10/08/2026
پیشرفتهای چشمگیر مددکاری اجتماعی در ایران؛ ضرورت وحدت و همگرایی برای صیانت از یک جایگاه منطقهای و جهانی
نگاهی به مسیر توسعه حرفه مددکاری اجتماعی در ایران و نقش انجمن مددکاران اجتماعی ایران
پایگاه خبری مددکار نیوز – مددکاری اجتماعی در ایران طی سالهای اخیر مسیری قابل توجه از توسعه حرفهای، افزایش حضور اجتماعی، گسترش ارتباطات بینالمللی، ارتقای جایگاه تخصصی و افزایش نقشآفرینی در سیاستگذاری اجتماعی را پشت سر گذاشته است؛ مسیری که امروز میتوان آثار آن را نهتنها در فضای دانشگاهی و سازمانهای اجتماعی کشور، بلکه در سطح منطقهای و در ساختارهای بینالمللی حرفه مددکاری اجتماعی نیز مشاهده کرد.
در این میان، انجمن مددکاران اجتماعی ایران و مجموعه مدیران، کارشناسان و اعضای آن، بهویژه در دوره مدیریت دکتر سید حسن موسوی چلک، نقش مهمی در سازماندهی، معرفی و تقویت هویت حرفهای مددکاری اجتماعی ایران داشتهاند.
فدراسیون بینالمللی مددکاران اجتماعی (IFSW) در معرفی رسمی خود، انجمن مددکاران اجتماعی ایران را عضو خود در منطقه آسیا و اقیانوسیه معرفی کرده و دکتر حسن موسوی چلک را رئیس انجمن ذکر میکند. این صفحه همچنین شمار اعضای انجمن را ۳۸۶۲ نفر اعلام کرده و عضویت انجمن در IFSW را از سال ۲۰۱۲ ثبت کرده است.
این واقعیت، بهتنهایی نشان میدهد که مددکاری اجتماعی ایران دیگر صرفاً یک حرفه با کارکردهای داخلی نیست؛ بلکه بخشی از گفتمان حرفهای بینالمللی مددکاری اجتماعی محسوب میشود.
از تثبیت حرفه تا حضور مؤثر در عرصه بینالمللی
مددکاری اجتماعی در ایران سابقه دانشگاهی و حرفهای طولانی دارد. IFSW در گزارش خود درباره شصتمین سال مددکاری اجتماعی در ایران، آغاز بنیان دانشگاهی این رشته را به سال ۱۹۵۸ نسبت داده و بر ظرفیت مددکاری اجتماعی ایران برای ایفای نقش در حوزههای سلامت، رفاه و مسائل اجتماعی تأکید کرده است.
اما آنچه طی دهههای اخیر اهمیت بیشتری پیدا کرده، حرکت از یک نگاه صرفاً خدماتی به مددکاری اجتماعی به سمت مددکاری اجتماعی حرفهای، سیاستمحور، جامعهمحور، پیشگیرانه و مبتنی بر حقوق اجتماعی است.
در این مسیر، نقش انجمن مددکاران اجتماعی ایران بسیار قابل توجه بوده است.
برگزاری همایشها و نشستهای تخصصی، ایجاد ارتباط میان مددکاران اجتماعی و نهادهای سیاستگذار، حضور در مجامع بینالمللی، توجه به اخلاق حرفهای، توسعه آموزشهای تخصصی و تلاش برای افزایش دیدهشدن نقش مددکاران اجتماعی در حل مسائل اجتماعی، بخشی از این مسیر را تشکیل داده است.
IFSW نیز انجمن مددکاران اجتماعی ایران را در معرفی خود نهادی فعال در حوزه سیاست اجتماعی توصیف کرده و از خدماتی مانند آموزشهای حرفهای، کارگاهها، مشارکت در همایشها و سمینارها، ارتباط با سازمانها و حرفههای دیگر و اجرای کمپینها برای اعضای آن نام برده است.
نقش برجسته سید حسن موسوی چلک در توسعه حرفهای مددکاری اجتماعی ایران
در بررسی این مسیر، نمیتوان از نام دکتر سید حسن موسوی چلک بهسادگی عبور کرد.
