13/05/2026
KSSE' Polish Branch
Poland 🇵🇱🇹🇯لقی پۆلۆنیا
(Archive,May 12.2026)
By: Amir Grgies
🇹🇯 ,May 12.2026
Leyla Qasim ,A National Martyr in Kurdistan
52nd .Anniversary of the ex*****on of Leyla Qasim (January 27,1952-May 12,1974 ), a symbol of resilience for Kurdistan liberty and all Kurdish Women.
شەهید لەیلا قاسم بە یەکەمین ئافرەتی کوردستان لە مێژووی عێراق و تەنانەت لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست هەژمار دەکرێت کە بە هۆی چاڵاکی سیاسییەوە لە سێدارە درابێت.
DI 52 MÎN SALVEGERA ŞEHÎDKIRIN Û DARVEKIRINA YEKEMÎN AFRETA KURDÎSTANÊ DI DÎROKA IRAQE Û ROJHELATA NAVÎN DE , KU JI BER XEBATA SÎYASÎ HATÎNE DARVEKIRIN , EM BI RÊZ Û ŞANAZÎ VE ŞEHÎD LEYLA QASIM Û HEVALÊN WÊ BI BÎR TÎNIN.
NEMIRÎ BO ŞEHÎDÊN RÊYA AZADÎ Û SERXWEBÛNA KURDÎSTANÊ,
لە 28 نیسانی 1974 ڕژێمی فاشیستی بەعس لە بەغدای پایتەختی عێراق و لە هەڵمەتێکی سەربازی و ئەمنیدا هەڵدەکوتنە سەر شوێنی مانەوەی ژمارەیەک خوێندکار و لاوانی تیکۆشەری کوردستان کە کادر و چاڵاکوانی یەکێتیی قوتابیانی کوردستان و (پ.د.ک) و پشتیوانانی پێشمەرگە و شۆڕش و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی نەتەوەویی کوردستان بوون و لە زانکۆکانی بەغدایان دەخوێند ، لەم ڕەشبگیریە دا لەیلا قاسم و چوار خوێندکاری هاوڕێی بە ناوەکانی (جەواد هەمەوەندی، نەریمان فوئاد مەستی، حەسەن حەمە ڕەشید و ئازاد سلێمان میران) ، دەستگیر دەکرێن و بە نامرۆڤانەترین شێوە ئەشکەنجە دەکرێن بەڵام ئەوان هیچ نهێنییەکی ڕیکخستنەکانیان و شۆڕش ئاشکرا ناکەن، لە ئەنجامدا بە بڕیارێکی دیکتاتۆری و لە ڕۆژی ١٢ی گوڵانی ١٩٧٤ ئافرەتی بوێری کوردستان و قوتابی زانکۆ و کادری چاڵاکی یەکێتی قوتابیانی کوردستان و (پ.د.ک) بە هۆی چاڵاکی سیاسی و خەبات بۆ ئازادی و سەربەخۆیی کوردستان و پشتیوانی لە خەباتی کوردایەتی و شۆڕشی ڕزگاریخوازی نیشتیمانی کوردستان دا لە بەغدای پایتەختی عێراق لەلایەن دەزگاکانی سیخوڕی و ڕەفتارفاشییەکانی بەعسەوە لەگەڵ چەند قوتابییەکی تری زانکۆ کە چاڵاکبوون لە ڕیزەکانی یەکێتی قوتابیانی کوردستان دا و بۆ سەرکوترکردن و چاوترساندنی تێکۆشەران و چاڵاکوانانی سیاسی کوردستان و خوێندکاران و لاوانی دیمۆکراتی کوردستان کە پشتیوانانی شۆڕش و بزووتنەوە ڕزگاریخوازەکەیان دەکرد و دوای دڵنیابوون لەوەی هیچ نهێنییەکی چاڵاکوانانی خوێندکاران و لاوانی کوردستان و ریکخستنەکانی خۆیان و شۆڕشگێڕان ئاشکرا ناکەن بڕیای لەسیدارەدانیان دەدرێت.
شەهید لەیلا قاسم هێمای نەتەوەیەکی ژێردەستە و تینووی ئازادی و سەربەخۆیی یە کە بە یەکەمین ئافرەتی کوردستان لە مێژووی عێراق و تەنانەت لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست هەژمار دەکرێت کە بە هۆی چاڵاکی سیاسییەوە لە سێدارە درابێت. هەروا بە چوارەمین ئافرەت لەسەر ئاستی جیهان دەناسرێت کە لەسێدارە درابێت. لە مـیژوو دا باسی ئافرەتانی تێکۆشەری وەک ژاندارکی فەرەنسی، زۆربای ڕووسی، لەیلای مەغریبی و جەمیلە بوحەیردی جەزایری دەکرێت،هەندێک سەرچاوە شەهید لەیلا قاسم بە حەوتەمین ئافرەت لەسەر ئاستی جیهان دەزانن کە لەسەر بیرۆباوەری سیاسی لەسێدارە درابێت.
