28/07/2026
भावनिक बुद्धिमत्ता (Emotional Intelligence)
इगतपुरी येथील “देवांची विशेष लेकऱा” साठी काम करणाऱ्या शिक्षक आणि प्रतिपालक यांच्यासाठी Workshop
काही मुलांना आईच्या आवाजाची गोड धून ऐकू येत नाही.
काही मुलांना आपले विचार शब्दांत सांगता येत नाहीत.
काही मुलांना आजूबाजूचा जग समजायला थोडा जास्त वेळ लागतो.
पण प्रत्येक मुलाची एकच इच्छा असते— प्रेम, सहअनुभूती आणि स्वीकार.
म्हणूनच शिक्षक आणि प्रतिपालक यांच्यासाठी Emotional Intelligence (EI) आणि हे पर्याय नाहीत—ते अत्यंत आवश्यक आहेत.
डॅनियल गोलेमन यांनी सांगितलेली EI ची पाच कौशल्ये
ही पाच कौशल्ये “देवाची लाडकी लेकरं” सांभाळणाऱ्या प्रत्येक शिक्षक आणि प्रतिपालक साठी खूप महत्त्वाची आहेत.
१. Self Awareness (आत्मजाणीव, स्वतःच्या भावनांची जाणीव)
देवाची लाडकी लेकरं सांभाळताना कधी कधी थकवा, चिंता किंवा चिडचिड येऊ शकते. आपल्या भावनांची जाणीव झाली की शिक्षक आणि प्रतिपालक विचारपूर्वक प्रतिसाद देतात, अचानक प्रतिक्रिया देत नाहीत.
२. Self Regulation (भावना सांभाळणे, मनाचे लगाम आपल्या हातात)
कठीण क्षणी शांत, संयमी आणि स्थिर राहण्याची क्षमता. ज्यांना बोलता येत नाही किंवा नीट व्यक्त होता येत नाही, अशा मुलांना भावनिक वादळ नको असते. त्यांना हवी असते.
स्थिर हात, शांत हसू आणि सुरक्षित उपस्थिती.
३. Self Motivation (स्व:प्रेरणा)
देवाची लाडकी लेकरं यांच्यात प्रगती मोठ्या उड्यांनी होत नाही. ती होते छोट्या छोट्या पावलांनी, पहिला आवाज, नवीन हावभाव, छोटी संवादाची कृती, किंवा स्वावलंबनाकडे एक पाऊल.
भावनिक बुद्धिमत्ता असलेले शिक्षक आणि Support Parents प्रत्येक छोट्या यशाचा आनंद घेतात, कारण ही छोटी पावलेच पुढे मोठे बदल घडवतात.
४. Empathy (सहअनुभूती)
Empathy म्हणजे मुलाच्या नजरेतून जग पाहणे. ते प्रश्न बदलते— “हे मूल का करू शकत नाही?” ते होते— “मी या मुलाला कसे मदत करू शकतो?”
Empathy न्यायाला बदलते समजून घेण्यात, अधीरतेला बदलते करुणेत, आणि निराशेला बदलते आशेत.
५. Social Skills (सामाजिक कौशल्ये)
शिक्षक, थेरपिस्ट आणि प्रतिपालकांची एक टीम म्हणून काम करतात. ते एकमेकांशी बोलतात, मदत करतात, अनुभव शेअर करतात. यामुळे देवाची लाडकी लेकरं यांना एक सुरक्षित, स्थिर आणि विश्वासू जग मिळते.
मुलांना शब्द कदाचित समजत नाहीत… पण भावना नक्की समजतात.
त्यांना आपला संयम, स्वीकार, चिंता, राग, आनंद आणि प्रेम जाणवते. आपण काय शिकवले ते ते कदाचित विसरतील, पण आपण त्यांना कसे वाटू दिले—ते कायम लक्षात ठेवतात.
म्हणूनच ही मुलं “देवाची लाडकी लेकरं” म्हणून ओळखली जातात. ती आपल्याला शांतपणे एक मोठा धडा शिकवतात— सर्वात शक्तिशाली भाषा शब्दांत नसते.
ती असते
दयेत, संयमात, करुणेत, आदरात आणि निःस्वार्थ प्रेमात.
EI वापरणारे शिक्षक आणि Support Parents फक्त शिकवत नाहीत… ते पूल बांधतात.
क्षमता आणि शक्यता यांच्यात, अनिश्चितता आणि आत्मविश्वास यांच्यात, आजच्या अडचणी आणि उद्याच्या आशा यांच्यात.
ते फक्त मुलांचे जीवन बदलत नाहीत— ते स्वतःची मानवता अधिक सुंदर करतात.
माझा अनुभव
फार्मा मॅनेजर्सना मार्गदर्शन करताना मिळालेल्या अनुभवावर आधारित, मी PPSSM चालवलेल्या इगतपुरी येथील शाळांमध्ये शिक्षक आणि Support Parentsसाठी Emotional Intelligence वर कार्यशाळा घेतली. ही कार्यशाळा शनिवार, २६ जुलै रोजी झाली.
मनापासून आमंत्रण
मी सर्व वाचकांना आमंत्रित करतो— या शाळेला भेट द्या, देवाची लाडकी लेकरं यांना एक प्रेमळ “हॅलो” म्हणा, आणि शिक्षक व प्रतिपालकांना प्रोत्साहन द्या.
Special Children of God Jadhav Bhoir, Bhoir, Ghodekar, Ghodekar, Wagh, Wagh, Bhoir
