28/05/2026
दिव्यांग सक्षमीकरणासाठी लातूरचे ‘डीएसआरसी’ मॉडेल राज्यासाठी दिशादर्शक;
‘टीस’ समाजकार्य मुंबईच्या विद्यार्थ्यांकडून ‘वन स्टॉप सोल्यूशन’ उपक्रमाचा अभ्यास.
दिव्यांग बांधवांना त्यांच्या हक्कांची जाणीव करून देत आणि शासकीय योजनांचा लाभ सन्मानाने मिळवून देण्यासाठी बुधोडा येथील ग्रामीण श्रमिक प्रतिष्ठान संचलित औसा येथील ‘डिसेबिलिटी सपोर्ट अँड रिसोर्स सेंटर’ (DSRC) हे ‘वन स्टॉप सोल्यूशन’ मॉडेल संपूर्ण महाराष्ट्रासाठी दिशादर्शक ठरत आहे. देशातील नामांकित टाटा सामाजिक विज्ञान संस्था येथील समाजकार्याच्या पदव्युत्तर विद्यार्थ्यांनी या उपक्रमाचा औसा तालुक्यात प्रत्यक्ष अभ्यास केला आहे.
कायद्यानुसार मान्यताप्राप्त 21 प्रकारच्या दिव्यांगत्वासाठी सेवा उपलब्ध करून देत, ग्रामीण भागातील दिव्यांग बांधवांना एकाच ठिकाणी आरोग्य सेवा, शासकीय प्रमाणपत्रे, विविध योजना व डिजिटल ओळखपत्र यांचा लाभ या केंद्रामार्फत सन्मानाने उपलब्ध करून दिला जात आहे.
26 जून रोजी प्राथमिक आरोग्य केंद्र, हसेगाव येथे 47 आशा वर्कर यांच्यासोबत तसेच औसा पंचायत समितीतील 52 ग्रामविकास अधिकारी यांच्यासोबत टाटा सामाजिक विज्ञान संस्था येथील विद्यार्थ्यांकडून दिव्यांग जनजागृतीबाबत विशेष सत्र व उपक्रम घेण्यात आले. यावेळी गटविकास अधिकारी आनंदकुमार मिरगने, तालुका आरोग्य अधिकारी रेवनाथ देवणीकर, डॉ. ईश्वर कोळे, विस्तार अधिकारी बालाजी तेलंग, किशोर हिरवे, उषा शिंगडे, छाया कोल्हे, गोपाळ चौधरी, महादेव मस्के, हनीफ शेख व रणधीर धुमाळ उपस्थित होते.
या उपक्रमाच्या अभ्यासासोबतच विद्यार्थ्यांनी गाव पातळीवर ग्रामसेवक, आशा वर्कर आणि अंगणवाडी सेविकांसाठी जनजागृती व क्षमता विकास सत्रांचे आयोजन केले. यामुळे स्थानिक यंत्रणा दिव्यांग विषयाबाबत अधिक सक्रिय व संवेदनशील होण्यास मदत होणार आहे.
अत्यावश्यक कागदपत्रांचे गतिमान वाटप व नोंदणी कार्य
डीएसआरसी केंद्राने आतापर्यंत 2616 दिव्यांग व्यक्तींची नोंदणी केली असून 1929 लाभार्थ्यांचे डिजिटल प्रोफाईलिंग पूर्ण केले आहे. या उपक्रमामुळे लाभार्थ्यांना शासकीय प्रमाणपत्रे, युडीआयडी कार्ड आणि योजनांचा लाभ जलद गतीने मिळत आहे.
दिव्यांग सक्षमीकरणाचा ‘लातूर पॅटर्न’
“दिव्यांगांना परावलंबित्वाकडून सन्मानजनक योगदानाकडे घेऊन जाणे हेच आमचे मुख्य ध्येय आहे. डीएसआरसी हे राज्यातील पहिलेच ‘वन स्टॉप सोल्यूशन’ केंद्र ठरत आहे. ग्रामीण भागातून सुरू झालेला हा अभिनव प्रयोग आता दिव्यांग सक्षमीकरणाचा ‘लातूर पॅटर्न’ म्हणून संपूर्ण महाराष्ट्रात ओळख मिळवत आहे.”
— प्रशांत सुडे, कार्यकारी विश्वस्त, ग्रामीण श्रमिक प्रतिष्ठान, लातूर
Prashant H. Sude