Swayam Shikshan Prayog - SSP

10/06/2026

𝐖𝐨𝐫𝐥𝐝 𝐄𝐧𝐯𝐢𝐫𝐨𝐧𝐦𝐞𝐧𝐭 𝐃𝐚𝐲 𝟐𝟎𝟐𝟔 | 𝐂𝐨𝐦𝐦𝐮𝐧𝐢𝐭𝐢𝐞𝐬 𝐓𝐚𝐤𝐢𝐧𝐠 𝐀𝐜𝐭𝐢𝐨𝐧 𝐟𝐨𝐫 𝐖𝐚𝐭𝐞𝐫 𝐒𝐞𝐜𝐮𝐫𝐢𝐭𝐲 𝐚𝐧𝐝 𝐂𝐥𝐢𝐦𝐚𝐭𝐞 𝐑𝐞𝐬𝐢𝐥𝐢𝐞𝐧𝐜𝐞 𝐢𝐧 𝐁𝐢𝐡𝐚𝐫

On the occasion of World Environment Day, Swayam Shikshan Prayog (SSP), in partnership with Womanity, organized a series of community-led initiatives across villages in Gaya and Nalanda districts of Bihar, bringing together women, farmers, youth, and community members to address growing water and climate challenges.

Through Water and Climate Chaupals, awareness rallies, village discussions, demonstrations, and campaigns, participants reflected on declining groundwater levels, changing weather patterns, climate phenomena such as El Niño, and their impact on agriculture, livelihoods, and everyday life. Communities shared local experiences and explored practical solutions for water conservation, rainwater harvesting, groundwater recharge, and sustainable water management.

Women and farmers led discussions on village-level social water audits, responsible water use, and protecting local water sources. Demonstrations on greywater reuse and kitchen gardens showcased how households can conserve water while improving nutrition and promoting sustainable livelihoods. Awareness campaigns encouraged every family to become a steward of water conservation, with children and youth emerging as Water Champions within their communities.

Across the villages, participants collectively pledged to save water, promote rainwater harvesting, plant trees, reuse water wherever possible, and reduce household water consumption. Their shared commitment reflects a growing community movement for environmental conservation, water security, and climate resilience.

These initiatives demonstrate that lasting environmental change begins with informed communities and collective local action.

09/06/2026

𝐂𝐨𝐦𝐦𝐮𝐧𝐢𝐭𝐢𝐞𝐬 𝐚𝐧𝐝 𝐰𝐨𝐦𝐞𝐧 𝐥𝐞𝐚𝐝𝐞𝐫𝐬 𝐢𝐧 𝐓𝐫𝐢𝐦𝐛𝐚𝐤𝐞𝐬𝐡𝐰𝐚𝐫, 𝐍𝐚𝐬𝐡𝐢𝐤 𝐚𝐫𝐞 𝐬𝐡𝐨𝐰𝐢𝐧𝐠 𝐡𝐨𝐰 𝐥𝐨𝐜𝐚𝐥 𝐚𝐜𝐭𝐢𝐨𝐧 𝐜𝐚𝐧 𝐝𝐫𝐢𝐯𝐞 𝐥𝐚𝐬𝐭𝐢𝐧𝐠 𝐞𝐧𝐯𝐢𝐫𝐨𝐧𝐦𝐞𝐧𝐭𝐚𝐥 𝐜𝐡𝐚𝐧𝐠𝐞.

With support from Kind Care Foundation (Mankind Pharma) and facilitation from Swayam Shikshan Prayog, 10 remote villages are strengthening climate resilience through clean energy, water conservation, sustainable agriculture, and food security initiatives.

Across these villages, 150 biogas units, 700 smokeless cookstoves, 150 solar streetlights, and solar-powered water pumps are reducing pressure on natural resources while improving everyday lives. Communities have also established 50 fruit orchards with 1,500 fruit trees and expanded green cover through plantation efforts.

Women farmers are leading this transformation through Women Led Climate Resilient Farming, adopting organic practices, conserving water, promoting biodiversity, and strengthening household nutrition through kitchen gardens.

