https://www.facebook.com/110915467890391/

Dr. Kameran Mentk

Home
Iraq
Irbil
Dr. Kameran Mentk

This page belongs to Dr. Kameran Mentk, Professor of Contemporary Political History and Philosophy of International Relations

$كۆتایی قۆناغێك و سەرەتای قۆناغێكی ترئامادەكاری بۆ قۆناغی داهاتوو د. كامەران مەنتكبەشی یەكەم19\10\2021هەموو ئاماژەكان بەر...$

19/10/2026

كۆتایی قۆناغێك و سەرەتای قۆناغێكی تر
ئامادەكاری بۆ قۆناغی داهاتوو
د. كامەران مەنتك
بەشی یەكەم

19\10\2021

هەموو ئاماژەكان بەرەو ئەوە دەچن كە ئێمە لە كۆتایی قۆناغێكداین. سەرباری ئەوەی كەشوهەوای نێودەوڵەتی گۆڕانكاریی بنەڕەتیی بەسەردا هاتووە و پڕۆژەی تاكجەمسەری بە كردەیی بە كۆتا هاتووە (واتە ئەو پڕۆژەیەی دەرفەتێكی بۆ كورد هێنایە پێشەوە)، بەڵام بەناو بنەماڵە سیاسییەكانی كورد شانبەشانی داگیركەرانی كوردستان، نەك تەنیا ئەو دەرفەتەیان لەدەست دا، بەڵكو زۆر سەركەوتووانە ئەركەكانی خۆیان لە ڕیسواكردن و وێرانكردنی كۆمەڵگە جێبەجێ كرد و كێشەیان بۆ هەموو بەشەكانی كوردستان دروست كرد. لێرەدا دەبێت جیاوازی بكرێت لە نێوان مەسەلەی كورد و ستراتیژی ئەو دوو بنەماڵەیە كە مەسەلەی كوردیان لە پێناو بەرژەوەندییەكانی خۆیاندا بەكار هێناوە. جێگەی داخە تاوەكو ئێستا ڕۆشنبیرانیش ئەو دوو بنەماڵەیە وەك ئاوەڵواتایەك بۆ مەسەلەی كورد بەكار دەهێنن! ئیتر كاتی ئەوە هاتووە نەك وەك بەشێك لەو مەسەلەیە هەژمار بكرێن، بگرە دەبێت بخرێنە دەرەوەی ئەو مەسەلە پیرۆزە، كە مەسەلەی گەلێكی ستەمدیدە و بەشخوراوە، وە دەبێت لە ڕوانگەیەكی ترەوە خوێندنەوە بۆ مێژووی سەد ساڵەی دوایی بكرێت.
ئێستا لە دۆخێكداین كە گۆڕانكارییە نێودەوڵەتییەكان زۆر بە خێرایی و بە شێوەیەكی ترسناك بەڕێوە دەچن. بەڵام لەو گۆڕانكارییە دەرەكییانە مەترسیدارتر، ئەو داهێزران و داڕمانەیە كە كۆمەڵگەی كوردی لە باشوور لە ناوخۆدا دووچاری بووەتەوە. تاوەكو ئێستا دەستەبژێرێكی ڕەسەن و دڵسۆز بەرهەم نەهاتووە كە واز لە مەهزەلەی چاكسازی و ئەو قسە سواوانە بهێنێت، كە وەك پاساوێك بۆ مانەوەی ئەم دۆخە بەكار دەهێنرێن. هۆكاری ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ ئەو شەڕە قێزەون و پڕ شەرمەزارییەی بەناو هێزە كوردییەكان دژی میللەتی كورد دەیكەن و ڕێگە لە هەموو پێشكەوتنێك دەگرن. لە لایەكی ترەوە، تاوەكو ئێستا ڕۆشنبیر و دەستەبژێرانی كورد كاوێژ بەسەر ڕابردوودا دەكەنەوە و زیاتر لە سەد ساڵ لە دواوەی قۆناغەكەی خۆیاندا دەژین. هەمیشە لە گێڕانەوەی ئەو قارەمانێتییە پڕ لە وەهم و چەتەگەراییدان كە بە ناوی شۆڕش و كوردایەتییەوە وەك ئامرازێك بەكار هێنراون. لەبری ئەوەی بوێرانە ڕەخنە لەو قۆناغە پڕ شەرمەزارییە بگرن، كە تێیدا كۆمەڵێك سیخوڕی بێگانە و وڵاتفرۆش بە ناوی شۆڕش و مافەكانی كوردەوە یارییان بە چارەنووسی گەلێكی ستەمدیدە كرد، دێن و بە شانوباڵی ئەو قۆناغەدا هەڵدەدەن و لەسەر هەموو پەتەكان یاری دەكەن! ئەمەش ئەو ڕاستییە تاڵەمان پێ دەڵێت كە ئەوانەی خۆیان وەك شۆڕشگێڕ و كۆنەشۆڕشگێڕ لە قەڵەم دەدەن، ئەوانیش كەسانی ترسنۆكن و وەك ئاماژەی پێ درا، لە ڕابردوودا دەژین. بۆیە هەروەك چۆن لە ڕابردوودا فریو دراون و بەكار هێنراون، ئێستاش لەژێر سێبەری هەمان فریوداندا دەژین و ناتوانن خۆیانی لێ دەرباز بكەن.
لە كاتێكدا دۆخی كۆمەڵگەی كوردی لەم قەیرانە ترسناكەدایە، لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی، سیستەمی وێستڤالیا (كە سیستەمی جیهانگەرایی هەوڵی تێكشكاندنی دا و شكستی هێنا) بە گوڕەوە گەڕاوەتەوە سەر گۆڕەپانەكە. ئەو دەوڵەتانەی كە بڕیار بوو لەسەر بنەمای سیستەمی تاكجەمسەری نەخشەیان دابڕێژرێتەوە، وا خەریكە وردە وردە پینە دەكرێنەوە، مەسەلەی سەروەری بەهێز دەكرێتەوە و سنوورەكان دەگەڕێندرێنەوە بۆ دۆخی بەر لە ساڵی ١٩٩١ (واتە قۆناغی شەڕی سارد). ئەمەش ڕێك پێچەوانەی بەرژەوەندییەكانی كوردە لە سەرجەم بەشەكانی كوردستاندا، وە یەكێكە لە هۆكارە گرنگەكانی ئەو گەڕانە بۆ دواوەیەی كە لە ساڵی ٢٠١٤ەوە دەستی پێكردووە، لە ساڵی ٢٠٢٥ گەیشتە لوتكە و تا ئێستاش بەردەوامە.
هەرچی لەسەر ئاستی ناوخۆیە، حكومەتی عێراق، سەرباری ئەوەی خۆی لە دۆخێكی ئابووریی نالەباردا دەژی، شانبەشانی ئەو دەوڵەتانەی كوردستانیان بەسەردا دابەش كراوە (كە یەك مەنزوومەی هەرێمی پێكەوە كۆیان دەكاتەوە)، هەوڵی هەڵوەشاندنەوەی سیستەمی فیدراڵی و ناوەندیكردنەوەی دەسەڵات دەدات. لەم ڕووەوە، ئابووری وەك چەكێكی كاریگەر دژی هەرێم بەكار دەهێنێت، كە ئەمە خۆی لە دانانی ئەو بودجەیەدا دەبینێتەوە كە بۆ ساڵانی ئایندە گفتوگۆی لەسەر دەكرێت. عێراق دەیەوێت لەم ڕێگەیەوە پەڕوباڵی دەسەڵاتی هەرێم ببڕێت؛ ئەو دەسەڵاتەی بەهۆی دابەشبوون و نەبوونی بنەمایەكی یاساییەوە، بەشێكی زۆری ئابوورییەكەی بە هەدەر دەڕوات و دەچێتە گیرفانی ئەم و ئەو.
ماویەتی....
ن!

بۆئەوەی بابەت و نووسینەكانت راستەوخۆ بگاتە دەست، سەبسكرایبی ئەو كەناڵەی تێلیگرام و یوتوب بكە:
https://t.me/kameranmentk1
بۆ بینینی كەناڵی یوتوب: https://www.youtube.com//videos

$بڕیارەكەی دادگای فیدراڵی:ئامادەكردنی گۆڕەپانی دادگایكردنی سەران و بەرپرسانی هەرێمد. كامەران مەنتك13\10\2026ئەمڕۆ دادگای ...$

