25/12/2025
🇮🇳భారత రాజ్యాంగం
బోధిసత్వ అంబేడ్కర్ గారు
ఆర్టికల్ (అధికరణం) - 111
బిల్లులకు ఆమోదం (Assent to Bills) 😗
అంటే, పార్లమెంటు (లోక్ సభ మరియు రాజ్య సభ) ఆమోదించిన బిల్లులు చట్టంగా మారాలంటే రాష్ట్రపతి సంతకం తప్పనిసరి. ఈ ప్రక్రియను ఆర్టికల్ 111 వివరిస్తుంది.
ఒక బిల్లు పార్లమెంటు ఉభయ సభలలో ఆమోదం పొందిన తర్వాత, అది రాష్ట్రపతి ఆమోదం కోసం పంపబడుతుంది. అప్పుడు రాష్ట్రపతికి మూడు ప్రత్యామ్నాయాలు (Options) ఉంటాయి:
1. ఆమోదం తెలపడం (Give Assent) 😗 రాష్ట్రపతి బిల్లుపై సంతకం చేస్తారు. అప్పుడు ఆ బిల్లు "చట్టం" (Act)గా మారుతుంది.
2. ఆమోదాన్ని నిలిపివేయడం (Withhold Assent) 😗 రాష్ట్రపతి ఆ బిల్లుకు తన ఆమోదాన్ని నిలిపివేయవచ్చు. అప్పుడు ఆ బిల్లు చట్టంగా మారదు, రద్దవుతుంది (దీనిని Absolute Veto అంటారు).
3. పునః పరిశీలనకు వెనక్కి పంపడం (Return for Reconsideration) 😗 బిల్లులోని అంశాలను మళ్ళీ చర్చించమని కోరుతూ పార్లమెంటుకు వెనక్కి పంపవచ్చు (దీనిని Suspensive Veto అంటారు).
గమనిక: ఒకవేళ పార్లమెంటు ఆ బిల్లును మార్పులు చేసి గానీ, చేయకుండా గానీ మళ్ళీ రాష్ట్రపతికి పంపిస్తే, రెండవ సారి రాష్ట్రపతి తప్పనిసరిగా ఆమోదం తెలపాలి.
ముఖ్యమైన మినహాయింపు 😗 "ద్రవ్య బిల్లు" (Money Bill) ను రాష్ట్రపతి పునఃపరిశీలనకు వెనక్కి పంపకూడదు. దానికి ఆమోదం తెలపాలి లేదా తిరస్కరించాలి (సాధారణంగా ఆమోదిస్తారు).
ఉదాహరణలు (Real-life Examples) 😗
ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా రాష్ట్రపతికి లభించే "వీటో అధికారాలకు" (Veto Powers) చరిత్రలో జరిగిన కొన్ని ఉదాహరణలు:
1. పాకెట్ వీటో (Pocket Veto) - 1986 😗
సందర్భం: భారత తపాలా సవరణ బిల్లు (Indian Post Office Amendment Bill)
ఏం జరిగింది?: రాజీవ్ గాంధీ ప్రభుత్వం తెచ్చిన ఈ బిల్లు పత్రికా స్వేచ్ఛకు భంగం కలిగించేలా ఉందని విమర్శలు వచ్చాయి. అప్పటి రాష్ట్రపతి జ్ఞాని జైల్ సింగ్ (Giani Zail Singh) ఈ బిల్లును ఆమోదించలేదు, అలాగని వెనక్కి పంపలేదు. తన టేబుల్ మీద (లేదా జేబులో) అలాగే అట్టిపెట్టుకున్నారు. కాలక్రమేణా ఆ బిల్లు వీగిపోయింది.
వివరణ: ఆర్టికల్ 111లో రాష్ట్రపతి ఎంత సమయంలోగా నిర్ణయం తీసుకోవాలో కాలపరిమితి (Time limit) లేదు. దీన్ని ఉపయోగించుకుని నిర్ణయం తీసుకోకుండా ఉండటమే 'పాకెట్ వీటో'.
2. అబ్సల్యూట్ వీటో (Absolute Veto) - 1954 😗
సందర్భం: PEPSU Appropriation Bill.
ఏం జరిగింది?: అప్పటి రాష్ట్రపతి డా. రాజేంద్ర ప్రసాద్ ఈ బిల్లుపై తన ఆమోదాన్ని నిలిపివేశారు (Withhold Assent). పార్లమెంటు ఆమోదించినప్పటికీ, రాష్ట్రపతి నిరాకరించడం వల్ల అది చట్టంగా మారలేదు.
సులభంగా అర్థం చేసుకోవడానికి ఒక చార్ట్ (Flowchart Description)
మీరు దీనిని ఒక ఇన్ఫోగ్రాఫిక్ లాగా ఊహించుకోవచ్చు:
మొదటి దశ:పార్లమెంటు (లోక్సభ + రాజ్యసభ) బిల్లును పాస్ చేస్తుంది.
రెండవ దశ:బిల్లు రాష్ట్రపతి దగ్గరకు వెళ్తుంది (Article 111).
మూడవ దశ (రాష్ట్రపతి నిర్ణయం):
మార్గం A: సంతకం చేస్తారు --> చట్టం అవుతుంది.
మార్గం B: తిరస్కరిస్తారు --> బిల్లు రద్దవుతుంది.
మార్గం C: వెనక్కి పంపుతారు --> పార్లమెంటు మళ్ళీ పాస్ చేస్తే --> తప్పక సంతకం చేయాలి.
ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా రాష్ట్రపతి కేవలం రబ్బర్ స్టాంప్ (Rubber Stamp) కాదని, తొందరపాటుతో చేసే చట్టాలను అడ్డుకునే అధికారం వారికి ఉందని అర్థమవుతుంది.
నమో బుద్దాయా ! జై భీమ్ !!✊
జై ప్రబుద్ధ భారత్ !!! ☸️ జై సంవిధాన్ !!!! 🇮🇳