The impact goes beyond environmental conservation. Families are improving livelihoods, enhancing food security, and building stronger, more resilient communities.

These villages demonstrate that sustainable development is most effective when communities lead the way.

08/06/2026

𝐅𝐫𝐨𝐦 𝐀𝐠𝐫𝐢𝐜𝐮𝐥𝐭𝐮𝐫𝐚𝐥 𝐋𝐚𝐛𝐨𝐮𝐫𝐞𝐫 𝐭𝐨 𝐎𝐫𝐠𝐚𝐧𝐢𝐜 𝐅𝐚𝐫𝐦𝐞𝐫: 𝐆𝐫𝐞𝐞𝐬𝐡𝐦𝐚’𝐬 𝐉𝐨𝐮𝐫𝐧𝐞𝐲 𝐢𝐧 𝐖𝐚𝐲𝐚𝐧𝐚𝐝, 𝐊𝐞𝐫𝐚𝐥𝐚

Greeshma from Nedumbala village in Wayanad district, Kerala, began her farming journey after attending a community mobilization workshop and Women-Led Climate Resilient Farming (WCRF) training organized by Swayam Shikshan Prayog (SSP) under the LIC HFL Hriday-supported project in 2025.

Greeshma lives with her husband and two school-going children. Her husband works as a farm labourer, and the family depended largely on daily wages and agriculture for their livelihood. Meeting household and educational expenses was often a challenge. Before starting her own farm, Greeshma worked as an agricultural labourer in banana and vegetable fields and also relied on Mahatma Gandhi National Rural Employment Guarantee Scheme (MGNREGA) work for additional income.

Although she had farming experience and knowledge of traditional cultivation practices, she had never grown vegetables independently on her own land. Motivated by the training and concerned about rising vegetable prices and pesticide residues in food, she decided to start pesticide-free farming.

Today, Greeshma cultivates more than 10 varieties of vegetables along with tapioca on 30 cents of land. The journey was not easy. Crab infestation damaged newly transplanted seedlings, and pest attacks affected her crops. Through SSP trainings and support from Krishi Bhavan, Krishi Vigyan Kendra Ambalavayal, and local farming communities, she learned practical solutions such as raising seedlings in cups before transplanting, using border crops, preparing bio-inputs, and adopting eco-friendly pest management practices.

Her efforts have paid off. Greeshma now regularly harvests and sells cowpea, tomato, brinjal, chilli, corn, and cucurbit vegetables in local markets. Income from cowpea alone brings her around ₹3,500 per week.

Over time, Greeshma has developed a successful pesticide-free model farm and emerged as a local leader, inspiring other women to adopt sustainable farming practices.

“I started my journey with a small step. My aim is to grow and sell safe, pesticide-free vegetables for everyone,” says Greeshma.

Malayalam 👇

കൃഷിത്തൊഴിലാളിയിൽ നിന്ന് ജൈവ കർഷകയിലേക്ക്: വയനാട്ടിലെ ഗ്രീഷ്മയുടെ യാത്ര

കേരളത്തിലെ വയനാട് ജില്ലയിലെ നെടുമ്പാല ഗ്രാമത്തിൽ നിന്നുള്ള ഗ്രീഷ്മ 2025-ൽ എൽഐസി എച്ച്എഫ്എൽ ഹൃദയ് പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി സ്വയം ശിക്ഷൺ പ്രയോഗ് (എസ്‌എസ്‌പി) സംഘടിപ്പിച്ച കമ്മ്യൂണിറ്റി മൊബിലൈസേഷൻ ശിൽപശാലയിലും വനിതാ നേതൃത്വത്തിലുള്ള കാലാവസ്ഥാ പ്രതിരോധ കാർഷിക (WCRF) പരിശീലനത്തിലും പങ്കെടുത്തതോടെയാണ് സ്വന്തം കൃഷിയാത്ര ആരംഭിച്ചത്.

