Jewish Museum of Thessaloniki

01/10/2026

Η Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης τίμησε τη μνήμη των Εβραίων μαθητών και μαθητριών της Γερμανικής Σχολής Θεσσαλονίκης
Θεσσαλονίκη, 30 Σεπτεμβρίου 2026
Σε μια ιδιαίτερα συγκινησιακά φορτισμένη εκδήλωση μνήμης, πραγματοποιήθηκαν σήμερα στη Γερμανική Σχολή Θεσσαλονίκης τα αποκαλυπτήρια αναθηματικής πλάκας για τους Εβραίους μαθητές και μαθήτριες της Σχολής που υπήρξαν θύματα της ναζιστικής δίωξης και του Ολοκαυτώματος.
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε παρουσία της Γενικής Προξένου της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας στη Θεσσαλονίκη, κ. Monika Frank, του Διευθυντή της Γερμανικής Σχολής Θεσσαλονίκης, κ. Thomas Reusch, εκπροσώπων της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης και επίσημων προσκεκλημένων.
Την Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης εκπροσώπησε ο Αντιπρόεδρος του Κοινοτικού Συμβουλίου της Ι.Κ.Θ., κ. Λάζαρος Σεφιχά, ο οποίος στην ομιλία του ανέδειξε την ιστορική σχέση της Γερμανικής Σχολής με την εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης, αλλά και τη σημασία της αποκατάστασης της μνήμης των Εβραίων μαθητών που φοίτησαν σε αυτή.
Ο κ. Σεφιχά τόνισε ότι πριν από την αναφορά στην απώλεια είναι απαραίτητο να θυμόμαστε τη ζωή που προηγήθηκε, τη Θεσσαλονίκη ως μια πόλη όπου άνθρωποι διαφορετικών θρησκευτικών και πολιτισμικών κοινοτήτων συνυπήρχαν, συνεργάζονταν και συναντιούνταν στους ίδιους κοινωνικούς και εκπαιδευτικούς χώρους.
Αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στην ισχυρή παρουσία της εβραϊκής κοινότητας στη Γερμανική Σχολή ήδη από τις πρώτες δεκαετίες της λειτουργίας της, καθώς και στη συμμετοχή σημαντικών εβραϊκών οικογενειών της Θεσσαλονίκης στη ζωή και τη Διοίκηση της Σχολής. Παρουσίασε επίσης ιστορικά στοιχεία ερευνών που καταδεικνύουν τη σημαντική αύξηση του αριθμού των Εβραίων μαθητών στη Σχολή στις αρχές του 20ού αιώνα.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο Αντιπρόεδρος του Κοινοτικού Συμβουλίου της Ι.Κ.Θ.:
«Οι Εβραίοι μαθητές της Γερμανικής Σχολής Θεσσαλονίκης υπήρξαν μέρος της ιστορίας της. Ήταν παιδιά της ίδιας πόλης, συμμαθητές, φίλοι, παιδιά οικογενειών που συμμετείχαν ενεργά στην οικονομική, κοινωνική και πνευματική ζωή της Θεσσαλονίκης.»
Από την πλευρά της, η Γενική Πρόξενος της Γερμανίας, κυρία Monika Frank αναφέρθηκε στην ιστορία των Εβραίων μαθητών της Σχολής, με ιδιαίτερη αναφορά στη Νέλλυ Μπενρουμπή, μαθήτρια της Γερμανικής Σχολής, η οποία δεν επέστρεψε ποτέ από το Άουσβιτς-Μπίρκεναου. Παρουσίασε, μάλιστα, απόσπασμα από το απολυτήριό της του 1933, μέσα από το οποίο αναδεικνύεται η εικόνα μιας μαθήτριας με εξαιρετικές επιδόσεις και ιδιαίτερη επιμέλεια.
