03/11/2026
Ανοιχτό κάλεσμα για την πλαισίωση της Συλλογικής Κουζίνας Αλληλεγγύης Πάτρας
Η Συλλογική Κουζίνα Αλληλεγγύης Πάτρας συστάθηκε τον Γενάρη του 2021, μέσα από το αρχικό κάλεσμα της πάλαι ποτέ ‘’Δομής Αλληλεγγύης και Αλληλοβοήθειας στην κατάληψη Παραρτήματος’’ και την ακόλουθη στήριξη του καλέσματος από την ‘’Κίνηση Υπεράσπισης Δικαιωμάτων Προσφύγων και Μεταναστ(ρι)ών’’, τον ‘’Αυτοδιαχειριζόμενο Χώρο Επί τα Πρόσω’’ και αλληλέγγυο κόσμο. Στη συνέχεια, όλο και περισσότερες συντρόφισσες και σύντροφοι πλαισίωσαν το εγχείρημα, από τα πρώτα κιόλας μαγειρέματα στην πλατεία Βουδ και τη γειτονιά των Ζαρουχλεΐκων. Ήταν η περίοδος της πανδημίας, των κρατικών απαγορεύσεων και της επιβολής περιορισμών στις δημόσιες συναθροίσεις. Η υγειονομική κρίση είχε φέρει τότε ξανά στο προσκήνιο τις σκληρές κοινωνικές ανισότητες και την αδυναμία του διαλυμένου συστήματος δημόσιας υγείας να ανταποκριθεί στις ανάγκες των ανθρώπων της προλεταριακής βάσης. Εκατοντάδες άνθρωποι βρίσκονταν καθημερινά αντιμέτωποι με τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης, την εγκατάλειψη και την απειλή του θανάτου, χωρίς ουσιαστική πρόσβαση στην περίθαλψη που είχαν ανάγκη. Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, επιλέξαμε τότε να απαντήσουμε συλλογικά και δημόσια. Να μαγειρεύουμε μαζί, να μοιραζόμαστε το φαγητό και να καλύπτουμε, έστω και σε έναν μικρό βαθμό, τις επισιτιστικές ανάγκες των λαϊκών και προλεταριακών στρωμάτων. Κυρίως, όμως, επιλέξαμε να μην αποδεχτούμε την απομόνωση, την ιδιώτευση και τον ωχαδελφισμό ως αναπόφευκτη πραγματικότητα. Απέναντι στην κοινωνική αποξένωση και στα κρατικά μέτρα πειθάρχησης, αντιτάξαμε τη συλλογική παρουσία, τη δημόσια δράση και την έμπρακτη αλληλεγγύη.
Στα χρόνια που ακολούθησαν, η σύσταση της Κουζίνας, ούσης ένα ανοιχτό εγχείρημα, μεταβαλλόταν, αλλά μέχρι και σήμερα, η Κουζίνα διατηρούσε σταθερά τα εβδομαδιαία μαγειρέματά της στην πλατεία Βουδ. Εσχάτως, έχουμε επιλέξει το εβδομαδιαίο μαγείρεμα να γίνεται τις Παρασκευές το απόγευμα στο ‘’Ελευθεριακό - Κοινοτικό στέκι ΑΝΤΑΜΑ’’. Μέσα από αυτή τη σταθερή παρουσία, έχουμε δημιουργήσει στην ευρύτερη περιοχή μια κοινότητα αλληλεγγύης, με ανθρώπους που συμμετέχουν στο εγχείρημα, που σιτίζονται από αυτό ή που το στηρίζουν με κάθε διαθέσιμο τρόπο. Παράλληλα, η Κουζίνα έχει αναγνωριστεί από τους γείτονες και τις γειτόνισσες ως ένα συλλογικό εγχείρημα που επιχειρεί να κάνει πράξη την αυτοοργάνωση, τη συμπερίληψη και την αλληλοβοήθεια.
