12/06/2026
ఎస్సీ, ఎస్టీలకు రిజర్వేషన్లు హిందూ మతం ఆధారంగా కాదు... సామాజిక వివక్ష ఆధారంగా కల్పించబడ్డాయి
భారత రాజ్యాంగంలో ఎక్కడా "హిందూ మతానికి చెందినవారికి రిజర్వేషన్లు ఇవ్వాలి" అని లేదు. రిజర్వేషన్ల వెనుక ఉన్న ప్రధాన కారణం చారిత్రకంగా కొన్ని వర్గాలు ఎదుర్కొన్న సామాజిక వివక్ష, అణచివేత, విద్యా మరియు ఆర్థిక వెనుకబాటుతనం.
రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 15(4) సామాజికంగా మరియు విద్యాపరంగా వెనుకబడిన వర్గాల అభివృద్ధి కోసం ప్రత్యేక చర్యలు తీసుకోవడానికి ప్రభుత్వానికి అధికారం ఇస్తుంది.
ఆర్టికల్ 16(4) ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలలో తగిన ప్రాతినిధ్యం లేని వెనుకబడిన వర్గాలకు రిజర్వేషన్లు కల్పించే అవకాశం ఇస్తుంది.
ఆర్టికల్ 46 ప్రకారం ఎస్సీలు, ఎస్టీలు మరియు ఇతర బలహీన వర్గాల విద్యా, ఆర్థిక ప్రయోజనాలను ప్రభుత్వం ప్రత్యేకంగా ప్రోత్సహించాలి అని పేర్కొనబడింది.
ఆర్టికల్ 330, 332 ప్రకారం పార్లమెంట్ మరియు రాష్ట్ర శాసనసభల్లో ఎస్సీ, ఎస్టీలకు రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం కల్పించబడింది.
ఈ ఆర్టికల్స్లో ఎక్కడా "హిందూ మతాన్ని రక్షించడం కోసం" లేదా "హిందూ మతంలో ఉన్నందుకు" రిజర్వేషన్లు ఇస్తున్నామని చెప్పలేదు. రాజ్యాంగం ఉపయోగించిన భాష మొత్తం సామాజిక వెనుకబాటుతనం, వివక్ష, తక్కువ ప్రాతినిధ్యం వంటి అంశాలపైనే ఆధారపడి ఉంది.
డాక్టర్ B. R. Ambedkar రాజ్యాంగ సభ చర్చలలో కూడా రిజర్వేషన్లను సామాజిక న్యాయం కోసం అవసరమైన చర్యగా వివరించారు. ఆయన వాదనలో ప్రధాన అంశం కులవివక్ష వల్ల అవకాశాలు కోల్పోయిన వర్గాలకు సమాన అవకాశాలు కల్పించడం.
అందువల్ల చారిత్రకంగా, రాజ్యాంగపరంగా చెప్పాలంటే:
ఎస్సీ, ఎస్టీలకు రిజర్వేషన్లు హిందూ మతం కారణంగా రాలేదు.
ఎస్సీ, ఎస్టీలకు రిజర్వేషన్లు శతాబ్దాలుగా ఎదుర్కొన్న సామాజిక వివక్ష, అణచివేత, విద్యా మరియు ఆర్థిక వెనుకబాటుతనాన్ని సరిదిద్దడానికి కల్పించబడ్డాయి.
రిజర్వేషన్లకు ఆధారం మతం కాదు.
రిజర్వేషన్లకు ఆధారం సామాజిక న్యాయం.
