05/09/2025
Ο Σύλλογος Πάραλος «Φίλοι της Θάλασσας και της Ναυτικής Παράδοσης», συμμετέχει στην 89η Δ.Ε.Θ. (6-14 Σεπτεμβρίου 2025) παρουσιάζοντας σε συνδιοργάνωση με την ΟΛΘ ΑΕ την έκθεση «Θεσσαλονίκη, η πόλη λιμάνι» (αερογέφυρα των Περιπτέρων 13-15).
Η έκθεση που παρουσιάζεται στην 89η ΔΕΘ με τίτλο «Θεσσαλονίκη, η πόλη λιμάνι» είναι μια αναδρομή στην ιστορία του λιμανιού από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα σηματοδοτώντας τον κομβικό ρόλο που έπαιξε το λιμάνι στην βιομηχανική και εμπορική ανάπτυξη της Θεσσαλονίκης και της ευρύτερης περιοχής. Η έκθεση βασίζεται στο αρχειακό υλικό του Ιστορικού Αρχείου του Οργανισμού Λιμένος Θεσσαλονίκης (ΟΛΘ) με πλούσιο φωτογραφικό-οπτικοακουστικο υλικό και αντικείμενα και ενδελεχή παρουσίαση της ανάπτυξης του λιμένα. Παράλληλα αναδεικνύονται οι εκσυγχρονιστικές παρεμβάσεις και οι εξελίξεις της κάθε εποχής απηχώντας τις κοινωνικοοικονομικές συνθήκες και την εφαρμογή των πολιτικών που διαμόρφωσαν το τοπίο του εμπορίου και της οικονομίας διατρέχοντας την ιστορία της πόλης, ειδικά στον 20ο αιώνα μεταξύ δύο παγκόσμιων πολέμων και εν μέσω ταχύτατης ανάπτυξης στο πεδίο της ναυτιλίας.
Οι φωτογραφίες έχουν εκτεθεί κατά χρονολογικές και θεματικές ενότητες από τις απαρχές του λιμανιού μέχρι και τα νεότερα χρόνια. Περιγράφουν πώς χτίστηκε από την γαλλική εταιρία που το κατασκεύασε στα πρότυπα του λιμανιού της Μασσαλίας, πώς εξελίχθηκε και ποιές αλλαγές υπέστη, όπως η επέκταση προβλητών ή η κατασκευή αλιευτικών λιμένων, πώς χρησιμοποιήθηκε το λιμάνι σε διάφορες εποχές με εμπορικά πλοία, αλιευτικά σκάφη και επιβατικά δρομολόγια, τις δραστηριότητες εφοδιασμού, αποθήκευσης και διακίνησης εμπορευμάτων αλλά και την πολιτιστική σημασία και τον ρόλο του στην πόλη, την σχέση του με την πόλη, τη συμβολή του στην οικονομία και την ποιότητα ζωής, ως πυλώνα ανάπτυξης της πόλης αλλά και της χώρας και την ανάπτυξη δράσεων και εκδηλώσεων.
Το ιστορικό αρχείο επαναφέρει τις μνήμες των απλών ανθρώπων προβάλλοντας την ιστορία της εργασίας και της καθημερινής ζωής των εργαζομένων. Μέσα από το αρχειακό υλικό παρακολουθούμε τις σχέσεις ανάμεσα σε Μικρασιάτες πρόσφυγες και Θεσσαλονικείς (Έλληνες και Εβραίους), εργαζόμενους στο λιμένα των αρχών του προηγούμενου αιώνα. Η αρχιτεκτονική των κτιρίων, οι μαρτυρίες των ανθρώπων, η εξέλιξη του μηχανολογικού εξοπλισμού και όλο το αρχειακό υλικό αποτελούν έναν ιστορικό πλούτο που ανιχνεύει τη σχέση λιμένα και πόλης.
