23/06/2026
Το "Εθνικό σχέδιο διαχείρισης εισβολικών ξενικών ειδών" δεν υλοποιείται ακόμη από την Ελλάδα. Υπάρχει το 6ετες Σχέδιο Δράσης για τις διαδρομές εισαγωγής των χωροκατακτητικών ξενικών ειδών στην Ελλάδα ΦΕΚ 4144/Β/2023 και ο Αρχικός εθνικός κατάλογος χωροκατακτητικών ξενικών ειδών εθνικού ενδιαφέροντος σύμφωνα με το άρθρο 12 του Κανονισμού 1143/2014/ΕΕ (ΦΕΚ 3574/Β/2025).
Τα τελευταία 5 χρόνια ζητώνται επανειλημμένως στοιχεία από το ΥΠΑΑΤ και το ΥΠΕΝ τα οποία να τεκμηριώνουν την τρέχουσα κατάσταση των εισβολικών ξενικών ειδών στη χώρα μας και θα αποτελέσουν πραγματικά στοιχεία για την προσαρμογή στοχευμένης και θεσμικής αντιμετώπισης τους, αλλά τόσο τα ακαδημαϊκά ιδρύματα όσο και οι ΜΚΟ, ασχολούνται πίσω από τα μεγαλεπίβολα και οικονομικά αποδοτικά προγράμματα. Οι αθόρυβοι επιστήμονες του ΕΛΚΕΘΕ συλλέγουν στοιχεία μέσα από τα ερευνητικά τους προγράμματα και τα έχουν μοιραστεί για την διόρθωση/συμπλήρωση των διεθνών, διακρατικών συμβάσεων μας στις οποίες όμως δεν υπάρχει φυσική παρουσία της Πολιτείας. Οι υπάλληλοι που γνωρίζουν τα προβλήματα είτε παροπλίζονται είτε σιγά-σιγά αποχωρούν και ορισμένοι νεότεροι είναι καθόλα προσανατολισμένοι σε αναρρίχηση θέσεων. Αυτά τα προβλήματα όμως, χρειάζονται συστηματική παρακολούθηση γιατί η Ελλάδα δεν έχει ακόμη ιδέα τι συμβαίνει στις θάλασσες μας. Παρόλα αυτά, η Πολιτεία είναι έτοιμη να επικυρήξει κάθε άγριο ζώο χωρίς σοβαρή περιβαλλοντική και οικονομοτεχνική μελέτη.
Από οικολογική και διαχειριστική άποψη, η επικύρηξη ξενικών εισβολικών ειδών δεν θεωρείται βέλτιστη λύση, αλλά μπορεί να αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο διαχείρισης όταν εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πρόγραμμα ελέγχου.Τα είδη όπως:
α) Lagocephalus sceleratus (λαγοκέφαλος)
β) Pterois miles (λεοντόψαρο)
γ) Callinectes sapidus (μπλε καβούρι)
δεν είναι «ένοχα» για την παρουσία τους. Η εξάπλωσή τους οφείλεται κυρίως σε ανθρωπογενείς παράγοντες (Διώρυγα Σουέζ, ναυτιλία, κλιματική αλλαγή, μεταφορές οργανισμών).
Για τον λόγο αυτό, η σύγχρονη επιστήμη προστασίας των ειδών αποφεύγει όρους όπως «εξόντωση» ή «επικήρυξη» και προτιμά όρους όπως: έλεγχος πληθυσμού, στοχευμένη αφαίρεση, διαχείριση εισβολικών ειδών, μετριασμός επιπτώσεων.
Ένα σύστημα πληρωμής ανά άτομο μπορεί να δημιουργήσει ανεπιθύμητες παρενέργειες:
-ψευδείς δηλώσεις αλιευμάτων,
-διακίνηση ατόμων από άλλες περιοχές,
-έλλειψη κινήτρου για μακροχρόνια εξάλειψη,
-παράπλευρες επιπτώσεις σε μη στοχευόμενα είδη.
Σε ακραίες περιπτώσεις, διεθνώς έχουν καταγραφεί ακόμη και περιπτώσεις όπου η οικονομική αξία μιας επικύρηξης δημιούργησε κίνητρο διατήρησης του προβλήματος.
Η διεθνής τάση δεν είναι η «επικήρυξη» αλλά η πολιτική με:
-δημιουργία εμπορικής αγοράς,
-ένταξη στα αλιευτικά προϊόντα,
-στοχευμένη αφαίρεση σε ευαίσθητες περιοχές,
-συνεχής παρακολούθηση των πληθυσμών.
Για την Ελλάδα, ειδικά στο Ανατολικό Αιγαίο και τα Δωδεκάνησα, ένα πρόγραμμα οικονομικής ενίσχυσης των αλιέων για λαγοκέφαλους και λεοντόψαρα μπορεί να είναι δικαιολογημένο ως προσωρινό διαχειριστικό μέτρο. Ωστόσο, από επιστημονική και περιβαλλοντική σκοπιά, θα ήταν προτιμότερο να συνδυάζεται με συστηματική παρακολούθηση, αξιοποίηση των αλιευμάτων όπου είναι ασφαλές και ένα εθνικό σχέδιο διαχείρισης εισβολικών ξενικών ειδών, αντί να παρουσιάζεται ως μια απλή πολιτική «επικήρυξης ζώων».
Τρομολαγνεία ή σοβαρή επιστημονική αντιμετώπιση?