13/10/2026

بڕیارەكەی دادگای فیدراڵی:
ئامادەكردنی گۆڕەپانی دادگایكردنی سەران و بەرپرسانی هەرێم
د. كامەران مەنتك
13\10\2026
ئەمڕۆ دادگای فیدراڵی بڕیارێكی سەرنجڕاكێشی لەسەر یاسایەكی هەرێم دەركرد؛ ئەویش بڕیاری هەڵوەشاندنەوەی یاسای ژمارە (٢١)ی ساڵی ٢٠٠٣ بوو، كە تێیدا ئەو یاسایەی بەپێی ماددەكانی دەستووری عێراقیی ساڵی ٢٠٠٥ بە نایاسایی لە قەڵەم دا.
یاسای ژمارە (٢١) دوای ڕووخانی ڕژێمی بەعس دەرچوو، كە جێبەجێكردنی هەموو ئەو ماددە یاساییانەی هەڵپەسارد كە دەكەونە چوارچێوەی بابی دووەمی یاسای سزادانی عێراقی ژمارە (١١١)ی ساڵی ١٩٦٩. ئەم بابە لە ماددەی (١٥٦)ەوە دەست پێدەكات و سەرجەم ماددەكانی پەیوەستن بە ئاسایشی ناوخۆ و دەرەوەی وڵات. بۆ نموونە، ماددەی (١٥٦) سزای لەسێدارەدان بەسەر هەموو كەسێكدا دەسەپێنێت كە زیان بە سەربەخۆیی دەوڵەت بگەیەنێت. هەروەها، ماددەی (١٥٧) سزای لەسێدارەدانی بۆ هەموو هاووڵاتییەك داناوە كە بە هەر شێوەیەك لە شێوەكان لە كاتی شەڕدا بچێتە پاڵ دوژمن و لە دەرەوە چەك دژی عێراق هەڵبگرێت. لە ماددەی (١٥٨)یشدا سزای لەسێدارەدان بۆ هەر هاووڵاتییەك بڕاوەتەوە كە بۆ بەرژەوەندیی وڵاتێكی تر دژی عێراق كار بكات.
بە كورتی، هەموو ئەو ماددانەی لەم بابەی یاسای سزادانی عێراقیدا هاتوون، پەیوەندییان بە تێكدانی ئاسایشی ناوخۆ و دەرەوەی عێراقەوە هەیە؛ هەر لە ڕاكێشانی دەستی دەرەكییەوە تا دەگاتە سیخوڕیكردن و چاوساغیكردن بۆ سوپای بێگانە. بەپێی ئەم ماددانەش، زۆربەی سەركردە و بنكردەكانی كورد سەرجەم ئەو تاوانانەیان ئەنجام داوە كە لەم بابی یاساكەدا هاتوون. هەر ئەمەش وای كرد، بۆ ئەوەی ئەو ڕژێمەی جێگەی ڕژێمی بەعس دەگرێتەوە نەتوانێت ئەو ماددانە دژی ئەو سەركردە و بەرپرسانە بەكار بهێنێت، پەرلەمانی كوردستان یاسای ژمارە (٢١)ی ساڵی ٢٠٠٣ی دەركرد، كە بەگوێرەی دەقەكانی، جێبەجێكردنی ئەو ماددانەی ڕاگرت یاسای سزادانی عێراقی راگرت!
ئێستا، دوای تێپەڕبوونی زیاتر لە (٢٣) ساڵ بەسەر ئەو یاسایەدا، لە كاتێكدا حكومەتی عێراق كار بۆ بەهێزكردنەوەی ناوەند دەكات و هەرێمی كوردستانیش دیارە لە چ پاشاگەردانییەكدا دەژی، دادگای فیدراڵی ئەو یاسایەی هەرێم هەڵدەوەشێنێتەوە. ئەم هەڵوەشاندنەوەیەش لەژێر ڕۆشنایی ماددەكانی (٩٣) و (٩٤)، و هاوكات ماددەكانی (١١٠) و (١٢١)ی دەستووری ساڵی ٢٠٠٥ی عێراق، كە تایبەتن بە تایبەتمەندییەكانی دەسەڵاتی دادگای فیدراڵی، واتایەكی ترسناكی خۆی هەیە. ئەمە كردنەوەی گۆڕەپانێكی تری شەڕە بەرامبەر هەرێم لە پاڵ شەڕی بودجەدا، كە ئامانج لێی ئەوەیە پەڕوباڵی هەرێم بە یەكجاری بكات.
كاراكردنەوەی ئەو ماددانە ڕێگە بۆ حكومەتی فیدراڵی و سەرجەم هاووڵاتییان و حیزبە ئۆپۆزیسیۆنەكانی عێراق و هەرێم خۆش دەكات، كە ئەگەر بوێری ئەوەیان هەبێت، لە دادگای فیدراڵی و لەژێر ڕۆشنایی ئەو ماددانەدا سكاڵا لە سەركردە و بەرپرسانی هەرێم بكەن. یاخود بەغدا خۆی لە پەنای ئەو یاسایانەوە هەوڵ بدات شەڕەكە لە شەڕی ئابووری و سیاسییەوە بگوازێتەوە بۆ شەڕی یاسایی، كە لە ئێستاوە دیارە بەناو سەركردە و بنكردەكان لەم شەڕەدا دۆڕاون.
ئەم هەنگاوەی دادگای فیدراڵی هەنگاوێكە گومانی مەترسیداری لێ دەكرێت كە دۆخی هەرێم بگەڕێنێتەوە بۆ خاڵی سفر. بەتایبەتیش ئەگەر ئەوەمان زانی كە سەرجەم دەسەڵاتەكانی هەرێم لەڕووی یاساییەوە "ستۆك" بوون و شەرعیەتیان لەدەست داوە. ئەمەش زەمینە زیاتر بۆ ئەوە خۆش دەكات كە وەك سیخوڕ و خائینێكی نیشتمانی، بەگوێرەی ئەو ماددانەی یاسای سزادانی عێراقی ناوبراو، ڕاپێچی دادگاكان بكرێن. نەك وەك ئەو سەركردەو قارەمانانەی، كە پێیەوە دەنازن!

بۆئەوەی بابەت و نووسینەكانت راستەوخۆ بگاتە دەست، سەبسكرایبی ئەو كەناڵەی تێلیگرام و یوتوب بكە:
https://t.me/kameranmentk1
بۆ بینینی كەناڵی یوتوب: https://www.youtube.com//videos

01/10/2026

پەرەگرافێك لە كتێبی:
گۆدۆكراسی
سیستەمی فەرمانڕەوایی گەوادەكان
توێژینەوەیەك لە پارادایمی سیستەمێكی سیاسی دەمامكدار
د. كامەران مەنتك
1\10\2026

راگەیاندنكارە گەوادەكان تاوان و خیانەتی سەركردەكانیان، وەك سیاسەتێكی حەكیمانە نیشان دەدەن، بە ئاسانی تێیدەپەڕێنن و جەختی لەسەر ناكەنەوە، بۆئەوەی لە بیر بكرێت و لە یاددانی كۆمەڵگەدا جێگەیەكی بۆ نەكرێتەوە. بەم شێوەیە یەكێك لە كارە قێزەونەكانی راگەیاندن لەم سیستەمەدا سڕكردن و گەمژەكردنی بیری خەڵكە! ئەوان دەیانەوێت ئەو وەهمانەی ماشێنی وڵاتە هەرێمی و زلهێزەكان دروستیدەكەن و لەخزمەتی سیستەمەكەدا، واتە لەخزمەتی سیستەمی گۆدۆكراسی و بەرژەوەندییەكانی فەرمانڕەوا گەوادەكاندایە، وەك راستەقینەیەك نیشان بدەن و بە تێپەڕبوونی كات وا لەخەڵكەكەی خۆیان بكەن، وەك راستەقینەیەكی مێژوویی نەگۆڕ مامەڵە لەگەڵ ئەو وەهم و درۆیانەدا بكات. درۆكان شان بە شانی وەهمەكان بەكاردەهێنرێن و وەك تەواكەری یەكتر مامەڵەیان لەگەڵدا دەكرێت، واتە درۆ باشترین ئامرازە، كە وەهمەكان بكاتە راستەقینە و راستەقینەكانیش ئاوەژوو بكاتەوە، ئەمە رێك ئەو سیاسەتەیە نازییەكان لە ئەڵمانیا پیادەیان دەكرد، ( درۆ بكە تا خۆت باوەڕ بە درۆكەی خۆت دەكەیت)! ئەمەیە وا دەكات ئەگەر سەیری دۆخی هاوڵاتیان بكەیت، لە ژێر سایەی ئەو سیستەمەدا شتێكە و ئەوەی راگەیاندنی فەرمانڕەوا گەوادەكانیش باسی دەكەن شتێكی ترە.
بۆئەوەی بابەتەكانی نووسەرت زیاتر بەرچاو بكەوێت سەبسكرایبی هەردوو كەناڵی تێلیگرام و یووپوب بكە:
https://t.me/kameranmentk1
كەناڵی یووتوب:
https://www.youtube.com//videos

$نسكۆ یا كارەسات یا ئاشبەتاڵ یا ریفڕاندۆم لە قۆناغی نوێداد. كامەران مەنتك26\9\2026بەشی دووەم و کۆتاییئەمە بەروونی بۆمان د...$