لە یادی 52 مین ساڵیادی شەهیدکردن و لە سێدارەدانی لەیلا قاسم و هەڤاڵانیدا کە لە لایەن ڕژێمی فاشیستی بەعسی عێراق لە ١٢/٥/١٩٧٤ لەسێدارە دران ، سەری ڕیز و یادکردنەوە دادەنەوێنین بۆ گیانی پاک و بەرزەفڕی لەیلای شەهید و هاوڕێ شەهیدەکانی کە بە خەبات و قوربانیدانیان لە پێناوی ماف وئازادی و بەختەوەری گەڵی کورد مەرگی سەربەربەرزانەیان هەڵبژارد و ژێردەستییان ڕەتکردەوە و لە پێناوی کوردایەتی و بیرۆباوەری بەرزیان گیانی پاکیان لە پێناوی ئازدی و سەربەخۆیی کوردستان بەخشی و بوون بە چرای گەشی ڕێی خەباتی تێکۆشەرانی ئازادی و بزووتنەوەی قوتابیان و لاوانی دیمۆکراتی کوردستان لە شۆڕشی ڕزگاریخوازی نیشتیمانی کوردستان دا.
شەهید لەیلا قاسم لە زیندان دا چاونەترسانە بە پیاوانی دەزگای هەوڵگری بەعس و ئەشکەنجەدەرانی دەڵێت :
" به كوشتنی من ههزاران كورد له خهوی نهزانی وشیار دهبنهوه زۆر خۆشحاڵ و سهربهرزم كه گیانم فیدای ڕێگای ڕزگاری کورد و كوردستان دهكهم."
شەهید لەیلا قاسم و هەڤاڵانی بە شەهیدبوونیان شانازییەکی گەورەیان بۆ خۆیان و نەتەوەویەکەیان تۆمار کرد کە کورد بە بیرۆباوەرێکی بەرزەوە بەرەو پەتی سێدارە دەچێت بەڵام لەبەرامبەر داگیرکەراندا خۆی ناچەمێنێ و پشت لە دۆزی ڕەوای گەڵەکەی لە پێناوی ئازادی و سەربەخۆیی ناکات.
- ساڵی ١٩٥٢ ،لەیلا قاسم لە لە گوندی بامیلی سەر بە خانەقین لە خێزانێکی هەژار لە دایک بووە.
- قاسم حسن ، باوکی لەیلا قاسم کرێکاری پاڵاوگەی نەوتی ئەڵوەند بووە.
- ساڵی ١٩٥٨ ،لەیلا قاسم چووتە بەرخوێندن و قۆناغەکانی سەرەتایی و ناوەندی و دواناوەندی هەر لە خانەقین تەواو کردووە، - ساڵی ١٩٧١ ،لەیلا قاسم لە بەشی کۆمەڵناسی کۆلیژی ئادابی زانکۆی بەغدا وەرگیراوە.
- ساڵی ١٩٧١ دوای خانەنشین بوونی باوکی بە ماڵەوە دەچنە بەغدا و لەوێ نیشتەجێ دەبن.
- ساڵی ١٩٧٠ ،لەیلا قاسم لە ڕێگەی سەلام قاسمی برایەوە تێکەڵی کاری سیاسی دەبێت و پەیوەندی دەکات بە ڕیزەکانی یەکیەتی قوتابیانی کوردستانەوە و هەمان ساڵ دەبێت بە ئەندامی پارتی دیموکراتی کوردستان .
-لەیلا قاسم وەک ئافرەتێکی ژیر و ڕۆشنبیر لە بەغدا تیکەلاوی چالاکی سیاسی دەبێت و لە نێو قوتابیانی زانکۆدا لەگەڵ هەڤاڵەکانیدا ڕۆڵێکی گرنگ و کاریگەر دەگێڕێت.
-لەیلا قاسم لەگەڵ جەواد هەمەوەندیدا پەیوەندییەکی سۆزداری بەهێز لە نێوانیاندا دروست دەبێت، کە جەوادیش یەکێک بووە لە ئەندامە چالاکەکانی پارتی دیموکراتی کوردستان.
لەیلا لە ڕێگەی جەوادەوە بۆ ماوەیەک چووەتە ڕیزەکانی هێزی پێشمەرگەی کوردستان بە ئامانجی ئەوەی کە زیاتر لە ڕەوشی سیاسی و ڕێکخستن تێبگات تا بتوانێت بەو تێگەیشتنەوە گوڕوتینێکی زیاتر بدات بە کاروچالاکیەکانی لە ناو شاردا.