Σημαντικό ρόλο σε αυτή την πορεία έχει διαδραματίσει η στέγαση και η φιλοξενία του εγχειρήματός μας στο Ελευθεριακό Κοινοτικό Στέκι ‘’ΑΝΤΑΜΑ’’, στην ίδια αυτή λαϊκή και προλεταριακή γειτονιά της Πάτρας στην οποία μαγειρεύαμε συλλογικά εξ αρχής. Σε μια γειτονιά όπου η ακρίβεια στα βασικά αγαθά, τα πανάκριβα ενοίκια και το δυσβάσταχτο κόστος ζωής πιέζουν καθημερινά όσους και όσες παλεύουν για την επιβίωσή τους. Με τους ανθρώπους της ταξικής βάσης μοιραζόμαστε, εξάλλου, τις ίδιες αγωνίες και ερχόμαστε αντιμέτωπες με τις ίδιες δυσκολίες. Και μέσα από αυτή την κοινή καθημερινότητα αναγνωρίζουμε πως έχουμε πολύ περισσότερα να μας ενώνουν με την τάξη μας παρά με τα αφεντικά μας.
Σε κάθε περίπτωση, απέναντι σε ένα καπιταλιστικό σύστημα που μας θέλει απομονωμένους, ανταγωνιστικούς και υποταγμένους, προτάσσουμε τη συλλογική διαχείριση της ζωής μας, χωρίς διαμεσολαβητές. Στον κοινωνικό κανιβαλισμό απαντάμε με κοινοτικό αγώνα, αλληλεγγύη και συλλογική κάλυψη των καθημερινών μας αναγκών. Γιατί ο στόχος μας δεν εξαντλείται στην ανακούφιση της φτώχειας, αλλά περιλαμβάνει τη δημιουργία ζωντανών κοινοτήτων αγώνα, ικανών να αντιστέκονται συλλογικά στη διαρκή επίθεση του κράτους, του κεφαλαίου και κάθε μορφής εξουσίας.
Παράλληλα, μέσα στα χρόνια λειτουργίας της, η Κουζίνα έχει βρεθεί επανειλημμένα στο πλευρό των εργατικών και κοινωνικών αγώνων, μαγειρεύοντας σε ημέρες απεργίας και κάνοντας πράξη την αγωνιστική κουλτούρα πίσω από το σύνθημα "ούτε εργάτης ούτε πελάτης. Έχει απευθύνει δημόσια καλέσματα για τη συγκέντρωση τροφίμων και ειδών πρώτης ανάγκης για πυρόπληκτους και πλημμυροπαθείς σε διάφορες περιοχές της επικράτειας, ενώ έχει αποστείλει αντίστοιχη υλική βοήθεια σε δομές μεταναστ(ρι)ών και σε έγκλειστους συνανθρώπους μας, στην πρώτη περίπτωση μάλιστα ακόμα και με τη φυσική μας παρουσία. Γιατί η αλληλεγγύη δεν γνωρίζει σύνορα και δεν περιορίζεται σε όσα συμβαίνουν στη γειτονιά μας. Γίνεται πράξη όπου υπάρχει ανάγκη, όπου οι άνθρωποι οργανώνονται και όπου η συλλογική δράση μπορεί να δώσει απάντηση στην εγκατάλειψη.