27/09/2026

نسكۆ یا كارەسات یا ئاشبەتاڵ یا ریفڕاندۆم لە قۆناغی نوێدا
د. كامەران مەنتك
26\9\2026
بەشی دووەم و کۆتایی
ئەمە بەروونی بۆمان دەردەخات، ئەلقەیەك هەیە، هەردوو قۆناغی بەعس و دوای بەعس بەیەكەوە دەبەستێتەوە، ئەمەش ئەو ئەلقە نادیارەیە، كە هەوڵدەدرێت لەمێژووی كورددا بسڕێتەوەو دیزە بە دەرخۆنە بكرێت، ئەو ئەلقەیەیە، كەوا زلهێزەكان ئیدارەی دەدەن و بەگوێرەی بەرژەوەندییەكانی خۆیان دەیسوڕێنن، حكومەتێكی ساختەو ئۆپۆزسیۆنێكی ساختە دروست دەكەن و خۆیان ئیدارەی هەردوولای تەختەی شەترەنجەكە دەكەن!
تاوەكو كورد لەو ئەلقەیە تێنەگات، ناتوانێت لە كێشەكەی خۆی تێبگات و لە روانگەیەكی نوێوە خوێندنەوەی بۆ بكات، هیچ كاتێك ناتوانێت سەرەتایەك بۆ بزووتنەوەیەكی رزگاریخوازی راستەقینە دابنێت، كە ئامانجی پاراستنی كوردو بونیاتنانی ژیانێكی شایستەو مانەوە بێت بەر لەهەموو شتێك!. ناتوانێت درك بەوە بكات، ئەوەی لە ماوەی رابردوودا بەناوی بزووتنەوەی رزگاریخوازییەوە بەڕێوەچووە، مێژووێکی ساختەی پڕ لەقارەمانییەتی دۆنكیشۆتیانەی لێبەرهەمهینراوە، کە جگە لە پڕۆسەی جاشایەتییەكی هەرێمی زیاتر نەبووە، ئەوانەی خەڵكیان لە پارچەیەك لە پارچەكانی كوردستان بە جاش پێناسەكردبێت، خۆیان لە پارچەكەی تردا، جاشێكی زۆر سووك و قێزەونتر بوون! بەم شێوەیە بەری قوربانی نەتەوەیەك بۆ ماوەی چەند ساڵی تر لە چوارچێوەی مێژووێكی سیزیڤیانەدا دەخولێتەوە، تا لە كۆتایدا وردە وردە دەتوێتەوەو لەناو دەچێت!
لە ساڵی 1961تاوەكو ساڵی 1975، واتە بۆ ماوەی چواردەساڵ میللەتی كورد قڕكراو كوردستان لەژێر ناوی شۆڕشی ئەیلوولەوە سوتماك كرا، دواتر لە ماوەی چەند رۆژێكدا، سەركردەی نەتەوەیی و نیشتمانی و رێبەری ئەو شۆڕشە، بەرامبەر شای ئێران دەستەوەستان راوەستا، كاتێك پێی گوت:" كاری ئێوە تەواو بوو" وەك بەڕیز مەحمود عوسمان دەگێڕێتەوە، ورتەیەكی ناڕەزایەتی لەدەم نەهاتە دەرەوەو لەجیاتی ئەوە، خۆی بۆ شا چەماندەوەو گوتی قوربان :" ئێوە چی دەفەرموون وادەكەین!" بەم وتە مێژووییە، هەزاران رۆلەی گیان لەسەر دەست چەك كرا، رەوانەی ناوچەكانی باشوور و ناوەڕاستی ئێراق كراو خرایە تاراوگە، قارەمانەكانی شۆڕشەكەش، هەندێكیان داوای پەناهەندەییان لە ئەمریكا كردو هەندێكی تریان خۆیان پاسەپۆرتی ئەوروپایان هەبوو، بە كۆشێ دۆلارەوە، گەڕانەوە وڵاتی راستەقینەی خۆیان، بەشێكی تریان لە ئێران مانەوە بۆ ئەوەی ئەركی تریان پێبسپێردرێت و قۆناغەكە تەواو بكەن. هەژارو خەڵكە دڵسۆزو وڵاتپەروەرەكەش، كرایە سووتماك و جەرگی سووتاو ماڵی وێران بوو، دوای ئەوەی پڕۆسەی راگواستنەوەی گوندەكان دەستیپێكردو دەستكەوتەكانی ئەو بزوتنەوە چەكدارییانەی، هەزاران كتێب بۆ پەسندان و گەورەكردنی نووسراوە، گەلێكی دۆڕاوو وڵاتێكی وێران بوو! فەرموو لەمێژووی هەموو جیهان، تاكە سەركردەیەك بدۆزەوە بەم شێوەیە لە كاتی تەنگانەدا پشتی لەگەلەكەی كردبێت و بەرامبەر ئەو هێزەی بازرگانیشی پێوەكردبێت، ئاوا دەستەوەستان بووبێت!، تەنیا لە پێناو مانەوەو ژیانی خۆیدا، ژیانی گەلێكی كردبێتە قوربانی!
كاتێك رۆژی دوای ریفراندۆمەكە، بارزانیم بینی، بەدەنگێكی زۆر هێمن و لەسەرەخۆ، بە پێچەوانەی چەند رۆژێك بەر لەو كاتە ، كە :" ئەوەندە حیسابی بۆ یەك كەس نەدەكرد!: داوای لە سەرۆك وەزیرانی ئێراق (حەیدەر عەبادی) دەكردو دەپاڕایەوە، كە دەرگای گفتوگۆ دانەخەن، رێك ئەو كۆتا رۆژی شۆڕشی ئەیلوولم هاتە یاد، كە تیایدا پێیان گوترا كاری ئێوە تەواو بوو! بۆیە ریفڕاندۆم هەموو ئەوەی بەدەست هاتبوو، لە چركەساتێكدا لە رێككەوتنێكی گوماناویدا بە ئاسانی تەسلیمی بەغدا كرایەوە، ئەوانەی بەر لە رۆژی ریفڕاندۆم خەڵكیان هاندەداو پەنجەیان رادەوەشاندو هەڕەشەیان دەكرد، بوێری ئەوەیان نەبوو تەنانەت ئەنجامی ریفڕاندۆمەكەش رابگەیەنن، بۆیە لە پڕۆسەی ریفڕاندۆمدا گەل ئەركی خۆی بەوپەڕی بەرپرسیارییەتییەوە بینی، چووە سەر سندووقەكانی دەنگدان ز زۆرینەی دەنگی بە بەڵێدا، بەڵام سەركردەكان ترسنۆك دەرچوون و لە ئاست بەرپرسیارییەتی مێژوویی خۆیاندا نەبوون، سەرباری ئەوەی هەموو خەڵكی كوردستان ئامادەبوون خوێنی خۆیان لە پێناو سەربەخۆیدا بکەنە قوربانی، ئەوانەی شانیان بادەداو سنگیان دەردەپەڕاند، نەیانتوانی بۆ كاتژمێرێكیش بەرگری لە خاكی كوردستان بكەن، لەو چركەساتە چارەنووس ئامێزەدا لەجیاتی بەرگری، ئەوان خەریكی راكردن و تەسفییەكردنی ناوەخۆبوون.
بۆیە راستەقینە مێژووییەكان، ئەوەیە، کە بەچاوی خۆمان بینیمان، نەك ئەوەی لە بیرەوەرییە پڕ درۆكانی سەركردەكان دەنووسرێتەوەو راستییەكان بەرەواژوو دەكەنەوە، ریفراندۆم ئەو خاڵە رەشە بوو، كە بووە سەرەتایەك بۆ ئاشبەتاڵێكی تر، كێشەی كوردی گەڕاندەوە دواوەو زەنگی بەكۆتا هاتنی دەسەڵاتی كوردی لێدرا، بەڵام لە جیاتی چەند رۆژێك ئەمجارەیان لەبەرئەوەی تەمەنی دەسەڵاتەكە درێژ تر بوو،چەند ساڵیكی خایاند، نەرمتر هەوڵی نەهێشتنی ئەو حكومەتە بەناو كوردیە درا، كە پێدەچێت هەنووكە ئێمە لە قۆناغەكانی كۆتایی دابین.
چۆن ئەوەی پێی دەڵێن رێكەوننامەی جەزائیر، سەرەتایەك بوو بۆ تەسلیمكردنی بەناو شۆڕشێك، بە هەمان شێوە ریفراندۆمیش، كە دەرئەنجامی ئەو سەوداسەرییە، یاخود ئەو رێكەوتننامەیە بوو، كە لەكاتی رزگاركردنی شاری مووسڵ كرا، خوێنی پێشمەرگە بەرامبەر چەند سەد ملیۆن دۆلارێك گۆڕدرایەوە، دوای ئەوەی مووسڵ رزگار كرا، دەبوایە بەگوێرەی ئەو رێكەوتننامەیە، خاك تەسلیم بكەنەوە، هەر دووبنەماڵەش، زۆر زیرەكانە ئەو سیناریۆیەیان ئیدارەداو وەكو خۆیان دەڵێن، نیوەی زیاتر خاكی كوردستانیان تەسلیم بە ئێراق كردەوە.
ئێستا ئێمە لە رنینەوەی بەرهەمی ریفڕاندۆمداین و قۆچانە رەشەكە كاڵ بۆتەوە، كە لەراستیدا قۆچانەكە وەهمی بوو و هیچ شتێكی لەسەر نەنووسرابوو، جگە لەوانەی كوردیان تووشی ئەو رۆژە رەشە كرد، كەسیتر پیتەكانی سەر ئەو قۆچانەی نەبینی، چونكە وەك ئاماژەی پێكرا، ریفراندۆم پڕۆسەیەك بوو تەواو نەكرا، ئەنجامەكەی بە فەرمی رانەگەیەنرا، ئەمە بووە هۆی ئەوەی ببێتە خاڵێكی وەرچەرخان بۆ سەرەتای شكستێكی گەورەتر، كە تا ئێستا بەردەوامە، مەسەلەی كورد لە هەموو بەشەكان گەڕانە دواوەوەیەكی گەورەی بەخۆیەوە بینی، تەنیا رۆژهەلاتی كوردستان نەبێت،لە بەشەكانی تر كەمتر زیانی بەرکەوتووە، ئەویش لەبەرئەوەی نەكەوتنە داوی ئەمریكاو لە پەنای راپەڕینێکی ساختەوە، نەبوونە كەواسووری پێش سوپای سوڵتان، ئەگینا ئەوانیش دۆخیان لە باشوور باشتر نەدەبوو!
ئەمە راستەقینەی ئەو مێژووەوەیە، كە هەموو ئەكادیمیستە نەخوێنەوارو سیاسەتمەدارە درۆزنەكان ناتوانن بیشارنەوە، ئەگەر دەیان لێژنەو كۆنفرانس و هەزاران كۆبوونەوەی تر لەژێر ناوی جیاجیادا ببەستن، هەزاران كتێب و بیرەوەری پڕ لە درۆو دەلەسە ناتوانن، تۆزقاڵیك لە رووی راستەقینەی ئەو قۆناغە بشارنەوە، بۆیە كاتی ئەوە هاتووە، تاكی كورد وردترو ئاوەزەمەندانە تر خۆی بخوێنێتەوەو سەرەتایەكی تر دەست پێبكات!