Η κυρία Frank αναφέρθηκε στην ιστορική παρουσία των Εβραίων στη Γερμανική Σχολή, επισημαίνοντας ότι κατά τις πρώτες δεκαετίες λειτουργίας της οι Εβραίοι μαθητές αποτελούσαν σημαντικό τμήμα της μαθητικής κοινότητας. Παράλληλα, αναφέρθηκε στον πρώτο διευθυντή της Σχολής, August Sigmund, ο οποίος, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πηγές, εισήγαγε τη διδασκαλία της εβραϊκής γλώσσας και οργάνωσε υποτροφίες για παιδιά φτωχών εβραϊκών οικογενειών. Η Γενική Πρόξενος στάθηκε ιδιαίτερα στη σταδιακή αλλαγή της κατάστασης κατά τη δεκαετία του 1930, όταν οι Εβραίοι μαθητές άρχισαν να απομακρύνονται από τη Γερμανική Σχολή, μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο των διώξεων και των αντισημιτικών πολιτικών της ναζιστικής Γερμανίας. Αναφέρθηκε επίσης στη μαρτυρία και τα αρχειακά τεκμήρια που επιτρέπουν σήμερα να ανασυσταθούν τα ονόματα και οι ζωές των μαθητών αυτών, υπογραμμίζοντας ότι «αυτά τα παιδιά δεν είναι ανώνυμα. Δεν είναι αριθμοί».
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην έννοια της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και στην ευθύνη της διατήρησης της μνήμης, σημειώνοντας ότι η αναθηματική πλάκα αποτελεί σημαντικό βήμα, αλλά δεν αρκεί από μόνη της. Η ιστορική μνήμη, όπως τόνισε, απαιτεί συνεχή έρευνα, τεκμηρίωση και εκπαίδευση. Αναφερόμενη στη γερμανική ευθύνη απέναντι στην ιστορική μνήμη, έκανε ιδιαίτερη μνεία στο Άρθρο 1 του Γερμανικού Συντάγματος, σύμφωνα με το οποίο «η ανθρώπινη αξιοπρέπεια είναι απαραβίαστη». Κλείνοντας, ευχαρίστησε τη σχολική κοινότητα, ιδιαίτερα τους μαθητές και τις μαθήτριες, καθώς και τους εκπαιδευτικούς που εργάζονται για την έρευνα και την ανάδειξη της σκοτεινής πλευράς της ιστορίας της Γερμανικής Σχολής.
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με την παρουσίαση αποσπάσματος από το ντοκιμαντέρ «ΜΝΗΜΗ», μουσικό ιντερμέδιο με το «Άσμα Ασμάτων» του Μίκη Θεοδωράκη, καθώς και ομιλίες της Μαρίας Ανθοπούλου, υπεύθυνης του Τομέα Ιστορίας, και του αποφοίτου της Γερμανικής Σχολής, συγγραφέα και ερευνητή-συλλέκτη Ανδρέα Ασσαέλ.
Για την Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης, η τοποθέτηση της αναθηματικής πλάκας αποτελεί μια ουσιαστική πράξη ιστορικής μνήμης. Η ανάδειξη των προσωπικών ιστοριών των Εβραίων μαθητών της Γερμανικής Σχολής συμβάλλει στην αποκατάσταση της παρουσίας τους στην ιστορία της πόλης και του ίδιου του σχολείου.
Όπως χαρακτηριστικά σημείωσε ο κ. Σεφιχά:
«Η καλύτερη απάντηση στη λήθη είναι η γνώση. Σκοπός μας είναι να συνεχίσουμε να αναζητούμε, να τεκμηριώνουμε και να αφηγούμαστε τις ζωές εκείνων που χάθηκαν.»
Η Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης εκφράζει τις θερμές της ευχαριστίες στη Γερμανική Σχολή Θεσσαλονίκης για την πρωτοβουλία και τη διοργάνωση της εκδήλωσης και υπογραμμίζει τη σημασία της συνεργασίας για τη διατήρηση και μεταφορά της ιστορικής γνώσης στις επόμενες γενιές.

