17/11/2025
जाहीर सूचना
मुंबईच्या विविध विभागांत सुरू असलेल्या SRA क्लस्टर बायोमेट्रिक सर्वेक्षण संदर्भात, असल्फा येथील स्थानिक जन समितीचे काही सदस्य तसेच स्थानिक रहिवासी यांनी संबंधित अधिकाऱ्यांशी चर्चा केली आहे. तथापि, या सर्वेक्षणासंदर्भातील शासन निर्णय (GR) आणि इतर कागदपत्रांची संपूर्ण पडताळणी होईपर्यंत सर्व नागरिकांनी कोणतीही माहिती देण्यापूर्वी खालील सूचनांचे काटेकोर पालन करावे.
१. सर्वेक्षणापूर्वी पोच-पावती (Acknowledgement) घेणे अनिवार्य
स्वतःच्या सुरक्षेसाठी, कोणत्याही घर किंवा दुकानाचे आत-बाहेरचे व्हिडिओ सर्वेक्षण, तसेच आधार कार्ड, वीज बिल किंवा इतर कागदपत्रे देण्यापूर्वी रहिवाशांनी स्वतः तयार केलेल्या पोच-पावतीवर सर्वेक्षण अधिकाऱ्यांची खालील माहिती नोंदवून त्यांची स्वाक्षरी घ्यावी:
सर्वेक्षण अधिकारी/प्रतिनिधीचे पूर्ण नाव
मोबाईल क्रमांक
पद
संस्थेचे नाव
संबंधित वर्क ऑर्डर / अधिकृत निर्देश पत्र
सर्वेक्षणाचा उद्देश आणि संकलित माहितीचा नेमका उपयोग
वरील सर्व तपशीलांची स्पष्ट नोंद करून स्वाक्षरी घेतल्याशिवाय कोणतीही माहिती देऊ नये.
२. स्लम क्लस्टर सर्वेक्षण फक्त स्थानिक पुनर्वसनासाठीच असावे
हे सर्वेक्षण फक्त रहिवाशांच्या स्थानिक पुनर्वसनासाठी असणे अनिवार्य आहे.
कोणताही नियम, अट, कागदपत्र किंवा घोषणापत्र आपल्या हक्कांच्या विरोधात असल्याचे वाटल्यास त्यावर स्वाक्षरी करू नका.
३. सर्वेक्षणानंतर अधिकृत पोच-पावती घेणे आवश्यक
सर्वेक्षण पूर्ण झाल्यानंतर संबंधित सर्वेक्षकाकडून अधिकृत पोच-पावती (Acknowledgement) घेणे बंधनकारक आहे.
विकासाचा खरा अर्थ म्हणजे—लोक जिथे मागील २५ ते १०० वर्षांपासून राहतात, त्याच परिसरात किंवा ते शक्य नसल्यास जवळपासच्या (२–३ किमी अंतरातील) जागेत सर्वसुविधांसह पुनर्वसन करणे.
४. अन्यायकारक पुनर्वसनाची पुनरावृत्ती होऊ नये
मागील काही वर्षांत मुंबईतील अनेक प्रकल्पांमध्ये बाधित कुटुंबांना अत्यंत अस्वच्छ, प्रदूषित आणि आरोग्यास घातक ठिकाणी स्थलांतरित करण्यात आले आहे. उदाहरणार्थ—
चेंबूरमधील HPCL आणि BPCL रिफायनरी, तसेच अन्य धोकादायक रासायनिक उद्योगांच्या परिसरात असलेली माहुल MMRDA कॉलनी, जिथे नागरिकांना अक्षरशः “कचऱ्यासारखे डंप” करण्यात आल्यासारखी परिस्थिती निर्माण झाली.
अशा प्रकारचे पुनर्वसन आम्हाला मान्य नाही. आमची सध्याची झोपडीही आम्हाला ताजमहालाप्रमाणेच मूल्यवान आहे.
५. मुंबईतील वास्तव
मुंबईतील एकूण लोकसंख्येपैकी सुमारे ६०% नागरिक फक्त ७–८% जमिनीवर स्लममध्ये राहतात. परिस्थिती कठीण असली तरी विकासाच्या नावाखाली अन्यायकारक स्थलांतर स्वीकारले जाणार नाही.
६. नागरिकांना सामूहिक आवाहन
मुंबईचा खरा विकास साधायचा असल्यास—
प्रत्येक रहिवाशाचे पुनर्वसन त्यांच्या मूळ वास्तव्याजवळ (२–३ किमीच्या परिसरात) आणि सर्व मूलभूत सुविधांसह करणे अत्यावश्यक आहे.