بۆئەوەی بابەت و نووسینەكانت راستەوخۆ بگاتە دەست، سەبسكرایبی ئەو كەناڵەی تێلیگرام و یوتوب بكە: https://t.me/kameranmentk1
بۆ بینینی كەناڵی یوتوب: :https://www.youtube.com//videos

26/09/2026

نسكۆ یا كارەسات یا ئاشبەتاڵ یا ریفڕاندۆم لە قۆناغی نوێدا
د. كامەران مەنتك
26\9\2026
بەشی دووەم و کۆتایی
ئەمە بەروونی بۆمان دەردەخات، ئەلقەیەك هەیە، هەردوو قۆناغی بەعس و دوای بەعس بەیەكەوە دەبەستێتەوە، ئەمەش ئەو ئەلقە نادیارەیە، كە هەوڵدەدریت لەمێژووی كورددا بسڕێتەوەو دیزە بە دەرخۆنە بكرێت، ئەو ئەلقەیەیە، كەوا زلهیزەكان ئیدارەی دەدەن و بەگوێرەی بەرژەوەندییەكانی خۆیان دەیسوڕینن، حكومەتیكی ساختەو ئۆپۆزسیۆنێكی ساختە دروست دەكەن و خۆیان ئیدارەی هەردوولای تەختەی شەترەنجەكە دەكەن!
تاوەكو كورد لەو ئەلقەیە تینەگات و ناتوانێت لە كێشەكەی خۆی تێبگات و لە روانگەیەكی نویوە خویندنەوەی بۆ بكات، هیچ كاتیك ناتوانێت سەرەتایەك بۆ بزووتنەوەیەكی رزگاریخوازی راستەقینە دابنێت، كە ئامانجی پاراستنی كوردو بونیاتنانی ژیانێكی شایستەو مانەوە بێت بەر لەهەموو شتێك!. ناتوانێت درك بەوە بكات، ئەوەی لە ماوەی رابردوودا بەناوی بزووتنەوەی رزگاریخوازییەوە بەڕیوەچووە، مێژوویكی ساختەی پڕ لەقارەمانییەتی دۆنكیشۆتیانەی لێبەرهەمهینراوە، جگە لە پڕۆسەی جاشایەتییەكی هەریمی زیاتر نەبووە، ئەوانەی خەڵكیان لە پارچەیەك لە پارچەكانی كوردستان بە جاش پیناسەكردبێت، خۆیان لە پارچەكەی تردا، جاشێكی زۆر سووك و قێزەونتر بوون! بەم شێوەیە بەری قوربانی نەتەوەیەك بۆ ماوەی چەند ساڵی تر لە چوارچێوەی مێژووێكی سیزیڤیانەدا دەخولێتەوە، تا لە كۆتایدا وردە وردە دەتوێتەوەو لەناو دەچێت!
لە ساڵی 1961تاوەكو ساڵی 1975، واتە بۆ ماوەی چواردەساڵ میللەتی كورد قڕكراو كوردستان لەژێر ناوی شۆڕشی ئەیلوولەوە سوتماك كرا، دواتر لە ماوەی چەند رۆژێكدا، سەركردەی نەتەوەیی و نیشتمانی و رێبەری ئەو شۆڕشە، بەرامبەر شای ئێران دەستەوەستان راوەستا، كاتێك پێی گوت:" كاری ئێوە تەواو بوو" وەك بەڕیز مەحمود عوسمان دەگێڕێتەوە، ورتەیەكی ناڕەزایەتی لەدەم نەهاتە دەرەوەو لەجیاتی ئەوە، خۆی بۆ شا چەماندەوەو گوتی قوربان :" ئێوە چی دەفەرموون وادەكەین!" بەم وتە مێژووییە، هەزاران رۆلەی گیان لەسەر دەست چەك كرا، رەوانەی ناوچەكانی باشوور و ناوەڕاستی ئێراق كراو خرایە تاراوگە، قارەمانەكانی شۆڕشەكەش، هەندێكیان داوای پەناهەندەییان لە ئەمریكا كردو هەندێكی تریان خۆیان پاسەپۆرتی ئەوروپایان هەبوو، بە كۆشێ دۆلارەوە، گەڕانەوە وڵاتی راستەقینەی خۆیان، بەشێكی تریان لە ئێران مانەوە بۆ ئەوەی ئەركی تریان پێبسپێردرێت و قۆناغەكە تەواو بكەن. هەژارو خەڵكە دڵسۆزو وڵاتپەروەرەكەش، كرایە سووتماك و جەرگی سووتاو ماڵی وێران بوو، دوای ئەوەی پڕۆسەی راگواستنەوەی گوندەكان دەستیپێكردو دەستكەوتەكانی ئەو بززوتنەوە چەكدارییانەی، هەزاران كتێب بۆ پەسندان و گەورەكردنی نووسراوە، گەلێكی دۆڕاوو وڵاتێكی وێران بوو! فەرموو لەمێژووی هەموو جیهان، تاكە سەركردەیەك بدۆزەوە بەم شێوەیە لە كاتی تەنگانەدا پشتی لەگەلەكەی كردبێت و بەرامبەر ئەو هێزەی بازرگانیشی پێوەكردبێت، ئاوا دەستەوەستان بووبێت!، تەنیا لە پێناو مانەوەو ژیانی خۆیدا، ژیانی گەلیكی كردبێتە قوربانی!
كاتێك رۆژی دوای ریراندۆمەكە، بارزانیم بینی، بەدەنگێكی زۆر هێمن و لەسەرەخۆ، بە پێچەوانەی چەند رۆژێك بەر لەو كاتە ، كە :" ئەوەندە حیسابی بۆ یەك كەس نەدەكرد!: داوای لە سەرۆك وەزیرانی ئیراق (حەیدەر عەبادی) دەكردو دەپاڕایەوە، كە دەرگای گفتوگۆ دانەخەن، رێك ئەو كۆتا رۆژی شۆڕشی ئەیلوولم هاتە یاد، كە تیایدا پێیان گوترا كاری ئێوە تەواو بوو! بۆیە ریفڕاندۆم هەموو ئەوەی بەدەست هاتبوو، لە چركەساتێكدا لە رێككەوتنێكی گوماناویدا بە ئاسانی تەسلیمی بەغدا كرایەوە، ئەوانەی بەر لە رۆژی ریفڕاندۆم خەڵكیان هاندەداو پەنجەیان رادەوەشاندو هەڕەشەیان دەكرد، بوێری ئەوەیان نەبوو تەنانەت ئەنجامی ریفڕاندۆمەكەش رابگەیەنن، بۆیە لە پڕۆسەی ریفڕاندۆمدا گەل ئەركی خۆی بەوپەڕی بەرپرسیارییەتییەوە بینی، چووە سەر سندووقەكانی دەنگدان ز زۆرینەی دەنگی بە بەڵێدا، بەڵام سەركردەكان ترسنۆك دەرچوون لە ئاست بەرپرسیارییەتی مێژوویی خۆیاندا نەبوون، سەرباری ئەوەی هەموو خەڵكی كوردستان ئامادەبوو خوێنی لە پێناو سەربەخۆیدا بگێڕێت، ئەوانەی شانیان بادەداو سنگیان دەردەپەڕاند، نەیانتوانی بۆ كاتژمێرێكیش بەرگری لە خاكی كوردستان بكەن، لەو چركەساتە چارەنووس ئامێزەدا لەجیاتی بەرگری ئەوان خەریكی راكردن و تەسفییەكردنی ناوەخۆبوون.
بۆیە راستەقینە مێژووییەكان، ئەوە بەچاوی خۆمان بینیمان، نەك ئەوەی لە بیرەوەرییە پڕ درۆكانی سەركردەكان دەنووسرێتەوەو راستییەكان بەرەواژوو دەكەنەوە، ریفڕاندۆم ئەو خاڵە رەشە بوو، كە بووە سەرەتایەك بۆ ئاشبەتاڵێكی تر، كێشەی كوردی گەڕاندەوەدواوەو زەنگی بەكۆتا هاتنی دەسەڵاتی كوردی لێدرا، بەڵام لە جیاتی چەند رۆژێك ئەمجارەیان لەبەرئەوەی تەمەنی دەسەڵاتەكە درێژ تر بوو،چەند ساڵیكی خایاند، نەرمتر هەوڵی نەهێشتنی ئەو حكومەتە بەناو كوردیە درا، كە پێدەچێت هەنووكە ئێمە لە قۆناغەكانی كۆتایی دابین.
چۆن ئەوەی پێی دەڵێن رێكەوننامەی جەزائیر، سەرەتایەك بوو بۆ تەسلیمكردنی بەناو شۆڕشێك، بە هەمان شێوە ریفڕاندۆمیش، كە دەرئەنجامی ئەو سەوداسەرییە، یاخود ئەو رێكەوتننامەیە بوو، كە لەكاتی رزگاركردنی شاری مووسڵ كرا، خوێنی پێشمەرگە بەرامبەر چەند سەد ملیۆن دۆلارێك گۆڕدرایەوە، دوای ئەوەی مووسڵ رزگار كرا، دەبوایە بەگوێرەی ئەو رێكەوتننامەیە، خاك تەسلیم بكەنەوە، هەر دووبنەماڵەش، زۆر زیرەكانە ئەو سیناریۆیەیان ئیدارەداو وەكو خۆیان دەڵێن، نیوەی زیاتر خاكی كوردستانیان تەسلیم بە ئێراق كردەوە.
ئێستا ئێمە لە رنینەوەی بەرهەمی ریفڕاندۆمداین و قۆچانە رەشەكە كاڵ بۆتەوە، كە لەراستیدا قۆچانەكە وەهمی بوو و هیچ شتێكی لەسەر نەنووسرابوو، جگە لەوانەی كوردیان تووشی ئەو رۆژە رەشە كرد، كەسیتر پیتەكانی سەر ئەو قۆچانەی نەبینی، چونكە وەك ئاماژەی پیكرا، ریفڕاندۆم پڕۆسەیەكی تەواو نەكرابوو، ئەنجامەكەی بە فەرمی رانەگەیەنرا، ئەمە بووە هۆی ئەوەی ببێتە خاڵیكە وەرچەرخان بۆ سەرەتای شكستێكی گەورەتر، كە تا ئێستا بەردەوامە، مەسەلەی كورد لە هەموو بەشەكان گەڕانە دواوەوەیەكی گەورەی بەخۆیەوە بینیوە، تەنیا رۆژهەلاتی كوردستان نەبێت،لە بەشەكانی تر كەمتر زیانی پێكەوتووە، ئەویش لەبەرئەوەی نەكەوتنە داوی ئەمریكاو لە پەنای راپەڕینیكی ساختەوە، نەبوونە كەواسووری پێش سوپای سوڵتان، ئەگینا ئەوانیش دۆخیان لە باشوور باشتر نەدەبوو!
ئەمە راستەقینەی ئەو مێژووەوەیە، كە هەموو ئەكادیمیستە نەخوێنەوارو سیاسەتمەدارە درۆزنەكان ناتوانن بیشارنەوە، ئەگەر دەیان لێژنەو كۆنفرانس و هەزاران كۆبوونەوەی تر لەژێر ناوی جیاجیادای بۆ ببەستن.هەزاران كتێب و بیرەوەری پڕ لە درۆو دەلەسە ناتوانن، تۆزقاڵیك لە رووی راستەقینەی ئەو قۆناغە بشارنەوە، بۆیە كاتی ئەوە هاتووە، تاكی كورد وردترو ئاوەزەمەندانە تر حۆی بخوێنێتەوەو سەرەتایەكی تر دەست پێبكات!