ഭർത്താവിനും സ്കൂളിൽ പഠിക്കുന്ന രണ്ട് മക്കൾക്കുമൊപ്പം ആണ് ഗ്രീഷ്മ താമസിക്കുന്നത്. ഭർത്താവ് കൃഷിത്തൊഴിലാളിയാണ്. കൂലിപ്പണിയിലൂടെയും കൃഷിയിലൂടെയും ലഭിക്കുന്ന വരുമാനമാണ് കുടുംബത്തിന്റെ പ്രധാന ആശ്രയം. വീട്ടുചെലവുകളും മക്കളുടെ വിദ്യാഭ്യാസച്ചെലവുകളും കണ്ടെത്തുന്നത് പലപ്പോഴും ബുദ്ധിമുട്ടായിരുന്നു. സ്വന്തം കൃഷി തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് ഗ്രീഷ്മ വാഴക്കൃഷിയിലും പച്ചക്കറി കൃഷിയിടങ്ങളിലും കൃഷിത്തൊഴിലാളിയായി ജോലി ചെയ്തിരുന്നു. അധിക വരുമാനത്തിനായി മഹാത്മാ ഗാന്ധി ദേശീയ ഗ്രാമീണ തൊഴിലുറപ്പ് പദ്ധതിയിലും (MGNREGA) ജോലി ചെയ്തിരുന്നു.

കൃഷിയിൽ പരിചയവും പരമ്പരാഗത കൃഷി രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവും ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും സ്വന്തം സ്ഥലത്ത് സ്വതന്ത്രമായി പച്ചക്കറി കൃഷി ചെയ്തിരുന്നില്ല. പരിശീലനത്തിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച പ്രചോദനവും പച്ചക്കറികളുടെ വർധിച്ചുവരുന്ന വിലയും ഭക്ഷണത്തിലെ കീടനാശിനി അവശിഷ്ടങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കയും കാരണം കീടനാശിനി രഹിത കൃഷി ആരംഭിക്കാൻ അവർ തീരുമാനിച്ചു.

ഇന്ന് 30 സെന്റ് സ്ഥലത്ത് മരച്ചീനിയോടൊപ്പം 10-ലധികം ഇനം പച്ചക്കറികൾ ഗ്രീഷ്മ കൃഷി ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ ഈ യാത്ര അത്ര എളുപ്പമായിരുന്നില്ല. നട്ട തൈകൾ ഞണ്ടുകളുടെ ആക്രമണത്തിൽ നശിക്കുകയും വിവിധ കീടബാധകൾ വിളകളെ ബാധിക്കുകയും ചെയ്തു. എസ്‌എസ്‌പിയുടെ പരിശീലനങ്ങളും കൃഷിഭവൻ, കൃഷി വിജ്ഞാൻ കേന്ദ്രം അമ്പലവയൽ, പ്രദേശത്തെ കർഷക കൂട്ടായ്മകൾ എന്നിവയുടെ പിന്തുണയും ഗ്രീഷ്മയ്ക്ക് വലിയ സഹായമായി. നടുന്നതിന് മുമ്പ് കപ്പുകളിൽ തൈകൾ വളർത്തുക, അതിർത്തിവിളകൾ നട്ടുപിടിപ്പിക്കുക, ജൈവ ലായനികൾ തയ്യാറാക്കുക, പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ കീടനിയന്ത്രണ മാർഗങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുക തുടങ്ങിയ പ്രായോഗിക രീതികൾ അവർ പഠിച്ചു.
അവരുടെ കഠിനാധ്വാനം ഫലം കണ്ടു. ഇന്ന് ഗ്രീഷ്മ പയർ, തക്കാളി, വഴുതന, മുളക്, ചോളം, വിവിധ ഇനം വെള്ളരി വർഗ്ഗ പച്ചക്കറികൾ എന്നിവ കൃഷി ചെയ്ത് പ്രാദേശിക വിപണികളിൽ വിൽക്കുന്നു. പയർ കൃഷിയിൽ നിന്ന് മാത്രം ആഴ്ചയിൽ ഏകദേശം 3,500 രൂപ വരുമാനം ലഭിക്കുന്നു.

