انجمن حفظ محیط کوهستان (انجمن کوهستان) یک سازمان زیستمحیطی، مردمی، غیر دولتی و غیر انتفاعی میباشد که در سال ۱۳۷۲ توسط گروهی از علاقهمندان به کوهستان در تهران تأسیس شده است. این انجمن تحت عنوان «مؤسسه حفظ محیط کوهستان» در اداره ثبت شرکتها و مؤسسات غیر تجاری به ثبت رسیده و دارای هیأت مدیرهای متشکل از ۷ نفر میباشد.
اهداف اصلی انجمن کوهستان عبارتند از:
تلاش برای ارتقای جایگاه کوهستان در کشور
و ایجاد ظرفیتهای لازم در این خصوص
تأکید بر نقش و اهمیت کوهها به عنوان منشاء و ذخیرهگاه مهمترین منابع پایه (آب شیرین، جنگل و مرتع، تنوع حیاتی، مواد معدنی، انرژی، منابع ژنتیکی، میراث فرهنگی و ...)
تلاش در جهت حفظ و حمایت از زیستبومهای کوهستانی و بهرهبرداری صحیح از منابع کوهستان (توسعه پایدار کوهستان)
تأکید بر اهمیت تنوع زیستی کوهستان و ضرورت حفاظت از آن
کمک به بهبود معیشت جوامع کوهنشین و حفظ ارزشهای تاریخی- فرهنگی این جوامع
انجمن کوهستان در عرصه محیط زیست کوهستان در کشور پیشگام بوده و به همین دلیل از سوی سازمانهای داخلی و خارجی به عنوان هدایتکننده برنامههای مرتبط با کوهستان در ایران شناخته میشود.
پاکسازی و درختکاری در کوهها از جمله برنامههایی است که در سال ۱۳۷۲ توسط این انجمن بنیانگذاری گردیده است. اجرای این برنامهها علاوه بر ایجاد حساسیت در جامعه نسبت به محیط زیست و اشاعه دانش محیط زیستی، زمینهساز شکلگیری دهها سازمان و تشکل زیستمحیطی مردمی در اواخر دهه ۷۰ در کشور بوده است.
این انجمن از بدو تأسیس تاکنون به منظور پیشبرد اهداف خود، چندین گردهمایی، سمینار و دوره آموزشی برگزار نموده و چند جلد کتاب، ویژهنامه و بروشور در مناسبتهای مختلف منتشر کرده است.
در سال ۱۳۸۱ همزمان با اعلام سال ۲۰۰۲ به عنوان سال بینالمللی کوهها از سوی سازمان ملل متحد، انجمن کوهستان با تأسیس کمیته ویژهای، فعالیتهای مربوط به این رویداد جهانی در ایران را بر عهده گرفت و برنامههایی را به همین مناسبت سازماندهی و اجرا نمود. از دیگر فعالیتهای انجمن کوهستان در سال ۲۰۰۲، ارائه پیشنهاد تشکیل «کمیته فرعی کوهستان» به کمیته ملی توسعه پایدار، سازمان حفاظت محیط زیست بود که پس از مکاتبات و پیگیریهای مکرر، کمیته مذکور در نهایت در فروردین ۱۳۸۵، تصویب و در چارچوب این سازمان آغاز به فعالیت نمود. لازم به ذکر است که در حال حاضر کمیته فرعی کوهستان تنها ساختار دولتی کوهستان در کشور میباشد.
در طول سال بینالمللی کوهها، سازمان خواروبار و کشاورزی ملل متحد (FAO) که از سوی سازمان ملل مسئولیت هماهنگی برنامههای این سال را بر عهده داشت، انجمن کوهستان را به عنوان نماینده موقت ایران در فهرست کشورهای فعال در این سال قرار داد. در سال ۲۰۰۳ (۱۳۸۲)، پس از تشکیل نهاد بینالمللی "مشارکت برای کوهها" (Mountain Partnership, MP)، انجمن کوهستان از اولین سازمانهایی بود که به عضویت این نهاد پذیرفته شد. در همین سال، مجمع عمومی سازمان ملل متحد، روز ۱۱ دسامبر را به عنوان "روز جهانی کوهستان" (International Mountain Day) تعیین و اعلام نمود و انجمن کوهستان متعاقباً اطلاعرسانی درباره این روز را در دستور کار خود قرار داد و از آن زمان تاکنون همزمان با برنامههای بزرگداشت این روز در سراسر جهان، برنامههای ویژهای را به اجرا گذاشته است.
