06/06/2026
ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸ್ಥಳನಾಮಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು: ಭಾಗ 20 – ಯಲಹಂಕ
ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಕಂಡುಬರುವ ಯಲಹಂಕ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಪ್ರಾಚೀನ ಹಾಗೂ ಸುದೀರ್ಘವಾದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಯಲಹಂಕ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಿವಿಧ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ 'ಇಲೈಪಾಕ್ಕ', 'ಎಲಹ್ಕ' ಹಾಗೂ 'ಯಲಹಕ' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಈ ಎಲ್ಲಾ ಹೆಸರುಗಳು ಇಂದಿನ ಯಲಹಂಕವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಈ ಹೆಸರುಗಳು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ರೂಪಾಂತರವಾಗಿ ಇಂದಿನ ಯಲಹಂಕ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನಗಳಾಗಿವೆ.
ಯಲಹಂಕ ಹೆಸರನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರು ಪ್ರದೇಶದ ಹತ್ತಾರು ಶಾಸನಗಳು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಹಾಗೂ ಪ್ರಥಮ ಉಲ್ಲೇಖವು, ದೇವನಹಳ್ಳಿ ಸಮೀಪದ ಗಂಗವಾರ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದ ಸಾ.ಶ.1046 ರ ಒಂದು ತಮಿಳು ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಯಲಹಂಕವನ್ನು 'ಇಲೈಪಾಕ್ಕ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ಇದರಿಂದ ಯಲಹಂಕ ಪ್ರದೇಶವು ಸುಮಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.
ಈ ಶಾಸನವು, ಚೋಳ ಅರಸ ಒಂದನೇ ರಾಜರಾಜ ಚೋಳನ 29ನೇ ವರ್ಷದ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಈತನು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಮೇಲೆ ಸಾಧಿಸಿದ ದಿಗ್ವಿಜಯಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಾಲುಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಒಂದು ದೇವರ ಹಬ್ಬಕ್ಕಾಗಿ 'ಮನ್ನಿಯಸಾರಿ' ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ದಾನ ನೀಡಿದ ವಿಷಯವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾಗಿ ಇದು ಯಾವ ದೇವರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಬ್ಬ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಈ ದಾನವು "ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರರು ಇರುವವರೆಗೂ" ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿಯಬೇಕು ಎಂಬುದು ಶಾಸನದ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.
ಈ ಪೋಸ್ಟ್ನೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಗಂಗವಾರದ ಸಾ.ಶ.1046 ರ ತಮಿಳು ಶಾಸನದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, 'ಇಲೈಪಾಕ್ಕ' (ಇಂದಿನ ಯಲಹಂಕ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಕೆತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೀವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಗಂಗವಾರ ಮತ್ತು ಯಲಹಂಕ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಾಚೀನತೆಗೆ ಒಂದು ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಶಾಸನವಿರುವ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಳ: ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ, ಗಂಗವಾರ
ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಯ ಲಿಂಕ್: https://maps.app.goo.gl/8JMkm4S7SB7Ygx3v8
ಚಿತ್ರಕೃಪೆ: ದಿ ಮಿಥಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿ – ಬೆಂಗಳೂರು ಶಾಸನಗಳ 3ಡಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನಾ ತಂಡ.