25/09/2026

Εγκαίνια της έκθεσης «Οι Έλληνες Εβραίοι και το Επιχειρείν: Η συμβολή τους στην οικονομική ανάπτυξη της πόλης»
Η έναρξη των εκδηλώσεων της νέας ακαδημαϊκής και θρησκευτικής χρονιάς πραγματοποιήθηκε στη κατάμεστη αίθουσα του ΕΜΘ. Με αφορμή την ημέρα Ελληνικού Εμπορίου, την Τρίτη 22 Σεπτεμβρίου 2026, η Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης και η εταιρεία Διοίκησης Επιχειρήσεων Βορείου Ελλάδος (ΕΔΕΒΕ) πραγματοποίησαν στο ΕΜΘ τα εγκαίνια της περιοδικής έκθεσης με τίτλο «Οι Έλληνες Εβραίοι και το Επιχειρείν: Η συμβολή τους στην οικονομική ανάπτυξη της πόλης» Την εκδήλωση άνοιξε ο Πρόεδρος της Επιτροπής του ΕΜΘ, κ. Ισαάκ (Νίνο) Σαλτιέλ, ο οποίος τόνισε τη σημαντική παρουσία των Ελλήνων Εβραίων εμπόρων στη πόλη. Σύντομο χαιρετισμό απηύθυναν ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Φιλόθεος, ο Συντονιστής του γραφείου του Πρωθυπουργού στη Θεσσαλονίκη, κ. Γιάννης Παπαγεωργίου, ο Εκπρόσωπος του πολιτικού γραφείου του Υφυπουργού Ανάπτυξης, Βουλευτή Α’ Θεσσαλονίκης κ. Σταύρου Καλαφάτη, κ. Θεόδωρος Λεωνίδης και ο Ελεγκτής του Δ.Σ. της ΙΚΘ, κ. Σάμυ Βαρσάνο. Στη συνέχεια, το λόγο πήρε ο Πρόεδρος του Δ.Σ. της ΕΔΕΒΕ, Δρ. Απόστολος Αιγυπτιάδης, ο οποίος ανέδειξε τη σχέση των Ελλήνων Εβραίων εμπόρων και της ΕΔΕΒΕ. Ο κεντρικός ομιλητής της βραδιάς, ο αναπληρωτής καθηγητής της Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας στο Royal Holloway, Πάρις Παπαμίχος Χρονάκης τόνισε τις ιστορικές πτυχές της μετάβασης από την Οθωμανική στη Νεότερη Ελληνική Περίοδο και τον ρόλο των Εβραίων και Χριστιανών εμπόρων της Θεσσαλονίκης σε αυτή την εξέλιξη. Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους επίσης ο Βουλευτής Β’ Θεσσαλονίκης της Νέας Δημοκρατίας, κ. Θεοφάνης Παπάς, ο Διευθυντής του πολεμικού μουσείου/παραρτήματος Θεσσαλονίκης, Συνταγματάρχης Αθανάσιος Παπαθανασίου, ο Εκπρόσωπος-Περιφερειακός Σύμβουλος και Πρόεδρος του Αναπτυξιακού Οργανισμού Περιφέρειας, Θάνος Μπέγκας, προξενικές, πολιτικές αρχές της πόλης, της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης (ΙΚΘ), του επιχειρηματικού και ακαδημαϊκού κόσμου, καθώς και πλήθος επισκεπτών. Την επιμέλεια και τον συντονισμό της έκθεσης είχε η επιστημονική υπεύθυνη του ΕΜΘ, Δρ. Ξένια Ελευθερίου.

16/09/2026

15/06/2026

ΝΕΕΣ ΔΩΡΕΕΣ

Θέλουμε να εκφράσουμε την βαθιά μας ευγνωμοσύνη στις κυρίες Ρίτα Γκαμπάι – Ταζάρτες και Αλίκη Μαΐσσα για την ευγενική και πολύτιμη χειρονομία τους να δωρίσουν στο Μουσείο μας αντικείμενα που θα εμπλουτίσουν την συλλογή του Μουσείου Ολοκαυτώματος.
Η κυρία Ρίτα Γκαμπάι –Ταζάρτες μας δώρισε κάλυμμα κρεβατιού που στρώνεται την ημέρα του Μπερίθ και το κεντημένο ύφασμα πάνω στο οποίο τοποθετείται το μωρό καθώς μεταφέρεται στον «κιταδόρ».
Παράλληλα, η κυρία Ρίτα Γκαμπαι- Ταζάρτες μας έδωσε τις πολύ όμορφα υφασμένες κουρτίνες από το σπίτι των Σιμαντώβ στις Σέρρες.
Η κυρία Αλίκη Μαΐσσα μας παραχώρησε οικογενειακά έγγραφα που αφορούσαν τον πατέρα της.
Τέλος η Κυρία Μιρέλλα Σιμωτά και ο Κύριος Φιδετζής Βύρων μας προκάλεσαν για να μας παραχωρήσουν έναν πάπυρο αγορασμένο από την Ιερουσαλήμ, από τον πατέρα της Κυρίας Σιμωτά καθηγητής στο Α.Π.Θ στο τμήμα Θεολογίας, ο οποίος περιέχει ένα κομμάτι από το Δευτερονόμιο.
Η συγκίνηση ήταν μεγάλη, τέτοιες πράξεις γενναιοδωρίας όχι μόνο εμπλουτίζουν τις συλλογές μας αλλά βοηθούν και στην διάσωση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.
Σας ευχαριστούμε από καρδιάς που στηρίζεται το έργο μας.