بۆئەوەی بابەت و نووسینەكانت راستەوخۆ بگاتە دەست، سەبسكرایبی ئەو كەناڵەی تێلیگرام و یوتوب بكە: https://t.me/kameranmentk1
بۆ بینینی كەناڵی یوتوب: :https://www.youtube.com//videos

$نسكۆ یا كارەسات یا ئاشبەتاڵ یا ریفڕاندۆم لە قۆناغی نوێداد. كامەران مەنتك25\9\2026بەشی یەكەمزۆر لەسەر ریفڕاندۆم نووسراوە،...$

25/09/2026

نسكۆ یا كارەسات یا ئاشبەتاڵ یا ریفڕاندۆم لە قۆناغی نوێدا
د. كامەران مەنتك
25\9\2026
بەشی یەكەم
زۆر لەسەر ریفڕاندۆم نووسراوە، من خۆشم بەر لە ریفراندۆم زنجیرە وتارێكم دەربارەی ریفراندۆم نووسی، چەندین رۆنامەنەو كەنالی بێگانە چاوپیكەوتنییان لەگەلدا كردم، من دڵنیا بووم لەوەی كاتی ریفراندۆم نییە، چونكە هاوسەنگی هێزی هەرێمی و ناوچەیی گۆڕابوو!
كەس نییە حەز بەوە نەكات، وڵات و نیشتمانەكەی ئازادبێت، كەس نییە نەیەوێت، لەژێر ئاڵای وڵاتیكی سەربەخۆدا ژیان بەسەر بەرێت، بەڵام ژیانێكی راستەقینە، نەك ئەو وەهمانەی جۆرێك لە ژیان بەرهەم دێنن، كەدرێژەپێدانی كۆیلایەتییە و قۆناغێكی پێشكەوتووترە، لەقۆناغی بندەستی و داگیركاری راستەوخۆ.
كورد سەد ساڵە لە پێناو ئازادی و سەربەخۆیی قوربانی دەدات، كەچی وای لێكرا ئێستاوە هاوار بۆ بندەستی دەكات، چاوەڕوانە هێزێك، هەر هیزێك بێت لەو ئازادییە تژی كۆیلاتییەی رزگار بكات، چونكە ئەوەی دوای راپەڕین بەرهەم هات، ئازادی نەبوو، بگرە قۆناغێكی زۆر ترسناكتربوو لە قۆناغی بەعس و حكومەتەكانی پێش بەعس بۆ وێرانكردنی كوردستان ریسواكردنی مرۆڤی كورد..
وەك زۆرجار نووسیومە، راپەڕین هیچ پەیوەندییەكی بەو بانگەشە فریودەرانەوە نەبوو، كە وەك دەستكەوتەكانی پێشمەرگەو گەلی كوردو خوێنی شەهیدان پێناسەیان دەكات، لەراستیدا شەهیدەكان لەو قۆناغەدا ئەو مرۆڤە دڵسۆزو لەخۆبووردوانەبوون، كە بەهۆی دڵسۆزییانەوە لەلایەن كۆمەڵیك بازرگان و بەكڕگیراوی شەڕەوە پاكتاو كران و لەناوبران، لەماوەی نزیكەی سەد ساڵ لە مێژووی هاوچەرخی كورد، هەزاران رۆڵە لەپێناو گەمەیەكی قێزەوندا لەژێر ناونیشان و دروشمی جیاوادا كرایە قوربانی ، ئەمەش ئەوەمان بۆ دەردەخات، كە خودی ئەوەی پێی دەگوترێت بزوتنەوەی رزگاریخوازی كوردی، لە بنەڕەتدا بزووتنەوەیەكی تری پاكتاوكردنی كورد بووە، بەشێك بووە لەو پلانە گەورەی دژی كورد وەكو نەتەوەیەك و كوردستان وەكو جوگرافیایەك بەڕێوەچووە، بێنە بەرچاوت، ئەوەی لەسەردەمی بەعس بەسەر كورد و كوردستان هێنرا، چی لەوە زیاتر بوو، كە لەژێر سایەی بەناو حكومەتی كوردیدا دژی كورد ئەنجام درا، ئێمە هەمیشە سەیری دیوەكەی بەرامبەر دەكەین و هەرگیز چاوێك بەخۆمان داناخشێنینەوە! هەمیشە باسی ئەنفال و كیمیاباران و .... هتد دەكەین، كە هەزاران رۆڵەی ئەم نیشتمانەیان تیا كرایە قوربانی، بەڵام هەرگیز سەیری ئەو دیوەمان نەكردووە، بۆیە ئەگەر نیونیگایەك بە ئاڕاستەكەی تردا وەربگێڕێن، دەبینین، كە لەدیوەكەی تردا، كێ بوون ئەوانەی رێگەیان بۆ ئەو تاوانانەی بەعس خۆش دەكرد و بیانوویان دەدایە دەست، كە خۆی لە بیانوو دەگەڕا بۆئەوەی كوردستان سووتماك بكات، هەرگیز پرسیاری ئەوەمان نەكردووە، چۆن دەبێت كەسێكی شۆڕشگێڕو نیشتمان پەروەر پێش سووپای وڵاتێكی تر بكەوێت و چاوساغی بۆ بكات، تا لە ئەنجامدا كوردستان بكەوێتە نێو بەرداشی دوو دوژمنی تینوو بەخوێنی كورد! جارێك لە خۆمان نەپرسیوە، ئایا جیاوای نێوان قۆناغی بەعس و دوای بەعس بۆ بەرژەوەندییە نەتەوەییە راستەقینەكانی كورد چییە!
ئەگەر بەراوردێك لە نێوان ئەو تاوانانەی لەسەردەمی بەعس و قۆناغە دوای بەعس بكەین، بەوردی بۆمان دەردەكەوێت، كە قۆناغی دوای بەعس درێكراوەی هەمان قۆناغی بەعس بووە، بەڵام لەم قۆناغە نوێیەدابەعس بەجلێكی كوردییەوە، لە پەنای راپەڕین و شەڕی ناوەخۆو شەڕی داعش و ... و هتد، چەند بەقەد ئەنفال و كیمیابارانكردنی هەڵەبحەو ناوچەكانی تری كوردستان مرۆڤی كورد لەناوبراوەو كراوەتە قوربانی! كەواتە قۆناغی بەعس و دوای بەعس هەمان زنجیرەیە و بەتوندی بەیەكەوە بەستراوەتەوە، لە هەردوو قۆناغیشدا پلانێكی گەورە بەرامبەر كوردو خاكی كوردستان بەڕێوەچووە، هەوڵدراوە كورد زیندە بەچاڵ بكرێت و بسڕیتەوەو دیمۆگرافیای كوردستان بگۆڕدرێت، كە هەزاران ساڵە توانیویەتی خۆی بپاریزێت!
ئەو گۆڕانكارییەی لەسەردەمی دەسەڵاتی كوردیدا لە باشووری كوردستان بەڕیوەچوو، وەك رۆشنبیرە عەرەب و تەعریبچییەكان خۆیان راشكاوانە باسی دەكەن، لەوەتەی حكومەتی ئێراق دامەزراوە، هیچ حكومەتێك لەو حكومەتانە، بە حكومەتی بەعسیشەوە ئاوا بەسەر كەوتوویی تەعریبی هەریمی كوردستانی نەكردووە! لێرەدا پرسیارێكی تر سەرهەڵدەدات، باشە ئەگەر جیاوازییەك لەنیوان قۆناغی بەعس و دوای بەعس هەبووبێت، چۆن سەركردە بەعسییەكان، ئەوانەی ئەنفالی كوردیان كردو وەك هاوەڵانی تاوانبار عەلی حەسەن مەجید، كە بەر لەبردنی بۆ بەردەم پەتی سێدارە گوتی:" ئەگەر بگەڕێمەوە خراپتر بەسەر كوردەكان دەهینم!"یاخود وەك تاوانبار سوڵتان هاشم، كە دەستی بەخوینی كوردو سوور بوو، سەركردایەتی پڕۆسەی ئەنفالی دەكرد، چۆن دەبێت بەناو سەرۆكیكی كورد، هەوڵی بۆ بدات و وەك دەڵین واستەی بۆ بكات بۆئەوەی رزگاری بكات؟ ئەمە ئەو راسییە تاڵە بوو راستەوخۆ بابەكر زێباری، لەسەر كەنالی تەلەفزیۆندا دركاندی!
چۆن دەكرێت دەست لەناو دەستی ئەو دوژمنە بنێیت، كە میللەتەكەتی ئەنفال كردبێت، ئەگەر یەك دەماری نیشتمان پەروەری، تەنانەت مرۆڤبوونت لە جەستەدا هەبێت و یەك دڵۆپ خوینی پاك لە جەستەدا بسوڕێت! چۆن دەكرێت تەنیا لەماوەی سێ سالدا ئەو هەموو تاوانەی بەعس لە یاد بكرێت و لەبیر خەڵك ببرێتەوە، ئەگەر دەسەلاتێكی نیشتمانی بوونی هەبووبێت!