موسوی چلک طی سالهای طولانی، هم در حوزه اجرایی و سیاستگذاری اجتماعی و هم در حوزه دانشگاهی و حرفهای فعالیت داشته است. در رزومهای که IFSW از او منتشر کرده، از جمله به تألیف دهها کتاب در حوزه مددکاری اجتماعی، سابقه تدریس دانشگاهی، نقش در راهاندازی اورژانس اجتماعی، مدیریت اجرایی برنامه ملی کنترل و کاهش آسیبهای اجتماعی و حضور در کمیتههای متعدد سیاستگذاری اشاره شده است.
این مجموعه فعالیتها اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا یکی از چالشهای تاریخی حرفه مددکاری اجتماعی در بسیاری از کشورها، فاصله میان دانش تخصصی، میدان عمل و سیاستگذاری اجتماعی است.
مددکاری اجتماعی زمانی میتواند جایگاه واقعی خود را پیدا کند که مددکار اجتماعی فقط ارائهدهنده خدمت نباشد، بلکه در شناخت مسئله، پیشگیری، مداخله، سیاستگذاری، ارزیابی برنامههای اجتماعی و طراحی راهکارهای اجتماعی نیز حضور داشته باشد.
از این منظر، مسیر حرفهای موسوی چلک و فعالیتهای انجمن در سالهای گذشته را میتوان بخشی از تلاش برای نزدیکتر کردن این سه حوزه دانست.
جایگاه ایران در اخلاق حرفهای مددکاری اجتماعی
یکی از مهمترین نشانههای رشد حرفهای مددکاری اجتماعی ایران، حضور نماینده ایرانی در ساختارهای تخصصی بینالمللی است.
در حال حاضر، فدراسیون بینالمللی مددکاران اجتماعی، حسن موسوی چلک را نماینده هماهنگکننده منطقه آسیا و اقیانوسیه در کمیسیون اخلاق معرفی کرده است.
این جایگاه صرفاً یک عنوان تشریفاتی نیست.
کمیسیون اخلاق IFSW مسئول بررسی اصول اخلاقی حرفه مددکاری اجتماعی و ارائه راهنمایی درباره مسائل و تعارضات اخلاقی مرتبط با حرفه است. بنابراین حضور یک متخصص ایرانی در جایگاه منطقهای این ساختار، از منظر جایگاه حرفهای ایران در جامعه جهانی مددکاری اجتماعی اهمیت دارد.
همچنین گزارش سالانه IFSW برای سال ۲۰۲۵ نیز حسن موسوی چلک را بهعنوان Coordinating Regional Representative در کمیسیون اخلاق منطقه آسیا و اقیانوسیه ثبت کرده است.
مددکاری اجتماعی ایران؛ از حضور در همایشها تا مشارکت در گفتمان جهانی
یکی دیگر از نشانههای رشد جایگاه حرفهای ایران، افزایش حضور مددکاران اجتماعی ایرانی در گفتوگوهای بینالمللی است.
برای نمونه، در سال ۲۰۲۴، ایران میزبان سیوهشتمین همایش ملی روز مددکار اجتماعی بود؛ رویدادی که با مشارکت حدود ۴۰ دانشگاه، سازمان، وزارتخانه، انجمن تخصصی و سازمان مردمنهاد برگزار شد و موضوع «مددکاری اجتماعی و میانجیگری» را مورد توجه قرار داد. در این برنامه، نمایندگانی از ساختار بینالمللی IFSW نیز مشارکت داشتند.
IFSW در گزارش جداگانه خود از برنامههای ماه جهانی مددکاری اجتماعی در ایران نیز به نقش محوری انجمن مددکاران اجتماعی ایران اشاره کرده و برگزاری سمینارها، ترجمه و انتشار محتوای جهانی، برگزاری همایش ملی و مشارکت سخنرانان داخلی و بینالمللی را از جمله فعالیتهای انجامشده برشمرده است.
این اتفاقات نشان میدهد که جامعه مددکاری اجتماعی ایران در حال حرکت از مصرفکننده دانش بینالمللی به سمت مشارکتکننده در تولید و تبادل گفتمان حرفهای است.
مشروح مقاله در پایگاه خبری مددکار نیوز
https://www.madadkarnews.ir/?p=29562