सर्वेक्षण, बायोमेट्रिक माहिती आणि कागदपत्रे देताना जागरूकता, पारदर्शकता आणि हक्कांचे संरक्षण यांना प्राधान्य द्यावे.
……..…...........................................................
सार्वजनिक सूचना
मुंबई के विभिन्न विभागों में चल रहे SRA क्लस्टर बायोमेट्रिक सर्वेक्षण के संदर्भ में असल्फा के स्थानीय जन समिति के कुछ सदस्य तथा स्थानीय निवासी संबंधित अधिकारियों से चर्चा कर चुके हैं।
फिर भी, इस सर्वेक्षण से जुड़े शासन निर्णय (GR) एवं अन्य दस्तावेजों की पूर्ण जांच-पड़ताल होने तक सभी नागरिकों से अनुरोध है कि कोई भी जानकारी देने से पहले नीचे दिए गए निर्देशों का कड़ाई से पालन करें।
1. सर्वेक्षण से पहले पावती (Acknowledgement) लेना अनिवार्य
अपनी सुरक्षा के लिए, किसी भी घर या दुकान का अंदर-बाहर का वीडियो सर्वेक्षण, या आधार कार्ड, बिजली बिल, या अन्य दस्तावेज देने से पहले नागरिक स्वयं द्वारा तैयार की गई पावती पर सर्वे टीम से निम्नलिखित विवरण लिखवाकर उनकी हस्ताक्षर ज़रूर लें:
सर्वेक्षण अधिकारी/प्रतिनिधि का पूरा नाम
मोबाइल नंबर
पद
संस्था का नाम
संबंधित वर्क ऑर्डर / अधिकृत निर्देश पत्र
सर्वेक्षण का उद्देश्य, तथा एकत्र की जाने वाली जानकारी का सटीक उपयोग
उपर्युक्त सभी बिंदुओं का स्पष्ट उल्लेख एवं हस्ताक्षर लेने के बाद ही कोई भी जानकारी उपलब्ध कराएँ।
2. स्लम क्लस्टर सर्वेक्षण केवल स्थानीय पुनर्वास हेतु होना चाहिए
यह सर्वेक्षण केवल निवासियों के स्थानीय पुनर्वास के उद्देश्य से होना चाहिए।
कोई भी नियम, दस्तावेज, शर्त या घोषणा यदि आपके अधिकारों के विरुद्ध प्रतीत होती है, तो उस पर हस्ताक्षर न करें।
3. सर्वेक्षण पूर्ण होने पर आधिकारिक पावती प्राप्त करना आवश्यक
सर्वेक्षण पूरा होने के बाद सर्वेक्षक से आधिकारिक पावती (Acknowledgement) लेना अनिवार्य है।
विकास का अर्थ है—जिन स्थानों पर लोग पिछले 25 से 100 वर्षों से रह रहे हैं, उसी क्षेत्र में या संभव न होने पर पास-पड़ोस (2–3 किमी) के दायरे में सभी सुविधाओं सहित पुनर्वास उपलब्ध कराया जाना चाहिए।
4. अन्यायपूर्ण पुनर्वास की पुनरावृत्ति नहीं होनी चाहिए
पिछले कुछ वर्षों में मुंबई के अनेक प्रोजेक्ट्स में प्रभावित परिवारों को अत्यंत अस्वच्छ, प्रदूषित और स्वास्थ्य के लिए खतरनाक स्थानों पर विस्थापित किया गया है। उदाहरण के लिए—
चेंबूर स्थित HPCL और BPCL रिफाइनरी तथा अनेक रासायनिक उद्योगों के बीच स्थित माहुल MMRDA कॉलोनी, जहाँ नागरिकों को मानो “कचरे की तरह डंप” कर दिया गया था।
इस प्रकार का पुनर्वास हमें स्वीकार नहीं है। हमारी झोपड़ी भी हमें ताजमहल की तरह मूल्यवान है।
5. मुंबई की वास्तविकता
मुंबई की कुल आबादी में से लगभग 60% लोग केवल 7–8% भूमि पर बसे स्लम क्षेत्रों में रहते हैं। हालात कठिन होने के बावजूद विकास के नाम पर अन्यायपूर्ण विस्थापन स्वीकार नहीं किया जाएगा।
6. नागरिकों से सामूहिक अपील
मुंबई का वास्तविक विकास तभी संभव है जब—
प्रत्येक नागरिक का पुनर्वास उनके मूल निवास स्थान के पास (2–3 किमी क्षेत्र में) सभी बुनियादी सुविधाओं के साथ किया जाए।
सर्वेक्षण, बायोमेट्रिक डेटा और दस्तावेज़ देते समय सतर्कता, पारदर्शिता और अधिकारों की रक्षा को सर्वोच्च प्राथमिकता दें।