ഇന്ന് ഗ്രീഷ്മ വിജയകരമായ ഒരു കീടനാശിനി രഹിത മാതൃകാ കൃഷിയിടം വികസിപ്പിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട്. സ്വന്തം ഗ്രാമത്തിലെ മറ്റ് സ്ത്രീകൾക്കും സുസ്ഥിര കൃഷി സ്വീകരിക്കാൻ പ്രചോദനമാകുന്ന ഒരു പ്രാദേശിക നേതാവായും അവർ മാറിയിരിക്കുന്നു.
“ഒരു ചെറിയ ചുവടുവെപ്പിലൂടെയാണ് ഞാൻ ഈ യാത്ര തുടങ്ങിയത്. എല്ലാവർക്കും സുരക്ഷിതവും കീടനാശിനി രഹിതവുമായ പച്ചക്കറികൾ ഉത്പാദിപ്പിച്ച് നൽകുക എന്നതാണ് എന്റെ ലക്ഷ്യം,” ഗ്രീഷ്മ പറയുന്നു.

08/06/2026

𝐖𝐨𝐫𝐥𝐝 𝐄𝐧𝐯𝐢𝐫𝐨𝐧𝐦𝐞𝐧𝐭 𝐃𝐚𝐲 | 𝐖𝐨𝐦𝐞𝐧 𝐅𝐚𝐫𝐦𝐞𝐫𝐬 𝐒𝐭𝐫𝐞𝐧𝐠𝐭𝐡𝐞𝐧𝐢𝐧𝐠 𝐂𝐥𝐢𝐦𝐚𝐭𝐞 𝐑𝐞𝐬𝐢𝐥𝐢𝐞𝐧𝐜𝐞

This World Environment Day, women farmers in Georai Semi and Panwadod Khurd villages of Sillod Block, Chhatrapati Sambhajinagar District, Maharashtra, came together to reflect on the changing environment and explore practical solutions for building resilient farms and communities.

Facilitated by Swayam Shikshan Prayog (SSP), the event created a platform for discussions, demonstrations, and shared learning. Women farmers deepened their understanding of soil health, seed quality, sustainable agriculture, and environmental stewardship.

Experts from Krishi Vigyan Kendra (KVK) and the ATMA Department joined community members to exchange knowledge on protecting natural resources and strengthening climate resilient livelihoods.
Women also participated in demonstrations of the Women Led Climate Resilient Farming (WCRF) model, which integrates nutrition, biodiversity, food security, and sustainable farming practices. By adopting these approaches, women are reducing risks from climate variability while improving the wellbeing of their families and communities.

The celebrations highlighted an important reality: environmental protection begins with local action. Across these villages, women farmers are not only adapting to climate challenges but also leading efforts to restore ecosystems, promote sustainable agriculture, and create healthier futures for the next generation.

06/06/2026

𝐖𝐨𝐦𝐞𝐧 𝐚𝐭 𝐭𝐡𝐞 𝐂𝐞𝐧𝐭𝐞𝐫 𝐨𝐟 𝐂𝐥𝐢𝐦𝐚𝐭𝐞 𝐀𝐜𝐭𝐢𝐨𝐧: 𝐈𝐧𝐝𝐢𝐚'𝐬 𝐅𝐢𝐫𝐬𝐭 𝐂𝐨𝐧𝐟𝐞𝐫𝐞𝐧𝐜𝐞 𝐨𝐟 𝐏𝐚𝐧𝐜𝐡𝐚𝐲𝐚𝐭𝐬

On 1–2 June 2026, more than 100 elected women Panchayat leaders from 35 villages gathered in Dharashiv for a historic conference focused on climate action and local solutions.

Across villages in this drought affected region, women shared how climate change is affecting daily life through water scarcity, changing rainfall, crop loss, and livelihood stress. But they also shared hope and action.

The women leaders presented Climate Action Plans focused on water conservation, climate resilient farming, drip irrigation, tree plantation, and diverse livelihoods like dairy, poultry, goat rearing, and agro processing.

