Green Birds Initiative

10/05/2026

बालपणी 'फुलपाखरू छान किती दिसते', 'माझ्या मामाची रंगीत गाडी हो, तिला खिल्लाऱ्या बैलांची जोडी हो!', 'देवा तुझे किती सुंदर आकाश' या ख्यातनाम कविवर्य व शिक्षण तज्ज्ञ ग. ह. पाटील यांच्या निर्व्याज बालकवितांनी मनात घर केले होते आणि आज त्यांच्या नावाचा राज्यस्तरीय पुरस्कार 'एकदा काय झाली गंमत!' या माझ्या पहिल्या बालकविता संग्रहाला मिळाला आहे. हा पुरस्कार प्रदान केल्याबद्दल अखिल भारतीय मराठी बालकुमार साहित्य संस्थेचे मनःपूर्वक आभार!

या कविता संग्रहातील बऱ्याच बालकविता ह्या निसर्ग संवर्धनाचा संदेश देणाऱ्या आहेत म्हणून या पुस्तकास वनस्पतीतज्ज्ञ प्रा. श्रीधर महाजन सरांनी प्रस्तावना लिहिली आहे. 🙏🪷🌿

#एकदाकायझालीगंमत
#अखिलभारतीयमराठीबालकुमारसाहित्यसंस्था
#हरितपृथ्वीसुंदरपृथ्वी

05/05/2026

एका तळ्याकाठी सजग भटकंती....

५ मे ची रविवार सकाळ आम्ही निसर्गप्रेमींनी एकत्र येऊन मॉडेल कॉलनी तळ्याकाठी (लकाकि तळे) साजरी केली.

ग्रीन बर्ड्स अभियानाने प्रजाती विविधता अभ्यासता यावी म्हणून ही तळे भेट आयोजित केली होती. आयोजक व मार्गदर्शक म्हणून मी हे पुण्यातील मध्य वस्तीतील जैवविविधता उद्यान निवडले.

यावेळी तळ्याकाठच्या वनस्पती, तळ्यातील व काठावरील पक्षी आणि प्राणी जीवन न्याहाळत या नैसर्गिक पाणथळ परिसंस्थेचा सर्वांनी मनमुराद आस्वाद घेतला. शिवाय, काही ग्रीन वॉरियर्सने या भेटीत सहभागी होऊन हे तळे उद्यान घडवतानाच्या रोचक सत्यकथा कथन केल्या.

जैवविविधतेचे संगोपन केले नाही तर निसर्गात असमतोल निर्माण होऊन निसर्गाचा ऱ्हास उद्भवतो. निसर्गात संतुलन राखण्यासाठी जैवविविधतेकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे.

हरित जीवनशैलीचा अंगीकार करण्याकरता पाणथळ परिसंस्थेची ही भेट प्रचंड महत्त्वाची ठरली.

©प्रिया फुलंब्रीकर

#नैसर्गिकसरोवर
#पाणथळपरिसंस्था
#हरितपृथ्वीसुंदरपृथ्वी

01/05/2026

Beauty of Reuse and Recycling

Every year before holi, I get busy collecting natural materials like flowers, leaves, fruits, seeds of different plants to prepare natural holi colours for holi, dhulivandan and rangpanchami. And I reuse and recycle the natural holi colours that remain with me after the festivities are over. I usually reuse the left over colours during summer workshops for kids. Also, this year I reused the natural liquid colours as sherbet and reused the natural dry colours to colour the rangoli.

Additionally, some natural liquid colour made of Bixa plant remained with me and I reused that orange bixa colour in my orange fruit bio enzyme. It has given double benefits as both bixa and orange are rich in vitamin C. Now, this bio enzyme has become fully medicinal and pleasantly orange in colour. Once this bio enzyme becomes ready to use, I'll use it as a plant fertilizer.

Cheers!












Photo of Orange Bixa Bio enzyme

11/04/2026

वनराईच्या नवीन अंकात 'निसर्गस्नेही होळी अन् रंगपंचमी!' हा माझा लेख प्रकाशित झाला आहे.

होळी, धुलिवंदन व रंगपंचमी या दिवशी नैसर्गिक रंग वापरूनच सण साजरा केला पाहिजे. तसेच होळी देखील निसर्गपूरक पद्धतीनेच पेटवली पाहिजे. याविषयी या लेखात सविस्तर लिहिले आहे.

हा लेख व मार्च २०२६चा पूर्ण अंक वाचण्यासाठी वनराई मासिक अवश्य विकत घ्यावे.

#वनराई
#निसर्गस्नेहीहोळीआणिरंगपंचमी
#निसर्गपूरकसणआणिउत्सव
#स्वच्छसुंदरवाहतीजीवितनदी
#माझीनदीमाझीजबाबदारी
#हरितपृथ्वीसुंदरपृथ्वी

09/04/2026

सर्वांना नमस्कार!

