06/04/2023
Halor ka jingkylli bad ki jinglynga pisa na kiba bun ba lang khamtam eh na ki samla jongngi halor jingsdang ka longkur longjait jong ka kur Kharbhih hapoh ka bri u hynniewtrep hynniew sk*m, nga don k*mne harum ban jubab 👇
NB. U nongthoh u panmap na ki nongialam ne rangbah ka Kur Kharbhih lada don ka jingbakla ha ka jingthoh ne jingpynshai. To kin shim ia kaba dei bad pynbeit ia kaba bakla. Khublei.
ka jingbym ia bit shongkha shongman hapdeng ki Kur Sun bad ki Kur Kharbhih la khang bad mana. Kane ka poi sha ka theory bad ka jingïathuh khana pateng da ki riewtymmen bad meiieid meidot naduh k*mba 60 haduh 70 snem tam eiei (ngi khein na ki meinah meisan ba la 75-85 ka rta bad ki meiieid ba la kot 100 snem haduh mynta, wat la ki la poi bamkwai ha dwar u Blei ruh). Hooid ban ïa shai beit phlak, ka jait Kharbhih kam dei ka kur ne na ka kpoh ka jait Sun ; hynrei katk*m ki khana pateng kulong k*mah la iathuh pateng ba ia ka jait 'bhih (shwa ban ioh jait thymmai) la tangjait Kharbhih katk*m ka riti ka dustur u mynbarim bad ka daw ka long ba hyndai por ba ka khynnah kam dei ka Khasi ne ka Kur u Hynniewtrep Hynniewsk*m. Kumban shu pynkynmaw biang u Rang Khasi um ju lah lano lano ruh em ban ai jait lajong ia la ka kurim khlem da iaid shwa lyngba ka process "Tangjait" thymmai. Baroh ki jait ne kur ba ju sdang da ka kyntien "Khar" nakhmat ka ju long ka rukom ba kata ka Kur kadei kaba la suit la shor thymmai hapoh ka bri u Hynñiewtrep khnang ban lait na ka shongsang k*mba la buh-beit buh-ryntih da u longshwa manshwa naduh ki por barim bajah.
Ban pynshai bad ban shuh shuh halor kane ka bynta, ka la don ka khana na ki riewtymmen mynhyndai ba ka Kharbhih (mynshwa ym pat don jait) ka dei ka khunswet (dkhar) ïa kaba la ri la sumar da kawei na ki meitymmen na ka Kur Sun. Wat la ngim da tip tikna ïa ka thymmei ne ka shnong ba sdang ka jait Kharbhih, hynrei kat kaba ngi lah ban sngewthuh ka long ba ha ki por ba kham mynshwa ki kur ne jait Kharbhih ki roi bha ha ki thaiñ Mawsynram; bad lehse ka theory ka lah ban long ba kata ka Ïawbei Kharbhih hyndai ka dei ka khunswet dkhar kaba la wan poi na ki jaka khappud bad ka Ri Bangladesh. Katk*m ki riewtymmen na ka Kur Sun la iathuh bad pur khana ha ki longdien ba kata ka khynnah (dkhar) ka ju wan pan jingiarap isynei borabor na ka kmie tymmen Sun bad namar ka jingwan ap ne bhih borabor te la ri la sumar, la pynheh pynsan bad pynkup pynsem la k*m la ka khun bad ka kur ka jait lajong. Ka dei halor kane ka rukom bad ka dustur ki Khasi hyndai kim ju lehbeiñ lehkhoh ïa kino kino kiba ki la shimti bad bsa btiah bad ki da maham ruh ia la ki khun ne bahaiing trai ban lehbein lehkhoh ia ka ne ia ki.
Ha ki thaiñ Mawlai, la ju tip haduh mynta mynne ba ki jait Sun bad Kharbhih wat la kim dei ka juh ka kpoh ne kur ruh hynrei ki shu ia kiar ha ka shongkha shongman k*mba la kyntu da ki meinah meisan naduh kham mynshwa.
Nongthoh haba u ai ia kane ka jingthoh um don jingthmu eiei ban pynmong ne pynsngewsih iano iano ruh, hynrei u shu iathuh ia ka jingsh**ha k*mba la sneng la parom da ki longshwa manshwa jongngi. Ngi pdiang sngewbha ïa kino kino ki jingïathir ïawoh bad jingïa-ai jingmut kiba lah ban tei pynsan shuh shuh ia ka jingnang jingtip. Khublei