بۆئەوەی بابەت و نووسینەكانت راستەوخۆ بگاتە دەست، سەبسكرایبی ئەو كەناڵەی تێلیگرام و یوتوب بكە: https://t.me/kameranmentk1
بۆ بینینی كەناڵی یوتوب: :https://www.youtube.com//videos

$بوون بە بزن...!!!د. كامەران مەنتک20\9\2026رۆماننوسی هیندی(بینی دانییل)، كە نازناوی بنامینە، لە ساڵی 2008 رۆمانی (رۆژەكا...$

20/09/2026

بوون بە بزن...!!!
د. كامەران مەنتک
20\9\2026
رۆماننوسی هیندی(بینی دانییل)، كە نازناوی بنامینە، لە ساڵی 2008 رۆمانی (رۆژەكانی بزنێك) ی نووسی، لە ساڵی 2012 ئەو رۆمانە وەرگێڕدرایە سەر زمانی ئینگلیزی. رۆژەكانی بزنێك باس لە گەنجێكی هیندی دەكات بە ناوی (نەجیب محەمەد)، كە دەچێتە شانشینی عەرەبی سعودی بۆئەوەی كارێك بكات، هەر دەگاتە ئەو وڵاتە خاوەن كارەكە دەیباتە بیابانێك كاری بەخێوكردنی بزن، واتە شوانییەتی پێدەسپێرێت، ئەو مرۆڤە هێندە دەچەوسێنرێتەوە، بواری ئەوەی نادرێتی تێكەڵ بە مرۆڤەكانیش بێت، هەمیشە كاری پێدەكەن و تا ئەوپەری ماندووبوون ماندووی دەكەن، تاوای لێدێت تاكە دەرفەتێكی بۆ هاوڕێیەتیی لەگەڵ مرۆڤەكان بۆ نامێنێتەوە، بۆیە تەنیا بزنەكانی بەدەست دەمێنێت و دەبێتە هاوڕێی بزنەكانی، بە شێوەیەك تێكەڵییان دەبێت، دوای ماوەیەك هەست دەكات بەشێكی گەورەی ناسنامەی مرۆڤبوونی خۆی لەدەستداوەو خەریكە وەك بزنەكانی لێدێت، واتە دەبێتە بزن! بۆیە لەگەڵ كەسێكی تر بیر لە راكردن دەكاتەوە، لە رێگە هاوڕێكەی دەمرێت و ئەو بە چەرمەسەرییەكی زۆر دەگاتەوە وڵاتەكەی خۆی.
ئەم رۆمانە لایەنێكی راستەقینەی مرۆڤ نیشان دەدات، كەچۆن بەهۆی ژیان و چەقینی لە نێو دۆخێك لە دۆخەكان، متووی ژیانە نوێیەكەی دەبێت و لەگەڵیدا رادێت! تا ئەو رادەیەی خۆی لە مرۆڤبوونی خۆی رادەكات، ژمارەیەكی ئێجگار كەمییان نەبێت، ئەوانەی تر دۆخەكە بە تەواوی قبووڵ دەكەن و وەكو نەجیب دەبن بە بزن! زۆرینەی خەسڵەتەكانی بزن (ئەوانەی تر) هەڵدەگرن، تا ئەو رادەیەی لە ناو بزنبوندا دەتوێنەوەو ناتوانن بگەڕێنەوە دۆخی راستەقینەی خۆیان، تەنانەت ئەگەر رزگاریشیان بێت، هەمیشە بەدوای هەلێكدا دەگەڕێن، بگەڕینەوە دۆخی خۆیان و جارێكی تر ببنەوە بە بزن!
لەكتێبی ئازادی لەنێوان فەلسەفەو یاسادا، ئاماژەم بەوە كردووە، كە ترسناكترین چەمك مرۆڤ دایهێنابێت ئازادییە، لەبەرئەوەی لە پەنای ئەو زاراوەیە، ملیۆنان مرۆڤ بوونەتە قوربانی بەبێئەوەی لە سادەترین واتای ئازادی تێگەیشتبن، ئەوانەش كە ماونەتەوە، نەك كار بۆ ئازادی ناكەن، بەڵكو دژی ئازادییەكان و لەپێناو بە كۆیلەكردنی مرۆڤەكان كاردەكەن، بە واتایەكی تر ئەوانەی رۆژێك لە رۆژان كۆیلەبوونە و لەپێناو ئازادیدا كارییان كردووە، رۆژێك دادێت هەر ئەو كەسانە، وەك تۆڵەكردنەوەیەك كار بۆ بە كۆیلەكردنی خەڵك دەكەن. مانەوەی كۆیلایەتیش بۆ ماوەیەكی زۆر، وا دەكات مرۆڤەكان هەمیشە لە ئازادیەكان رابكەن و بەدوای كۆیلایەتیدا بگەڕێن، ئەمەیە لە كتێبی گەڕان بەدوای كۆیلایەتیدا، بەوردی هەڵوەستەمان لەسەری كردووە.
كەواتە ئەوانەی خەڵك بە بزن دەكەن، خۆشیان لە قۆناغێ لە قۆناغەكاندا بە بزن كراون، ئەوانەی میللەتانی خۆیان دەچەوسێننەوە، ئەوانە بازرگانی بە نەتەوەو خاك و نیشتمانی خۆیانەوە دەكەن، لە رۆژگارێكدا بە بزن كراون، لە رۆژگارێكدا، وەك لە كتێبی گۆدۆكراسی ، سیستەمی فەرمانڕەوایی گەوادەكان ئاماژەمان پێكردوە، بۆئەوەی جڵەویان لەدەست بگیرێت، كراون بە بزن و تەنانەت دەستدرێژیشیان كراوەتەوە سەر، بۆیە لەو كاتانەی چاوەڕوانی ئەوەیان لێدەكرێت، هەڵوێستێكی قارەمانانەیان هەبێت، لەو كاتانەدا دەڕیخێنن و خۆیان پیس دەكەن! بۆیە هەمیشە دەبینین ئەو سەركردانەی بەرامبەر میللەتەكانی خۆیان قارەمانن، بەرامبەر هێزەكانی تر چ بزنێكن، تەنانەت رەفتارەكانیان لە رەفتارەكانی بزنیش هەورازتر دەچێت، كە هەندێكجار تووڕە دەبێت و قۆچ دەوەشێنێت، ئەوان لە هەستیارترین چركە ساتدا، دەست بەرداری هەموو شتێك دەبن و ئامادە نابن، بەرامبەر شوانەكانیان بەدەنگێكی بەرزیش بقاڕێنن، یاخود نەرمە قۆچێكیش بهاوێژن! بۆیە لە پێناو هەناسەیەكی ژیاندا دەستیان بەخۆدا شۆڕدەكەنەوەو هەموو ماندووبوون و خەباتی میللەتەكەیان دەخەنە تەنەكەی زبڵەوە!
كەواتە بوون بە بزن ئاسانە، بەڵام رزگاربوون لێی ئاسان نییە، ئەگەر ئێستا بەدوای كاك نەجیبی پاڵەوانی رۆمانەكەدا بگەڕێین، لەوانەیە لە گوندێكدا، لە شارێكدا، لە هەرێمێكدا لە هیندستان، خەریكی قارەمانییەتی و چەوساندنەوەی بزنەكانی بێت، بەڵام لە ناخییەوە ئامادەیی تیایە نەك جارێك دەجاری تر ببێتەوە بزن، چونكە ناسنامەی بزنایەتی تێكەڵ بە خوێنی بووە!.

بۆئەوەی بابەت و نووسینەكانت راستەوخۆ بگاتە دەست، سەبسكرایبی ئەو كەناڵەی تێلیگرام و یوتوب بكە: https://t.me/kameranmentk1
بۆ بینینی كەناڵی یوتوب: :https://www.youtube.com//videos

19/09/2026

سڵاو ڕێز
فەرموون ئێوەو کتێبی ( لە باشوورەوە بۆ رۆژئاوا، گۆڕانی سەنتەری هێز لە کوردستان)، بۆ یەکەم جارە ئەو بابەتە لەشێوەی کتێبێکی ئەلیکترۆنی بڵاودبێتەوە، بۆئەوەی بگاتە دەست هەموو خوێنەرێک، هیوادارم ئەم کتێبە بگاتە دەست هەموو تاکێکی کورد، بەمەبەستی پێداچوونەوەو خوێندنەوەو تێگەیشتنێکی تر بۆ مەسەلەی کورد:

