16/03/2025
634 Yılındaki Kurultay ve Türk Tarihindeki Önemi
634 yılında, Güney Kazakistan’daki İli Irmağı civarında büyük bir kurultay düzenlenir. Bu toplantıda, Batı Göktürkler yeniden örgütlenerek “On Ok” adı verilen bir yapıya kavuşurlar. Bu sistemde, beş boy Irmağın doğusunda, beş boy ise batısında yer almakta olup, her birine birer ok verilir. Çin kaynaklarında shī xīn (on ok) olarak geçen bu yapı, Türkçede de doğrudan “On Ok” olarak adlandırılır.
Bu topluluklar, Batı Göktürk Kağanlığı’nın devamı niteliğindedir ve genellikle “Türkiş” (Türkler) olarak tanımlanır. “Türk işi” ifadesi de zamanla farklı bağlamlarda kullanılmıştır. Daha sonra, batıya doğru ilerleyen bazı Türk boyları Seyhun (Siriderya) Nehri kıyılarında yoğunlaşarak Oğuz Yabgu Devleti’ni kurmuşlardır. Bu devlet, ilerleyen dönemlerde Büyük Selçuklu Devleti’ni ortaya çıkarmış, ardından Anadolu Selçukluları, Osmanlı Devleti ve Türkiye Cumhuriyeti’ne uzanan bir sürecin temelini atmıştır.
Özellikle Selçukluların ortaya çıkışıyla birlikte, Türkler Ön Asya’da çeşitli beylikler kurmuş, Kuzey Afrika, Suriye, Irak Türkmenleri ve Balkanlara kadar geniş bir coğrafyada siyasi varlık göstermiştir. Ancak bu sürecin başlangıcı olarak, 634 yılındaki büyük kurultay ve On Ok sistemi büyük bir önem taşımaktadır. Bu örgütlenme, Türk tarihinin en kritik dönüm noktalarından biri olarak değerlendirilebilir. Nitekim, Türkiye Cumhuriyeti’ne kadar uzanan tarihsel sürecin temelleri de bu dönemde atılmıştır.