دوای ئەوەی حکومەتی بەعس لە بەڵێنەکانی پەشیمان بووەوە و لە ئازاری ١٩٧٤دا شەڕی هەڵگیرساندەوە، لەیلا قاسم و هەڤاڵەکانی بڕیاریان دا نەچنە شاخ و هەر لە شار بمێننەوە و درێژە بە چالاکیەکانیان بدەن و شار چۆڵ نەکەن بۆ دوژمن، دەزگا هەواڵگرییەکانی بەعس زۆر بە وردی چاودێری چالاکی و جموجوڵی ڕێکخستن و ئەندامانی پارتیان دەکرد.
لە ڕۆژی ١٩٧٤/٤/٢٨ لەیلا قاسم و چوار لە هەڤاڵەکانی دەستگیر کران کە بریتی بوون لە
۱ــ جەواد هەمەوەندی
۲ــ نەریمان فواد مەستی
۳ــ حسن حمەڕەشید
٤ــ ئازاد سلیمان میران
لەماوەی کەمتر لە دوو حەفتەدا لە دادگایەکی سەرپێی و ڕووکەشدا، بڕیاری لە سێدارەدانیان بۆ دەرچوو، لە کاتژمێر ۷ی بەرەبەیانی ڕۆژی ١٩٧٤/٥/١٢، حوکمەکەیان بەسەردا جێبەجێ کرا و گەیشتنە کاروانی نەمران.
- لەیلا قاسم یەکەم ئافرەتی کوردە لە مێژووی سیاسی کوردستاندا لە سێدارە بدرێت.
نەمری بۆ شەهیدانی ئازادی و سەربەخۆیی ، شکۆمەندی بۆ کوردستان. – وێنەی چاڵاکییەکی لقی پۆلۆنیا – کۆمەڵەی خوێندکارانی کوردستان لە ئەورووپا لە ساڵی ١٩٨٨ کە وەک هێما و سیموڵ و لە شانازییەکانی نەتەوەی کورد و نموونەی ئافرەتی تێکۆشەری کوردستان ، ناوی شەهید لەیلا قاسمان و چەند دێریک بە زمانی پۆلۆنی لەسەر خەبات و بەرگری و خۆڕاگری شەهید لەیلا قاسم لەسەر سەکۆی ئیوارەیەکی کوردی دوای ئەنجامدانی کۆنفرانسی KSSE -Poland, هەڵواسیووە وەک سیمبووڵی بەرگری ئافرەتی تێکۆشەری کوردستانن کە لە بەرامبەر داگیرکەرانی کوردستان دا خۆی نەچەماند و شەهیدبوونی هەڵبژارد .
مامۆستا (هێمن)ی شاعر لەسەر قارەمانی لەیلا قاسم دەڵێ:
کە تۆ تۆرای لە چاوم وەک خەوی من...
لە بسکت رەشترە مانگەشەوی من...
برۆ مەجنوون بە لەیلای خۆت مەنازە
کە ناوبانگی پتر دەرکرد ئەوی من...
زەی ھاتێ، وتی جەلادی خوێری!
بە کەیفی خۆت پەتت باوێژە ئەستۆم...
ئەوە پەت نیە میدالی ئیفتخارە
کە بوومە قارەمانی میللەتی خۆم...
Leyla Qasim (Kurdish: لەیلا قاسم) 27.1.1952-12.5.1974)
Almost 52 years after her ex*****on, the name of Leyla Qasim is still a national symbol among Kurdish women's activists and politicians.
Qasim was born in 1952 in the Kurdish city of Khanaqin. Her father Dalaho Qasim and her mother, Kani, were patriotic Kurds involved in Kurdish national liberation movement. She was the third of five children and the only girl in the family. When she was 4 years old, her family moved to Erbil. She and her brothers were devoted to education. In 1958, she began primary school and finished secondary school in Khanaqin. Qasim went to Baghdad in 1971 to study sociology at Baghdad University.
She joined Kurdistan Students Union and Kurdistan Democratic Party in 1970, along with one of her elder brothers. It was her first taste of being politically active. Although Qasim was young, she was enthusiastic and determined to work for an independent Kurdistan and always inspired her friends at university. She was dedicated to making a lasting impact among Kurdish students and women and encouraged them to become active in society and to work towards a liberated Kurdistan. Her bravery and heroism were an absolute danger to the Baath regime.
Qasim and four of her comrades were detained and imprisoned during a sweep by Iraqi troops. She was tortured and treated brutally in jail.
She was sentenced to death after a long, high-profile trial, broadcast throughout Iraq. In the early morning of May 12, 1974, Leyla Qasim and her four companions were hanged.
Before she was executed, in her last meeting with her family, she told her sister, "I am going to be Bride of Kurdistan and embrace it."
She was the first woman to be executed in Baathist Iraq for political crimes. Many people named their girls Leyla in memory of her.
Soon after her death, many people joined the Peshmarga forces, armed Kurdish fighters, to continue the struggle she dedicated her life to.
Qasim becomes a national martyr in Kurdistan. Every year, people mark the anniversary of her ex*****on.