12/06/2026

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΤΟ ΕΒΡΑΪΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΡΧΕΙΩΝ

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Αρχείων, την 9η Ιουνίου, η Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης και ο Ιατρικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης διοργάνωσαν εκδήλωση στο Εβραϊκό Μουσείο Θεσσαλονίκης με θέμα «Οι Εβραίοι Γιατροί μέσα από το αρχείο του Ιατρικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης». Την εκδήλωση άνοιξε ο Πρόεδρος της Επιτροπής του του Εβραϊκού Μουσείου Θεσσαλονίκης, κ. Ισαάκ (Νίνο) Σαλτιέλ, ο οποίος αναφέρθηκε στην έκθεση και στα αρχεία σχετικά με τους Εβραίους γιατρούς και τα νοσοκομεία που μπορεί να δει ένας επισκέπτης κατά την περιήγησή στο μουσείο. Ο Πρόεδρος του ΚΙΣΕ και της ΙΚΘ, κ. Δαυίδ Σαλτιέλ μίλησε για τη μακραίωνη παρουσία των γιατρών στην πόλη μας, αρχής γενομένης από τον Amatus Luzitanus. Δεν παρέλειψε να σημειώσει το ρόλο που έπαιξαν τα νοσοκομεία, τα φιλανθρωπικά ιδρύματα, το Μπικούρ Χολίμ κ.ά., τα οποία – μέχρι και σήμερα- έχουν ως στόχο τη βοήθεια προς το συνάνθρωπο. Ο Πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου, κ. Νικόλαος Νίτσας, στάθηκε κυρίως στο γεγονός ότι ενώ υπήρχαν πολλοί Εβραίοι γιατροί εγγεγραμμένοι στο Σύλλογο, μετά την κατοχή δεν βρέθηκαν οι φάκελοί τους, ενώ στη θέση τους αναγραφόταν η φράση «Απήχθη εις Γερμανίαν 1943». Στο τέλος της ομιλίας του ο κ. Νίτσας δεσμεύτηκε να προσφέρει στην ΙΚΘ ψηφιακό αντίγραφο των αρχείων του Ιατρικού Συλλόγου, προκειμένου χρησιμοποιηθούν στο Μουσείο Ολοκαυτώματος Ελλάδας. Η υπεύθυνη του Ιστορικού Αρχείου του Ι.Σ.Θ. κ. Μαλαματένια Κατριλιώτου, ανέπτυξε το θέμα με συγκεκριμένα παραδείγματα: αναφέρθηκε σε γιατρούς-μέλη του Συλλόγου, κάνοντας την παρουσίασή της πιο κατανοητή και προσιτή. Μετά το τέλος της ομιλίας οι δύο Πρόεδροι υπέγραψαν μνημόνιο συνεργασίας ανάμεσα στον Ι.Σ.Θ. και στην Ι.Κ.Θ. Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους ο βουλευτής Δημήτρης Κούβελας, ο Συντονιστής του γραφείου του Πρωθυπουργού στη Θεσσαλονίκη, Γιάννης Παπαγεωργίου, η Αντιπρόεδρος του Ι.Σ.Θ. Μαρία Χατζηδημητρίου, εκπρόσωπου του Ομίλου Σαμαρά, πολλοί καθηγητές ιατρικής σε διάφορα πανεπιστήμια της χώρας μας και πλήθος κόσμου.

12/06/2026

ΝΕΕΣ ΔΩΡΡΕΣ

Την Δευτέρα 1/6 η κ. Άννα-Ανθή Ματαθία, Πρόεδρος της Ισραηλιτικής Κοινότητας Κέρκυρας, ήρθε στην Θεσσαλονίκη και παρέδωσε προς το Μουσείο Ολοκαυτώματος Ελλάδος αντικείμενα από την Κέρκυρα:
 παλαιά εβραϊκά βιβλία, θρησκευτικού περιεχομένου, τα οποία ανήκαν στη συλλογή Μισραχή.
 το τετράδιο μιας έφηβης κοπέλας από την Κέρκυρα που αποτελεί ένα είδος ημερολογίου στο οποίο περιγράφεται η ζωή και τα συναισθήματά της.
Απευθύνουμε εγκάρδιες ευχαριστίες στην κ. Ματαθία, για την ευγενική προσφορά της. Η χειρονομία αυτή αποτελεί δείγμα υψηλής ευθύνης απέναντι στην ιστορία και τον πολιτισμό του τόπου μας.
Τέτοιες πρωτοβουλίες αποτελούν φωτεινό παράδειγμα προς μίμηση και ενισχύουν το έργο μας.
Η στήριξή σας είναι η δύναμή μας.

15/05/2026

Διεθνής Ημέρα Μουσείων

Διεθνής Ημέρα Μουσείων 2026: «Τα μουσεία ενώνουν τον κόσμο» Το Εβραϊκό Μουσείο Θεσσαλονίκης συμμετέχει και φέτος στον εορτασμό των Μουσείων προσφέροντας: Δωρεάν είσ...

14/05/2026

Διεθνής Ημέρα Μουσείων 2026: «Τα μουσεία ενώνουν τον κόσμο» Το Εβραϊκό Μουσείο Θεσσαλονίκης συμμετέχει και φέτος στον εορτασμό των Μουσείων προσφέροντας: Δωρεάν είσ...