A key highlight was the release of a study on Gender Inclusive Drought Early Warning Systems, which calls for stronger communication, women led planning, and better inclusion of women in drought preparedness systems.

The message from Dharashiv was clear. Real climate solutions begin in villages, and women are leading the way.

06/06/2026

𝐖𝐨𝐫𝐥𝐝 𝐄𝐧𝐯𝐢𝐫𝐨𝐧𝐦𝐞𝐧𝐭 𝐃𝐚𝐲 | 𝐖𝐨𝐦𝐞𝐧-𝐋𝐞𝐝 𝐂𝐥𝐢𝐦𝐚𝐭𝐞 𝐀𝐜𝐭𝐢𝐨𝐧 𝐢𝐧 𝐌𝐚𝐫𝐚𝐭𝐡𝐰𝐚𝐝𝐚

In the drought-prone villages of Dharashiv, climate change is experienced every day through water scarcity, declining soil health, crop losses, and rising farming costs.

Over the last three years, a powerful transformation has taken shape.

Through the Marathwada District Transformation Model, implemented by Swayam Shikshan Prayog with support from Hindustan Unilever Foundation, 95,763 women farmers and 500 Sakhis have led climate action across 500 villages.

Working closely with Gram Panchayats, they have strengthened water conservation, climate resilient agriculture, crop diversification, and sustainable livelihoods.

The results speak for themselves:
● 95,763 women farmers reached
● ₹478.82 crore in additional income generated
● 199.31 billion litres of water conserved and water potential created
● 1,11,531 tonnes of additional agricultural production

Across Marathwada, women are restoring natural resources, strengthening food systems, and building resilience to climate change.

This World Environment Day, we celebrate the women farmers and Sakhis who are proving that environmental protection begins at the grassroots — in our farms, our water systems, and our everyday actions.

When women lead, communities thrive and the environment grows stronger.

05/06/2026

𝐖𝐨𝐫𝐥𝐝 𝐄𝐧𝐯𝐢𝐫𝐨𝐧𝐦𝐞𝐧𝐭 𝐃𝐚𝐲 𝟐𝟎𝟐𝟔 | 𝐖𝐨𝐦𝐞𝐧 𝐆𝐫𝐨𝐰𝐢𝐧𝐠 𝐚 𝐆𝐫𝐞𝐞𝐧𝐞𝐫 𝐅𝐮𝐭𝐮𝐫𝐞

This World Environment Day, women farmers and community leaders came together in Latur and Kalamb to take action for a healthier environment and a more resilient future.

With support from SBI Foundation, Swayam Shikshan Prayog (SSP), Swayam Sakhi Farmer Producer Company, and Prema Gopalan Farmer Producer Company, over 70 women participated in environmental awareness sessions and planted more than 150 trees, reaffirming their commitment to protecting natural resources and strengthening climate resilience.

The celebrations went beyond tree planting. Women discussed the impacts of climate change on farming and livelihoods, explored sustainable agricultural practices, and shared ways to conserve biodiversity and improve soil health. Saplings of moringa, amla, papaya, lemon, and curry leaf, along with vegetable seed kits, were distributed to support nutrition, household food security, and climate-resilient livelihoods.

Through interactive learning, collective action, and a shared pledge to nurture at least one tree, these women demonstrated that environmental stewardship begins within communities and grows through local leadership.

Across rural India, women are not only adapting to climate change. They are leading solutions that restore ecosystems, strengthen livelihoods, and create a greener future for generations to come.

05/06/2026

𝐖𝐨𝐫𝐥𝐝 𝐄𝐧𝐯𝐢𝐫𝐨𝐧𝐦𝐞𝐧𝐭 𝐃𝐚𝐲 𝟐𝟎𝟐𝟔 | 𝐆𝐫𝐚𝐬𝐬𝐫𝐨𝐨𝐭𝐬 𝐖𝐨𝐦𝐞𝐧 𝐋𝐞𝐚𝐝𝐢𝐧𝐠 𝐂𝐥𝐢𝐦𝐚𝐭𝐞 𝐀𝐜𝐭𝐢𝐨𝐧

Across rural India, women are on the frontlines of climate change. They face unpredictable rainfall, prolonged droughts, declining soil health, water scarcity, and growing threats to food security. Alongside farming, they carry the responsibility of feeding families, securing water, and caring for their communities.

