07/09/2026
जनकल्याण रक्तपेढीचे आवाहन
सणावारांचा आणि लगबगीचा काळ सुरू होतो तो गणपती उत्सवाच्या तयारी पासून. जवळ जवळ दिवाळी पर्यंत तो चालतो. मोठ्या प्रमाणावर तरुण व कार्यकर्ते मंडळी यात गुंतलेली,शिवाय घरातही सणांची तयारी सुरू झालेली असतेच. या साऱ्या धामधुमीत रक्तदान शिबिरांची संख्या काहीशी रोडवते आहे, अर्थात त्याची गरज काही कमी होत नाही.
किंबहूना सध्या डेंगीच्या रुग्णांची संख्या वाढते आहे, त्यामुळे प्लेटलेट्स ची मागणी वाढलेली आहे. शिवाय नेहमी प्रमाणे थॅलेसेमिया रुग्णांची रक्ताची गरज कायम आहे, अपघात, शस्त्रक्रिया यासाठी देखील रक्त पुरवठा असावा लागतोच. या साऱ्या परिस्थितीत रक्ताचा तुटवडा रक्त पेढ्यांमध्ये तीव्रतेने जाणवतो आहे.
प्लेटलेट्स उपलब्ध करणे हेही एक महत्त्वाचे आव्हान असतेच, त्या रक्तातून वेगळ्या करून दिल्या जातात. एका रक्त पिशवी मधून साधारणपणे 50 ते 70 मिलिलीटर येवढ्या प्लेटलेट्स वेगळया करता येतात. त्यामुळे रुग्णाला गरजेनुसार एकापेक्षा अधिक रक्त दात्यांच्या प्लेटलेट्स द्याव्या लागतात.
मात्र जनकल्याण रक्तपेढीत अफेरेसिस तंत्राचा वापर करून एकाच रक्त दात्याच्या प्लेटलेट्स उपलब्ध करून दिल्या जाऊ शकतात. दात्याच्या रक्तातून प्लेटलेट्स काढल्या जाऊन रक्त पुन्हा दात्याच्या शरीरात पाठविले जाते. अनेक रक्त दाते यासाठी विशेष वेळ देतात. या प्रक्रियेसाठी साधारणतः 45-60 मिनिटे लागतात. यासाठी दात्याचे वय 18 ते 60 असावे लागते. शिवाय रक्तदानासाठी असणारे अन्य निकष आहेतच, मात्र प्लेटलेट्स दान हे महिन्यातून दोनदा करता येते. रुग्णालाही ते सोयीचे असतेच अनेक दृष्टीने. एकाच दात्याच्या प्लेटलेट्स रुग्णाला देता याव्या यासाठी जनकल्याण रक्तपेढी सजग असतेच, पण रक्तदात्यांनी यासाठी पुढे यावे असे आवाहन देखील या निमित्ताने जनकल्याण रक्तपेढी करू इच्छिते.
जनकल्याण रक्तपेढी आलेल्या कोणाही रुग्णाला रक्ताविना परत जावे लागू नये यासाठी सर्व सामाजिक, शैक्षणिक संस्था तसेच मोठी कार्यालये, पुण्यातील माहिती - तंत्रज्ञान क्षेत्र ,बॅंका, गृह संस्था या सगळ्यांना रक्तदानासाठी आवाहन करते आहे. त्यांना लहान लहान गटाने रक्तपेढीत येऊन देखील रक्तदान करता येईल. त्यासाठी रक्तपेढीत संपर्क करून वेळ व दिवस ठरविता येईल,म्हणजे कोणाही रुग्णाला वेळे मध्ये रक्तपुरवठा करणे शक्य होईल.
या सणासमारंभाच्या काळात गरजू रुग्णांचीही अडचण होऊ नये यासाठीच हे आवाहन. समाज नेहेमीच यासाठी उभा राहतो या विश्वासानेच आपल्या सर्वांशी हा संवाद.
- विद्या देशपांडे
#रक्तदाते #रक्तदान