21/03/2026
មានការបកស្រាយជាច្រើន ផ្សេងៗគ្នា ទៅតាមពុទ្ធចក្រ និង សង្គមនៃការរស់នៅចំពោះសុភាសិត ‘’ ដើរឱ្យមានបី បើស្រដីឱ្យមានបួន’’ ។ ថ្ងៃនេះខ្ញុំនឹងពន្យល់ន័យត្រង់ជាក់ស្តែងទៅតាមបរិបទនៃការរស់នៅជូនបងប្អូនសិក្សា ។
តើសុភាសិតនេះមានន័យដូចម្តេច ?
‘’ដើរឱ្យមាន៣ ស្រដីឱ្យមាន៤ ‘’គឺជាសុភាសិតខ្មែរអប់រំពីការប្រុងប្រយ័ត្ន និងកុំធ្វេសប្រហែស ។
»ដើរឱ្យមាន៣ សំដៅលើការធ្វើដំណើរឬសកម្មភាពដែលធានានូវសុខសុវត្ថិភាព (ក្រុម/គ្នាច្រើន) ឬសីល៣ (មិនសម្លាប់ មិនលួច មិនប្រព្រឹត្តខុសកាម)។
# ចំពោះន័យមួយទៀត ‘’ដើរឱ្យមានបី’’ គឺសំដៅយកការស់នៅត្រូវមាន ទំនាក់ទំនងល្អ មានសមត្ថភាពឬទេពកោសល្យពិតប្រាកដ និងមានភាពល្អប្រសើរខាងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ដើម្បីឈរជើងនៅក្នុងសង្គមឱ្យរឹងមាំបាន។
»ស្រដីឱ្យមាន៤ សំដៅលើការនិយាយស្តីដោយពិចារណា (ពាក្យសរសើរ ជំទាស់ យល់ស្រប ផ្តល់យោបល់) ឬវជិសីល៤ (មិនកុហក មិនញុះញង់ មិនជេរ មិននិយាយឥតប្រយោជន៍)។
🔹អត្ថន័យលម្អិត៖
១/ ដើរឱ្យមាន៣ (សុវត្ថិភាព/សីល):
•ន័យត្រង់: ដើរចូលព្រៃ ឬធ្វើដំណើរ កុំទៅម្នាក់ឯង គួរមានគ្នា៣នាក់ឡើងទៅដើម្បីជំនួយគ្នា។
•ន័យធៀប: ការរស់នៅត្រូវមានសីលធម៌ សំដៅលើការវៀរចាកការសម្លាប់, ការលួច, និងការខុសកាមគុណ។
២/ ស្រដីឱ្យមាន៤ (វោហារ/សីល):
•ន័យសង្គម/ការងារ: មុននិយាយត្រូវគិតឲ្យច្បាស់ និងគ្រប់ជ្រុងជ្រោយថាតើពេលណាគួរ ៖
. សរសើរ,
. ជំទាស់ (ពេលខុស),
. យល់ស្រប (ពេលត្រូវ),
. ផ្តល់យោបល់។
•ន័យធៀប: ការនិយាយត្រូវវៀរចាកការកុហក, ការញុះញង់, ការជេរប្រទេច, និងការនិយាយឥតប្រយោជន៍។
✍🏻 សរុបសេចក្តីមក សុភាសិតនេះបង្រៀនឱ្យមនុស្សរស់នៅដោយមានការប្រុងប្រយ័ត្ន ទាំងសកម្មភាពរាងកាយ (ការដើរ) និងសកម្មភាពវាចា (ការនិយាយ) ដើម្បីសេចក្តីសុខខ្លួនឯង និងសង្គមជាតិ។
#រៀនដើម្បីក្លាយជាពលរដ្ឋពេញលេញ #រៀនគ្មានដែនកំណត់ #ចំណេះដឹង