Yet women are not only experiencing the impacts of climate change. They are leading solutions.

Across Maharashtra, Karnataka, Bihar, and Kerala, more than 200,000 women farmers associated with Swayam Shikshan Prayog's Women Led Climate Resilient Farming initiative are strengthening resilience through soil restoration, indigenous seed conservation, water stewardship, biodiversity protection, and sustainable farming practices.

Their leadership extends beyond the farm. Women are mentoring fellow farmers, sharing climate resilient practices, engaging with Panchayats, and helping communities prepare for and adapt to climate risks.

At a time when climate action is more urgent than ever, these grassroots women leaders demonstrate that some of the most effective solutions emerge from local knowledge, collective action, and community leadership.

This World Environment Day, we celebrate the women who are transforming challenges into opportunities and building a more resilient future for their communities and our planet.

04/06/2026

𝐈𝐧 𝐭𝐡𝐞 𝐡𝐢𝐥𝐥𝐬 𝐨𝐟 𝐖𝐚𝐲𝐚𝐧𝐚𝐝, 𝐒𝐚𝐤𝐞𝐞𝐧𝐚 𝐂𝐡𝐞𝐫𝐢𝐤𝐤𝐚𝐭𝐡𝐨𝐝𝐢’𝐬 𝐟𝐚𝐫𝐦 𝐭𝐞𝐥𝐥𝐬 𝐚 𝐬𝐭𝐨𝐫𝐲 𝐨𝐟 𝐫𝐞𝐯𝐢𝐯𝐚𝐥

There was a time when her land was slowly losing its strength. The wetland remained unused, the fish pond lay abandoned, and crops suffered from repeated pest attacks and damage caused by wild animals. Farming became uncertain, and sustaining her family through it felt increasingly difficult.

Yet, Sakeena held on.

Her journey took a new direction when she connected with Swayam Shikshan Prayog (SSP) through the LIC HFL HRIDAY Project implemented in Meppadi, Wayanad. With consistent field support, community engagement, and practical training, she began restoring her farm with renewed purpose.

Sakeena owns one acre and 20 cents of land, including her home and livestock. Out of this, she now cultivates 50 cents using Women-Led Climate Resilient Farming (WCRF) practices, growing more than 20 varieties of vegetables. She also brought her neglected wetland back into cultivation and strengthened her farming system through organic pest management and soil enrichment using local bio-inputs.

Gradually, the changes became visible. Pest damage reduced, crops grew healthier, and productivity improved.

This transformation also rebuilt her confidence.

Today, Sakeena practices farming that is both sustainable and climate-resilient. She has reduced her reliance on chemical inputs, lowered costs, and strengthened her household’s food security.

Her impact extends beyond her own farm. Sakeena has motivated more than 25 women in her community to take up cultivation and actively participate in agriculture, encouraging them to adopt eco-friendly practices.

Her journey reflects how determination, combined with the right support, can bring land—and livelihoods—back to life.

As she says, “When I learned how to care for my land naturally, I realised my farm could once again support my family and inspire others.”

Malayalam 👇

സക്കീനടിയുടെ കൃഷിയിടം ഒരു പുനർജന്മത്തിന്റെ കഥ പറയുന്നു

ഒരു കാലത്ത് സക്കീനയുടെ കൃഷിയിടം പഴയ ഉണർവ് നഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്നു. വയൽ കൃഷിയില്ലാതെ കിടന്നു. മീൻകുളം ഉപയോഗശൂന്യമായി. കീടശല്യവും വന്യമൃഗങ്ങളുടെ ആക്രമണവും കാരണം വിളകൾ നശിച്ചു. കൃഷി അനിശ്ചിതമായി മാറിയതോടെ കുടുംബജീവിതം മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നതും പ്രയാസമായി.