अलीकडे मोबाईलचे व्यसन मोठ्यांप्रमाणेच लहान मुलांना देखील लागलेले दिसून येते. लहान मुलांना लागलेले मोबाईल फोनचे व्यसन सोडवण्यासाठी 'आर्यनची गोष्ट' या बालकथेमधून काही उपाय सुचवले आहेत.

ही गेल्या वर्षी दिवाळी अंकामध्ये छापून आलेली गोष्ट आज ब्लॉग रूपातून आपल्या भेटीस आणली आहे.

स्नेहांकिता,
प्रिया फुलंब्रीकर

#आर्यनचीगोष्ट

*************** *************** *************** अलीकडे मोबाईलचे व्यसन मोठ्यांप्रमाणेच लहान मुलांना देखील लागलेले दिसून येते. विशेषतः क...

08/04/2026

सर्व निसर्गप्रेमींना नमस्कार!

जैवविविधतेचे महत्त्व जाणून शेती केल्यास त्याचा फायदा निसर्ग व मानवास झालेला दिसून येतो.

शेतामधील पिके व वनस्पतींच्या विविधतेचे महत्त्व आणि एकूण जैवविविधतेचे महत्त्व याविषयी हा नवीन ब्लॉग!

स्नेहांकिता,
प्रिया फुलंब्रीकर

" शेतामधील पिके व वनस्पतींच्या विविधतेचे महत्त्व " शेतामध्ये सातत्याने एकेरी अर्थात् एक पिक पद्धती अवलंबल्यास त्...

30/03/2026

आजच्या दैनिक मुंबई तरुण भारतमध्ये प्रकाशित झालेला शेतीमधील पिके व वनस्पतींच्या विविधतेचे आणि एकूण जैवविविधतेचे महत्त्व विशद करणारा हा लेख! 🌱🌿☘️🌳

https://www.mahamtb.com//Encyc/2026/3/30/farm-biodiversity-importance-mixed-cropping-natural-farming-india.html

#जैवविविधतेचेमहत्त्व
#हरितपृथ्वीसुंदरपृथ्वी

26/03/2026

Not a single Holi colour goes to waste! Each natural holi colour can be effectively reused or recycled.

Natural Holi colours are edible. And if some colours are leftover, they can be used as health drinks. Also, some colours can prove to be excellent plant fertilizers.

नैसर्गिक रंग तयार करायला निसर्गातील फुले, पाने, बिया गोळा कराव्या लागतात. सगळ्या गोष्टी काही एकाच ठिकाणी उपलब्ध होत नाहीत. त्याकरता हिंडून परिश्रम करावे लागतात. इतरांचे सहाय्य घ्यावे लागते. खरोखर हा उपक्रम लोकांच्या, मित्रमैत्रिणींच्या सहकार्याने साध्य होतो. त्याबद्दल ही थोडक्यात हकिगत.

जानेवारी अखेर बीड जिल्ह्यात प्रवास करत असताना एका ऊसाच्या शेतात पूर्णपणे फुललेला पळस दिसला. शेताचा मालक असलेला तो तरुण शेतकरी शेतातील ऊसाचा रस काढून देत होता; शिवाय तिथे हुरडा आणि इतर धान्य देखील विक्रीसाठी ठेवले होते. मग काय? चांगलीच चंगळ! भाजलेला कोवळा हुरडा खाऊन वर ताज्या ऊसाच्या रसाचा आस्वाद घेतल्यावर त्याच्या हिरव्यागार शेतात मस्त फेरफटका मारला. त्या माझ्या शिवार फेरीमध्ये त्याच्या घरातील इतर मंडळी अगदी कोंबड्या, कुत्रे देखील सामील झाले. त्या लोकांना सहजच म्हटलं की मी पळसापासून होळी करता रंग तयार करते तर मला थोडी पळसफुले मिळतील का? हे ऐकल्यावर त्यांनी काठीने खालच्या फांद्यांवरील भरपूर फुले मला भेट दिली. त्यांना देखील मी होळीसाठी पळसाचा रंग तयार करून वापरा असे सांगितले आणि फुले व धान्य घेऊन त्यांचा निरोप घेतला. पुण्याजवळ एका मंदिराबाहेर मला बिक्सा दिसला. माझा हेतू कळल्यावर त्या बिक्साच्या पक्व बिया मला त्या मंदिरातील पुजाऱ्यांनी घेऊ दिल्या. पुण्यात परतल्यावर मायाळूचा शोध घेत होते तर आमच्या गल्लीतच त्याचा वेल सापडला. त्यांच्या अंगणातील वेलावरील मायाळूच्या बिया मिळाल्या. मग निळा रंग करायला गोकर्णची फुले शोधत होते. माहीत असलेल्या ठिकाणी जाऊन गोकर्णचे वेल बघितले तर त्यावर एक पण फुल दिसले नाही. त्या सर्व वेलांवर पक्व शेंगा धरलेल्या होत्या. पण इच्छा तेथे मार्ग सापडतोच! एकदा अमितने हर्बल टी करता तबकात गोळा केलेली गोकर्ण फुले पाहिली. हवी असलेली ती फुले बघितल्यावर मी त्याला म्हटले की हीच तर फुले मी शोधत आहे. हे ऐकल्यावर त्याने लगेच मला ती सगळी फुले देऊन टाकली. हळदीचे कंद मात्र माझ्या कुंड्यांमधूनच मिळाले.