17/09/2026

روج آفا: بداية مرحلة أخرى

"لقد كُتبت سلسلة المقالات هذه في الأصل باللغة الكردية، ولاحقاً، وحرصاً منا على إيصالها إلى جميع الناطقين باللغة العربية، وخاصة الإخوة الكرد في روج آفا (كردستان الغربية)، رأينا من الأنسب ترجمتها إلى اللغة العربية."
د. كامران منتك
17\9\2026
(1)
بعد أن وصلت شرارة "الربيع العربي" إلى سوريا، اشتعلت روج آفا كجمرة وتمددت نيرانها بسرعة لتنتشر في الأرجاء. في وقت قصير، تمكنت هذه الجمرة من تأسيس نموذج إداري جديد، بدأ بتأسيس عدة كانتونات (الجزيرة، كوباني، وعفرين)، ليعقب ذلك محاولات لربط هذه الكانتونات ببعضها البعض. وحين حاولت تجاوز عفرين للوصول إلى البحر، وُضِع لها خط أحمر من قِبل القوى المناهضة للمشروع العولمي الأمريكي. ويعود ذلك إلى أن مشروع العولمة كان يسعى لإعادة رسم الخارطة السياسية للمنطقة على أساس كيانات سياسية صغيرة، بهدف إحداث ذات التغييرات في النظام الدولي التي أحدثها في النظام العالمي عام 1991 حين أعلن القطبية الأحادية. بعبارة أخرى، كان يسعى لتفكيك "نظام وستفاليا" وتأسيس نظام دولي جديد يعكس نظام القطب الواحد وينسجم مع مشروعه الاستراتيجي.
كان تفكيك نظام وستفاليا يعني تفكيك تلك الدول التي أُسست على أساسه عقب الحرب العالمية الأولى. وقد صب هذا في مصلحة تلك الأمم التي حُرمت وقُسّمت خلال إعادة رسم خارطة العالم. بمعنى آخر، كانت تلك التغييرات تصب تماماً في مصلحة الكرد؛ ولهذا، وصل الكرد في الجنوب (كردستان العراق) إلى سفوح جبال حمرين، التي اعتبروها حدودهم الطبيعية، وفي روج آفا، كما أُشير سابقاً، كادوا أن يتجاوزوا عفرين.
لقد شكل هذا تهديداً لمصالح القوى الأوراسية العظمى، مثل الصين وروسيا، وتحديداً روسيا بالدرجة الأولى. إذ إن وصول الكرد إلى البحر كان يفرض حصاراً مباشراً على مصالح تلك الدولة، ويغلق بوابات وصولها إلى قواعدها العسكرية والاستخباراتية على البحر الأبيض المتوسط (أي في سوريا). وتزامن هذا مع مساعي الأوروبيين لإغلاق بوابة البحر الأسود في وجه روسيا، من خلال ضم أوكرانيا إلى الاتحاد الأوروبي. هذه الخطوة أجبرت روسيا في عام 2014 على السيطرة على شبه جزيرة القرم عبر استفتاء مُفتعل، لتكون خطوة استباقية لما أقدمت عليه لاحقاً في عام 2022 باحتلالها بوابة أوروبا، وذلك عبر السيطرة على حوض البحر الأسود والمناطق الأوكرانية التي تفتح لها أبواب القارة العجوز.
في هذا السياق، تقاطعت مصالح روسيا مع مصالح تلك القوى الإقليمية العظمى التي تقاسمت كردستان. ولذلك، في العام ذاته (2014)، دفعت تركيا بسيناريو احتلال كوباني إلى الواجهة، ولكن بعد فشلها، قامت في عام 2016، وبالاتفاق مع روسيا وأمريكا، باحتلال المنطقة التي تربط الحدود التركية بمنطقة إدلب عبر عملية "درع الفرات". وبهذا، عزلت عفرين وسيطرت لنفسها على قاعدة عسكرية في أهم موقع استراتيجي في سوريا، وهو ما رأيناه لاحقاً حين شنت قوات "الشرع" هجومها من تلك المنطقة في عام 2024 وأسقطت نظام بشار الأسد.
لم يتوقف الوضع عند هذا الحد؛ فبعد عام واحد فقط، وتحديداً بعد إخراج الموصل من قبضة داعش وانتهاء الحاجة إلى الكرد، تم اقتطاع نصف مساحة إقليم كردستان الجنوبي عبر استفتاء مزيف ومشبوه. وفي روج آفا، بعد تحطيم داعش في الباغوز والإعلان الرسمي عن نهاية (الدولة الإسلامية في العراق والشام)، شنت تركيا، بالاتفاق مع أمريكا وروسيا، هجوماً على عفرين واحتلتها. ولم تكتفِ بذلك، بل زحفت لاحقاً نحو تل أبيض (كري سبي) ورأس العين (سري كانيه) واحتلتهما أيضاً. أي أنها وضعت روج آفا (كردستان الغربية) بين فكي كماشة: قوات النظام السوري من الجنوب، والقوات التركية من الشمال. ومن الواضح أن إقليم كردستان في الشرق، وتحت ضغط تركي، قام بحفر خندق وإغلاق المعبر الكردستاني الوحيد الذي كان يمثل أمل روج آفا. وهكذا، حوصرت قوات روج آفا من جميع الجهات!
خلال معارك تل أبيض ورأس العين، أي عندما سحبت أمريكا قواتها من روج آفا بموجب اتفاق مع تركيا، أدركت قوات روج آفا أنها لا تستطيع تحقيق أهدافها عبر القوة المسلحة، لانعدام أي توازن قوى بينها وبين أعدائها. لذلك نرى أنه قبل الهجوم التركي على المناطق الحدودية، وعلى الرغم من سحبها لقواتها من الحدود التركية وإبعاد قواعدها العسكرية لمسافة تزيد عن 15 كيلومتراً بطلب أمريكي-روسي، شنت تركيا هجومها على تل أبيض ورأس العين. وهذا أوضح جلياً أن تلك الهجمات كانت تنفيذاً لاتفاق عالمي وبداية لفرض الخارطة السياسية الجديدة للمنطقة!
بعد ذلك، ظل الوضع على حاله حتى عام 2024، عندما اتفقت جميع الأطراف على وحدة الأراضي السورية وتعزيز قوة الدولة المركزية. احتضنت روسيا بشار الأسد كلاجئ، وهكذا سقط نظام الأسد. إثر ذلك، واجهت روج آفا وضعاً جديداً، حيث لم يكد "الشرع" يثبت أقدامه حتى شن، بضغط تركي، هجوماً على الحيين الكرديين (الشيخ مقصود والأشرفية) في مدينة حلب ونفذ فيهما مجزرة مروعة. ومن الواضح أن هذه كانت بداية لمحو روج آفا وطرد الكرد نهائياً من ذلك الجزء من كردستان، وإنهاء المنطقة التي تُعرف بـ "روج آفا كردستان". هنا، أُجبرت قوات روج آفا على قبول حالة الأمر الواقع، وتحت الضغط، دخلت في مفاوضات مع نظام الشرع.
تزامنت هذه التحولات مع تراجع الهيمنة الأمريكية. لذا، إذا تأملنا في روج آفا، سندرك أن تراجع الهيمنة العالمية لأمريكا وفشل مشروع العولمة يبدأ من هذه النقطة، وهو مسار مستمر حتى الآن، وقد يُختتم في إيران!

(2)
ماذا كان ينبغي لروج آفا (كردستان الغربية) أن تفعل في مواجهة خطة كهذه؟ هل كان عليها أن تقاتل وتواجه كما حدث في عفرين و"كري سبي" (تل أبيض) و"سري كانيه" (رأس العين)، أم تحاول إنقاذ ما تبقى؟
قبل كل شيء، لكي نفهم هذا الوضع، يجب أن ندرك حقيقة أن الأحداث في سوريا وروج آفا تمثل انتصاراً للمشروع الأوراسي الروسي والصيني. فالمشروع الأوراسي الروسي يسعى لفرض هيمنته من خلال بناء مجموعة من التحالفات، في حين يحاول المشروع الأوراسي الصيني فرض هيمنته على المنطقة عبر مشروع طريق الحرير. وما يحدث الآن في روج آفا هو تطبيق لهذين المشروعين اللذين يهدفان إلى تغيير النظام أحادي القطب والحفاظ على النظام الدولي كما هو، ولكن مع إحداث بعض المتغيرات التي تكفل الحقوق الثقافية والأساسية لتلك الأمم التي لم تُمنح مكانة في ذلك النظام. لذلك، فإن ما يحدث الآن في روج آفا هو توافق بين المشروع الأوراسي المنتصر ومشروع العولمة المنهزم على إعادة رسم الخارطة السياسية للمنطقة؛ أو بعبارة أخرى، هو ترقيع وتعزيز لخارطة وستفاليا. ومن المؤسف أن الكرد في هذه الفترة لم يتمكنوا من العبور إلى القرن الجديد، بل استُخدموا كأداة (بيدق) تماماً كما حدث في القرن العشرين، ولم يتمكنوا من بناء قوة ولعب دور إيجابي كقوة مستقلة في هذا الصراع. ولذلك، فإن القوى العالمية والإقليمية المتنافسة لا تزال حتى الآن تستخدم الورقة الكردية كما تشاء، من خلال مجموعة من أدواتها وبغطاء حركات التحرر القومي والوطني!
لقد وصلت مآلات هذه التحولات إلى نقطة، كما أُشير إليها، أصبحت فيها روج آفا محاصرة ومخنوقة من جميع الجهات. لذا، بقيت أمامها خيارات محدودة: إما أن تستسلم وترسل مقاتليها إلى منازلهم كما حدث في جنوب كردستان عام 1975، وهو ما كان سيؤدي من ناحية إلى تحطيم الإرادة الكردية في هذا الجزء بالكامل، ويزيد من تعزيز ثقافة الاستسلام والارتزاق والعمالة للعدو. أو كان عليها، كما في التجارب السابقة، أن تختار القتال والمواجهة، وهو بلا شك كان ورقة خاسرة، وكان أعداء الكرد يعملون لدفعهم نحو هذا المسار، وكما رأينا في السنوات الماضية عندما اختاروا هذا الطريق في عفرين ومناطق أخرى، فماذا كانت النتيجة! أو (الخيار الثالث) كان عليها أن تمسك العصا من المنتصف بين الاستسلام وتحقيق الحلم الأكبر، وأن تتكيف مع المتغيرات، وهو خيار كان غريباً على الثقافة السياسية الكردية! ومن الواضح أنهم اختاروا الخيار الثالث، وكان هذا هو الخيار الصحيح، لأنه حرر الكرد من ميزان القوى الذي كان يستخدمهم كذئب (فزاعة) ضد الحكومات المركزية. بمعنى آخر، أبعد هذا الخيار الكرد إلى حد كبير عن كونهم مجرد "ورقة للعب"، وأعادهم إلى المسار الذي كان ينبغي عليهم السير فيه منذ مائة عام!
أي بدلاً من الدخول في صدام أعمى مع الحكومات المركزية والاندفاع بجهل وتسرع لخدمة الأجندات الخارجية، لتكون النتيجة في النهاية وطناً مدمراً ومجموعة من القادة المصطنعين المتعنتين والأغبياء الذين كُتب لهم تاريخ مزيف تحت ستار الثورة وحركة التحرر الكردية! كما حدث طوال القرن العشرين، كان من الأفضل لهم التكيف مع الوضع. وكما يقول (لاوتسو)، زعيم الطاوية: إن التكيف واستيعاب الموقف ليس استسلاماً، بل هو تغيير للمعادلة؛ فبدلاً من أن تلقي بنفسك أمام الموجة وتعاندها، مما يؤدي إلى الغرق والفناء، كن صديقاً للأمواج وتمايل معها. بهذه الطريقة، تُحول الهزائم إلى سيمفونية تعزف لحن انتصار هادئ جداً. أي بدلاً من إيذاء الآلات الموسيقية وتمزيق حنجرتك بصراخ غبي، تعامل بهدوء مع الموجة، ومن داخل الموجة، ودون أن تمنح أعداءك فرصة لمواجهتك والقضاء عليك، اعمل جنباً إلى جنب معهم على بناء وتطوير ذاتك. وعلى الرغم من أن البناء في هذه الحالة سيكون هادئاً وبطيئاً ويستغرق وقتاً أطول، إلا أنه على الأقل سيبعدك ويحميك من الفناء وفقدان الأرض وتدمير الوطن!
فهل من الصحيح إذن وصف تفكيك "قسد" (قوات سوريا الديمقراطية) بأنه هزيمة وانتكاسة (آشبەتال)؟ أم ينبغي النظر إليه كاستخلاص للدروس من تجربة غير ناجحة، وقراءته كمحاولة لتصحيح المسار؟