എന്നാൽ സക്കീന പ്രതീക്ഷ കൈവിട്ടില്ല.
വയനാട്ടിലെ മേപ്പാടിയിൽ LIC HFL HRIDAY പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി സ്വയം ശിക്ഷൺ പ്രയോഗ് (SSP) സംഘടിപ്പിച്ച പ്രവർത്തനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നതോടെയാണ് അവരുടെ ജീവിതത്തിൽ മാറ്റത്തിന്റെ തുടക്കം. പരിശീലനങ്ങളും തുടർച്ചയായ പിന്തുണയും സമൂഹാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളും സക്കീനയ്ക്ക് പുതിയ അറിവും ആത്മവിശ്വാസവും നൽകി.

ഒരു ഏക്കറും 20 സെന്റും ഭൂമിയാണ് സക്കീനയ്ക്കുള്ളത്. വീടും കന്നുകാലികളും ഉൾപ്പെടുന്ന ഈ ഭൂമിയിൽ 50 സെന്റിൽ അവർ വനിതാ നേതൃത്വത്തിലുള്ള കാലാവസ്ഥാ പ്രതിരോധ കൃഷി (WCRF) മാതൃകയിൽ 20-ലധികം ഇനം പച്ചക്കറികൾ കൃഷി ചെയ്യുന്നു. ഉപയോഗിക്കാതെ കിടന്നിരുന്ന വയൽ വീണ്ടും കൃഷിയോഗ്യമാക്കി. ജൈവ കീടനിയന്ത്രണ രീതികളും പ്രാദേശികമായി തയ്യാറാക്കുന്ന ജൈവവളങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് മണ്ണിന്റെ ആരോഗ്യം മെച്ചപ്പെടുത്തി.

ക്രമേണ മാറ്റങ്ങൾ കാണാൻ തുടങ്ങി. കീടശല്യം കുറഞ്ഞു. വിളകൾ കൂടുതൽ ആരോഗ്യത്തോടെ വളർന്നു. ഉൽപ്പാദനവും വർധിച്ചു.
ഈ മാറ്റം സക്കീനയുടെ ആത്മവിശ്വാസവും വർധിപ്പിച്ചു.

ഇന്ന് സക്കീന കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനങ്ങളെ അതിജീവിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന, പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദവും സുസ്ഥിരവുമായ കൃഷിരീതികളാണ് പിന്തുടരുന്നത്. രാസവളങ്ങളെയും കീടനാശിനികളെയും ആശ്രയിക്കുന്നത് കുറച്ചതോടെ കൃഷിച്ചെലവ് കുറഞ്ഞു. കുടുംബത്തിന്റെ ഭക്ഷ്യസുരക്ഷയും മെച്ചപ്പെട്ടു.

സക്കീനയുടെ സ്വാധീനം സ്വന്തം കൃഷിയിടത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. അവരുടെ പ്രചോദനത്തിൽ 25-ലധികം സ്ത്രീകൾ കൃഷിയിലേക്ക് കടന്നുവരുകയും പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ കൃഷിരീതികൾ സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.

ദൃഢനിശ്ചയവും ശരിയായ പിന്തുണയും ലഭിക്കുമ്പോൾ ഭൂമിയെയും ജീവിതത്തെയും വീണ്ടും പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കാനാകുമെന്ന് സക്കീനയുടെ യാത്ര തെളിയിക്കുന്നു.

“എന്റെ ഭൂമിയെ പ്രകൃതിസൗഹൃദമായി പരിപാലിക്കാൻ പഠിച്ചപ്പോൾ, ഈ കൃഷിയിടം വീണ്ടും എന്റെ കുടുംബത്തെ താങ്ങാനും മറ്റുള്ളവർക്ക് പ്രചോദനമാകാനും കഴിയുമെന്ന് ഞാൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞു,” സക്കീന പറയുന്നു.

02/06/2026