28/05/2026
“Gjurmë Historike” nr. 6 sjell një mozaik studimesh nga bota shqiptare, europiane dhe më gjerë
Doli nga shtypi numri më i ri i revistës shkencore historike “Gjurmë Historike”, nr. 6-2026, një botim i rëndësishëm i Lidhjes së Historianëve Shqiptarë në Botë me seli në Zvicër, i regjistruar me ISSN: 2673-7906 nga SHB Verlag Ajvazi. Revista vazhdon të dëshmojë rolin e saj si një tribunë serioze shkencore, kulturore dhe akademike, duke mbledhur në një hapësirë të përbashkët studiues, historianë, publicistë dhe krijues nga trojet shqiptare, diaspora dhe vende të ndryshme të Europës.
Me një përmbajtje të pasur dhe shumëdimensionale, “Gjurmë Historike” nr. 6 paraqet një panoramë të gjerë studimesh historike, albanologjike, juridike, kulturore dhe shoqërore, duke trajtuar tema me rëndësi të veçantë për kujtesën historike dhe identitetin kombëtar shqiptar. Ky numër përfshin kontribute nga autorë të ardhur nga Suedia, Norvegjia, Italia, Rumania, Shqipëria, Kosova, Maqedonia e Veriut, Zvicra, Serbia, Kanadaja, Bullgaria, Polonia, Spanja dhe Gjermania, çka dëshmon qartë karakterin ndërkombëtar dhe shumëgjuhësh të revistës.
Në faqet e saj, lexuesi ndeshet me një gamë të gjerë temash që shtrihen nga periudha mesjetare e deri te zhvillimet bashkëkohore politike, kulturore dhe shoqërore të shqiptarëve. Një vend të rëndësishëm zënë studimet kushtuar figurës së Gjergj Kastriotit – Skënderbeut, marrëdhënieve shqiptaro-rumune, historisë së Kosovës dhe Shqipërisë gjatë periudhave të ndryshme historike, si dhe çështjeve që lidhen me të drejtat gjuhësore dhe kulturore të shqiptarëve në rajon.
Ndër kontributet më të spikatura të këtij numri veçohet studimi i prof. dr. Luan Topçiut nga Rumania me titull “Nicolae Iorga, Albania și România”, që trajton raportet historike dhe kulturore shqiptaro-rumune në kontekstin e veprimtarisë së historianit të njohur rumun Nicolae Iorga. Po ashtu, prof. dr. Skender Asani nga Maqedonia e Veriut sjell një analizë të zgjeruar mbi realizimin e të drejtave gjuhësore shqiptare nga viti 1924 deri në vitin 2026, duke e parë këtë çështje përmes prizmit të artikulimit qytetar dhe diplomacisë.
Një tjetër studim me interes të veçantë është ai i prof. dr. Sevdail Demirit, i cili trajton pozitën diskriminuese të shqiptarëve në Maqedoni gjatë sistemit komunist jugosllav. Ndërkohë, dr. Nikollë Loka dhe akademik Murat Ajvazi ndalen në kontributin e profesor Injac (Ignazio) Parrino në shkencat albanologjike dhe historiografinë shqiptare e europiane.
Revista i kushton hapësirë të konsiderueshme edhe trashëgimisë kulturore dhe kishtare shqiptare. Studiuesi Lin Kiku sjell një trajtesë mbi Kishën e Rubikut, ndërsa Paulin Zefi trajton portretin artistik autentik dhe fizionominë e Gjergj Kastriotit – Skënderbeut. Kujtim Mateli paraqet një studim mbi vendndodhjen e Dodonës në Dëshnicë të Përmetit, duke rikthyer në vëmendje debatet historike dhe arkeologjike për këtë qendër të rëndësishme të antikitetit.
Po ashtu, revista sjell studime me karakter juridik, kulturor dhe shoqëror. Prof. dr. Islam Qerimi trajton aspektet juridike të barazisë gjinore në Kosovë, ndërsa doc. dr. Isamet Bakiu analizon pushtetndarjen ndëretnike dhe të drejtën e përdorimit të gjuhës amtare si të drejtë politike dhe kulturore.
Në këtë numër nuk mungojnë as trajtesat mbi figurat kombëtare dhe kontributet e tyre në historinë shqiptare. Prof. Fazli Hajrizi shkruan për figurën e Ferhat Dragës si një personalitet i shquar i kombit shqiptar, ndërsa Dan Ibrahimi sjell një analizë mbi botimin “Letrat e një Abati”, duke e cilësuar atë si një kontribut të rëndësishëm për historinë kombëtare.
Një hapësirë të veçantë zënë edhe krijimet artistike, intervistat dhe aktivitetet shkencore e kulturore të autorëve shqiptarë në diasporë. Në këtë kuadër, revista përfshin intervistën e prof. Flora Durmish*t me Engjëllushe Sharrin, poezitë e Erinda Medollit nga Norvegjia, si dhe trajtesa të ndryshme mbi diasporën shqiptare dhe rolin e saj në ruajtjen e identitetit kombëtar.
Në rubrikat e saj, “Gjurmë Historike” sjell gjithashtu reflektime mbi historinë, letërsinë dhe kujtesën kolektive shqiptare. Fazli Hajrizi trajton raportin mes historisë dhe letërsisë përmes analizës së veprës “Himni i Shotës”, ndërsa Skender Tufa prezanton krijimin “Tokë e lirueme”. Nga Suedia, prof. Gladiola Jorbus sjell një trajtesë sociologjike mbi stereotipet dhe perceptimet shoqërore.
Një element me rëndësi të veçantë në këtë numër është publikimi i letrave mbështetëse për riemërimin e akademik Murat Ajvazi në krye të Lidhjes së Historianëve Shqiptarë në Botë me seli në Zvicër. Studiues, akademikë dhe personalitete nga Shqipëria, Kosova, Maqedonia e Veriut, Italia, Norvegjia, Suedia, Polonia, Kanadaja, Serbia, Spanja dhe Gjermania kanë shprehur përmes këtyre letrave vlerësimin për kontributin e tij në historiografi, kulturë dhe organizimin e jetës shkencore shqiptare.
Revista mbyllet me rubrikën “Post Mortum (In Memoriam)”, kushtuar Hajrullah Hajdarit (1949–2025), bashkëpunëtor i Lidhjes së Historianëve Shqiptarë dhe anëtar i revistës, duke nderuar jetën dhe veprimtarinë e tij në shërbim të çështjes kombëtare dhe kulturës shqiptare.
Me përmbajtjen e saj të gjerë, shumëgjuhëshe dhe akademike, “Gjurmë Historike” nr. 6 konfirmon edhe një herë rëndësinë e bashkëpunimit shkencor shqiptar në hapësirën ndërkombëtare. Revista mbetet një kontribut i çmuar në ruajtjen, studimin dhe promovimin e kujtesës historike kombëtare, duke krijuar ura komunikimi ndërmjet studiuesve shqiptarë dhe botës akademike europiane.
Ky botim dëshmon se historia shqiptare vazhdon të jetë një fushë e gjallë kërkimi dhe reflektimi, ku përvoja e diasporës, studimet akademike dhe kujtesa kombëtare ndërthuren për të ndërtuar një vizion më të plotë mbi të kaluarën dhe identitetin shqiptar. Përmes këtij numri, “Gjurmë Historike” vazhdon të mbetet një zë i rëndësishëm i kulturës dhe historiografisë shqiptare në arenën ndërkombëtare.
@admiruesitkryesorëFNAISami Jashari
Zyra e Shtypit.
Baden CH