Η Θεσσαλονίκη ιδρύθηκε το 315 π.Χ. από τον Κάσσανδρο και από την πρώτη στιγμή το λιμάνι της αποτέλεσε ζωτικό τμήμα της πόλης. Χτισμένο στον μυχό του Θερμαϊκού εξασφάλιζε άμεση πρόσβαση τόσο στη Μεσόγειο όσο και στην πλούσια ενδοχώρα της Μακεδονίας. Κατά τη ρωμαϊκή περίοδο η πόλη άνθισε χάρη στην Εγνατία Οδό, που συνέδεε την Αδριατική με τον Εύξεινο Πόντο. Στα βυζαντινά χρόνια η Θεσσαλονίκη έγινε η δεύτερη πόλη της αυτοκρατορίας και το λιμάνι της εξυπηρετούσε εμπόριο, στρατιωτικές αποστολές και την τροφοδοσία της πόλης. Μετά την κατάληψή της από τους Οθωμανούς το 1430 το λιμάνι διατήρησε τον εμπορικό του χαρακτήρα και εντάχθηκε σταδιακά στο δίκτυο των θαλάσσιων οδών της Ανατολικής Μεσογείου. Στον 19ο αιώνα με την άνοδο της ατμοπλοΐας και την κατασκευή σιδηροδρόμων προς τα Βαλκάνια, έγινε φανερή η ανάγκη για ένα σύγχρονο λιμάνι που θα ανταποκρινόταν στη βιομηχανική και εμπορική ανάπτυξη της εποχής.
Από την ίδρυση της Θεσσαλονίκης έως σήμερα, το λιμάνι της πόλης υπήρξε καθρέφτης της ιστορίας της: Βυζαντινός στρατιωτικός σταθμός, οθωμανικό εμπορικό κέντρο, πεδίο εκσυγχρονισμού με τη Γαλλική Εταιρεία, στρατηγικό διαμετακομιστικό κόμβο με την Ελευθέρα και τη Γιουγκοσλαβική Ζώνη, ερείπιο και θύμα του πολέμου και τέλος ισχυρός θεσμός της μεταπολεμικής ανάπτυξης και της σύγχρονης παγκοσμιοποίησης.
Η πορεία του λιμανιού από τα ερείπια του 1944 ως τη σημερινή διεθνή του θέση αποδεικνύει ότι η Θεσσαλονίκη υπήρξε και παραμένει η πύλη της Μακεδονίας και κομβικό σημείο της Ανατολικής Μεσογείου.
Προσδοκούμε ότι η έκθεση αυτή θα δώσει την ευκαιρία στους επισκέπτες της να γνωρίσουν την ιστορία του λιμανιού αλλά ταυτόχρονα και της Θεσσαλονίκης αναδεικνύοντας τον κομβικό ρόλο που έπαιξε αυτή η πόλη λιμάνι.
Λίγα λόγια για τον Σύλλογο «Φίλων της Θάλασσας και της Ναυτικής Παράδοσης –ΠΑΡΑΛΟΣ»
Ο «Πολιτιστικός Σύλλογος Φίλων της Θάλασσας και της Ναυτικής Παράδοσης –ΠΑΡΑΛΟΣ» ιδρύθηκε το 2020 στη Θεσσαλονίκη από ευάριθμους οραματιστές και λάτρεις της θάλασσας.
Σκοπός του Συλλόγου είναι η συμβολή του στην προώθηση της ναυτικής παράδοσης, η ανάπτυξη και η αξιοποίηση της πόλης μας γύρω από το υγρό στοιχείο, μέσα από το πρίσμα της ιστορίας, της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου, της οικονομίας και φυσικά το κυρίαρχο στοιχείο της σχέσης του Ανθρώπου με τη Θάλασσα.
Σκοπός μας είναι να καταγράψουμε μέσα από μια ιστορική διαδρομή με ένα διαφορετικό πρίσμα οτιδήποτε είναι συνδεδεμένο με την πόλη μας και την θάλασσα, από αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι και σήμερα.
Η δημιουργία του συλλόγου μας έρχεται να καλύψει ένα μεγάλο κενό που υπάρχει στην πόλη μας. Τη σχέση της πόλης και των πολιτών με το υγρό στοιχείο, με τη θάλασσα.
Απώτερο στόχο του Συλλόγου μας αποτελεί η ίδρυση και λειτουργία του «Ναυτικού Μουσείου Θεσσαλονίκης»και προς αυτή την κατεύθυνση έχουν ήδη γίνει προκαταρκτικές ενέργειες για την εξεύρεση του κατάλληλου χώρου.
Είμαστε πεπεισμένοι ότι στο ταξίδι μας θα βρούμε και άλλους συμπλέοντες που θα σταθούν χορηγοί στην προσπάθειά μας να υπενθυμίσουμε τη σχέση της Θεσσαλονίκης με τη θάλασσα.
Στην πόλη που «της πρέπει το καράβι!»