انجمن کوهستان همچنین از سال ۱۳۸۲ به عضویت اتحادیه جهانی حفظ طبیعت (IUCN) درآمده است.
بهعلاوه از سال ۱۳۸۱ تاکنون، چند پروژه در چارچوب برنامه کمکهای کوچک تسهیلات محیط زیست جهانی (UNDP/GEF/SGP) در کوهستانهای شمال غربی ایران با مشارکت جوامع محلی توسط انجمن به اجرا گذاشته شده است.
به دلیل عملکرد مثبت و صادقانه طی سالهای گذشته، انجمن حفظ محیط کوهستان از اعتبار خاصی در میان سازمانهای دولتی ذیربط مانند سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور، دانشکدههای محیط زیست، آژانسهای سازمان ملل متحد در ایران و سازمان خواروبار و کشاورزی ملل متحد (FAO)، و نیز سازمانهای غیر دولتی داخلی برخوردار بوده و با این سازمانها همکاریهای دوجانبهای داشته است.
فصلنامه "محیط کوهستان" که به موضوعات علمی و تخصصی کوهستان میپردازد از جمله انتشارات دورهای این انجمن در حال حاضر میباشد که تاکنون 17 شماره از آن منتشر و در سراسر کشور توزیع گردیده است. خوشبختانه این نشریه در اشاعه دانش محیط زیست کوهستان مؤثر واقع شده است. It is committed to the conservation and sustainable mountain development and is known as the leader of mountain-related activities in Iran. MEPS is focused on awareness raising and capacity building of the general public and Iranian government organizations concerning the importance of mountain ecosystems. It was the lead organization handling activities related to the International Year of Mountains (IYM) in 2002 and has been acting as the Focal Point for the Mountain Partnership (MP), an international alliance led by the UN-FAO since 2003. It is also a member organization of IUCN (International Union for Conversation of Nature). MEPS is the first environmental NGO in Iran to initiate and conduct tree planting and clean-up projects in mountains since 1994, which was later developed into a national campaign throughout the country. Since its inception, MEPS has organized several educational programmes, seminars and promotional presentations, has published books, brochures and is publishing the newsletter, "Mountain Environment", which addresses mountain-specific and scientific issues. MEPS, has successfully conducted a series of UNDP-GEF projects in the mountains of north-western Iran from 2002 up to the present time. MEPS has a strong reputation and good relationships with important government agencies in Iran, including the Department of Environment (DOE), the Forests, Range, and Watershed Organisation (FRWO); the Faculty of Environment of the University of Tehran; UN agencies in Iran including the UNDP and FAO Tehran. Because of its achievements, MEPS has been praised by different government organizations on several occasions; selected as the best NGO in the 8th National Environmental Award by the DOE in 2005, selected as the most active NGO by FRWO in 2003. Abdollah Ashtari, the founder and the present Managing Director, a well-known figure among environmental circles, was honoured to be selected as one of the 30 distinguished environmental activists of the country in 2008. In 2002, with the purpose of setting up the first governmental mountain institution in Iran, MEPS proposed the establishment of a "Mountain Sub-Committee" (MSC) to the "National Committee for Sustainable Development" within DOE. MSC was later approved by the NCSD and started its activity in 2006. In fostering its objectives for capacity building, MEPS has proposed the establishment of a three-unit course in the Faculty of Environment, University of Tehran which is being followed by MEPS. Based on the United Nations General Assembly decision for designating 11 December as the "International Mountain Day" (IMD), MEPS has acted as the Focal point for the observation and celebration of IMD annually held in Iran. In May 2012, MEPS was selected as one of the three qualified NGOs by UNDP to implement the Yazd province section of an International Project (Integrated Natural Resources Management, MENARID) simultaneously put into force in six countries of Middle East and North Africa.
