24/06/2026
(English below)
ប្រសិនបើអ្នកមានឪកាសផ្តល់ដំបូន្មានដល់រាជរដ្ឋាភិបាល តើអ្នកនឹងស្នើអោយមានការកែលម្អវិស័យកសិកម្មដោយរបៀបណា?
មនុស្សជាច្រើនស្នើភ្លាមៗថា៖ "ផ្តល់ប្រាក់ឧបត្ថម្ភបន្ថែម"។ អ្នកផ្សេងទៀតលើកឡើងថា៖ "នាំចូលឱ្យតិចជាងមុន"។ អ្នកខ្លះទៀតនឹងនិយាយថា៖ "ផ្តល់គ្រាប់ពូជ និងជីបន្ថែម"។ ទាំងនេះអាចជួយបាន ប៉ុន្តែវាមិនបានដោះស្រាយបញ្ហាស៊ីជម្រៅនោះទេ។
វិស័យកសិកម្មមិនរឹងមាំដោយគ្រាន់តែរាជរដ្ឋាភិបាលចំណាយលុយច្រើននោះទេ។ វាក្លាយជារឹងមាំនៅពេលដែលការធ្វើកសិកម្មទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់ មានប្រាក់ចំណេញ និងមានភាពទាក់ទាញដល់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ។
ប្រសិនបើខ្ញុំត្រូវផ្តល់ដំបូន្មានដល់រាជរដ្ឋាភិបាល ខ្ញុំនឹងផ្តោតលើអាទិភាពចំនួនប្រាំ៖
- ទីមួយ ប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រ៖ ទឹកគឺជាជីវិតនៅក្នុងវិស័យកសិកម្ម។ កសិករមិនអាចគ្រប់គ្រងទឹកភ្លៀងបានទេ ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលអាចជួយធានាឱ្យមានការផ្គត់ផ្គង់ទឹកដែលអាចទុកចិត្តបាន។
- ទីពីរ ការប្រមូលផ្តុំកសិដ្ឋានតាមរយៈសហករណ៍ និងការចងក្រងជាចង្កោម៖ កសិដ្ឋានតូចៗដែលធ្វើការតែម្នាក់ឯងជួបការលំបាកក្នុងការប្រកួតប្រជែង។ កសិករតូចតាចដែលធ្វើការជាមួយគ្នាអាចចែករំលែកគ្រឿងចក្រ បន្ថយចំណាយ និងទទួលបានអំណាចតថ្លៃខ្លាំងជាងមុន។
- ទីបី កន្លែងស្តុកទុកក្រោយពេលប្រមូលផល និងភស្តុភារ៖ ទិន្នផលជាច្រើនមិនបានខូចខាតនៅលើវាលស្រែទេ ប៉ុន្តែខូចខាតក្រោយពេលប្រមូលផល ដោយសារប្រព័ន្ធស្តុកទុក ការដឹកជញ្ជូន និងទីផ្សារខ្សោយ។
- ទីបួន ឥណទានដែលមានតម្លៃសមរម្យ និងការធានារ៉ាប់រងដំណាំ៖ កសិករមិនគួរត្រូវបានបង្ខំឱ្យពឹងផ្អែកលើអ្នកចងការប្រាក់ខ្ពស់ គ្រាន់តែដើម្បីដាំដំណាំរបស់ពួកគេនោះទេ។
- ទីប្រាំ បច្ចេកវិទ្យាទំនើប និងការស្រាវជ្រាវ៖ អនាគតនៃវិស័យកសិកម្មមិនមែនជាការថយក្រោយនោះទេ។ វាគឺជាការធ្វើកសិកម្មឆ្លាតវៃ ការប្រើប្រាស់គ្រឿងចក្រ គ្រាប់ពូជដែលបានកែលម្អ ទិន្នន័យ និងនវានុវត្តន៍។
ប៉ុន្តែប្រហែលជាការផ្លាស់ប្តូរដ៏សំខាន់បំផុតគឺជារបៀបដែលយើងគិតអំពីវិស័យកសិកម្ម។ អស់រយៈពេលជាយូរមកហើយ យើងបានចាត់ទុកកសិករជាចម្បងថាជាអ្នកទទួលជំនួយ។ យើងគួរតែចាប់ផ្តើមចាត់ទុកពួកគេថាជាសហគ្រិន អ្នកផលិត និងជាដៃគូក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍ជាតិ។
សន្តិសុខស្បៀងមិនមែនគ្រាន់តែជាបញ្ហាកសិកម្មប៉ុណ្ណោះទេ។ វាគឺជាបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច បញ្ហាសង្គម និងចុងក្រោយគឺជាបញ្ហាសន្តិសុខជាតិ។
ប្រជាជាតិមួយដែលមិនអាចចិញ្ចឹមខ្លួនឯងបាន នឹងនៅតែងាយរងគ្រោះជានិច្ច។ គោលដៅមិនមែនគ្រាន់តែផលិតដំណាំឱ្យបានច្រើននោះទេ។ គោលដៅគឺដើម្បីបង្កើតប្រព័ន្ធមួយដែលកសិកររកចំណូលបានច្រើន យុវជនជ្រើសរើសធ្វើកសិកម្ម ហើយកសិកម្មក្លាយជាប្រភពនៃមោទនភាព ភាពរុងរឿង និងភាពរឹងមាំរបស់ជាតិ។
វិស័យកសិកម្មមិនគួរត្រូវបានចាត់ទុកថាជាបញ្ហាដែលត្រូវគ្រប់គ្រងនោះទេ។ វាគួរតែត្រូវបានចាត់ទុកថាជាឱកាសដើម្បីអភិវឌ្ឍ។
If You Had the Opportunity to Advise the Royal Government, How Would You Propose Improving the Agricultural Sector?
Many people immediately suggest: "Provide more subsidies." Others bring up: "Import less." Still others will say: "Provide more seeds and fertilizers." These may help, but they do not address the deeper problem.
The agricultural sector does not become strong simply because the Royal Government spends a lot of money. It becomes strong when farming yields high outputs, is profitable, and becomes attractive to the next generation.
If I were to advise the Royal Government, I would focus on five priorities:
- First, irrigation systems: Water is life in agriculture. Farmers cannot control the rain, but the government can help ensure a reliable water supply.
- Second, farm consolidation through cooperatives and clustering: Small farms working alone face difficulties in competing. Smallholder farmers working together can share machinery, reduce costs, and gain stronger bargaining power.
- Third, post-harvest storage facilities and logistics: Many yields are not lost in the fields, but are damaged post-harvest due to weak storage systems, transportation, and markets.
- Fourth, affordable credit and crop insurance: Farmers should not be forced to rely on high-interest moneylenders simply to plant their crops.
- Fifth, modern technology and research: The future of agriculture is not a step backwards. It is smart farming, mechanization, improved seeds, data, and innovation.
But perhaps the most important shift is how we think about the agricultural sector. For a long time, we have primarily considered farmers as beneficiaries of aid. We should start treating them as entrepreneurs, producers, and partners in national development.
Food security is not just an agricultural issue. It is an economic issue, a social issue, and ultimately, a national security issue.
A nation that cannot feed itself will always remain vulnerable. The goal is not simply to produce more crops. The goal is to create a system where farmers earn higher incomes, youth choose to farm, and agriculture becomes a source of pride, prosperity, and national strength.
The agricultural sector should not be treated as a problem to be managed. It should be treated as an opportunity to be developed.
, , , , , ,