Στα χρόνια αυτής της διαδρομής, ωστόσο, δεν έλειψαν οι δυσκολίες, οι αντιφάσεις και τα εμπόδια. Μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις που έχουμε αντιμετωπίσει και εξακολουθούμε να αντιμετωπίζουμε είναι η ανάγκη να εξηγούμε διαρκώς στους ανθρώπους που σιτίζονται από την Κουζίνα, αλλά και σε όσους και όσες την ενισχύουν, πως το εγχείρημά μας δεν έχει καμία σχέση με τη φιλανθρωπία και την ελεημοσύνη. Δεν αντιλαμβανόμαστε την αλληλεγγύη ως μια μονόδρομη διαδικασία, όπου κάποιοι που έχουν προσφέρουν στους λιγότερο προνομιούχους, ούτε ως μια πράξη ελεημοσύνης που αναπαράγει τη διάκριση ανάμεσα σε εκείνους που δίνουν και σε εκείνους που δέχονται. Για εμάς, η αλληλεγγύη δεν είναι μια πράξη φιλανθρωπικής προσφοράς, αλλά μια σχέση ισοτιμίας, αμοιβαιότητας και κοινής δράσης. Δεν αντιμετωπίζουμε τους ανθρώπους ως παθητικούς αποδέκτες βοήθειας, αλλά ως ισότιμα μέλη μιας κοινότητας που διαμορφώνεται μέσα από τις κοινές ανάγκες, τη συμμετοχή και την αλληλοβοήθεια.
Εκτός αυτού, η Συλλογική Κουζίνα Αλληλεγγύης στηρίζεται στην αυτοοργάνωση και την αντιθεσμικότητα. Δεν διαθέτει χορηγούς και σπόνσορες, ούτε διατηρεί οποιαδήποτε σχέση εξάρτησης ή συνεργασίας με θεσμικούς φορείς, όπως το κράτος, οι ΜΚΟ, η Εκκλησία ή η δημοτική αρχή. Επιλέγουμε συνειδητά να μην αναζητούμε θεσμικούς διαμεσολαβητές και χρηματοδότες, αλλά να στηριζόμαστε αποκλειστικά στην αλληλέγγυα συνεισφορά των ανθρώπων της κοινωνικής και ταξικής βάσης. Αυτή η επιλογή δεν είναι απλώς ένας τρόπος εξασφάλισης της υλικής συνέχειας του εγχειρήματος, αλλά αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτικής μας ταυτότητας.
Σε αυτή τη διαδικασία, φέροντας ταξική συνείδηση, δεν τοποθετούμε τους εαυτούς μας έξω ή πάνω από την κοινωνική και ταξική βάση στην οποία απευθυνόμαστε. Είμαστε κομμάτι της ίδιας κοινωνικής τάξης, άνθρωποι που βιώνουμε τις ίδιες αντιφάσεις, τις ίδιες ανασφάλειες και τις ίδιες δυσκολίες της καθημερινής επιβίωσης. Αγωνιούμε για την εξασφάλιση του μεροκάματου, ερχόμαστε αντιμέτωποι με την εργασιακή επισφάλεια και νιώθουμε εξίσου στο πετσί μας την ακρίβεια, τα αυξημένα ενοίκια και το δυσβάσταχτο κόστος ζωής. Οι διαφορές στις καθημερινές μας συνθήκες δεν αναιρούν όσα μας ενώνουν, ούτε μας απαλλάσσουν από την ανάγκη να οργανώσουμε συλλογικά τις αντιστάσεις μας. Αντίθετα, αποτελούν έναν ακόμη λόγο να συναντηθούμε, να αναγνωρίσουμε τις κοινές μας ανάγκες και να αναζητήσουμε συλλογικές απαντήσεις. Η Συλλογική Κουζίνα είναι ένα εγχείρημα που οικοδομείται από εμάς, για τις κοινές μας ανάγκες, μέσα από τη συμμετοχή και τη συνεισφορά όλων μας. Δεν θέλουμε να δημιουργήσουμε σχέσεις εξάρτησης και ανάθεσης αλλά σχέσεις αμοιβαιότητας. Άλλωστε, η επίθεση που δέχεται η κοινωνική πλειοψηφία δεν μπορεί να ανακοπεί από μεμονωμένες προσπάθειες και ατομικές λύσεις. Αντιθέτως, μπορεί να αντιμετωπιστεί μέσα από τη συλλογική οργάνωση, την αλληλεγγύη και τους αγώνες των ίδιων των ανθρώπων που βιώνουν την εκμετάλλευση.