(3)
من الواضح أن تشكيل "قوات سوريا الديمقراطية" (قسد) كان مشروعاً أمريكياً فاشلاً. فقد حاولت أمريكا من خلال هذه القوة ممارسة الضغط على تركيا وإخضاعها لمطالبها، وعملت في الوقت ذاته على جمع كافة القوى العرقية تحت مظلة هذه القوة. وقبل تأسيس "قسد"، هددت أمريكا تركيا بأنها ستشكل قوة قوامها 30 ألف مقاتل من الكرد والعرب والقوميات الأخرى لحماية حدودها. هذا الأمر زاد من غضب تركيا، مما دفعها لاحقاً لشن هجمات أكثر شراسة ضد الكرد. وتجدر الإشارة إلى أنه منذ تأسيس "قسد"، انتقلت القضية الكردية في روج آفا (كردستان الغربية) من هزيمة إلى أخرى. فمعظم الانتصارات تحققت بين عامي 2011 و2014، وبعد ذلك بدأت سلسلة الهزائم!
لقد اتخذت أمريكا من هذه القوة أداة للمساومة والتبادل التجاري؛ فبينما سمحت لها بالسيطرة على مدينة الرقة والقضاء على تنظيم داعش في الباغوز، فتحت في الوقت نفسه الأبواب أمام تركيا لاحتلال مدينة عفرين. وكما استُخدم الكرد في جنوب كردستان (إقليم كردستان العراق) كوقود في الحرب ضد داعش، ورأينا كيف أُعيد نصف إقليم كردستان إلى قبضة بغداد بعد زوال التنظيم، تكرر السيناريو ذاته في روج آفا؛ فبعد القضاء على داعش، انتُزعت معظم المناطق الاستراتيجية الحيوية من الكرد. لذا، لا ينبغي للكرد أن يأسفوا على تفكيك "قسد"، خاصة وأنه عند اندلاع المعارك، نقلت معظم القوى العربية بنادقها إلى صفوف تلك الحكومة وانقلبت على الكرد.
الآن، يجب على الكرد أن يعتمدوا أكثر على أنفسهم وعلى دبلوماسيتهم الخاصة، بدلاً من التعويل على القوى الخارجية التي تستخدمهم كأدوات ثم تتركهم لقمة سائغة للذئاب. يجب العودة إلى التفاهم مع القوميات التي يتعايشون معها. صحيح أن هذه القوميات لا تملك إرادتها السياسية المستقلة، وتُستخدم كأدوات في اللعبة السياسية الإقليمية والدولية للتحريض ضد الكرد، إلا أن هذا هو قدر الكرد؛ فالعودة إلى التفاهم مع الدول التي يعيشون فيها تُعد الخيار الأنسب. أو على الأقل، يجب الابتعاد لفترة عن الكفاح المسلح (بشكله العلني) واللجوء إلى النضال الثقافي والسياسي، ريثما تتبلور استراتيجية وطنية عُليا تجمع كافة أجزاء كردستان تحت مظلة واحدة، لتجنيب الشعب ويلات الإبادة الجماعية والمجازر.
هل يُعد التكيف مع القوميات المتعايشة معهم ضرباً من التهور؟ وهل هذه القوميات جديرة بالثقة والاعتماد عليها؟ بالتأكيد لا. ففي السياسة لا مجال للاعتماد الأعمى؛ بل يجب أن تعمل بنفسك لتصبح صاحب إرادة وقوة مستقلة. ومع ذلك، يظل هذا الخيار هو الأفضل من بين الخيارات المتاحة، لأن القوى العظمى تأتي وتذهب، وتوازن القوى الإقليمي والدولي في تغير مستمر. لا يصح للكرد أن يراهنوا على تلك القوى، ويضعوا مصيرهم بين رحى هذا الصراع المعقد والقاسي. نعم، محاولات التكيف لا تحمل أي ضمانات، لكنها على الأقل التكتيك الأفضل في الوقت الراهن؛ فبهذه الطريقة، يمكن للكرد الحفاظ على أرضهم وتجنب التشرد. لذلك، فإن مساعي روج آفا، الواقعة تحت ضغط التغيرات في ميزان القوى، تظل الخيار الأمثل. فمحاولة إعادة النازحين إلى مناطقهم تمنع التغيير الديموغرافي في كردستان؛ والتعليم باللغة الكردية يفتح آفاقاً لتثقيف وتوعية الفرد الكردي؛ والأهم من ذلك كله، أنه يُحبط مشروع "المنطقة الآمنة" التركي، حتى وإن كان ذلك في ظل الهيمنة والسلطة التركية نفسها.
هناك حقيقة يجب ألا نغفلها؛ وهي أن تحولات النظام العالمي لا تصب في مصلحة الكرد. فالنظام أحادي القطب، الذي أنقذ الكرد من البقاء كمنطقة عازلة (Buffer zone) بين كتلتين متصارعتين تغلق في وجوههم كل الأبواب، هو الذي أثمر عن التغييرات التي شهدها إقليم كردستان منذ عام 1991 وحتى اليوم. لكن هذا النظام يمر الآن مراحله الأخيرة، وتعود كردستان تدريجياً لتصبح منطقة عازلة تُوصد الأبواب أمامها. لذا، فإن أي مكسب يتحقق، مهما كان ضئيلاً مقارنة بحجم التضحيات الجسيمة، يظل أفضل من الخروج خالي الوفاض والطرد من المعادلة السياسية. في المرحلة الجديدة، يجب على الكرد السعي للعمل داخل أطر الدول التي يعيشون فيها، إذ لا مجال لمعاندة الحقائق الجيوبوليتيكية. وبدلاً من وضع حواجز أمام أنفسهم، يجب أن يحاولوا المضي قدماً؛ وبدلاً من فقدان المزيد من الأراضي والمناطق، عليهم على الأقل توسيع آفاق بقائهم وتمددهم.
يجب أن ندرك كيف انتقلت الانتكاسات في عام 2017، أي بعد أحداث 16 أكتوبر، من الجنوب إلى روج آفا (متمثلة باحتلال عفرين عام 2018). والآن، يتجه الوضع تدريجياً للانتقال من روج آفا عائداً إلى الجنوب. نرى بوضوح كيف يواجه الجنوب يوماً بعد يوم هزائم أكبر، حتى تقلص مفهوم "الكردياتي" (النضال القومي الكردي) إلى مجرد التوسل أمام أبواب بغداد للحصول على الرواتب والبنزين. يجب أن نتوقع في الجنوب وضعاً مشابهاً لما آلت إليه روج آفا، لأن الرياح الجارية لا تشتهي سفن الكرد. الطريقة المثلى هي الحفاظ على ما يمكن الحفاظ عليه وتقليل الخسائر. ورغم كل الانتقادات التي وُجهت لسياسات روج آفا مؤخراً، إلا أن وضعهم لا يزال أفضل من الجنوب؛ فعلى الأقل زمام الأمور في ذلك الجزء لا يزال بيد أهله، ويتفاوضون كقوة موحدة، على النقيض من الجنوب الذي تديره عائلتان إقطاعيتان لا تكترثان سوى لجيوبهما الخاصة وقد فقدتا ثقة الشعب تماماً!
للحصول علی المزيد من كتابات المؤلف، انظر الی قناة تلجرام: https://t.me/kameranmentk1
قناة الیوتوب: https://www.youtube.com//videos

Address

Kurdistan Region-Erbil
Irbil
00964

Website

facebook.com

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Dr. Kameran Mentk posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Organization

Send a message to Dr. Kameran Mentk: