Phatthalung Massacres (Red Drum Killings)
Over 3,000 villagers burned alive in red oil barrels, accused of being communists — without evidence.

🟥 1976 – Thammasat University Massacre
Students hanged, beaten to death, r***d. Their “crime”? Daring to demand democracy.
🎓 One of the worst student massacres in Southeast Asia.

🟣 1980 – Dângrêk Refugee Massacre
The Thai army forced tens of thousands of Cambodian refugees into a minefield.
Thousands died. The world stayed silent.

🟡 1992 – Bloody May
Peaceful pro-democracy protesters shot in the streets of Bangkok.
📸 Cameras were watching. Still, no justice to this day.

🟠 2008–2011 – Preah Vihear Temple Clashes
Civilians bombed in a border dispute with Cambodia.
Deaths, displacements, and the use of cluster munitions confirmed by Human Rights Watch.

⚫ 13 military coups since 1932. All led by the army.
🔇 Zero accountability. Zero trials. Zero reparations.

⸻

👉 Behind the polished image of the Royal Thai Army lies a machine of violence — often turned against its own people.

These crimes are erased from schoolbooks, censored in media, ignored by the international community.

📢 It’s time to break the silence.
📚 History is not forgotten. It’s passed on.

08/08/2025

“ដាក់ខ្លួន”
នៅក្នុងការរស់នៅ ជាពិសេសក្នុងបណ្តាញសង្គម
មិនចាំបាច់ឱ្យគេដឹងច្រើនពេកពីយើងទេ។

ភាពជោគជ័យ ទ្រព្យសម្បត្តិ ស្នេហាផ្អែមល្ហែម
មិនមែនសុទ្ធតែទាក់ទាញមនុស្សល្អមកទេ
ធម្មជាតិរបស់មនុស្ស យើងគ្រប់គ្នាសុទ្ធតែដឹង។
សម្ញែងច្រើនពេក នឹងធ្វើឱ្យនាំគ្រោះដល់ខ្លួនទៅវិញទេ។

មនុស្សឆ្លាតកំពុងតែរស់នៅជាមួយក្តីសុខ ដាក់ខ្លួន
មិនអួតមិនបង្ហាញ តែសមត្ថភាព និងទ្រព្យសម្បត្តិ
ដែលគេមាន នឹងធ្វើឱ្យអ្នកភ្លឺភ្នែកដោយខ្លួនឯង ៕

06/08/2025

“មនុស្សដែលងើបពីចំណុចសូន្យ” ⏳

មនុស្សដែលធ្លាប់រុងរឿងក្នុងជីវិត មានលុយ មានអំណាច មានកេរ្តិ៍ឈ្មោះ តែថ្ងៃមួយនៅពេលដែលគាត់ត្រូវបានសង្គមនេះទម្លាក់ឱ្យធ្លាក់ដល់ចំណុចសូន្យ មនុស្សតែមួយគត់ដែលគាត់បន្ទោសគឺខ្លួនឯង។

គាត់មិនដែលស្រែកថាអយុត្តិធម៌ទេ តែគាត់សម្លឹងមកមើលខ្លួនឯងវិញ ថាខ្លួនធ្វេសប្រហែលអ្វីខ្លះ ល្ងង់ខ្លៅបែបណាខ្លះ ទើបបណ្តោយឱ្យស្ថានភាពធ្លាក់ដល់ចំណុចនេះ។ នៅពេលដែលគាត់ងើបមកវិញ គាត់នឹងក្លាយជាមនុស្សម្នាក់ថ្មី។ ទឹកមុខរបស់គាត់ពោរពេញដោយចិត្តមេត្តា ក្តីស្រលាញ់ គាត់ស្តាប់ច្រើននិយាយតិច និងអាចចុះសម្រុងជាមួយនឹងមនុស្សគ្រប់គ្នា។ គាត់មិនប្រកែកយកឈ្នះចាញ់ជាមួយអ្នកណាទៀតនោះទេ ហើយក៏លែងសូវចាប់អារម្មណ៍នឹងទំនាក់ទំនងសង្គម លុយកាក់ទ្រព្យសម្បត្តិ កេរ្តិ៍ឈ្មោះ សម្ភារៈនិយមអ្វីទៀតដែរ។