Γι' αυτό και σήμερα, η ανάγκη να δυναμώσει η Συλλογική Κουζίνα Αλληλεγγύης παραμένει ζωντανή και επίκαιρη. Δεν περιμένουμε να αλλάξουν πρώτα οι συνθήκες για να κινητοποιηθούμε. Ξεκινάμε από εδώ, από τη γειτονιά μας, από τις ανάγκες που μοιραζόμαστε και από όσα μπορούμε να κάνουμε μαζί. Κάθε άνθρωπος που συμμετέχει, κάθε χέρι που βοηθά στο μαγείρεμα, κάθε ιδέα που κατατίθεται, κάθε νέα σχέση αλληλεγγύης που γεννιέται, δίνει στο εγχείρημα μεγαλύτερη δύναμη και προοπτική.
Γιατί το έδαφος για την κοινωνική χειραφέτηση δεν θα γίνει πιο γόνιμο από μόνο του. Χρειάζεται να το δουλέψουμε συλλογικά, να το καλλιεργήσουμε με επιμονή και να δημιουργήσουμε τις κατάλληλες συνθήκες, ώστε να ανθίσουν η αλληλεγγύη, η αλληλοβοήθεια, η συλλογική οργάνωση και η κουλτούρα της αντίστασης. Κάθε κοινή προσπάθεια μπορεί να γίνει η αρχή για κάτι μεγαλύτερο, κάθε συνάντηση μπορεί να ανοίξει έναν νέο δρόμο και κάθε άνθρωπος που αποφασίζει να συμμετάσχει μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία μιας κοινότητας που δεν αφήνει κανέναν και καμία μόνο απέναντι στις δυσκολίες.
Γιατί κανένας αγώνας δεν μπορεί να νικήσει όταν παραμένει υπόθεση λίγων, όσο αποφασισμένοι κι αν είναι αυτοί οι λίγοι. Οι κοινωνικές ανατροπές δεν γεννιούνται μέσα στην απομόνωση, αλλά μέσα από τη συνάντηση, την οργάνωση και τη συλλογική δράση των πολλών. Δεν χρειαζόμαστε μια κοινωνία θεατών, αλλά ανθρώπους που συμμετέχουν, συνδιαμορφώνουν και αγωνίζονται. Δεν χρειαζόμαστε πρωτοπόρους σε ένα κοινωνικό νεκροταφείο, αλλά ζωντανές κοινότητες αγωνιζόμενων ανθρώπων που παίρνουν θέση και διεκδικούν τη ζωή τους.
Καλούμε, λοιπόν, κάθε άνθρωπο που αναγνωρίζει την ανάγκη της συλλογικής δράσης, κάθε εργαζόμενο και εργαζόμενη, κάθε άνεργο και άνεργη, κάθε νέο και νέα, κάθε άνθρωπο που δεν συμβιβάζεται με την αδικία και την απομόνωση, να πλαισιώσει τη Συλλογική Κουζίνα Αλληλεγγύης Πάτρας.
Να συναντηθούμε, να γνωριστούμε, να μαγειρέψουμε, να οργανωθούμε και να αγωνιστούμε μαζί. Να κάνουμε την αλληλεγγύη καθημερινή μας πρακτική και τη συλλογική δράση δύναμη στα χέρια μας. Γιατί όσα μας στερούν, μπορούμε να τα διεκδικήσουμε μαζί. Γιατί όσα μας χωρίζουν, μπορούμε να τα ξεπεράσουμε συλλογικά.
ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ ΑΛΛΗΛΟΒΟΗΘΕΙΑΣ, ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ & ΑΓΩΝΑ ΣΕ ΚΑΘΕ ΓΕΙΤΟΝΙΑ ΓΙΑ ΕΝΑΝ ΚΟΣΜΟ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ, ΙΣΟΤΗΤΑΣ & ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ
Συλλογική Κουζίνα Αλληλεγγύης Πάτρας