हा सर्व शोध घेताना, रंग तयार करताना आणि इतरांना शिकवताना मला स्वतःला खूप आनंद मिळतो. त्यानंतर उरलेल्या रंगांचा पुनर्वापर वेगवेगळ्या पद्धतीने करण्यात देखील वेगळीच मजा वाटते. ती मजा मी सध्या अनुभवत आहे.





#निसर्गपूरकसणआणिउत्सव
#विषमुक्तजीवनशैली
#हरितपृथ्वीसुंदरपृथ्वी

21/03/2026

आज जागतिक काव्यदिन म्हणून स्फुरलेली ही साधीशी कविता ☘️

कविता.. कविता...

पहाटेच्या प्रसन्न समयी
स्वर किलबिल उमटे
अन् उगवती शब्द मनी
लेवूनी काव्यरूप हासरे

माध्यान्हेच्या शांत समयी
नाद अनाहत झंकारे
अन् प्रगटती शब्द मनी
लेवूनी काव्यरूप देखणे

सांजेच्या व्याकुळ समयी
बांध भावभावनांचा फुटे
अन् उमटती शब्द मनी
लेवूनी काव्यरूप हळवे

रातीच्या निवांत समयी
छंद अवलोकनाचा जडे
अन् अवतरती शब्द मनी
लेवूनी काव्यरूप साजिरे

©प्रिया
२१ मार्च २०२६

20/03/2026

संयुक्त राष्ट्रांनी २०२६ हे आंतरराष्ट्रीय महिला शेतकऱ्यांचे वर्ष म्हणून जाहीर केले आहे. त्यानिमित्ताने "मधमाशीपालन क्षेत्रातील महिलाराज!" हा लेख प्रपंच.

हा लेख व जानेवारी २०२६चा पूर्ण अंक वाचण्यासाठी वनराई मासिक अवश्य विकत घ्यावे.

#आंतरराष्ट्रीयमहिलाशेतकऱ्यांचेवर्ष२०२६
#वनराई
#मधमाशीसंवर्धन
#महिलाआणिमधमाशीपालन
#हरितपृथ्वीसुंदरपृथ्वी

20/03/2026

आज २० मार्च हा जागतिक चिमणी (House Sparrow) दिन! एके काळी भारतभर घराघरातील अंगणात चिवचिवाट करून निसर्गातील चैतन्याचा आनंदानुभव देणाऱ्या चिमण्या वाढते शहरीकरण, काँक्रीटीकरण आणि प्रदूषण अशा काही मानवनिर्मित कारणांमुळे घराच्या अंगणातून आणि शहरांतूनच अचानक गायब झाल्या. अलीकडे अगदी कमी ठिकाणी चिमण्या दिसून येतात.

सर्वांत महत्त्वाचे म्हणजे नदीकाठ हा देखील चिमणीचा नैसर्गिक अधिवास (natural habitat) आहे. नदीकाठावरील नदीतटीय क्षेत्रात (riparian zone) पिंपळ, वड, पायर, जांभूळ, वावळ, मुचकुंद, आंबा असे भव्य वृक्ष आढळतात. त्यावर दिवसा चिमण्यांची शाळा भरते. चिमणी ही नदीकाठी नदीने निर्माण केलेल्या या रानातील लहान-मोठ्या विविध वनस्पतींवर जाऊन पानांवरील किडेमकोडे खाते. जिवो जीवस्य जीवनम् या निसर्गाच्या नियमाप्रमाणे चिमणी हा छोटासा पक्षी देखील अन्नसाखळीत महत्त्वाचा ठरतो. शिवाय, नदीकाठी मानवी हस्तक्षेप अतिशय कमी प्रमाणात असल्याने चिमण्यांना तिथे मुक्त संचार करता येतो. नदीकाठावरील मातीत त्यांना मनसोक्तपणे आंघोळ करून शरीर स्वच्छ ठेवणे शक्य होते. नदीच्या तीराजवळील उथळ पाण्यात त्यांना आंघोळ करत खेळता येते, नदीचे पाणी पिता येते.

थोडक्यात, चिमण्यांकरता नदीकाठ व नदीकाठांवरील नैसर्गिक वनसंपदा सुरक्षित राहणे आवश्यक आहे. हा चिमणी संवर्धनाकरता एक शाश्वत उपाय आहे.

फोटो सौजन्य : आंतरजाल





#चिमणीवाचवा
#नद्यावाचवा
#नदीकाठवाचवा