គាត់ចូលចិត្តចំណាយពេលវេលានៅជាមួយខ្លួនឯង និងមនុស្សដែលខ្លួនស្រលាញ់ និងយល់ច្បាស់ពីអត្ថន័យនៃជីវិតពិតប្រាកដ។
មនុស្សបែបនេះសំណាងណាស់។

03/08/2025

03/08/2025

ការស្រាវជ្រាវពីវិធីការពារផ្សែងពុលរបស់ទាហានចោរសៀម ! សូម Share បន្ទាន់ដល់កងទ័ព និងប្រជាជន !

ប្រទេសថៃជាប្រទេសហត្ថលេខីនៃសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិធំៗ ដែលហាមប្រាមការប្រើប្រាស់សព្វាវុធដូជា
អនុសញ្ញាអាវុធគីមី (Chemical Weapons Convention )អនុសញ្ញាអាវុធជីវសាស្រ្ត (Biological Weapons Convention) ពិធីសារទីក្រុងហ្សឺណែវ (Geneva Protocol (1925)។ សន្ធិសញ្ញាទាំងនេះហាមឃាត់ការប្រើប្រាស់ ការអភិវឌ្ឍន៍ ការផលិត និងការស្តុកទុកអាវុធគីមី និងជីវសាស្រ្ត។

ដូច្នេះកងទ័ពថៃ អាចប្រើផ្សែងពុលប្រភេទនេះ គឺការបំពុលបរិស្ថានពីសកម្មភាពយោធា (Toxic environmental damage from military activities) ឬ ការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត ឬថ្នាំសំលាប់ស្មៅនៅជិតព្រំដែន ( Use of pesticides or herbicides near borders)។
😷 .វិធីការពារ
១.ជៀសវាងការប៉ះពាល់
• ស្នាក់នៅក្នុងផ្ទះនៅពេលយន្តហោះកំពុងបាញ់ថ្នាំ ត្រូវបិទបង្អួចនិងទ្វារ ឬនៅកក្នុងលេណដ្ឋានបិទឱ្យជិត។
• ប្រើម៉ាស វ៉ែនតា និងសម្លៀកបំពាក់ការពារ ប្រសិនបើធ្វើការនៅខាងក្រៅកំឡុងពេល ឬក្រោយពេលបាញ់ថ្នាំ។
• ជៀសវាងការហូបទឹក ឬអាហារ (បន្លែ ផ្លែឈើ) នៅកន្លែងបាញ់ថ្នាំថ្មីៗ។
២. ការពារប្រភពទឹក
• គម្រប ឬបិទអណ្តូង ស្រះ និងប្រឡាយស្រោចស្រពនៅជិតព្រំដែន។
• ប្រើរបាំង ឬប្រព័ន្ធចម្រោះ (ឧ. តម្រងធ្យូងដែលបានធ្វើឱ្យសកម្ម) ដើម្បីព្យាបាលទឹកដែលមានសក្តានុពល។
៣. តាមដានរោគសញ្ញានៃការប៉ះពាល់
• រកមើលសញ្ញាដូចជា ឈឺក្បាល ចង្អោរ វិលមុខ កន្ទួល រមាស់ភ្នែក ឬបញ្ហាដកដង្ហើម។
• រាយការណ៍រោគសញ្ញាទៅមណ្ឌលសុខភាព និងរក្សាកំណត់ត្រានៃកាលបរិច្ឆេទ ទីតាំង និងមូលហេតុដែលសង្ស័យ។

🙏 កងទ័ពនៅសមរភូមិមុខជួបការលំបាក ខ្ញុំនៅសមរភូមិក្រោយក៏នៅមិនស្ងប់ ! ខ្ញុំមិនអាចជួយអ្វីបានក្រៅពីចំណេះដឹងខ្លះ ៗ សូមបងប្អូនខ្មែរចូលរួមឱ្យសកម្មមានអ្វីជួយហ្នឹង !
២៨ កក្កដា ២០២៥ !
ស្រាវជ្រាវដោយ លោកគ្រូ Insophal-Khmer Author-Page