05/10/2026
నేను శంకర్‌సింగ్ వాఘేలా చెప్పిన మాటలను సమర్థిస్తున్నాను
ఎందుకు సమర్థిస్తున్నానో చెప్పే ముందు ఆయన ఈ మాట ఎందుకు చెప్పాల్సి వచ్చిందో తెలుసుకోవాలి.
అక్టోబర్ 2న గుజరాత్ నర్మదా జిల్లాలోని సాగ్‌బారా ప్రాంతం ఖోపీ గ్రామంలో ఆదివాసీ రైతుల అటవీ భూమి హక్కుల కోసం జరిగిన కార్యక్రమంలో మాజీ ముఖ్యమంత్రి శంకర్‌సింగ్ వాఘేలా మాట్లాడారు. అక్కడ ఆయన ప్రధానంగా రిజర్వేషన్లకు అనుకూలంగా మాట్లాడారు. రిజర్వేషన్ ఎవరికో చేసిన దానం కాదని, తరతరాలుగా వివక్షను అనుభవించిన వర్గాలకు వచ్చిన హక్కు అని ఆయన అన్నారు.
అక్కడే రిజర్వేషన్లను వ్యతిరేకించే వారిని ఉద్దేశించి ఆయన ఒక గట్టి మాట చెప్పారు.
పటేల్ అయినా వాణియా అయినా బ్రాహ్మణుడు అయినా రిజర్వేషన్ వద్దు అని చెప్పేవాళ్లు చేతితో మలమూత్రాలు శుభ్రం చేసే పని చేయడానికి సిద్ధంగా ఉంటే నెలకు 50 వేల రూపాయలు ఇస్తానని ఆయన అన్నారు.
ఆ 50 వేల రూపాయలు నిజంగా ప్రభుత్వం ప్రకటించిన జీతం కాదు.
ఆయన చెప్పిన 50 వేల రూపాయల వెనుక ఉన్న ప్రశ్న వేరే ఉంది.
తరతరాలుగా సమాజంలో కొంతమంది కులాల వాళ్లు చేయాల్సి వచ్చిన అవమానకరమైన పనులను మీరు చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారా
వాళ్లు అనుభవించిన జీవితం మీరు ఒకరోజైనా అనుభవించగలరా
వాళ్లకు దేవాలయాల్లో ప్రవేశం లేని రోజులు ఉన్నాయి.
వాళ్లకు మంచినీటి హక్కు లేని రోజులు ఉన్నాయి.
గ్రామంలో సమానంగా తిరగలేని రోజులు ఉన్నాయి.
చదువు దూరం చేసిన రోజులు ఉన్నాయి.
మనుషుల మలమూత్రాలను చేతులతో ఎత్తే పనికి కులం పేరుతో మనుషులను కట్టిపడేసిన రోజులు ఉన్నాయి.
ఇలాంటి తరతరాల అన్యాయం తర్వాత రిజర్వేషన్ వచ్చింది అని వాఘేలా వాదించారు. అందుకే రిజర్వేషన్‌ను కేవలం ఉద్యోగాల్లో పోటీగా చూడకూడదని ఆయన చెప్పిన సందర్భం ఇది.
ఇప్పుడు నేను ఆయన మాటలను ఎందుకు సమర్థిస్తున్నానో చెబుతాను.
రిజర్వేషన్ వద్దు అని చెప్పడం చాలా సులభం.
కానీ రిజర్వేషన్ ఎందుకు వచ్చింది అని చెప్పడం అంత సులభం కాదు.
నీ తాతకు చదువు ఉంది.
నీ తండ్రికి ఉద్యోగం ఉంది.
నీ కుటుంబానికి ఆస్తి ఉంది.
నీ కుటుంబానికి సామాజిక గౌరవం ఉంది.
నీ కుటుంబానికి అధికారానికి దగ్గరయ్యే అవకాశం ఉంది.
ఇవన్నీ తరతరాలుగా ఉండి ఉంటే నువ్వు ఈరోజు రిజర్వేషన్ అవసరం లేదు అని చెప్పడం చాలా సులభమే.
కానీ ఒక మనిషి తాతకు చదువు లేదు.
తండ్రికి ఆస్తి లేదు.
గ్రామంలో గౌరవం లేదు.
పాఠశాలలో అవకాశం లేదు.
ఉద్యోగంలో అవకాశం లేదు.
సమాజంలో సమాన స్థానం లేదు.
అతని కుటుంబం తరతరాలుగా కులం పేరుతో ఒకే పనికి పరిమితం చేయబడింది.
అతని పిల్లవాడు నీ పిల్లవాడితో అదే స్థానం నుంచి పోటీ పడుతున్నాడని ఎలా చెబుతావు.
ఇదే వాఘేలా అడిగిన అసలు ప్రశ్న.
రిజర్వేషన్ తీసుకునే వ్యక్తిని మాత్రమే ఎందుకు ప్రశ్నిస్తారు.
రిజర్వేషన్ అవసరం వచ్చేలా చేసిన సామాజిక వ్యవస్థను ఎందుకు ప్రశ్నించరు.
అందరికీ మొదటి నుంచే సమాన అవకాశం ఇచ్చి ఉంటే రిజర్వేషన్ అనే మాటే అవసరం ఉండేది కాదు.
ముందు తరతరాల అసమానత పోవాలి.
ముందు కులం పేరుతో పనులు కేటాయించే వ్యవస్థ పోవాలి.
ముందు అందరికీ చదువు అందాలి.
ముందు అందరికీ భూమి ఉద్యోగం గౌరవం అవకాశాలు రావాలి.
ఆ తర్వాత రిజర్వేషన్ గురించి మాట్లాడండి.
శంకర్‌సింగ్ వాఘేలా 50 వేల రూపాయలు ఇస్తానని చెప్పింది చెత్త పని విలువ 50 వేలు అని చెప్పడానికి కాదు.
ఆ పని చేయాల్సి వచ్చిన మనుషుల జీవితాన్ని ఒక్కసారి మీరు అనుభవించి చూడండి అని చెప్పడానికి.
నువ్వు చేయడానికి ఇష్టపడని పనిని ఒక మనిషి పుట్టిన కులం కారణంగా తరతరాలుగా చేయాల్సి వస్తే అది సమాజానికి సిగ్గు.
అలాంటి చరిత్ర ఉన్న సమాజంలో రిజర్వేషన్ గురించి మాట్లాడేటప్పుడు ముందు చరిత్రను మాట్లాడాలి.
అందుకే శంకర్‌సింగ్ వాఘేలా మాటలను నేను సమర్థిస్తున్నాను.
రిజర్వేషన్‌ను వ్యతిరేకించే ముందు ఒక్క ప్రశ్నకు సమాధానం చెప్పండి.
రిజర్వేషన్ అవసరం లేకుండా అందరికీ సమాన అవకాశాలు ఉన్న సమాజాన్ని మీరు ఎప్పుడు నిర్మించారు?
✍️ బి భాస్కర్ పాల్
DCRF
